{"id":23733,"date":"2014-04-29T19:47:46","date_gmt":"2014-04-29T19:47:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/?p=23733"},"modified":"2014-04-29T19:47:46","modified_gmt":"2014-04-29T19:47:46","slug":"iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/","title":{"rendered":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani&#8217;nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si:<\/p>\n<p>Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z bir par\u00e7as\u0131 say\u0131lmaqdad\u0131r. Bu faktorun \u0259h\u0259miyy\u0259ti , son ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin get-ged\u0259 kompleks bir hal almas\u0131na paralel olaraq daha da artm\u0131\u015fd\u0131r. Beyn\u0259lxalq arenada \u00e7ox istiqam\u0259tli t\u0259\u015fkilatlar , d\u00f6vl\u0259t xarici aktyorlar v\u0259 h\u0259tta f\u0259rdl\u0259r olmaq \u00fczr\u0259 aktyor say\u0131ndak\u0131 qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz art\u0131m , siyas\u0259t etm\u0259yi daha bir kompleks hala g\u0259tirmi\u015fdir. Bununla birlikd\u0259 qloballa\u015fma prosesinin davam etm\u0259si &#8211; nec\u0259 q\u0259bul edilib tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131na , ele\u015ftirilip ele\u015ftiremedi\u011fine as\u0131l\u0131 olmayaraq -inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 ya inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan b\u00f6y\u00fck v\u0259 ya ki\u00e7ik \u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici siyas\u0259tini qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz olaraq t\u0259sir etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Xalq inqilab\u0131 il\u0259 1979-cu ild\u0259 qurulan \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 , quruldu\u011fu andan etibar\u0259n , bu probleml\u0259rl\u0259 \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Inqilabdan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0130ran\u0131n xarici siyas\u0259ti , \u00f6lk\u0259 Konstitusiyas\u0131nda ifad\u0259 edildiyi \u00fczr\u0259; \u0130ran\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini , \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc , milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini qorumaq v\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tli qal\u0131c\u0131 milli inki\u015fafa \u00e7atmaq kimi uca ideallar v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259r \u00fcz\u0259rin\u0259 qurulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130ran \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin k\u0259nar\u0131nda , b\u00f6lg\u0259d\u0259ki v\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 yerini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 ayr\u0131ca \u0130slami demokratiya , ba\u015fda qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 Bit\u0259r\u0259f h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r olmaq \u00fczr\u0259 ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259k , ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 g\u0259rginlikl\u0259ri azaltmaq v\u0259 anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlar\u0131 idar\u0259 , m\u00fcsb\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259r yolu il\u0259 regional v\u0259 qlobal s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi ir\u0259lil\u0259r\u0259 da\u015f\u0131maq , m\u0259d\u0259ni dialoq v\u0259 angajman yoluyla beyn\u0259lxalq uzla\u015f\u0131d\u0131r t\u0259\u015fviq etm\u0259k kimi ideallar\u0131n\u0131 daha ir\u0259lil\u0259r\u0259 da\u015f\u0131maq ist\u0259yir.<\/p>\n<p>** \u00c7ox t\u0259r\u0259fli d\u00fcnyada \u0130ran<\/p>\n<p>Soyuq m\u00fcharib\u0259 sona \u00e7at\u0131b , d\u00fcnyan\u0131n iki q\u00fctb\u0259 ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1990-c\u0131 ill\u0259rin ba\u015f\u0131ndan etibar\u0259n , d\u00fcnya nizam\u0131n qurulu\u015fu d\u0259rin bir d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 u\u011fram\u0131\u015fsa da , h\u0259l\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f bir yeni d\u00fcnya nizam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil . Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 dig\u0259r ke\u00e7id d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi v\u0259 etibars\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \u0259rz ed\u0259n beyn\u0259lxalq i\u015fl\u0259rd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t , bu g\u00fcn d\u0259 \u015fidd\u0259tl\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 v\u0259 problem k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lki ke\u00e7id d\u00f6vrl\u0259rind\u0259ki m\u00fcr\u0259kk\u0259blik , \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 h\u0259rbi r\u0259qab\u0259t v\u0259 h\u0259tta d\u00f6vr\u00fcn d\u0259rin g\u00fccl\u0259ri aras\u0131nda ictimai d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin ya\u015fanmas\u0131ndan qaynaqlan\u0131rd\u0131. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 oldu\u011fu kimi indiki r\u0259qab\u0259t d\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 \u015fidd\u0259tli . Hal bel\u0259 ik\u0259n, qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ya\u015fanan ciddi d\u0259yi\u015fiklik , g\u00fcc\u00fcn mahiyy\u0259tinin d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 u\u011framas\u0131 v\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xarici aktyorlar\u0131n \u00e7e\u015fitlenmesi v\u0259 \u00e7oxalmas\u0131 kimi s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 r\u0259qab\u0259t bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 ciddi m\u0259nada v\u0259t\u0259nda\u015f bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f alm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir .<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi olaraq h\u0259rbi g\u00fccl\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n g\u00fcc anlay\u0131\u015f\u0131 , xatiri say\u0131lar nisb\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 u\u011fram\u0131\u015fd\u0131r. Iqtisadi, texnoloji v\u0259 m\u0259d\u0259ni n\u00fcfuz yeni formalarda ortaya \u00e7\u0131xark\u0259n , eyni zamanda konseptual s\u0259viyy\u0259d\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r , g\u00fcc\u00fcn m\u0259d\u0259ni , metodik v\u0259 semantik dinamikl\u0259rini d\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f , bu v\u0259ziyy\u0259t bir \u00e7ox aktyorun g\u00fcc qaynaqlar\u0131na \u00e7atmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla birlikd\u0259 , ikinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 zamanla \u00e7ox tarafl\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259li\u015f beyn\u0259lxalq qaydalar\u0131n v\u0259 icman\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnya nizam\u0131 qurulu\u015funda ya\u015fanan bu q\u0259d\u0259r d\u0259rin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 baxmayaraq , \u0259vv\u0259lki nizamdan geriy\u0259 qalanlar v\u0259 bu nizamdan nemalananlar ke\u00e7mi\u015fin qal\u0131qlar\u0131n\u0131 qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarda 1980-ci ill\u0259rin sonundan 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r olan d\u00f6nm\u0259k &#8221; Tarixin sonu &#8221; v\u0259 ya &#8220;M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r qar\u015f\u0131durmas\u0131&#8221; kimi n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 &#8221; D\u00fc\u015fmans\u0131zl\u0131k &#8221; bo\u015flu\u011funa veril\u0259n f\u00f6vri reaksiyalar , soyuq m\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n d\u00fcnya s\u0259hn\u0259sind\u0259ki yerini almas\u0131ndan qaynaqlan\u0131r .<\/p>\n<p>Daha sonralar\u0131 \u0130slamofobiya \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 icra edil\u0259n s\u0259yl\u0259r &#8211; ki bu s\u0259yl\u0259r b\u0259z\u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsul v\u0259 formalarda t\u0259\u015fkilatlanma\u011fa sur\u0259tiyl\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi siyas\u0259ti olaraq g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir &#8211; b\u0259zil\u0259ri q\u0259rbd\u0259 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 qlobal diametrd\u0259 yeni ideoloji d\u00fc\u015fm\u0259n olaraq t\u0259lqin etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq bu g\u00fcn d\u00fcnya , bir-birind\u0259n uzaqla\u015f\u0131b qa\u00e7m\u0131r ; \u0259ksin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fma istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. \u018fvv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259ki \u00fcst\u00fcn g\u00fccl\u0259r v\u0259 ya yeni g\u00fccl\u0259r t\u0259k t\u0259r\u0259fli siyas\u0259tl\u0259r izl\u0259nilm\u0259si , ke\u00e7mi\u015fd\u0259kil\u0259r\u0259 \u0259ksin\u0259 bu g\u00fcn \u00e7\u0131xmaza girmi\u015f v\u0259 iflic olmu\u015fdur. Bu g\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00e7oxu , torpaqlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k , g\u00fcc v\u0259 n\u00fcfuzunu vs. dig\u0259r x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini art\u0131rman\u0131n xaricind\u0259 bu n\u00f6qt\u0259nin ayr\u0131-se\u00e7kiliyin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r ki , d\u00fcnyadan soyumaq &#8211; ki bu ist\u0259r k\u00f6n\u00fcll\u00fc ist\u0259r dayatmayla olsun &#8211; bir imtiyaz deyil . Toplu h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00f6vr\u00fcn bariz x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k probleml\u0259r\u0259 ortaq h\u0259ll yolu tap\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn toplu axtar\u0131\u015flar m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n \u00e7ox tarafl\u0131l\u0131k , t\u0259tbiqd\u0259ki t\u0259sirini v\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259m regional , h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 s\u00fcbut etmi\u015fdir. H\u0259tta ba\u015fl\u0131ca qlobal g\u00fccl\u0259r , h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r xo\u015flar\u0131na g\u0259lm\u0259s\u0259 d\u0259 , art\u0131q t\u0259k t\u0259r\u0259fli olaraq \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259rinin arxas\u0131nda ola bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rini v\u0259 ya x\u00fcsusi h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 ula\u015famayacaklar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Regional v\u0259 qlobal diametrd\u0259ki ittifaq axtar\u0131\u015flar\u0131 m\u00fcdd\u0259ti , ist\u0259r q\u0131sa davaml\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 ist\u0259r qal\u0131c\u0131 s\u0259yl\u0259rl\u0259 olsun , qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz olaraq toplu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 \u015fahid olacaq. \u0130rad\u0259y\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q zamanla devletleraras\u0131ndaki angajmanlarda yeni bir i\u015f modeli olaraq ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015f , bir zamanlar d\u00fcnyada hakim olan indi is\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirmi\u015f &#8220;qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya g\u0259lm\u0259&#8221; , &#8221; qeydsiz \u015f\u0259rtsiz t\u0259slim olma &#8221; v\u0259 ya &#8220;davaml\u0131 r\u0259qab\u0259t &#8221; modell\u0259rinin yerini alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn , art\u0131q tarazl\u0131qlar\u0131 s\u0131f\u0131r c\u0259mli oyunla qurmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ; bu qloballa\u015fman\u0131n , toplu h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259li\u015f \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259tirdiyi qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir n\u0259tic\u0259dir. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, bu g\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u0259zi aktyorlar , k\u00f6hn\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rind\u0259n israr ed\u0259r\u0259k ba\u015fqalar\u0131na z\u0259r\u0259r verm\u0259k bahas\u0131na da olsa \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7atma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 bunun bilinm\u0259si laz\u0131md\u0131r ki , b\u0259zi b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin s\u0131f\u0131r c\u0259mli v\u0259 qazan &#8211; itir \u00fcsuluna s\u00f6yk\u0259n\u0259n oyunlarda israr etm\u0259si , \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn aktyorlar \u00fc\u00e7\u00fcn itir &#8211; itir \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r &#8216; in , d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc h\u0259rbi t\u0259chizata sahib olmas\u0131na baxmayaraq , g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda problem olaraq ortaya \u00e7\u0131xan m\u00f6vqeyi , bu v\u0259ziyy\u0259tin bariz bir n\u00fcmun\u0259sidir. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin birba\u015fa ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131dan h\u0259r\u0259k\u0259ti v\u0259ziyy\u0259t , \u0130ran\u0131n kom\u015fulu\u011funun ka\u00e7\u0131lmaz oldu\u011fu b\u00f6y\u00fck Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 Va\u015finqtonun , h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r k\u00f6n\u00fcls\u00fcz olsa da , qlobal dig\u0259r g\u00fccl\u0259rl\u0259 v\u0259 h\u0259tta regional aktyorlarla ittifaq qurma istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7arx etdiyini a\u00e7\u0131qca g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u00c7in , Hindistan v\u0259 Rusiya , d\u00fcnyada daha \u00e7ox rol boynuna g\u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n q\u0259rb bloku il\u0259 r\u0259qab\u0259t hal\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikd\u0259 bu anda d\u00fcnyada varl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r v\u0259 ir\u0259lid\u0259 g\u00fcc sahibi olacaq \u00f6lk\u0259l\u0259r rekabetlerini v\u0259 sahib olduqlar\u0131 farl\u0131l\u0131klar\u0131 v\u0259 h\u0259tta \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rini h\u0259rbi t\u0259chizat il\u0259 t\u0259hlil maraq duymurlar .<\/p>\n<p>Bu v\u0259ziyy\u0259t , zamanla d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri xarici siyas\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 s\u00f6vq etmi\u015fdir. Ulus d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu g\u00fcn , bu ank\u0131 m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 v\u0259 sahib olduqlar\u0131 g\u00fcc\u0259 baxmadan , \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 r\u0259qab\u0259td\u0259n ibar\u0259t olan bir tarazl\u0131\u011f\u0131 qorumaq sur\u0259tiyl\u0259 \u00e7atma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki \u00f6l\u00fcmc\u00fcl r\u0259qab\u0259t zamanla yerini m\u0259d\u0259ni , metodik v\u0259 semantik formalara buraxm\u0131\u015fd\u0131r. Qlobal qaydalar v\u0259 davran\u0131\u015flarda g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259ki ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qaynaqlanan etibars\u0131zl\u0131q hal\u0131 , \u00f6z\u00fc m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259ri da g\u0259tir\u0259 bilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r , \u00f6z g\u00fccl\u0259rini v\u0259 ya ba\u015fqalar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ri v\u0259 niyy\u0259tl\u0259rini hesablamada yan\u0131l\u0131\u015fa d\u00fc\u015ferlerse bel\u0259 bir \u015feyin \u0259v\u0259zi \u0259laq\u0259dar h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131r olar. V\u0259ziyy\u0259tin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259 t\u0259bi\u0259ti etibaril\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259t \u0259rz etm\u0259si , d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259n ger\u00e7\u0259k analizl\u0259r\u0259 t\u0259v\u0259kk\u00fcl \u00f6z m\u00f6vqe v\u0259 g\u00fccl\u0259rini v\u0259 ayr\u0131ca ba\u015fqalar\u0131n\u0131n olabil\u0259c\u0259k niyy\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259qiq bir \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn h\u00f6kum\u0259tl\u0259r \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini ir\u0259liy\u0259 da\u015f\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn bu ke\u00e7id m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n faydalan\u0131b m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259rini art\u0131ra bil\u0259r. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r , sahib olduqlar\u0131 nisbi imtiyazlar il\u0259 \u00f6z z\u0259if n\u00f6qt\u0259l\u0259ri m\u00f6vzusunda h\u0259qiqi hesablar etm\u0259li , bundan daha da \u0259h\u0259miyy\u0259tlisi \u00f6zl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131q plan v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259r haz\u0131rlamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Son bir ne\u00e7\u0259 on illik d\u00f6vrd\u0259 , x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 soyuq m\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131ndan etibar\u0259n xarici siyas\u0259td\u0259 hesab\u0131n\u0131 do\u011fru v\u0259 yax\u015f\u0131 ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r regional v\u0259 qlobal m\u00f6vqeyini y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259ti \u0259ld\u0259 etmi\u015f ; buna qar\u015f\u0131l\u0131q qlobal \u015f\u0259rtl\u0259ri do\u011fru okuyamay\u0131p s\u0259hv hesab v\u0259 m\u00fchakim\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n siyas\u0259tl\u0259r izl\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 ya k\u00f6hn\u0259 m\u00f6vqeyini itirmi\u015f ya da k\u0259nara itilmi\u015flerdir .<\/p>\n<p>** \u0130ran\u0131n tutumunun ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131<\/p>\n<p>\u0130ran , qlobal siyas\u0259tin qalmaqallarla dolu bu ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 regional sars\u0131lmaz bir g\u00fcc olaraq x\u00fcsusi bir m\u00f6vqey\u0259 sahib olmu\u015fdur. Geni\u015f torpaqlar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259rq v\u0259 q\u0259rbi bir-birin\u0259 ba\u011flayan b\u0259nz\u0259rsiz co\u011frafiyas\u0131 , \u0130ran uzaqdan b\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z b\u00f6lg\u0259sin\u0259 v\u0259 k\u0259nar\u0131na hakim bir m\u00f6vqey\u0259 sahib olmu\u015fdur. \u0130ran m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi bu g\u00fcn yerind\u0259 dayan\u0131rsa da \u0130ran\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi q\u0259d\u0259ri , i\u00e7d\u0259ki r\u0259hb\u0259rlik v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 \u0130ran\u0131n xarici d\u00fcnya il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri s\u0259b\u0259biyl\u0259 d\u00f6vr d\u00f6vr eni\u015f- \u00e7\u0131x\u0131\u015flara s\u0259hn\u0259 olmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131 qucaqlayan v\u0259 saltanatl\u0131k \u0259leyhdar\u0131 olan 1979 xalq inqilab\u0131n\u0131n z\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atmas\u0131 , \u00f6lk\u0259d\u0259 respublika\u00e7\u0131 v\u0259 \u0130slami x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan yeni bir nizam\u0131n formala\u015fmas\u0131nda s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. T\u0259sirl\u0259ri v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri olduqca \u015fidd\u0259tli v\u0259 d\u0259rin olan bu inqilab yaln\u0131z \u00f6lk\u0259nin qon\u015fuluq \u0259laq\u0259l\u0259rini deyil , b\u00f6y\u00fck Orta \u015f\u0259rq v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 olan \u0259laq\u0259l\u0259rini d\u0259 d\u0259rind\u0259n t\u0259sir etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00c7alkant\u0131l\u0131 bir b\u00f6lg\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u0130ran\u0131n se\u00e7m\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri h\u0259qiqi bir yana\u015fma t\u0259hlil edildiyind\u0259 , \u00f6lk\u0259nin regional v\u0259 qlobal diametrd\u0259 \u00fcst\u00fcn bir rol oynaya bil\u0259c\u0259k y\u00fcks\u0259k bir tutuma sahib oldu\u011fu d\u0259rhal g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 , b\u00f6lg\u0259 bar\u0131\u015f\u0131 , t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 sabitliyin\u0259 t\u0259sirli bir \u015f\u0259kild\u0259 qatq\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi kimi beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u00f6vcud ke\u00e7id m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir rol boynuna g\u00f6t\u00fcr\u0259 bil\u0259r. Qlobal siyas\u0259td\u0259ki qayda v\u0259 m\u0259na elementl\u0259rinin t\u0259cil qazanmas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259 , \u0130ran c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin minl\u0259rl\u0259 illik miras\u0131 v\u0259 ayr\u0131ca \u0130slam \u0130nqilab\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 miras , x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 yerli idar\u0259etm\u0259 modeli v\u0259 bu model\u0259 i\u015ftirak , \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131 se\u00e7m\u0259 bir m\u00f6vqey\u0259 da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ran bel\u0259 bir g\u00fccd\u0259n d\u0259st\u0259k alaraq , \u0130ran xalq\u0131n\u0131n , qal\u0131c\u0131 inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi t\u0259min etm\u0259k v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u00f6z tutumu v\u0259 m\u00f6vqeyin\u0259 uy\u011fun g\u00fcc \u0259ld\u0259 etm\u0259k kimi d\u0259rin milli arzular\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131na qatq\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ran \u00f6z\u00fcn\u0259 xas v\u0259 bir f\u00fcrs\u0259t olaraq qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259c\u0259k bir s\u0131ra tarixi x\u00fcsusiyy\u0259t d\u0259 sahib olub , bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n bir \u00e7oxu , ke\u00e7mi\u015fd\u0259 uy\u011fun bir \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 ya ham\u0131s\u0131yla istifad\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n , \u0130ran gerid\u0259 qalan xarici g\u00fccl\u0259rd\u0259n m\u00fcst\u0259qil bir \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 ger\u00e7\u0259k bir \u0259laq\u0259siz olaraq h\u0259r\u0259k\u0259t etmi\u015f , x\u00fcsusi bir t\u0259tbiq il\u0259 m\u00f6vcud d\u00fcnya nizam\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 azad bir \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu ortaya qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>Yen\u0259 , \u0130ran \u00f6z \u0259n\u0259n\u0259vi siyas\u0259tl\u0259rini yaralana . \u0130ran m\u00fcasir d\u00fcnyada nadir g\u00f6r\u00fcl\u0259n dini demokratiya v\u0259 inki\u015fafa s\u00f6yk\u0259n\u0259n demokratik yerli bir r\u0259hb\u0259rlik modelini m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 t\u0259tbiq etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n , dinamik bir \u0130ran -\u0130slam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin b\u0259nz\u0259rsiz m\u0259d\u0259ni kimliyin\u0259 sahib olan \u0130ran , bu x\u00fcsusiyy\u0259tind\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6z missiya v\u0259 mesaj\u0131n\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259d\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. M\u00fcxt\u0259lif etnik azl\u0131qlar\u0131 , f\u0259rqli m\u0259zh\u0259b v\u0259 dill\u0259ri k\u00f6hn\u0259d\u0259n b\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlayan \u0130ran , c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rini qucaqlayan bir siyas\u0259t izl\u0259m\u0259d\u0259 n\u00fcmun\u0259 t\u0259\u015fkil ed\u0259n bir \u00f6lk\u0259dir.<\/p>\n<p>\u0130ran , b\u00fct\u00fcn bu m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259ri , tarix boyunca b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 uzun s\u00fcr\u0259n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131durmalara \u015fahidlik etmi\u015f , h\u0259yati v\u0259 geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 sahib bir b\u00f6lg\u0259nin m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 \u0130ran , ke\u00e7mi\u015f prezidenti M\u0259h\u0259mm\u0259d Xat\u0259minin liderliyini etdiyi &#8220;M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r aras\u0131 dialoq&#8221; v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti prezidenti Ruhani&#8217;nin son olaraq t\u0259klif etdiyi v\u0259 ke\u00e7\u0259n dekabr ay\u0131nda Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00dcmumi Qurulunda q\u0259bul edil\u0259n &#8220;\u015eidd\u0259t v\u0259 a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 dayanan bir d\u00fcnya &#8221; t\u0259klifi yolu il\u0259 , s\u0259sini d\u00fcnyaya duyurabilmi\u015f v\u0259 g\u00fccl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc bir d\u0259f\u0259 daha ortaya qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>Yeni d\u00fcnyada r\u0259hb\u0259rlik v\u0259 liderlik , b\u00fct\u00fcn h\u00f6kum\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn , torpaq geni\u015fliyi , \u0259hali , d\u00f6vl\u0259tin \u015f\u0259kli , co\u011frafi m\u00f6vqe , d\u00fcnya il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sind\u0259n ayr\u0131 olaraq , \u00e7\u0259tin v\u0259 \u00e7\u0259tinlikli bir i\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130ran uzaqdan b\u0259ri , h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259zi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 r\u0259hb\u0259rlikd\u0259 kopukluklar ya\u015fansa da , toparlanma bilmi\u015f , tarix boyunca d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 v\u0259 bar\u0131\u015fda bir \u00e7ox qon\u015fusu v\u0259 dig\u0259r zidd d\u00fc\u015f\u0259n g\u00fccl\u0259rl\u0259 geni\u015f \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 sahib olmu\u015fdur. Olduqca z\u0259ngin bir t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 x\u0259zin\u0259sin\u0259 sahib olan \u0130ran\u0131n yeddi \u00f6lk\u0259 il\u0259 ortaq s\u0259rh\u0259di olmaqla birlikd\u0259 , X\u0259z\u0259r d\u0259nizi v\u0259 Fars K\u00f6rf\u0259zi kanal\u0131yla &#8211; ki bu iki su yolu sahil \u00f6lk\u0259l\u0259rinin v\u0259 xarici g\u00fccl\u0259rin maraq oda\u011f\u0131s\u0131n -on iki \u00f6lk\u0259y\u0259 daxilolma m\u00fcraci\u0259t imkan\u0131 s\u00f6z m\u00f6vzusudur.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n , milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 xarici \u0259laq\u0259l\u0259r bax\u0131m\u0131ndan baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda , \u0130ran\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ox m\u00f6vzu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u0130ran , t\u0259m\u0259lind\u0259 b\u00f6hran yarad\u0131c\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin yatd\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lg\u0259d\u0259 var. F\u0259l\u0259stin torpaqlar\u0131n\u0131n ill\u0259rdir i\u015f\u011fal at\u0131nda olmas\u0131 v\u0259 bu torpaqlarda ya\u015fanan qar\u015f\u0131durmalar b\u00fct\u00fcn Orta \u015f\u0259rqin rifah\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131na z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259r davam ed\u0259n xarici h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r s\u0259b\u0259biyl\u0259- ki \u018ffqan\u0131stan v\u0259 \u0130raq bunun konkret n\u00fcmun\u0259sidir -son ill\u0259rd\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki xroniki qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q , qeyri-sabitlik v\u0259 \u015fidd\u0259t hal\u0131 daha da pis bir v\u0259ziyy\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. 2011-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 siyasi h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r v\u0259 qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda b\u0259zi \u0259traflar t\u0259r\u0259find\u0259n &#8221; \u018fr\u0259b Bahar\u0131&#8221; dey\u0259 adland\u0131r\u0131lan v\u0259 b\u0259zil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 &#8220;\u0130slami Oyan\u0131\u015f&#8221; deyil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259 , b\u00f6lg\u0259y\u0259 yeni bir qeyri-sabitlik \u00fcns\u00fcr\u00fc \u0259lav\u0259 olunmu\u015f oldu.<\/p>\n<p>El\u0259 ayd\u0131n olur ki , bu proses daha uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259c\u0259k. Ancaq proses \u00e7ox etibars\u0131zl\u0131q verm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>B\u00f6lg\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259kilin\u0259 baxaraq v\u0259 yerli v\u0259 qlobal oyun\u00e7ular\u0131n aras\u0131ndak\u0131 t\u0259sir &#8211; reaksiyan\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 &#8211; v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r &#8211; \u0130ran xarici \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox probleml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqlar. H\u0259r halda \u0130ranla Birl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ki n\u00fcv\u0259 proqramdan qaynaqlanm\u0131\u015f olan g\u0259rginlik , \u0130ran v\u0259 qon\u015fular\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259ziyy\u0259tini daha da karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r .<\/p>\n<p>Eyni zamanda , d\u00f6vl\u0259t xarici radikal v\u0259 \u015fidd\u0259t yanl\u0131s\u0131 aktyorlar\u0131n v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 \u0130ran v\u0259 \u015ei\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nlikl\u0259ri \u00f6n planda olan qruplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 , \u018ffqan\u0131stan , \u0130raq , Livan v\u0259 Suriya kimi b\u00f6lg\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Koordinasiya bir h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259 , \u0130slamafobi , \u0130ran v\u0259 \u015ei\u0259 fobisi yaratmaq v\u0259 \u0130ran\u0131 , regional s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u0259hdid olaraq g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. Bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259 , \u0130ran \u0259leyhdar\u0131 iddialar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k , d\u00fcnyadak\u0131 imicini pisl\u0259m\u0259k v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki m\u00f6vqeyini z\u0259ifl\u0259dib , \u0130ran\u0131n regional r\u0259qibl\u0259rini silahland\u0131rmaq , \u0130ran \u0259leyhdar\u0131 g\u00fccl\u0259ri &#8211; ki bunlar Taliban v\u0259 dig\u0259r h\u0259ddind\u0259n art\u0131q Guruplari &#8211; aktiv olaraq d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k . Bu c\u0259hdl\u0259r \u0130ran\u0131n qon\u015fular\u0131 il\u0259 olan fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>** \u0130tidal v\u0259 \u00dcmid<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir qlobal m\u00fchitd\u0259 , Ruhani \u00e7ox g\u0259rgin ke\u00e7\u0259n \u0130yun 2013 prezidentlik se\u00e7kil\u0259rind\u0259 q\u0259ti bir m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir. Ruhani birinci turda 5 r\u0259qibin\u0259 qar\u015f\u0131 istifad\u0259 edil\u0259n c\u0259mi oyun y\u00fczd\u0259 51&#8217;ini alma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r. Onun etidal v\u0259 \u00fcmid \u00fcz\u0259rin\u0259 qurmu\u015f oldu\u011fu siyasi platformas\u0131 , \u0130ran siyas\u0259tind\u0259 bir d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si say\u0131lmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u0131n y\u00fczd\u0259 73 olmas\u0131 , bunu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki \u0130randak\u0131 xalq v\u0259 siyasi c\u0259miyy\u0259t , 2009 se\u00e7kil\u0259rind\u0259n qalm\u0131\u015f olan anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlar\u0131 bir k\u0259nara buraxm\u0131\u015fd\u0131r. Ruhani&#8217;nin daxili v\u0259 xarici m\u00f6vzulardak\u0131 praqmatik yana\u015fmas\u0131 \u0130ranl\u0131 se\u00e7icil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcv\u0259n verici olmu\u015fdur. Ruhani&#8217;nin se\u00e7ki t\u0259bli\u011fat\u0131 , bir \u00e7ox kritik sah\u0259d\u0259 r\u0259qibl\u0259rind\u0259n ayr\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r : \u0130ran\u0131n bu andak\u0131 v\u0259ziyy\u0259tiyl\u0259 \u0259laq\u0259dar a\u00e7\u0131q v\u0259 d\u0259qiq analizi , c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya oldu\u011fu \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri a\u00e7\u0131q v\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259y\u0259 yer buraxmayacaq \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoya bilm\u0259si , bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin v\u0259 probleml\u0259rin a\u015f\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259mimi v\u0259 d\u0259qiq m\u00f6vqeyi . Bel\u0259c\u0259 Ruhani q\u0259rars\u0131z se\u00e7icil\u0259ri se\u00e7ki yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 sand\u0131q ba\u015f\u0131na \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k , xalq\u0131n y\u00fcks\u0259k i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Xarici siyas\u0259td\u0259 is\u0259 Ruhani \u0259vv\u0259lki h\u00f6kum\u0259tin 8 illik xarici \u0259laq\u0259l\u0259rini prinsipial olaraq a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 n\u0259zak\u0259tlic\u0259 t\u0259nqid etmi\u015fdir. Ruhani se\u00e7ki t\u0259bli\u011fat\u0131ndan gedi\u015fat\u0131n q\u0259bul edil\u0259 bilm\u0259z v\u0259ziyy\u0259tini , xarici siyas\u0259timizi islahat ed\u0259r\u0259k , d\u00fczeltece\u011fiz s\u00f6z\u00fcn\u00fc vermi\u015fdir. Ruhani&#8217;nin a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015f oldu\u011fu islahatlar , m\u00fcasir beyn\u0259lxalq nizam\u0131n reall\u0131\u011f\u0131na anlamaq bax\u0131m\u0131ndan v \u0130ran\u0131n xarici d\u00fcnya il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri ortaya qoymaqdad\u0131r. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r \u0259slind\u0259 \u0130ran\u0131n xarici d\u00fcnya il\u0259 olan \u0259laq\u0259l\u0259rini normalar\u0131na \u00f6nc\u0259 oturtmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r edilm\u0259si t\u0259l\u0259b ortaya qoymaqdad\u0131r. Ruhani eyni zamanda etidal ifad\u0259sini vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. Bu y\u00f6n\u0259li\u015f , milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259nin yan\u0131nda , \u00f6lk\u0259nin m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k , uzun n\u0259f\u0259sli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k , \u0130ran\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131l\u0131ktan dialoqa \u00e7\u0259km\u0259k , qurulu\u015f\u00e7u v\u0259 uzla\u015fma\u011fa y\u00f6n\u0259ltm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Etidal , h\u0259qiqiliyi d\u00f6n\u00fc\u015f , \u00f6z\u00fcn\u0259 inam , ger\u00e7\u0259k idealizm v\u0259 qurulu\u015f\u00e7u qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131. Realizm , i\u015fin \u00f6z\u00fcn\u00fc anlamaq , d\u00fcnya nizam\u0131ndak\u0131 g\u00fcc qurulu\u015fu v\u0259 mexanizmini v\u0259 eyni zamanda potensial\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini anlama\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Ruhani&#8217;nin bax\u0131m\u0131ndan etidal , \u0130slami inqilab ideallar\u0131na d\u0259rind\u0259n inanmaq , eyni zamanda \u0130ran\u0131n ger\u00e7\u0259k potensial\u0131n\u0131 , g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilmektir . Bel\u0259 bir d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc , hakaretvari c\u0259hdl\u0259rd\u0259n , al\u00e7ald\u0131c\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00fcst\u00fcn g\u00f6rm\u0259 davran\u0131\u015flardan uzaq dayanma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc eyni zamanda \u0130ran\u0131n maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi qaynaqlar\u0131n\u0131 , m\u0259s\u0259l\u0259n c\u0259miyy\u0259tin ortaq a\u011f\u0131l\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc xalqa qar\u015f\u0131 cavab verebilirlik , \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 s\u0259daq\u0259t\u0259 d\u0259y\u0259r verib , siyas\u0259tl\u0259rin islahat v\u0259 iyile\u015ftirmesini z\u0259man\u0259t alt\u0131na almaqdad\u0131r. Ruhani&#8217;nin bu yana\u015fmas\u0131 tarazl\u0131qlar\u0131 oturtmaq \u00fc\u00e7\u00fcn inc\u0259 bir s\u0259yi t\u0259l\u0259b edir : milli ehtiyaclarla , bir t\u0259r\u0259fd\u0259 regional v\u0259 qlobal imkanlar , dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 m\u00f6vcud vasit\u0259 v\u0259 siyas\u0259tl\u0259r ; xarici siyas\u0259td\u0259 davaml\u0131l\u0131q v\u0259 esneklikle ; h\u0259d\u0259fl\u0259r v\u0259 imkanlarla v\u0259 g\u00fcc\u00fcn vasit\u0259 v\u0259 gere\u00e7lerinin davaml\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259 hal\u0131nda olan d\u00fcnyam\u0131zla &#8230;<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq Ruhani&#8217;nin qurulu\u015f\u00e7u qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00f6hk\u0259m\u0259 \u00f6hd\u0259lik , dialoq v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r m\u00f6vqed\u0259 bir \u0259laq\u0259ni qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n v\u0259 ortaq maraqlara xidm\u0259t etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir. Bu yana\u015fmaya g\u00f6r\u0259 dig\u0259r aktyorlarla g\u0259rginliyi azaltmaq , g\u00fcv\u0259n art\u0131r\u0131c\u0131 c\u0259hdl\u0259rd\u0259 olmaq v\u0259 yekun bir beyn\u0259lxalq dincliy\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y s\u0259rf etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>** \u00d6n\u00fcm\u00fczd\u0259ki m\u00fcdd\u0259t<\/p>\n<p>Yukardaki konseptual \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 , h\u00f6kum\u0259tin \u0130slam Respublikas\u0131 xarici siyas\u0259tinin milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 ictimai raz\u0131l\u0131q v\u0259 xarici d\u00fcnya il\u0259 qurulu\u015f\u00e7u qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa istiqam\u0259tli olacaq . \u0130zz\u0259t, hikm\u0259t v\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t prinsipi , \u0130ran xarici siyas\u0259tin\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259c\u0259k. Bu \u00fcmumi strategiyan\u0131n h\u0259d\u0259fi \u0130ran\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k ; xarici t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq v\u0259 ya etkisizle\u015ftirmek , \u0130slamofobiya v\u0259 \u0130ranofobi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 , \u00f6lk\u0259 m\u00f6vqeyini ucaltmaq v\u0259 \u0259hat\u0259 edici bir inki\u015faf t\u0259min etm\u0259k olacaq.<\/p>\n<p>Bu h\u0259qiq\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi , dig\u0259r h\u00f6kum\u0259t qurumlar\u0131 il\u0259 yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q i\u00e7\u0259risind\u0259 , \u0130ran xarici siyas\u0259ti proqramla\u015fd\u0131rma v\u0259 icra ed\u0259n m\u0259rk\u0259zi t\u0259\u015fkilat olaraq h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u0130slam Respublikas\u0131 ir\u0259liy\u0259 d\u00f6n\u00fck h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 kilid h\u0259d\u0259f t\u0259qib etm\u0259kd\u0259dir :<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 \u0130ran ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7ox istiqam\u0259tli \u0259laq\u0259l\u0259rini m\u0259nal\u0131 angajmanla , b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 , t\u0259\u015fkilatlarla , bu vaxt beyn\u0259lxalq iqtisadiyyat t\u0259sisatlarla inki\u015faf etdirib , derinle\u015ftirecektir .<\/p>\n<p>\u00c7ox y\u00f6nl\u00fc , \u0130ran xarici siyas\u0259tind\u0259 ox rolu \u00fcstl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Bu is\u0259 t\u0259sirli bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q il\u0259 qlobal normalar\u0131 yaratmaq v\u0259 eyni fikiri payla\u015fan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin koalisiyas\u0131n\u0131n s\u00fclh v\u0259 sabitliy\u0259 istiqam\u0259tli s\u0259yl\u0259rini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>\u0130kinci prioritet , bir r\u0259hb\u0259rlik anlay\u0131\u015f\u0131 olaraq \u0130ran v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n , harada olursa olsunlar , f\u0259rdi v\u0259 sosial h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 , \u0130ran \u0130slam m\u0259d\u0259niyy\u0259ti , Fars dili , \u0130slami d\u0259y\u0259rl\u0259r v\u0259 \u0130slam demokratiyas\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259 g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si.<\/p>\n<p>\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ; \u0130ran ba\u015fda F\u0259l\u0259stin olmaq \u00fczr\u0259 d\u00fcnyada z\u00fcl\u00fcm alt\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259yi v\u0259 ayr\u0131ca Sionizmin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda problem yaratma c\u0259hdl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 olma\u011f\u0131 davam etdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud t\u0259cili probleml\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131nda , \u0130ran bir s\u0131ra t\u0259cili h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 fokuslanma\u011f\u0131 davam etdir\u0259c\u0259k. Birinci prioritet beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259td\u0259 meydana g\u0259l\u0259n \u0130ran \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkisizle\u015ftirmek v\u0259 n\u0259hay\u0259t is\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratmaq olacaq. Bu \u0130ran \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131 \u0130srail v\u0259 Amerikal\u0131 d\u0259st\u0259k\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f olub h\u0259d\u0259fl\u0259ri \u0130ran\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00f6vzusu hal\u0131na g\u0259tirm\u0259kdir. Ba\u015fqa bir deyi\u015fl\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131 d\u00fcnya nizam\u0131na qar\u015f\u0131 bir t\u0259hdid olaraq g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k me\u015frusuzla\u015ft\u0131rmak ist\u0259yirl\u0259r. Bu istiqam\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunan \u0259sas vasit\u0259 is\u0259 s\u00fclh n\u00fcv\u0259 proqram\u0131 m\u00f6vzusunda b\u00f6hran yaratmaqd\u0131r. \u0130ran bax\u0131m\u0131ndan bu b\u00f6hran tamamil\u0259 uydurmad\u0131r. Bundan \u00f6t\u0259ridir ki, c\u0259nab Rohani \u00e7\u0131xmaz k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmaq v\u0259 5 +1 il\u0259 m\u00fczakir\u0259 yoluna girm\u0259k ad\u0131na , ortaq z\u0259minin olmas\u0131 , silahlar\u0131n yay\u0131lmamas\u0131n\u0131n z\u0259man\u0259t edilm\u0259si , \u0130ran\u0131n elmi kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 , \u0130ran\u0131n n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nl\u0259nm\u0259si raz\u0131la\u015fmas\u0131ndan do\u011fan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t duyulamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 h\u0259m\u00e7inin xarici g\u00fccl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259lqin edil\u0259n \u0259dal\u0259tsiz yaptr\u0131mlar\u0131 bitirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 zaman itirm\u0259d\u0259n c\u0259hdd\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran n\u00fcv\u0259 silahlara maraq duymamaqda v\u0259 bu kimi silahlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131ramayaca\u011f\u0131na inanmaqdad\u0131r. \u0130ran d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 n\u00fcv\u0259 silah istifad\u0259sini mane\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259c\u0259k imkanlara sahib deyil. Ayr\u0131ca \u0130ran D\u00f6vl\u0259ti h\u0259tta \u0130ran\u0131n n\u00fcv\u0259 silah arxas\u0131nda oldu\u011fu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sinin d\u0259 \u00f6lk\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 regional rolu \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli oldu\u011funa inanmaqdad\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0130ran\u0131n fars k\u00f6rf\u0259zind\u0259 strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 \u00e7atma s\u0259yinin bir s\u0131ra reaksiyalar\u0131 t\u0259hrik etm\u0259si qa\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ki, bu reaksiyalar \u0130ran\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc azaldacaq.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n n\u00fcv\u0259 m\u00f6vzuda edil\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lin\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k mane\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya deyil . M\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t\u0259 \u00e7atmaq v\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 ke\u00e7\u0259n ilin oktyabr ay\u0131nda t\u0259sdiql\u0259n\u0259n birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131nda t\u0259yin olunan h\u0259d\u0259f\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259k yaln\u0131z m\u00fczakir\u0259\u00e7il\u0259rd\u0259 siyasi irad\u0259 v\u0259 yax\u015f\u0131 niyy\u0259t s\u0259rgil\u0259m\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Bu planda m\u00fczakir\u0259nin h\u0259d\u0259fi qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 q\u0259bul g\u00f6rm\u00fc\u015f uzun m\u00fcdd\u0259tli v\u0259 \u0259hat\u0259 edici bir h\u0259ll yoluna \u00e7atmaq olaraq t\u0259yin olunmu\u015fdur ki \u0130ran\u0131n n\u00fcv\u0259 proqram\u0131n\u0131n tamamil\u0259 s\u00fclh qalaca\u011f\u0131n\u0131 z\u0259man\u0259tli . M\u00fczakir\u0259l\u0259rin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259ki g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n s\u00fcr\u0259tli ir\u0259lil\u0259m\u0259 bu laz\u0131ms\u0131z b\u00f6hran\u0131n s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259lli v\u0259 yeni diplomatik \u00fcf\u00fcql\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t siqnallar s\u0259rgil\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130ran xarici t\u0259hdidl\u0259ri dig\u0259r d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f m\u00f6vzular\u0131 t\u0259hlil yolu il\u0259 aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>G\u00fcv\u0259n art\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0130ran\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki t\u0259m\u0259l siyas\u0259tini yaradacaq. Bundan \u00f6t\u0259ri \u0130ran ke\u00e7\u0259n il Fars k\u00f6rf\u0259zind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259rtibat\u0131 meydana g\u0259tirm\u0259yi t\u0259klif etmi\u015fdir. \u0130ran m\u0259sul bir regional oyun\u00e7u olaraq radikalizim v\u0259 \u015fidd\u0259ti azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6lg\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 sonras\u0131 il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli , regional v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli aktiv \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u0130ran Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 il\u0259 m\u00f6vcud f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 daha \u00e7ox g\u0259r\u0259ksiz g\u0259rginliyin \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 \u00f6nl\u0259m\u0259k ad\u0131na m\u00fcdrik bir \u015f\u0259kild\u0259 davranacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259 zamanla g\u0259rginlikl\u0259ri azaldacaq.<\/p>\n<p>\u0130ran ayr\u0131ca Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r q\u0259rbli \u00f6lk\u0259l\u0259r il\u0259 \u0259vv\u0259lki \u0259laq\u0259l\u0259rin canland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si h\u0259d\u0259fiyl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ged\u0259c\u0259k. Bu normalla\u015fma prosesi qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 \u00e7\u0131xar t\u0259m\u0259lin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n olmal\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin qanuni olan maraq sah\u0259l\u0259rin\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir .<\/p>\n<p>\u0130ran eyni zamanda \u00c7in , Hindistan v\u0259 Rusiya kimi dig\u0259r g\u00fccl\u0259r il\u0259 dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k v\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259k. \u0130ran 2015-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Bit\u0259r\u0259f h\u0259r\u0259k\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 boynuna g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan d\u00fcnyada yeni z\u00fchur etmi\u015f g\u00fccl\u0259r\u0259 \u0259lini uzadacaq v\u0259 onlar\u0131n sahib oldu\u011fu b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 d\u00fcnya s\u00fclh\u00fc v\u0259 rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u0130ran xalq\u0131 ke\u00e7\u0259n il prezident se\u00e7kil\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015ftirak t\u0259min etmi\u015f v\u0259 konstruktiv \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 s\u0259s vermi\u015fdir. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0130randak\u0131 yeni h\u00f6kum\u0259t v\u0259 d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna bir f\u00fcrs\u0259t meydana g\u0259tirmi\u015f; bel\u0259c\u0259 ikili v\u0259 \u00e7ox istiqam\u0259tli \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259rqli v\u0259 \u00e7ox \u00fcmid verici yol t\u0259yin etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n se\u00e7kisin\u0259 ciddi h\u00f6rm\u0259tli olacaq ki , \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, d\u00fcnya i\u015fl\u0259rind\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259siri olacaq.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n bu s\u0259yl\u0259rinin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r h\u00f6kum\u0259tl\u0259r \u0130ran\u0131n rolunun Orta \u015f\u0259rq v\u0259 k\u0259nar\u0131ndak\u0131 rolunu q\u0259bul etm\u0259li v\u0259 \u0130ran\u0131n milli h\u00fcquq , \u00e7\u0131xarlar v\u0259 qanuni t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik anlay\u0131\u015f\u0131na h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidirl\u0259r. Ayr\u0131ca dig\u0259r dig\u0259r r\u0259hb\u0259rlikl\u0259r , \u0130ran xalq\u0131n\u0131n h\u0259ssasl\u0131qlar\u0131n\u0131 , x\u00fcsusil\u0259 milli izz\u0259t il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 qazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ciddilikl\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131rlar . Q\u0259rblil\u0259rin , x\u00fcsusil\u0259 Amerikanl\u0131lar\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 etdikl\u0259ri s\u0259hv analiz v\u0259 t\u0259tbiql\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131nmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn , \u0130ran v\u0259 Orta \u015f\u0259rq il\u0259 \u0259laq\u0259dar anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 b\u00f6lg\u0259yl\u0259 \u0259laq\u0259dar ger\u00e7\u0259kl\u0259r\u0259 daha yax\u015f\u0131 bir anlay\u0131\u015fla yax\u0131nla\u015fma\u011fa ehtiyaclar\u0131 var. Bu an meydana g\u0259lmi\u015f v\u0259 bir daha \u0259ld\u0259 edilemeyebilecek bu tarixi f\u00fcrs\u0259tin c\u0259sur bir r\u0259hb\u0259rlik anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Bu f\u00fcrs\u0259t qa\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani&#8217;nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[112,8,3,2],"tags":[17032,24695,29,5520,17031,17030,5106,13513,13716],"class_list":["post-23733","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-asya","category-dunya","category-iran","category-xbrlr","tag-dr-zrif","tag-iran","tag-iran-islam-respublikasi","tag-iran-islam-respublikasi-xarici-islr-naziri","tag-iran-islam-respublikasinin-prezidenti-ruhani","tag-iranin-11-hokumtinin-xarici-siyastdki-dinamikasi-aciqlandi","tag-ruhani","tag-xaber","tag-xaberler"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.2.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani&#039;nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"admin\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.2.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani&#039;nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-04-29T19:47:46+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-04-29T19:47:46+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani&#039;nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#article\",\"name\":\"\\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131 | Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"headline\":\"\\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/author\\\/admin\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#organization\"},\"datePublished\":\"2014-04-29T19:47:46+05:00\",\"dateModified\":\"2014-04-29T19:47:46+05:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"Asya, D\\u00fcnya, \\u0130ran, X\\u018fB\\u018fRL\\u018fR, Dr. Z\\u0259rif\\u0259, \\u0130ran, \\u0130ran \\u0130slam Respublikas\\u0131, \\u0130ran \\u0130slam Respublikas\\u0131 xarici i\\u015fl\\u0259r naziri, \\u0130ran \\u0130slam Respublikas\\u0131n\\u0131n Prezidenti Ruhani, \\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131, Ruhani, xaber, xaberler\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ev\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/#listItem\",\"name\":\"X\\u018fB\\u018fRL\\u018fR\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"X\\u018fB\\u018fRL\\u018fR\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/iran\\\/#listItem\",\"name\":\"\\u0130ran\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#listItem\",\"name\":\"Ev\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/iran\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"\\u0130ran\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/iran\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#listItem\",\"name\":\"\\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/#listItem\",\"name\":\"X\\u018fB\\u018fRL\\u018fR\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#listItem\",\"position\":4,\"name\":\"\\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\\\/iran\\\/#listItem\",\"name\":\"\\u0130ran\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#organization\",\"name\":\"Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"description\":\"Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/author\\\/admin\\\/#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/author\\\/admin\\\/\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c1d8483ec39fbbba55dfad1685bf961c55dfcb0620a6e6120073dcc7bed0ca6d?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"admin\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/\",\"name\":\"\\u0130ran\\u0131n 11. h\\u00f6kum\\u0259tinin xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikas\\u0131 a\\u00e7\\u0131qland\\u0131 | Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"description\":\"\\u0130ran \\u0130slam Respublikas\\u0131n\\u0131n Prezidenti Ruhani'nin xarici siyas\\u0259tinin prinsipl\\u0259ri haqq\\u0131nda xarici i\\u015fl\\u0259r naziri Z\\u0259rif\\u0259 yazd\\u0131\\u011f\\u0131 m\\u0259qal\\u0259 AB\\u015e medias\\u0131n\\u0131n diqq\\u0259tini \\u00e7\\u0259kdi. \\u0130ran \\u0130slam Respublikas\\u0131 xarici i\\u015fl\\u0259r naziri c\\u0259nab Dr. Z\\u0259rif\\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\\u0131nda n\\u00fcmayi\\u015f olunan v\\u0259 \\u0130ran\\u0131n 11. H\\u00f6kum\\u0259td\\u0259 xarici siyas\\u0259td\\u0259ki dinamikl\\u0259rini a\\u00e7\\u0131qlayan m\\u0259qal\\u0259si: Xarici siyas\\u0259t , b\\u00fct\\u00fcn xalq d\\u00f6vl\\u0259tl\\u0259r \\u00fc\\u00e7\\u00fcn h\\u0259yat\\u0131n v\\u0259 r\\u0259hb\\u0259rliyin imtina edilm\\u0259z\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/author\\\/admin\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/author\\\/admin\\\/#author\"},\"datePublished\":\"2014-04-29T19:47:46+05:00\",\"dateModified\":\"2014-04-29T19:47:46+05:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/\",\"name\":\"Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"description\":\"Azeri \\u0130sl\\u00e2mi Davet - Az\\u0259rbaycanca\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.islamidavet.com\\\/azeri\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","description":"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani'nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z","canonical_url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#article","name":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","headline":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131","author":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/author\/admin\/#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#organization"},"datePublished":"2014-04-29T19:47:46+05:00","dateModified":"2014-04-29T19:47:46+05:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#webpage"},"articleSection":"Asya, D\u00fcnya, \u0130ran, X\u018fB\u018fRL\u018fR, Dr. Z\u0259rif\u0259, \u0130ran, \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131, \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri, \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani, \u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131, Ruhani, xaber, xaberler"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#listItem","position":1,"name":"Ev","item":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/#listItem","name":"X\u018fB\u018fRL\u018fR"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/#listItem","position":2,"name":"X\u018fB\u018fRL\u018fR","item":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/#listItem","name":"\u0130ran"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#listItem","name":"Ev"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/#listItem","position":3,"name":"\u0130ran","item":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#listItem","name":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/#listItem","name":"X\u018fB\u018fRL\u018fR"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#listItem","position":4,"name":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/#listItem","name":"\u0130ran"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#organization","name":"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","description":"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/author\/admin\/#author","url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/author\/admin\/","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c1d8483ec39fbbba55dfad1685bf961c55dfcb0620a6e6120073dcc7bed0ca6d?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"admin"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#webpage","url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/","name":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","description":"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani'nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/author\/admin\/#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/author\/admin\/#author"},"datePublished":"2014-04-29T19:47:46+05:00","dateModified":"2014-04-29T19:47:46+05:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#website","url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/","name":"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","description":"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","og:type":"article","og:title":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","og:description":"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani'nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z","og:url":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/","article:published_time":"2014-04-29T19:47:46+00:00","article:modified_time":"2014-04-29T19:47:46+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131 | Azeri \u0130sl\u00e2mi Davet - Az\u0259rbaycanca","twitter:description":"\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Ruhani'nin xarici siyas\u0259tinin prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda xarici i\u015fl\u0259r naziri Z\u0259rif\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259 AB\u015e medias\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri c\u0259nab Dr. Z\u0259rif\u0259 Amerikan Foreign Affairs jurnal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan v\u0259 \u0130ran\u0131n 11. H\u00f6kum\u0259td\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlayan m\u0259qal\u0259si: Xarici siyas\u0259t , b\u00fct\u00fcn xalq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin imtina edilm\u0259z"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"23733","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2024-07-21 19:53:19","updated":"2025-06-06 00:22:46","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/\" title=\"Ev\">Ev<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/\" title=\"X\u018fB\u018fRL\u018fR\">X\u018fB\u018fRL\u018fR<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/\" title=\"\u0130ran\">\u0130ran<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Ev","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/"},{"label":"X\u018fB\u018fRL\u018fR","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/"},{"label":"\u0130ran","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/x%c9%99b%c9%99rl%c9%99r\/iran\/"},{"label":"\u0130ran\u0131n 11. h\u00f6kum\u0259tinin xarici siyas\u0259td\u0259ki dinamikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/iranin-11-hokum%c9%99tinin-xarici-siyas%c9%99td%c9%99ki-dinamikasi-aciqlandi\/"}],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23733"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23733\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/azeri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}