İran’a karşı yürütülen savaşın ekonomik sonuçları, Birleşik Arap Emirlikleri yönetiminin görmezden gelemeyeceği rakamlarla ortaya çıkmaya başladı. On yıllardır turizm, ticaret, yatırım ve uluslararası iş dünyasında bölgesel bir merkez olarak ününü inşa eden bir ülke için, son ekonomik tahminler düşündürücü bir hatırlatma niteliğinde: bölgesel istikrarsızlığın bir bedeli var ve onu yaratanlar da sonuçlarından mutlaka muaf değiller.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in yakın tarihli bir değerlendirmesine göre, İran’la savaşın sonuçları nedeniyle Dubai ekonomisinin 2026 yılında yaklaşık yüzde 5 oranında küçülmesi bekleniyor. Bu arada, BAE’nin genel ekonomik büyümesinin ise sadece yüzde 0,5 seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor. Kuruluş ayrıca, ülkenin döviz rezervlerinin Şubat ayındaki 300 milyar dolardan Ağustos ayında 265 milyar dolara düştüğünü bildirdi.
Hasar özellikle petrol dışı ekonomide belirginleşti; ticaret, ulaşım, imalat ve turizmdeki aksamalar ekonomik faaliyeti ağır şekilde etkiledi. Bunlar Emirlikler için önemsiz sektörler değil. Abu Dabi ve Dubai’nin yıllardır uluslararası topluma tanıttığı ekonomik modelin merkezinde yer alıyorlar.
Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi için bu rakamlar, bölgesel politikaları ile kendi ekonomik çıkarları arasındaki ilişkiyi ciddi bir şekilde incelemeye sevk etmelidir.
Birleşik Arap Emirlikleri, uluslararası itibarının büyük bir bölümünü istikrar vaadi üzerine inşa etmiştir. Özellikle Dubai, kendisini turistler için güvenli bir destinasyon, uluslararası şirketler için güvenilir bir merkez, bir finans merkezi ve Asya, Avrupa ve Afrika’yı birbirine bağlayan bir geçit olarak pazarlamıştır. Havaalanları, limanları, otelleri, gayrimenkul piyasası ve finans kurumları, Emirliklerin kendilerini çevreleyen siyasi ve askeri çalkantılardan izole edilmiş bir ortam sunduğu algısından faydalanmıştır.
Ancak bu itibar, ülkenin faaliyet gösterdiği güvenlik ortamından bağımsız olarak sürdürülemez.
Refahı büyük ölçüde uluslararası güvene bağlı olan bir devlet, önemli bir komşu ülkeyle askeri çatışmaya girdiğinde etkilenmeden kalmayı bekleyemez. Bu çelişkiyi göz ardı etmek zordur: BAE’yi yatırımcılar ve ziyaretçiler için cazip kılan bölgesel istikrar, toprakları ve askeri yetenekleri İran’a karşı bir kampanyanın parçası haline geldiğinde baltalanmaktadır.
Ekonomik ortaktan askeri katılımcıya
Birleşik Arap Emirlikleri’nin savaştaki rolü, diplomatik ittifak veya lojistik tesis sağlama sınırlarını aşmıştır. Wall Street Journal’ın operasyonlara aşina kişilere atıfta bulunarak yayınladığı bir raporda, Birleşik Arap Emirlikleri güçlerinin, ABD ve İsrail ile koordineli olarak, çatışma sırasında İran askeri ve enerji tesislerine karşı düzinelerce hava saldırısı düzenlediği iddia edildi. Bildirilen hedefler arasında Qeshm ve Abu Musa adaları, Bandar Abbas, Lavan Adası ve Asaluyeh petrokimya kompleksi yer alıyordu.
Bildirilen operasyonlar, Abu Dabi, Washington ve Tel Aviv arasındaki daha geniş askeri ve güvenlik iş birliğiyle birlikte değerlendirildiğinde, çatışmada Birleşik Arap Emirlikleri’nin önemli bir düzeyde yer aldığını göstermektedir.
Bu durum, özellikle BAE’nin coğrafi konumu göz önüne alındığında büyük önem taşımaktadır. İran, eylemleri dış güvenlik meselesi olarak ele alınabilecek uzak bir düşman değildir. Basra Körfezi’nin karşısında yer alan, geniş bir kıyı şeridine, önemli askeri kapasiteye ve dünyanın en önemli enerji ve denizcilik rotaları üzerinde stratejik bir konuma sahip komşu bir ülkedir.
Birleşik Arap Emirlikleri topraklarını İran’a karşı operasyonlar için bir platforma dönüştürmek, savaş alanının çok ötesine uzanan sonuçlar doğurmaktadır. Bu durum, BAE’nin kendi altyapısını, ticari çıkarlarını ve ekonomik itibarını uzun süreli bir bölgesel çatışma riskine maruz bırakmaktadır.
Ayrıca, BAE dış politikasının İsrail’in stratejik hedefleriyle ne ölçüde iç içe geçtiği konusunda da sorular ortaya çıkarmaktadır.
Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail arasındaki, özellikle normalleşme anlaşmalarının ardından derinleşen güvenlik ilişkisi, tüm bölgeyi etkileyen askeri ve istihbarat iş birliği için bir çerçeve oluşturmuştur. Tahran’ın bakış açısına göre, Abu Dabi’nin İran’a karşı yöneltilen askeri planlama ve operasyonlara katılımı, sıradan bir ikili ortaklıktan daha fazlasını temsil etmektedir. Bu durum, Emirliklerin topraklarını ve stratejik konumunu bölgedeki İsrail çıkarlarına hizmet etmek için giderek daha fazla kullanıp kullanmadığı sorusunu gündeme getirmektedir.
Ekonomik refahı komşularıyla verimli ilişkiler sürdürmeye bağlı olan bir ülke için, böyle bir ittifakın sonuçları dikkatle değerlendirilmeyi hak etmektedir.
Parıltının ardındaki kırılganlık
Birleşik Arap Emirlikleri ekonomisinin yapısı nedeniyle ekonomik sonuçlar özellikle önemlidir.
Birleşik Arap Emirlikleri önemli petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olsa da, uluslararası ekonomik kimliği, özellikle Dubai’de, güvenlik ve istikrar algılarına son derece duyarlı sektörlere büyük ölçüde bağlıdır. Turizm, havacılık, otelcilik, uluslararası ticaret, lojistik, finans ve gayrimenkul sektörlerinin tamamı, yabancı ziyaretçilerin, yatırımcıların, işletmelerin ve sakinlerin sürekli güvenine bağımlıdır.
Bu sektörler yalnızca finansal rezervlerle korunamaz.
Dubai’de tatil yapıp yapmamaya karar veren bir turist, bölgesel merkezini nerede kuracağına karar veren çok uluslu bir şirket veya Birleşik Arap Emirlikleri gayrimenkul piyasasını değerlendiren bir yatırımcı, bölgesel güvenliği dikkate alır. Otellere, havaalanlarına veya ticari binalara doğrudan zarar gelmese bile, sürekli güvensizlik algısı kararları etkileyebilir, sermayeyi yeniden yönlendirebilir ve talebi azaltabilir.
Fitch’in tahminleri bu kırılganlığı ortaya koyuyor. Dubai ekonomisinde beklenen yaklaşık yüzde 5’lik daralma, özellikle dikkat çekici çünkü uluslararası itibarı ekonomik çeşitlilik ve küresel bağlantı üzerine kurulmuş bir emirlik söz konusu.
Döviz rezervlerindeki düşüş de dikkat çekmeyi hak ediyor. Fitch, BAE’nin kalan finansal tamponlarının önemli olduğunu düşünse de, 300 milyar dolardan 265 milyar dolara gerilemesi, çatışmanın sonuçlarının yalnızca izole ekonomik göstergelerle sınırlı olmadığını gösteriyor.
Ajans ayrıca, bölgesel güvenlikte uzun süreli bir bozulmanın ülkenin ekonomik beklentileri üzerinde daha yapısal sonuçlar doğurabileceği olasılığını da tespit etti.
Başka bir deyişle, soru sadece Birleşik Arap Emirlikleri’nin acil şoku atlatmak için ne kadar para harcayabileceği değil. Soru şu ki, bölgesel çatışmalar dış politika ortamının tekrarlayan bir özelliği haline gelirse, ülkeyi küresel sermaye ve turizm için cazip bir destinasyon haline getiren koşullar korunabilir mi?
Bölgesel emeller ve çatışmanın maliyeti
Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran’a yönelik yaklaşımı, Basra Körfezi’ndeki üç İran adası olan Bu Musa, Büyük Tunb ve Küçük Tunb’a ilişkin tekrarlanan iddialarla da karakterize edilmiştir.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin diplomatik açıklamaları ve diğer hükümetlerle yapılan ortak bildiriler aracılığıyla defalarca dile getirilen bu iddialar, adaları İran topraklarının ayrılmaz parçaları olarak gören Tahran tarafından kesin bir şekilde reddedilmektedir. On yıllardır süregelen bu anlaşmazlık, tekrar tekrar uluslararası platformlarda yer almasıyla zaten karmaşık olan ilişkiye bir gerilim katmanı daha eklemektedir.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin, uluslararası platformlar da dahil olmak üzere, bu iddiaları sürekli olarak desteklemesi, bölgesel istikrar ve diplomatik ilişkilere yönelik belirttiği ilgisiyle çelişmektedir.
Bölgenin büyük bir savaşın ekonomik ve güvenlik sonuçlarıyla boğuştuğu bir dönemde, toprak anlaşmazlıklarının yeniden alevlenmesi gerilimleri azaltmak yerine, coğrafi yakınlıkları nedeniyle uzun vadeli güvenlik çıkarları birbirinden ayrılamaz olan iki komşu devlet arasında yeni bir sürtüşme kaynağı oluşturmaktadır.
Çözülemeyen anlaşmazlıklar üzerinde diplomatik müzakereler yürütmek ile bu anlaşmazlıkların daha geniş bir siyasi ve askeri çatışmanın parçası haline gelmesine izin vermek arasında temel bir fark vardır. İkincisi, kolayca kontrol altına alınamayacak riskler taşır.
Uzun vadeli sonuçları olan bir seçim
Birleşik Arap Emirlikleri, önemli finansal varlıklar, gelişmiş altyapı, uluslararası ticari ağlar ve önemli hidrokarbon gelirleri de dahil olmak üzere hâlâ önemli ekonomik avantajlara sahiptir. Fitch, bu finansal güçlü yönleri yansıtarak ülkenin egemen kredi notunu istikrarlı görünümle AA- olarak korumuştur.
Ancak finansal dayanıklılık, bağışıklıkla karıştırılmamalıdır.
Son tahminler, önemli rezervlere sahip zengin bir devletin bile bölgesel güvenlik bozulduğunda ciddi ekonomik aksaklıklar yaşayabileceğini gösteriyor. Petrol gelirleri ve devlet varlıkları bir nebze olsun güvence sağlasa da, ülkenin genel ekonomik ortamına duyulan güven kaybını süresiz olarak telafi edemezler.
Dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri liderliği için bu zorluk, bir yıllık ekonomik daralmadan toparlanmaktan çok daha büyüktür. Bu, ülkenin uluslararası konumunun üzerine inşa edildiği kalkınma modelinin sürdürülebilirliğiyle ilgilidir.
Bir ülke, yakın çevresindeki güvensizliği artıran askeri ve siyasi düzenlemelere giderek daha fazla dahil olurken, kendisini süresiz olarak uluslararası işletmeler için bir sığınak olarak sunamaz. Aynı şekilde, bölgesel çatışmaya katkıda bulunan politikaların sonuçlarından ekonomik çıkarlarının korunmasını da bekleyemez.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin geleceği sadece mali kaynakları veya yatırım hedefleriyle değil, aynı zamanda yaratılmasına yardımcı olduğu siyasi ve güvenlik ortamıyla da şekillenecektir.
Fitch tarafından açıklanan ekonomik rakamlar bu daha geniş bağlamda okunmalıdır. Bu rakamlar, bölgesel istikrarsızlığın maliyetleri ve refahı uluslararası güvene bağlı olan bir ekonominin maruz kaldığı riskler konusunda bir uyarı niteliği taşımaktadır.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin önümüzdeki zorlu dönemi atlatabilmesi için, başta İran olmak üzere komşu ülkelerle olan ilişkileri meselesi, diğer stratejik hesaplamalarının gerisinde kalmamalıdır. Bölgesel politikasının anlamlı ve kapsamlı bir şekilde yeniden değerlendirilmesi, ekonomik geleceği üzerinde doğrudan etkiler yaratacaktır.
Sonuç olarak, BAE’nin refahı, içinde bulunduğu komşu ülkelerin istikrarına bağlıdır. Liderliğinin bu bağlantıyı ne ölçüde fark edeceği, mevcut ekonomik gerilemelerin geçici mi kalacağı yoksa daha derin ve kalıcı bir zorluğun parçası mı olacağı konusunda önemli bir faktör olacaktır.
-
-
-
-
