Gazze savaşının başından itibaren İsrail rejiminin eşi görülmemiş bir mali ve ekonomik krizle karşılaşacağına dair çok sayıda uyarı yapılmışken, İbranice medya İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana kendi savaşlarının yol açtığı hasarlar için yaklaşık 38,6 milyar şekel tazminat ödediğini bildirdi.
Bu arada, savaş tazminat fonunun rezervleri, on binlerce bekleyen tazminat talebi arasında yeni bir savaşla başa çıkma kabiliyetine ilişkin endişeler yaratacak seviyeye geriledi.
Öte yandan, İsrail rejiminin resmi verileri, fiziksel yıkımın ölçeğini aşan ve kamu maliyesinin geleceğine uzanan bir krizi gösteriyor. Tazminat ödemeleri istisnai harcamalardan birikmiş yükümlülüklere dönüşmüş ve yeni kabineyi, askeri harcamaların devlet kaynaklarını tükettiği bir dönemde vergi artışı, borçlanma ve sivil harcamaların kısılması arasında zor seçimlerle karşı karşıya bırakmıştır.
Boş Bir Fon
İsrail rejimi, savaş tazminat fonunu 1961 tarihli Emlak Vergisi ve Tazminat Fonu Yasası kapsamında kurmuş ve yönetimini Vergi İdaresi’ne devretmiştir. Bütçesi, askeri operasyonlar ve savaşlardan kaynaklanan hasarları karşılamak üzere emlak alım vergisi gelirlerinin bir kısmına dayanmaktadır.
İbranice ekonomi gazetesi Calcalist’in 7 Ekim 2026’da, Aksa Tufanı’nın üçüncü yıl dönümünde yayımladığı raporda, tazminat fonunun bakiyesinin Gazze savaşının arifesindeki 17,7 milyar şekelden 3,1 milyar şekele gerilediği, yani kabinenin son üç yılda yaptığı bütçe takviyesine rağmen yüzde 80’den fazla azaldığı belirtildi.
Bu durumun ciddiyeti, İsrail kabinesi Denetçisi Matanyahu Englman’ın 6 Ocak 2026’da yayımladığı raporda daha da belirginleşti. Rapor, Maliye Bakanlığı’nın fonu tanımlanmış ve bağımsız varlıkları olmayan bir mali hesap olarak yönettiğini ve ilgili risklere dair kapsamlı bir ekonomik değerlendirme yapmadan fonlarını cari operasyonları için kullandığını ortaya koydu.
Rapor ayrıca, önceki tahminler tek başına doğrudan hasarların 36,2 milyar şekele ulaşabileceğini göstermesine rağmen, Maliye Bakanlığı’nın geniş çaplı bir savaşla başa çıkmak için gerekli rezervi belirleyemediğini ortaya koydu.
Bir Milyon Yüz Seksen Bin Tazminat Talebi
Bu arada, İsrail rejimi Vergi İdaresi’nin 6 Ekim 2026’da yayımladığı veriler, savaşın başından bu yana yaklaşık 1,18 milyon tazminat talebinin kaydedildiğini gösterdi. Bu talepler, 168 bin doğrudan hasar ve yaklaşık bir milyon dolaylı ekonomik zarar olarak ikiye ayrılmaktadır.
Calcalist’in raporunda da doğrudan hasar tazminatının 8,3 milyar şekele ulaştığı, dolaylı hasar tazminatının ise 30,3 milyar şekel olduğu belirtildi – toplam ödemelerin yaklaşık yüzde 78,5’i.
İran Saldırılarının Enkazı Hâlâ Siyonistlerin Üzerinde Ağırlığını Koruyor
Öte yandan, İran’la savaşlar, hasar merkezinin işgal altındaki Filistin’in güney ve kuzeyinden Tel Aviv bölgesine kaymasını gözler önüne serdi. Tel Aviv bölgesindeki vergi idaresi ofisleri Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 62 bin 800 doğrudan hasar talebi kaydederken, bu sayı Aşkelon bölgesinde 61 bin 100 talep olmuştur.
Calcalist gazetesi bu yılın 15 Eylül’ünde bu bağlamda, kabinenin 2023-2025 yılları arasındaki savaşla ilgili harcamalarının 231 milyar şekele ulaştığını, bunun 2026 harcamalarını veya vergi geliri kayıplarını içermediğini bildirdi.
Öte yandan, tazminat sistemi idari ve hukuki bir krizle karşı karşıya ve Ekim 2026 verilerine göre yaklaşık 40 bin 600 dolaylı hasar talebi hâlâ inceleniyor. Bunlardan 35 bin 500’ü Şubat 2026’daki İran’la olası ikinci savaşla ilgilidir.
İsrail rejiminin ekonomi gazetesi Globes, 8 Ekim’de, yerleşimciler ve şirketler tarafından yaklaşık 5 milyar şekel değerindeki taleplere ilişkin kaydedilen yaklaşık 10 bin temyiz başvurusunun, komite üyelerinin hakları konusundaki anlaşmazlık nedeniyle temyiz komitelerini durdurduğunu ifşa etti.
Ancak bu arada, İran saldırılarından etkilenenler başka bir zorlukla karşı karşıya: özellikle tamamen yeniden inşa edilmesi gereken konut kuleleri ve binalar için uzun yeniden inşa süreci.
Siyonist gazeteci Dotan Levi, Haziran 2026’da Yedioth Ahronoth’ta yayımlanan raporunda, Haziran 2025’te İran’la yapılan 12 günlük savaşın, uzun vadeli rehabilitasyon projeleri olarak sınıflandırılan yaklaşık 2800 dosyaya yol açtığını bildirdi.
Bu rapora göre, alternatif konut için tazminat 3329 dosyada 187,2 milyon şekele ulaşırken, Tel Aviv’deki Da Vinci Kuleleri ve Ramat Gan’daki Elit Kuleleri’nin onarım maliyeti 1 milyar şekel olarak tahmin edildi ve projelerden birinin sakinlerinin 2028’e kadar oraya dönemeyeceği bekleniyor.
Bu projeler, savaş sona erdikten sonra bile maliyetlerin sürmesi anlamına geliyor ve zarar görenler yer değiştirme, konut ve ticari aksamalarla ilgili kayıplara katlanıyor. Konut amaçlı gayrimenkuller için tazminat da yasal sınırlamalara tabi ve vatandaşlar isteğe bağlı sigorta planı kapsamında Vergi İdaresi’ne ödeme yaparak ek teminat satın alabiliyor.
Önümüzdeki Kriz
İsrail Vergi İdaresi Başkanı Şai Aharonovich, tazminat fonunun mali kaynaklarının tükenmekte olduğu uyarısında bulundu. Buna göre, 2027’de genel bütçeden doğrudan fon aktarılması veya fonun emlak alım vergisi gelirlerindeki payının 2026’da yüzde 25’e düşürülmesinin ardından yüzde 75 veya yüzde 100’e geri getirilmesi gerekebilir.
Bu arada Siyonist gözlemciler, 27 Ekim seçimlerinin ardından kabine oluşumundaki sürekli gecikmenin uzun vadeli mali kararları karmaşıklaştırdığı, özellikle fon rezervleri tamamlanmadan İran’la yeni bir askeri çatışma yaşanması halinde bunun böyle olduğu uyarısında bulundu.
Bu faktörler, tazminat ve yeniden inşa yükümlülüklerinin artan savunma harcamaları ve borç servisi maliyetleriyle aynı zamana denk gelmesi nedeniyle askeri hasarların uzun vadeli bir mali krize dönüşme potansiyelini gösteriyor.
Sonuç olarak, İsraillilerin savaşları için tazmin edilmesi meselesi, kabinenin cari harcamaları ödeme kabiliyetinden gelecekteki yükümlülükleri finanse etme kapasitesine kayıyor.
Yeniden inşa ve yerleşim ne kadar gecikirse, işletmeler, haneler ve kamu bütçesi üzerindeki baskı o kadar artar. Dolayısıyla her yeni savaşın yol açtığı hasarların finansmanı, İsrail toplumunun farklı kesimlerini etkileyen vergi ve ekonomi kararlarına bağlı hale gelmektedir.
