İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı; BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Güvenlik Konseyi Başkanı Sanita Pavluta-Deslandes ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi’ye hitaben, “ABD Dışişleri Bakanlığı’nın İran’ın barışçıl nükleer programı hakkında bilgi verilmesi karşılığında 20 milyon dolara kadar ödül vadettiği nefret verici ve esef duyulacak bildirisine” ilişkin bir mektup kaleme aldı. Mektupta şu ifadeler yer aldı: “İran İslam Cumhuriyeti; BM Genel Sekreteri, Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktöründen bu nefret verici bildiriyi açıkça ve hiçbir tereddüde yer bırakmaksızın kınamalarını talep etmektedir.”
Arakçi, mektubunda ayrıca şunları kaydetti: “Genel Sekreter ve Güvenlik Konseyi’nden, uluslararası toplumun dikkatini ABD bildirisinin uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ciddi sonuçlarına ivedilikle çekmeleri; BM Şartı kapsamındaki sorumlulukları çerçevesinde, ABD eylemlerinin nükleer tesislerin, teçhizatın ve ilgili personelin emniyet ve güvenliğine yönelik oluşturduğu tehditleri ele almaları ve süregelen ihlalleri karşısında ABD’yi sorumlu tutmaları talep edilmektedir.”
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin BM Genel Sekreteri, BM Güvenlik Konseyi Başkanı ve UAEA Genel Direktörüne hitaben yazdığı 10 Kasım 2026 tarihli mektubun tam metni şu şekildedir:
Bismillahirrahmanirrahim
Ekselansları,
Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin son dönemdeki son derece esef verici girişimine acilen dikkatinizi çekmek isterim. Söz konusu girişimde, İran’ın nükleer programı, bu programla bağlantılı kişiler, ülkenin bilim camiası üyeleri, tesisler ve teçhizat hakkında bilgi verilmesi karşılığında başka bir yere nakil ve yerleştirilme imkanının yanı sıra 20 milyon ABD dolarına kadar para ödülü teklif edilmiştir.
6 ve 7 Kasım 2026 tarihlerinde ABD Dışişleri Bakanlığı’nın “Adalet İçin Ödül” adlı programı aracılığıyla kamuoyuna duyurulan ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından da yeniden paylaşılan bu bildiri, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) taraf bir devletin barışçıl nükleer programının güvenliği ve bütünlüğü bakımından ciddi endişeler doğurmaktadır.
İran İslam Cumhuriyeti, nükleer tesisler, nükleer maddeler, teknik teçhizat ile bu sahadaki bilim insanları ve uzmanlar hakkında gizli bilgi toplama ve casusluk faaliyetlerini açıkça teşvik etmesi nedeniyle son derece kaygı verici bulduğu bu pervasız ve tehlikeli adımı en sert biçimde kınamaktadır. Böylesi bir yaklaşım, casusluk faaliyetlerini teşvik etme ve nükleer bilim insanları ile teknik personelin hedef alınması tehlikesini beraberinde getirmektedir. Ayrıca barışçıl nükleer faaliyetlerde bulunan bireylerin emniyeti ve nükleer tesislerin güvenliğine dair ciddi kaygılar yaratmaktadır.
Devletlerin, ayrımcılığa uğramaksızın ve uluslararası yükümlülükleri çerçevesinde, nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla araştırma, üretme ve kullanma hakkı, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) 4. maddesinde açıkça tanınmış bir haktır. Hiçbir devlet; zorlayıcı tedbirler, gizli müdahaleler veya başka bir ülkenin nükleer tesislerinin ve bilim camiasının güvenliğini tehlikeye atan faaliyetler yoluyla söz konusu ülkenin yasal ve barışçıl nükleer faaliyetlerini baltalamaya kalkışmamalıdır.
Özellikle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın denetimi (güvence mekanizması) altındaki bağımsız bir devletin nükleer tesisleri, teçhizatı ve personeli hakkında gizli bilgi talebinde bulunulması, UAEA güvence mekanizması sisteminin güvenirliği, bütünlüğü ve itimadı konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.
ABD’nin bu endişe verici adımının doğrudan sonuçlarından biri de şudur: Güvence sisteminin dayandığı tesislerin bizzat kendisi, personeli ve hassas bilgileri suikast, sabotaj ve saldırı tehdidi altındayken güvence yükümlülüklerinin mutat şekilde yerine getirilmesini beklemek mümkün değildir. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı güvencesi altındaki nükleer tesisler, uluslararası hukukun kapsamı dışında değildir ve bunların denetim altında bulunması, ilgili devletin egemenlik haklarını hiçbir surette kısıtlamaz. Güvence altındaki tesislere, teknik yapılara ve özelliklere, teçhizata, operasyonlara ve ilgili personele dair bilgi talep edilmesi; güvence denetimlerine ilişkin bilgilerin UAEA’nın doğrulama misyonuna tamamen aykırı amaçlar doğrultusunda kötüye kullanılması riskini yaratmaktadır. UAEA güvence sisteminin bu somut olay özelinde ABD’nin istihbarat ve casusluk faaliyetlerinin bir aracına dönüşmemesi, itibar ve etkinliğinin zedelenmemesi zorunludur.
Nükleer bilim insanları ile teknik personelin ABD’nin utanç verici ödül bildirisinin kapsamına açıkça dahil edilmesi fevkalade endişe vericidir. Barışçıl nükleer alanda çalışan bilim insanları ve uzmanlar; mesleki görevlerini gözdağı, tehdit, baskı altında kalmadan veya can güvenliklerini tehlikeye atacak faaliyetlere maruz bırakılmadan yerine getirebilmelidir. Uluslararası toplum; nükleer tesislerin ve personelin emniyet ve güvenliğinin artırılması, potansiyel olarak vahim radyolojik ve insani sonuçlar doğurabilecek sabotaj, yasa dışı müdahale veya kasıtlı hadise risklerini artıracak eylemlerin engellenmesi konusunda ortak bir sorumluluk taşımaktadır.
Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda İran İslam Cumhuriyeti; BM Genel Sekreteri, Güvenlik Konseyi ve UAEA Genel Direktöründen bu nefret verici bildiriyi açık ve kesin bir dille kınamalarını talep etmektedir. Ayrıca Genel Sekreter ve Güvenlik Konseyi’nden:
1. Uluslararası toplumun dikkatini, ABD bildirisinin uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ciddi sonuçlarına ivedilikle çekmeleri;
2. BM Şartı kapsamındaki sorumlulukları çerçevesinde, ABD eylemlerinin nükleer tesislerin, teçhizatın ve personelin emniyet ve güvenliğine yönelik oluşturduğu tehditleri ele almaları ve süregelen ihlalleri karşısında ABD’yi sorumlu tutmaları talep edilmektedir.
Bunun yanı sıra, özellikle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktöründen:
1. UAEA’nın güvence faaliyetlerinin gizliliği, tarafsızlığı ve kurumsal bağımsızlığının önemini teyit ve bunu bir kez daha tekit etmesi;
2. Ajansın yetki ve yasal misyonu çerçevesinde, Ajans faaliyetleri sırasında elde edilen güvenceye dair bilgi ve birikimlerin ifşa edilmemesini, Ajans misyonuna aykırı amaçlarla suiistimal edilmemesini veya kullanılmamasını temin etmek üzere gereken tüm tedbirleri alması; bu bağlamda nükleer bilim insanlarının ve ilgili personelin emniyet ve güvenliğinin sağlanmasına özel önem atfetmesi;
3. Konuyu UAEA Yönetim Kurulu’nun bilgisine sunarak doğuracağı sonuçların ele alınması için gereken kurumsal tedbirleri değerlendirmesi talep edilmektedir.
Bu mektubun Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın resmi belgesi olarak dağıtılmasını talimatlandırmanızdan memnuniyet duyarım.
En derin saygılarımla,
Seyid Abbas Arakçi
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı
-
-
-
-
