ABD, kendi hedefleri doğrultusunda başka ülkelere karşı türlü yaptırımlar uygulamakta en kabarık karneye sahiptir.
ABD’nin şimdiki başkanı Donald Trump döneminde yaptırımlar daha da arttı. ABD’nin son yıllarda yaptırımlarına maruz kalan en önemli ülkelerden biri İran İslam Cumhuriyetidir.
ABD hatırlanacağı üzere mayıs 2018’de nükleer anlaşmadan çekildikten sonra İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik yeniden yaptırım uygulama kararı aldı. Bu yaptırımların ilk bölümü 7 Ağustos’ta uygulamaya konuldu.
Bu yaptırımlar ABD sınırlarını aşıyor ve Amerikan olmayan firmalar ve yönetimleri de içeriyor. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Amerikalıların yaptırım bağımlısı olduklarına işaretle, ABD’nin dış ilişkiler tarihinin bu ülkenin başka ülkelere karşı en fazla yaptırım uyguladığını gösterdiğini belirtmiştir.
ABD’nin bu girişimi 5+1 grubunun diğer üyeleri yani Almanya, Fransa, İngiltere, Çin ve Rusya’nın olumsuz tepkisine yol açmıştır. Bu çerçevede Almanya, İngiltere ve Fransa olmak üzere 3 AB üyesi, kendi çıkar ve menfaatlerini de sağladığı için nükleer anlaşmanın korunmasının esas destekçilerinden sayılıyor. Avrupalılar, İran ile ekonomik, ticari, mali ilişkiler ve işlemleri ve de petrol ticaretinin devam etmesi için mekanizmalar oluşturmaya çalışıyorlar. Polonya haricinde diğer AB üyeleri de ABD’nin İran’a karşı tek taraflı yaptırımlarının kaldırılması konusunda aynı görüşlere sahipler.
Bu doğrultuda Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Miloş Zeman Almanya Başbakanı Angella Merkel ile yaptığı görüşmede, ABD’nin İran’a karşı yaptırımlarına karşı çıkarak, İran’a yönelik tüm yaptırımların iptaline vurgu yaptı.
Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Cuma günü Almanya Başbakanı ile yaptığı görüşmede ülkesinin İran ile ticari işbirliğini geliştirmek istediğini ifade etti.
ABD’nin İran’a karşı yaptırımlarına dikkat çeken Zeman, ABD’nin İran ile iş tutan Avrupalı firmalara yaptırım uygulama kararı aldığını, bu meselenin Çek Cumhuriyeti firmalarını de içerdiğini belirtti.
Çek Cumhuriyeti merkezli firmaların, İran ile karşılıklı ticaret için çok istekli olduğunu söyleyen Çek Cumhurbaşkanı kendisinin de milletinin isteğini savunduğunu kaydetti.
Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, AB ülkelerinin de eşgüdümlü hareket etmeleri gerektiğini belirterek, daha fazla yaptırımlar doğrultusunda hareket etmenin cehennem yolunda hareket etmek olduğunu ve tüm yaptırımların iptalinin yaşanabilecek en iyi olay olduğunu vurguladı.
ABD’nin tek taraflı olarak nükleer anlaşmadan çekilip İran’a karşı nükleer yaptırımları yeniden getirmesinin ardından, Avrupalı ülkeler, Washington’un bu girişimlerine karşı çıkarken, nükleer anlaşmayı koruma yolları arayışına girmişlerdir.
Bu doğrultuda AB, İran ile ticaret yapan Avrupalı firmaları ABD yaptırımlarına karşı korumak amacıyla “Engelleme Yasası”nı yürürlüğe koydu. Ayrıca Almanya, Fransa ve İngiltere’den oluşan Avrupa Troykası kasım 2018’e kadar ABD’den bağımsız bir finans merkezi kurmaya ve böylece İran ile ticari ilişkilerini korumaya çalışıyorlar.
Karşı tarafta ise ABD, İran’a yönelik yaptırımları ağırlaştırma tehditlerini savurmaya devam ediyor.
Bu bağlamda ABD Dışişleri Bakanlığı’nda kurulan “İran Eylem Grubu” Direktörü Brian Hook yaptığı açıklamada, 4 kasımdan itibaren İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı en şiddetli ve ağır yaptırımların uygulanacağını ve bu yaptırımların İran’ın petrol ve bankacılık sistemini hedef alacağını belirtti.
Bunun karşısında ise İran İslam Cumhuriyeti, ABD’nin yaptırımları karşısında durup direnmeye vurgu yaparak, diğer tarafların ABD’nin nükleer yaptırımları karşısında kendi çıkarlarını temin etmesi halinde nükleer anlaşmadan çekilmeyeceğini vurgulamıştır.
