İran Uzay Ajansı (ISA) Başkanı Hasan Salariyeh’in açıklamasına göre, İran şu anda 24 uydudan oluşan bir iletişim uydu takımı da dahil olmak üzere 35’ten fazla yeni uydu inşa ediyor. Ülke, yerli uzay yeteneklerini üretim ve fırlatmadan veri odaklı hizmetlere kadar genişletme çabası içinde.
Aynı zamanda İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakan Yardımcısı görevini de yürüten Salariyah, bu açıklamaları Pazar günü Tahran’da düzenlenen üçüncü Omid Medya Kupası’nın oturum aralarında yaptı; açıklamalar IRNA tarafından aktarıldı.
Salariyeh’e göre, ülkenin ilk büyük alçak yörünge (LEO) iletişim uydu takımı olan ve ilk aşamasında 24 uydudan oluşan Şehid Süleymani uydu takımının üç modeli, İslam Devrimi’nin yıldönümünü kutlamak amacıyla Şubat ayında düzenlenecek On Günlük Fecr törenlerinde tanıtılacak.
Ülke genelinde yapım aşamasında olan 35 uydu
Salariyah, geliştirilmekte olan 35 uydunun, yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve radar uydularından telekomünikasyon uydularına kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını ve bunların, İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı bünyesindeki ISA’nın genel yönetimi, politika belirlemesi ve düzenlemesi altında devlet kurumları, üniversiteler ve özel firmalar tarafından inşa edildiğini söyledi.
Şehid Süleymani sistemine ek olarak, hem kamu hem de özel sektördeki diğer projelerle birlikte, bir metre ve üzeri çözünürlüğe sahip görüntüleme uyduları ve radar görüntüleme uyduları da üretim aşamasındadır.
Uydu radarlarının, hava koşullarından, bulut örtüsünden, kardan ve diğer engellerden bağımsız olarak Dünya yüzeyini görüntülemek için radar teknolojisini kullandığını belirtti.
Madenlerden hava durumuna: görüntüleme verileri neden önemli?
Salariyah’ın konuşmasının önemli bir bölümü uygulamalara ayrılmıştı ve uzay programının sembolik değil, ekonomik ve çevresel yönetimle derinden bağlantılı olduğunun altını çizdi.
Uydu görüntülerinin, maden arama ve çıkarma tahminleri, çevre izleme, toz fırtınası merkezlerini ve çevresel kirleticileri belirleme ve meteoroloji (atmosferik koşulları, bulutluluğu ve rüzgarı değerlendirerek önümüzdeki günlerdeki hava durumunu tahmin etme) için en önemli araçlardan biri olduğunu söyledi.
Dağlardaki kar örtüsü, barajlar ve göller de dahil olmak üzere su kaynaklarının ve rezervlerinin izlenmesi bir diğer önemli uygulama alanıdır. Salariyeh, 500 kilometrelik bir yörüngede bulunan bir uydunun saniyede yaklaşık 7,5 kilometre hızla hareket ettiğini açıklayarak, başka hiçbir aracın Dünya yüzeyini bu kadar hızlı tarayamayacağını ve veri toplayamayacağını, bu nedenle görüntüleme verilerinin arazi izleme ve yönetimi için en önemli araçlardan biri olduğunu sözlerine ekledi.
İletişim ve navigasyon için tamamlayıcı takımyıldızlar
Salariyeh, algılama uydularının yanı sıra, özellikle karasal altyapının bulunmadığı veya erişimin zor olduğu bölgelerde (denizcilik, hava ve demiryolu hatları, ulaşılması güç bölgeler ve yer ağlarına yedekleme gibi) telekomünikasyon uydularının artan rolüne dikkat çekti.
Bunlar, yaklaşık 36.000 kilometre yükseklikteki jeostasyonel (GEO) uydulardan, geniş bant bağlantısı sağlayan büyük alçak yörünge (LEO) uydu takımyıldızlarına kadar farklı yüksekliklerde faaliyet gösteriyor. Uydu iletişimi, kapsamlı yer altyapısına ihtiyaç duymadan dünya çapında hızla yaygınlaşıyor ve dijital ekonominin temel altyapılarından biri olduğunu belirtti.
Havacılık ve denizcilikte haritalama ve rota belirleme için kullanılan navigasyon uydularının da, yörüngedeki uydu sayısının hızla arttığı ve uzay yolculuğu yapan ülkelerin uzay varlıklarını sürekli genişlettiği bir dönemde, bir diğer temel unsur olduğunu sözlerine ekledi.
İran’ın sadece uydu yapımı ve fırlatılmasında değil, uydu verilerinden yararlanma ve bunları uygulamalı hizmetlere dönüştürmede de önemli ilerleme kaydettiğini söyledi. Görüntüler ve veriler alındıktan sonra, kentsel yönetim, su ve madenler için katma değerli raporlara dönüştürülmek üzere özel ve uzmanlaşmış uzaktan algılama firmalarına teslim ediliyor.
Salariyeh’in belirttiğine göre, İran’da şu anda uydu verilerine dayalı uzaktan algılama alanında 170 ila 180’den fazla özel şirket faaliyet gösteriyor ve bunların birçoğu uluslararası düzeyde hizmet sunma kapasitesine sahip. Bu durum, ülkenin uzay ekosisteminin büyümesinin ve olgunlaşmasının bir göstergesi.
Simorgh, Qaem ve daha ağır fırlatma sistemlerine giden yol
Uzaya erişim konusunda Salariyeh, Savunma Bakanlığı ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu Hava ve Uzay Kuvvetleri de dahil olmak üzere Silahlı Kuvvetlerin çeşitli fırlatma araçları ve uydu taşıyıcıları geliştirdiğini söyledi.
Simorgh fırlatma aracının, 200 ila 300 kilogram ağırlığındaki uyduları yaklaşık 1.000 kilometreye kadar alçak Dünya yörüngesine yerleştirebildiğini, İran Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri tarafından geliştirilen katı yakıtlı Qaem fırlatma aracının ise 100 kilograma kadar yükü yaklaşık 500 kilometreye taşıyabildiğini söyledi.
Çok tonluk yükleri önce alçak Dünya yörüngesine (LEO) ve daha sonra 36.000 kilometre yükseklikteki jeopolitik yörüngeye (GEO) yerleştirebilecek daha ağır fırlatma araçları üzerinde araştırma ve geliştirme çalışmaları devam etmektedir.
Yerli bir programın arka planı
Bu duyuru, yaklaşık yirmi yıllık yerli çabaların üzerine inşa edilmiştir. İran, Şubat 2009’da Safir fırlatma aracıyla Omid uydusunu yörüngeye yerleştirerek, ardından Rasad, Navid ve Fajr uydularını da yörüngeye yerleştirerek, yerli yörünge fırlatma yeteneğine sahip az sayıdaki ülkeden biri oldu.
Son yıllarda program iki alanda hız kazandı. Uluslararası Uzay Ajansı (ISA) ve Savunma Bakanlığı merkezli sivil alanda Simorgh, Zoljanah ve Saman transfer blokları ile Pars-1, Chamran-1, Khayyam (2022’de Rusya ile işbirliği içinde fırlatıldı) ve 750 kilometrelik yörüngeye yerleştirilen Soraya uydusu gibi uydular üretildi.
Buna paralel olarak, İran Devrim Muhafızları’nın askeri kanadı, katı yakıtlı Qased ve Qaem-100 fırlatma araçlarıyla Noor-1, Noor-2 ve Noor-3 görüntüleme uydularını yörüngeye yerleştirerek İran’a bağımsız keşif ve iletişim kapasitesi kazandırdı.
Salariyeh, uzayın dünyanın en karmaşık ve yüksek riskli endüstrilerinden biri olduğunu ve bir ülkenin teknolojik seviyesinin göstergesi olduğunu vurguladı. Dünyadaki yaklaşık 200 ülkeden sadece 10-11’i fırlatma aracı üretebiliyor (İran da bunlardan biri) ve sadece 20-30’u yörüngede kalan ve sürekli olarak görüntü ve veri sağlayan operasyonel uydular üretebiliyor; İran da bu kulübe katıldı.
