Amerika’nın Güvenlik Konseyi oturumunda İran’a yönelik silah yaptırımını öngören kararı uzatamamasının ardından şimdi de Trump hükümeti tetik mekanizmasını çalıştırmak istiyor. Ancak anlaşmada kalan 4+1 grubu buna sert bir şekilde karşı çıkıyor.
Amerika hükümeti Perşembe günü dışişleri bakanı aracılığı ile Güvenlik Konseyi dönemsel başkanına mektubunu sunarak resmi olarak BMT’ndan İran’a yönelik yaptırımların geri getirilmesi talebinde bulundu. Washington bu mektupta İran’ın BERCAM anlaşmasına bağlı kalmadığını da iddia etti. Bu mektup 30 günlük süreç içerisinde ele alınacak ve teorik olarak BMT’nın İran’a yönelik yaptırımlarının otomatikman geri dönmesine yol açabilecek.
Buna rağmen uzmanlara göre Trump 4+1 grubunun da karşı çıkmaları ile bu hedefine ulaşmakta hayli zorlanacaktır.
Bu grubun Batılı üyeleri olan Almanya, Fransa ve Britanya Avrupa Troykası olarak Amerika’nın bu girişiminin ardından bir bildiri yayımladı. Avrupa Troykası bildirisinde Amerika’nın 8 Mayıs 2018’de BERCAM anlaşmasını terk etmesine değinilerek şu ifadelere yer verildi:” Anlaşmayı savunduğumuz mevcut çabalarımıza ters düşen Amerika’nın bu girişimini destek veremeyiz. ”
Bu üç Avrupa ülkesi ayrıca Amerika’nın bu anlaşmadan çıkışının ortaya çıkardığı sorunlara rağmen hala bu anlaşmaya bağlı kalacaklarını da belirttiler. Avrupa Birliği de bu alanda benzer tutum sergilemiştir. AB dış siyaset temsilcisi Josep Borrel ise Amerika’nın BMT’ndan tetik mekanizmasını çalıştırması talebine değinerek Amerika’nın buna yetkisi olmadığını bunu yapamadığını belirtti.
Avrupa’nın bu net tutumunun Trump hükümetinin yeni başarısızlığı olarak addetmek lazım. Gerçekte bu hususta ilgi çeken nokta Washington’un Avrupalı ortaklarının bile bu alanda Amerika’nın tetik mekanizmasını çalıştırmasına hak tanımamasıdır. Bu çerçevede AB’nin açıklamaları ve karşı çıkmaları Amerika’nın uluslararası alandaki tecridini daha açık bir şekilde gözler önüne sermiştir.
Bir diğer yandan da BERCAM anlaşmasının Doğulu üyeleri Rusya ve Çin de açık bir şekilde Amerika’nın yasa dışı talebine karşı çıkmışlardır. Rusya’nın uluslararası örgütlerdeki temsilcisi Vasiliy Nebenziya ise bu hususta şöyle bir açıklamada bulunmuştur:”Bizce Amerika bu süreci başlatacak hiçbir yasal hakka ve gerekçeye sahip değildir. Bu yüzden buna karşıyız. ”
Rusya dışişleri bakanlığı sözcüsü ise Perşembe günü Amerika’nın İran’a yönelik yaptırımların tetik mekanizması çerçevesinde uzatılma talebinin yenilgiye uğrayacağını açıkladı.
Çin’in BMT’ndaki temsilcisi ise Amerika’nın bu yöndeki çalışmalarını ve çabalarını kınayarak bu girişimin siyasi bir şov olduğunu belirtti. Rusya ve Çin Amerika’nın tek yanlılığı ve hegemonyasına karşı olan iki küresel güç olarak Amerika’nın mantık ve yasa dışı girişimlerine karşı çıkmışlardır. Bu da dünya genelinde Amerika’ya karşı bir direnişin ortaya çıktığını gösteriyor.
İran İslam Cumhuriyeti ise bu husustaki tutumunu açıkça belirtmiştir. İran dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif İran temsilcisinin Güvenlik Konseyi başkanına teslim ettiği mektupta Amerika’nın bu yöndeki hiçbir hakkı olmadığını Washington’un bu alandaki talebinin açık ve net bir şekilde reddedilmesi gerektiğini belirtti. Muhammed Cevad Zarif’in belirttiğine göre Amerika tetik mekanizmasını çalıştırmaya çalışmakla bilinen uluslararası hukuku ve yüzyıllar boyunca şekillenmiş süreçleri göz ardı ettiğini gösteriyor.
İran’ın ve diğer tarafların kesin tavrı ile Washington’un bu alanda zor bir süreçle karşı karşıya kalacağını gösteriyor.
New York Times gazetesinin diplomatik muhabiri Lara Jackes ise bu hususta şöyle bir değerlendirmede bulunmaktadır:” Amerika hükümetinin Avrupalıların desteği olmadan İran’a yönelik yaptırımları geri getirip getirmeyeceği belli değildir. Britanya, Çin, Fransa, Almanya ve Rusya ayrıca AB Amerika’nın artık BERCAM nükleer anlaşmasında olmadığından dolayı uluslararası yaptırımları geri getiremeyeceği hususunda ısrarcılar. “
