İran İslam Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu döviz işlemlerinde Dolar yerine Euro kullanma kararı aldı.
Bakanlar Kurulu’nun kararı uyarınca Merkez Bankası, kararın bildirim tarihinden itibaren Riyal-Euro kur eşitliğini sürekli ilan edip, yönetmekle görevlendirildi.
Riyalin dolar karşısında değer kaybetmesinin önlenememesi üzerine ilk önce dolar kurunu 42 bin riyale sabitleyen İran İslam Cumhuriyeti, ardından vatandaşlarının banka dışında en fazla 10 bin Euro’yu elinde tutmasına karar vermişti.
Genellikle ticarette, ayrıca ekonomik raporlarda, “Operasyonel para birimi” ve “raporlama para birimi” olmak üzere iki farklı dövizden söz edilmektedir. Operasyonel döviz, ticaret ve alış verişte en fazla kullanılan yabancı para birimine denilir. Fakat raporlama döviz, ekonomik raporların yayınlanması ve muhasebesinde temel alınan döviz birimidir.
İran Merkez Bankası Döviz siyasetleri ve kurallarını belirleme birimi genel müdürü Mehdi Kesraipur, Euro’nun raporlama döviz kaynağı olarak kabul edilmesi meselesine temasla şöyle diyor:
“…(Petrol ihracatı neticesinde) ülke döviz gelirinin önemli bir bölümü Euoro olarak alındığı ve ardından ülkenin ihtiyaç duyduğu malların ithalatı ve öteki döviz harcamalarında bu para biriminin kullanıldığı için gelecekte İran Merkez Bankası Raporlama döviz’de Euro temel alınacaktır.”
Geçmiş yıllarda İran ekonomisine yüklenen dolar para birimli yaptırımlar nedeniyle uluslararası ticarette ağırlık dolar ekseninden İran’ın ticaret ortağı ülkelerin döviz birimlerine yön değiştirmiştir ama buna rağmen halen İran Merkez bankasının raporlama döviz birimi dolar olarak kalmış ve tüm hesaplar dolar üzerinden yapılmaktaydı. Ülkede raporlama döviz olarak dolar üzerine endekslenmesi ise ülke ekonomisinde bir çok önemli sorunlara neden olmaktaydı.
İran meclisi milletvekillerinden ve meclisin planlama ve bütçe komisyonu birinci sekreteri Gulam rıza Esedullahi, döviz mübadelelerinde doların kullanımının en aza indirilmesi zaruretini hatırlatarak, Amerika’nın doları bir koz olarak kullandığı emperyalist ve baskıcı siyasetine temasla, Amerika’nın, dolarda değişiklik yapmak, yayınlamak ve çap etmek suretiyle ekonomik açıdan kendi muhalifi yönetimlere bir çok darbeler indirebildiğini belirtti.
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Seyyid Ali Hamanei de dün istihbarat bakanı ve çalışanlarına hitaben yaptığı konuşmada İran döviz piyasasından son dönemde yaşanan olaylara değinerek, bu meselelerin derinlemesine içine girildiğinde, bu olaylarda yabancılar ve onların istihbarat birimlerinin ayak izlerine rastlanıldığını belirttiler.
Ayetullah Hamanei, “Bu savaş ile düşmanın planları karşısında dimdik durmalıyız. Fakat düşmanı yenmemiz için savunma ile yetinmeyip saldırı moduna da geçmemiz lazım” ifadesini kullandılar bu konuşmada.
Bu arada halı hazırda Türkiye, Hindistan ve Çin gibi ülkelerin de dolara bağımlılığı en aza indirmek için yeni bir takım tedbirler almakta oldukları görülüyor.
Bilindiği gibi geçen hafta İran ile Türkiye arasındaki ilk para takas da gerçekleşmişti. İki ülke finansal çevrelerinin almış olduğu karar uyarınca iki ülkenin para birimleri TL ve Rial, ilk kez ABD doları veya Euro gibi üçüncü bir rezerv para birimine ihtiyaç duymadan SWAP sistemine göre takas edildi.
İran merkez bankası İran döviz piyasasında dolar fiyatlarını eşitlendirme ve tek bir fiyat açıklamanın ardından halı hazırda Dolar yerine Euro para biriminin geçirildiği kararıyla gerçekte ülke ekonomisinin dolara olan bağımlılığı nedeniyle karşılaşılan zarar ve ziyanları azaltma yönünde önemli bir adım atmış bulunmaktadır. Bu uygulama aynı zamanda ülke ekonomisinde dolar menşeli alt yapının dış kaynaklı dolar iniş çıkışlarından kaynaklanan muhtemel şok ve ziyanları en aza indirebilir.
