ABD’den gelen tehditlerin artmasıyla birlikte, birçok komşu ve bölgesel ülke topraklarının veya hava sahalarının İran’a karşı askeri harekat için kullanılmasını açıkça reddederken, İran bölge genelinde diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı.
İran Dışişleri Bakanı Seyed Abbas Araghchi, Çarşamba ve Perşembe günleri Katar, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Pakistan, Umman ve Türkiye’deki mevkidaşlarıyla bölgesel ve uluslararası gelişmeler hakkında bir dizi telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Görüşmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik giderek daha saldırgan hale gelen açıklamalarının ardından gerilimlerin yükseldiği bir dönemde gerçekleşti.
İran Dışişleri Bakanlığı’na göre, Araghchi mevcut durumun hassasiyetinin altını çizdi ve İslam Cumhuriyeti’nin son gelişmelerle ilgili tutumunu açıkladı.
Dışişleri bakanları, gerilimlerin “sorumlu bir şekilde yönetilmesi” gerektiğinin altını çizdi ve daha fazla tırmanmanın bölgesel güvenlik ve istikrar üzerindeki sonuçları konusunda uyarılarda bulundu.
Ayrı bir görüşmede Araghchi, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile bir araya geldi ve her iki taraf da ikili ilişkileri güçlendirme ve iş birliğini genişletme konusundaki ortak kararlılıklarını yineledi.
Görüşme sırasında Araghchi, bölgesel gelişmeleri özetledi ve ABD’nin istikrarsızlaştırıcı müdahalesinden ve İsrail rejiminin yayılmacı politikalarından kaynaklanan tehditler konusunda uyarılarda bulundu.
Bölge ülkelerinin barış ve istikrara yönelik tehditlere karşı koyma ve herhangi bir üçüncü tarafın kendi topraklarını bölgeyi tehlikeye atacak şekilde kullanmasını engelleme konusunda ortak sorumluluk taşıdığını vurguladı.
Anadolu Ajansı’na göre Bayramov, net bir güvence verdi. Azerbaycan’ın, hava sahasının veya topraklarının herhangi bir devlet tarafından komşu İran’a karşı askeri operasyonlar yürütmek için kullanılmasına asla izin vermeyeceğini söyledi.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Bayramov son dönemdeki gerginliğin tırmanmasını endişe verici olarak nitelendirdi ve tüm tarafları İran’ı ve daha geniş bölgeyi istikrarsızlaştırabilecek eylemlerden ve söylemlerden kaçınmaya çağırdı. Bayramov, anlaşmazlıkların uluslararası hukuka uygun olarak yalnızca diyalog ve diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurguladı.
Benzer görüşler Körfez ülkelerinde de dile getirildi. Birleşik Arap Emirlikleri Cumhurbaşkanı’nın diplomatik danışmanı Enver Gargaş, bölgesel durumu “endişe verici” olarak nitelendirdi ve Körfez ülkelerinin çatışmadan kaçınmak için çalıştığını söyledi.
Gargash, Perşembe günü BAE-Kuveyt Medya Forumu’nda yaptığı konuşmada, görüş farklılıklarının doğal olduğunu ancak “aşırı düşmanlığın doğal olmadığını” belirtti.
Gargash, İran çevresindeki gerginliğin tırmanmasının beklenmedik olmadığını belirterek, uyarı işaretlerinin daha önce de görüldüğünü kaydetti. Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer Körfez ülkelerinin çıkarlarının “herhangi bir çatışmadan uzak durmakta” yattığını vurguladı.
İran’ın komşu bir ülke olduğunu ve Körfez ülkelerinin topluca, topraklarının, havaalanlarının veya tesislerinin İran’ı hedef almak için kullanılmasına izin vermeyeceklerini açıkladıklarını da sözlerine ekledi.
Diplomatik mesajlar, bölgesel başkentlerin Washington’dan gelen tehdit dolu söylemlerdeki keskin artışa tepki gösterdiği bir dönemde geldi. 27 Ocak’ta ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilere “bir başka güzel savaş gemisi filosu”nun İran’a doğru ilerlediğini söylemişti.
Trump, daha sonraki açıklamalarında ve çevrimiçi paylaşımlarında, bu konuşlandırmanın Tahran’ı müzakerelere zorlamak amacıyla yapıldığını söylerken, anlaşmaya varılamamasının Haziran 2025’te İran nükleer tesislerine yapılan ABD saldırısından “çok daha kötü” bir askeri saldırıyı tetikleyeceği uyarısında bulundu.
İran, tehdit ve baskıyı defalarca reddederek, diplomasinin baskı veya yıldırma altında başarılı olamayacağını vurguladı ve adil ve karşılıklı saygıya dayalı olması koşuluyla görüşmelere hazır olduğunu belirtti.
Bu arada, ABD veya müttefiklerinin İran çıkarlarına yönelik herhangi bir askeri saldırısının hızlı ve kararlı bir karşılıkla karşılanacağı uyarısında bulunuldu.
