Kapsamlı Ortak Eylem Planının yeniden canlandırılmasının ardından İran’ın petrol üretimi ve ihracatının hızla artacağına işaret eden Bloomberg, şunları yazdı: “Yaptırımlardan önce günde yaklaşık 600 bin varil İran ham petrolü ithal eden Avrupa rafinerileri, İran petrolünün piyasaya geri dönmesini sıcak karşılıyor.”
İran’ın ham petrolünün dünya piyasalarına dönüşü konusunda hâlâ bir kesinlik yok ancak KOEP nükleer anlaşması yeniden canlandırılırsa İran’ın petrol üretimi ve ihracatı hızla artacak.
Görünüşe göre bu sözleşmeyi yeniden canlandırmak için uzun vadeli müzakereler sona yaklaşıyor. ABD, Avrupa Birliği tarafından sunulan anlaşmanın nihai taslağına İran’ın yanıtını incelerken, Tahran’ın yanıtı çok yapıcı olarak nitelendirilmiştir.
Petrol alıcılarının bakış açısından, İran ham petrolünün dönüşü, piyasanın Rus petrol varillerinde keskin bir düşüşle karşı karşıya kaldığı bir sırada yakın zamanda gerçekleşmeyecek. Avrupa Birliği hâlâ deniz yoluyla günde yaklaşık 1,2 milyon varil Rus ham petrolü ithal ediyor.Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden öncekinin üçte ikisi, ancak AB’nin Rusya’ya karşı petrol yaptırımları yürürlüğe girdiğinden beri, bu ülkenin petrol ithalatı daha sınırlı hâle geldi ve İran’ın petrol varilleri onun boş yerini doldurabilir.
İran karşıtı petrol yaptırımlarının 2016 yılında KOEP anlaşmasının imzalanmasından sonra kaldırılmasının ardından, ülkenin petrol üretimi analistlerin beklediğinden çok daha hızlı ve eksiksiz olarak yeniden başladı. İran’ın petrol sahalarında ve tesislerinde herhangi bir hasar belirtisi olmadığı göz önüne alındığında, bu ülkenin petrol ihracatı hızlı bir şekilde yeniden başlatılabilir.
2016 yılının başında Bloomberg analistleri, İran’ın petrol üretiminin 6 ayda günde 400.000 varil, bir yıl sonra ise günde 675.000 varil artmasını bekliyordu, ancak gerçekte, İran’ın 6 aylık petrol üretimi 12 aylık tahminin üzerine çıktı. O dönemde yaptırımların kaldırılmasından bir yıl sonra İran günlük petrol üretimini günde yaklaşık 1 milyon varil artırarak günde 3,8 milyon varile çıkardı.
İran kıyılarında çok sayıda tanker ve gemide depolanan ve sevk edilmeye hazır büyük miktarda ham petrol bulunması nedeniyle İran’ın petrol ihracatı da hızla arttı. İran şu anda benzer bir durumdadır ve rezervlerinde hemen piyasaya getirebileceği 100 milyon varil ham petrol ve gaz kondensatı olduğu tahmin ediliyor.
İran’ın ham petrolü yakın zamanda Amerika’ya ulaşmasa bile Güney Kore ve Japonya gibi Asyalı alıcıların, Çin ve Hindistan gibi başlıca alıcılarının ve hatta Avrupalı alıcıların kafasını rahatlatabilir.
Yaptırımlar öncesinde günde yaklaşık 600 bin varil İran ham petrolü ithal eden Akdeniz’deki Avrupa rafinerileri, AB’nin Rusya karşıtı yaptırımlarından sonra aynı miktarda Rus petrolünü kaybedecekleri için İran petrolünün piyasaya geri dönmesini sıcak karşılayacaktır. Bu nedenle İran petrolü Rus Ural petrolüne mantıklı bir alternatif olabilir.
“Avrupa, İran petrolünü bekliyor”
