Usul-i K\u00e2fi\u2019de Emir\u00fc\u2019l-M\u00fcminin\u2019den (a.s) nakledilen bir hadis-i \u015ferifte, iyili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak, iman\u0131n \u015fubelerinden ikisi olarak beyan edilmi\u015ftir. Bu iki \u015fubeye sahip olmayan bir insan\u0131n, iman\u0131n\u0131n esas r\u00fckn\u00fc yok demektir. \u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak \u00f6nemli il\u00e2h\u00ee farizalardan olup \u0130sl\u00e2m dininin zaruriyat\u0131ndand\u0131r. \u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131rmak, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019de takriben on yerde \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin iki \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi olarak zikredilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130mam Ali (a.s) de son vasiyetinde \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n
\u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmay\u0131 asla terk etmeyin.<\/p>\n
Ey Ali\u2019nin (a.s) dostlar\u0131, Mevla\u2019n\u0131z\u0131n tavsiyesini unutmay\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Aksi takdirde k\u00f6t\u00fcler size musallat olur. O zaman da her ne kadar dua etseniz kabul olmaz.<\/p>\n
\u0130mam Muhammed B\u00e2k\u0131r (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n
\u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131rmakla farizalar eda olunur, beldelerde emniyet sa\u011flan\u0131r ve adalet her yere yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Vesailu\u2019\u015f-\u015eia\u2019n\u0131n \u201c\u0130yili\u011fi Emretmek ve K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden Sak\u0131nd\u0131rmak\u201d bab\u0131na bir bak\u0131n; bu hususta ne kadar da \u00e7ok rivayet vard\u0131r. Bu konuda \u00f6nemli olan, iyili\u011fi emretmenin ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131rman\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini ve bundan maksad\u0131n ne oldu\u011funu bilmektir. Sak\u0131n, bu \u00f6nemli il\u00e2h\u00ee farz\u0131m\u0131z kazaya kalmas\u0131n.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcman kimse, b\u00fct\u00fcn il\u00e2h\u00ee farzlara amel edip ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da buna te\u015fvik etmelidir. Hakeza il\u00e2h\u00ee haramlar\u0131 da her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n terk etmesi gerekir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da bundan sak\u0131nd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Mesel\u00e2 her M\u00fcsl\u00fcmana namaz k\u0131lmak farzd\u0131r. Ayn\u0131 zamanda eli alt\u0131ndaki her M\u00fcsl\u00fcman\u0131 ve dostlar\u0131n\u0131 da namaza te\u015fvik etmelidir. Namaz k\u0131lmayanlar\u0131 g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda namaza zorlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle ilgili olarak da, mesel\u00e2 yalan s\u00f6ylemeyi terk etmek farzd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla birinin yalan s\u00f6yledi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce, onu bundan sak\u0131nd\u0131rmak gerekir. Kendin g\u0131ybet etme ve g\u0131ybet eden herkese de engel ol. K\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak sana vaciptir. Ne g\u0131ybet et, ne de g\u0131ybete kulak ver. Biri g\u0131ybet edecek olursa, ona engel ol.<\/p>\n
Cehennem ehli olmamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak sana farzd\u0131r. E\u015fin ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da cehennemlik olmas\u0131na izin vermemelisin. Aksi takdirde sen de bundan mesuls\u00fcn. En az\u0131ndan ba\u015fka bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n da cehennemlik olmas\u0131na izin verme. Farz olan il\u00e2h\u00ee bor\u00e7lar\u0131n\u0131 (humus, zek\u00e2t, adak vs.) hemen \u00f6demelisin; vermeyenleri de vermeye zorlamal\u0131s\u0131n.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcman, haramlar\u0131 terk etmeli ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 da haramlardan sak\u0131nd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Elbette merhamet ve ac\u0131ma duygusuyla bu i\u015fi yapmal\u0131d\u0131r, nefsan\u00ee bir zorbal\u0131kla de\u011fil\u2026 Yani bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n g\u00fcnah i\u015fledi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, ona i\u00e7ten ac\u0131mal\u0131s\u0131n. Dolay\u0131s\u0131yla da bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olan her yoldan yok etmeli, bertaraf k\u0131lmal\u0131s\u0131n.<\/p>\n
Bug\u00fcn \u00f6zet olarak hepimizin ihmal etti\u011fi birka\u00e7 iyilik ile, m\u00fcptela oldu\u011fumuz birka\u00e7 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc zikretmek ve hat\u0131rlatmak istiyorum. Bunlardan birisi, kendimizin de terk etti\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fkalar\u0131na da emretmedi\u011fimiz bir farizad\u0131r. Bu farz, b\u00fct\u00fcn iyiliklere ula\u015fman\u0131n ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nman\u0131n asl\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki hepimiz, bu prensipleri terk etmi\u015f durumday\u0131z. Bu farz \u201cdinde tefekkuh etmek (dini anlamak, \u00f6\u011frenmek)\u201dtir. Her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n m\u00fckellef \u00e7a\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, din\u00ee h\u00fck\u00fcmleri \u00f6\u011frenmesi ve dini tan\u0131mas\u0131 farz-\u0131 aynd\u0131r. Dininin usul ve furuat\u0131n\u0131 (teferruat\u0131n\u0131) iyice \u00f6\u011frenmelidir. Dinin asl\u0131 ise tevhittir. Zat\u00ee, s\u0131fat\u00ee ve fiil\u00ee tevhidi \u00f6\u011frenmek sana farzd\u0131r. Ona inanman ve iman etmi\u015f olman gerekir. Sak\u0131n m\u00fc\u015frik olmayas\u0131n. Tevhid-i ef\u2019al\u00ee\u2019nin (\u00e2lemde yeg\u00e2ne m\u00fcessirin Allah oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131n) bereketiyle sab\u0131r, tevekk\u00fcl ve \u015f\u00fck\u00fcr ehli olmal\u0131s\u0131n. Sonra da tevhid-i ibad\u00ee sahas\u0131nda \u0131slahata giri\u015fmelisin. \u015eirk, riya ve \u00fccb (kendini be\u011fenmi\u015flik) diye bir \u015fey olmamal\u0131d\u0131r kalbinde. Peygamber ve \u0130mamlar\u0131 tan\u0131mal\u0131, onlara inanmal\u0131 ve de emirlerine itaate haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131s\u0131n. Hakeza ahirete de i\u00e7ten inanmal\u0131s\u0131n. \u00d6l\u00fcmden sonra nelerin olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmelisin. Berzah, k\u0131yamet ve mizan\u0131n ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmelisin. Velhas\u0131l usul-i dinini \u00e7ok iyi bir \u015fekilde ve yakin h\u00e2s\u0131l ederek bilmen gerekir. Furu-i din hususunda da b\u00fct\u00fcn farzlar\u0131 bilmelisin. Kebire (b\u00fcy\u00fck) g\u00fcnahlar\u0131n ka\u00e7 tane ve neler oldu\u011funu \u00f6\u011frenmelisin.<\/p>\n
Usul-i K\u00e2fi\u2019de yer alan bir rivayette, \u0130mam Muhammed B\u00e2k\u0131r\u2019dan (a.s) \u015f\u00f6yle nakledilmi\u015ftir:<\/p>\n
Dinde fakih olsunlar diye elime k\u0131rba\u00e7 al\u0131p da dostlar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na vurmak istiyorum.<\/p>\n
Bu uyar\u0131, s\u00f6z dinlesin ve dindar olsunlar diye sadece m\u00fcminler i\u00e7indir. Di\u011ferlerinin hesab\u0131 ise zaten malumdur.<\/p>\n
Hz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n
\u0130nsanlar \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131md\u0131r: Rabban\u00ee \u00e2lim, kurtulu\u015f yolunda ilim \u00f6\u011frenen talebe ve her sese uyan, her r\u00fczg\u00e2ra kap\u0131lan zay\u0131f ve k\u00fc\u00e7\u00fck sinekler (misali insanlar) ki, bunlar ne ilim nuruyla ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, ne de sa\u011flam bir dire\u011fe sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\u00c2limin yan\u0131na gidip de din\u00ee ahk\u00e2m\u0131 \u00f6\u011frenmen farzd\u0131r. \u201cTevhit nedir, hak inan\u00e7lar neler?\u201d diye sorman gerekir. Aksi takdirde Allah indinde hi\u00e7bir itibar\u0131n olmaz.<\/p>\n
Hakeza Usul-i K\u00e2fi\u2019de yer alan bir ba\u015fka rivayette \u015f\u00f6yle nakledilmi\u015ftir:<\/p>\n
Ya \u00e2lim ol, ya talebe, ya da \u00e2limlerin dostu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc olma ki, hel\u00e2k olursun.<\/p>\n
Ne kendin biliyorsun ne de \u00e2limin yan\u0131na gidip farz ve haramlar\u0131 soruyorsun ve ne de \u00e2limlere bir sevgin var. O h\u00e2lde hel\u00e2k olacaks\u0131n.<\/p>\n
Bu y\u00fczden M\u00fcsl\u00fcmanlar kendine gelmelidir. Bu \u015fehirde ka\u00e7 tane \u00e2lim ve adil fakih vard\u0131r ve bu cemiyetten ka\u00e7 ki\u015fi dinini \u00f6\u011frenmeye haz\u0131rd\u0131r? Bu y\u00fczden ilim havzalar\u0131 tesis etmek vaciptir. Adil fakih ve m\u00fc\u00e7tehitler yeti\u015fmelidir. En az\u0131ndan cuma g\u00fcnlerinde, zaman ay\u0131r\u0131p dinlerini \u00f6\u011frenmeleri gerekir. Talebelerden birini evine davet et de, ondan hel\u00e2l ve haramlar\u0131 \u00f6\u011fren. E\u011fer okuma yazma biliyorsan, o zaman da akait kitaplar\u0131na ve ilmihallere m\u00fcracaat et.<\/p>\n
Bu marufu (iyili\u011fi) di\u011ferlerine de ula\u015ft\u0131r\u0131n. Hem kendiniz dinde fakih olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, hem de ba\u015fkalar\u0131na bunu emredin. En az d\u00fcnyan\u0131z i\u00e7in ko\u015fup durdu\u011funuz gibi, ahiretiniz i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Namaz ve oru\u00e7 h\u00fck\u00fcmlerini \u00e7ok iyi \u00f6\u011frenin. Herkesin m\u00fcptela oldu\u011fu ticaret ve al\u0131\u015fveri\u015f h\u00fck\u00fcmlerine a\u015fina olun.<\/p>\n
Bu b\u00fcy\u00fck farza, yani dinde fakih olmaya \u00e7ok \u00f6nem veriniz. \u00c2limleri \u00e7ok sevmeniz gerekir. Sizin \u00e2limlere ne kadar sevginiz var? \u00c2limler, \u0130mam-\u0131 Zaman\u2019\u0131n (a.s) temsilcileridir. \u00c2limler sizi din ve Allah\u2019a yakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ben \u015fah\u0131slar hakk\u0131nda de\u011fil, genel olarak konu\u015fuyorum\u2026 Ge\u00e7mi\u015fimizden t\u00f6vbe etmemiz gerekir. O h\u00e2lde, bundan sonra \u00e2limleri seven, \u00e2lim yeti\u015ftiren ve talebe olan kimselerden olal\u0131m.<\/p>\n
Emretmeyi terk etti\u011fimiz iyiliklerden biri de namazd\u0131r. Namaz dinin dire\u011fi ve esas\u0131d\u0131r. Ni\u00e7in gen\u00e7lerimiz camilerden ka\u00e7\u0131yor? Bir yere kadar bunun su\u00e7lusu anne ve babad\u0131r. E\u011fer o\u011flun bir g\u00fcn okula gitmeyecek olsa, neler yapars\u0131n? Te\u015fvik ve tehdit ile onu okula g\u00f6ndermek i\u00e7in her yola ba\u015fvurursun. Ama bir g\u00fcn namaz\u0131 kazaya kal\u0131nca, ayn\u0131 i\u015fi yap\u0131yor musun? Acaba ona, \u201cNamaz k\u0131lmazsan g\u00fcnahk\u00e2r olursun, Allah\u2019\u0131n azab\u0131na du\u00e7ar olursun, Allah ile ili\u015fkin kesilir ve rezil olursun.\u201d diyor musun? Elbette ki te\u015fvik de laz\u0131md\u0131r. Te\u015fvik ve taltif olunca, \u00e7ocuk daha fazla \u0131slah olmaya y\u00f6nelmektedir. Ondan bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6r\u00fcnce, lakayt davranmamal\u0131s\u0131n.<\/p>\n
M\u00fcmk\u00fcn olan her yoldan k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc almal\u0131s\u0131n. Mesel\u00e2 o\u011flun fesada m\u00fcptela olmas\u0131n diye para harcamal\u0131, \u00f6rne\u011fin o\u011flunu evlendirmelisin. Hakeza k\u0131z\u0131n\u0131 evinde tutma\u2026 Bo\u015f yere bahane \u00e7\u0131karma. M\u00fcmin biriyle evlendir; mutlu olaca\u011f\u0131 \u00f6z evine gitsin\u2026 En iyi sadaka ve masraflar, d\u00fc\u011f\u00fcn ve nik\u00e2h i\u00e7in olanlar\u0131d\u0131r. En iyi arac\u0131l\u0131k ve tavsiyeler de evlilik hususunda olan\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Velhas\u0131l, yolunu bularak iyili\u011fi emretmeli ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmal\u0131s\u0131n. Fasit ve bozuk dergi ve gazetelerle me\u015fgul olmas\u0131n diye de \u00e7ocuklar\u0131na \u00e7e\u015fitli e\u011flence vesileleri ayarlamaya \u00e7al\u0131\u015f. \u00c7ocuklar\u0131n sahih bir e\u011flenceye ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Din\u00ee ve tarih\u00ee romanlar ver. K\u00f6t\u00fc filmlerin oynat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sinemalara gitmemesi i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 e\u011flence yerlerine g\u00f6t\u00fcr. Her ne kadar masrafl\u0131 da olsa, bunu yapman gerekir.<\/p>\n
Sak\u0131nd\u0131rmay\u0131 terk etti\u011fimiz baz\u0131 umum\u00ee k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri de zikretmek istiyorum. Birisi, m\u00fcminin g\u0131ybetini etmekten sak\u0131nd\u0131rmakt\u0131r. Her mecliste ve her kim olursa olsun g\u0131ybet etti\u011finde b\u00fct\u00fcn meclis ehline o m\u00fcmini savunmalar\u0131 farzd\u0131r. E\u011fer birisi ba\u015fkas\u0131n\u0131n ay\u0131plar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsa, s\u0131hhate hamletmek ve onun dediklerine inanmamak gerekir. Ama ne yaz\u0131k ki g\u0131ybete kulak as\u0131yorlar ve buna inan\u0131yorlar. Sak\u0131nd\u0131r\u0131lmayan k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden biri de tefrika, ayr\u0131l\u0131klar, insanlar\u0131n aralar\u0131n\u0131 bozmalar ve \u00e7eki\u015fmelerdir. Bunu g\u00f6ren her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n hemen engel olmas\u0131 ve sak\u0131nd\u0131rmas\u0131 gerekir. \u0130ki karde\u015f aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011funu duydu\u011funuzda, onlar\u0131 tan\u0131yorsan\u0131z, hemen bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe engel olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Tatl\u0131 bir dille onlar\u0131 bar\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Biharu\u2019l-Envar\u2019da \u015f\u00f6yle rivayet edilmi\u015ftir:<\/p>\n
\u0130mam Cafer Sad\u0131k (a.s) bir yerden ge\u00e7erken iki ki\u015finin kavga etmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc ve durarak onlara, \u201cAllah\u2019tan sak\u0131n\u0131n.\u201d diye seslendi.<\/p>\n
Elbette bu m\u00fckellefiyet insan\u0131n \u0131slah edebilece\u011fi durumlarda s\u00f6z konusudur. \u0130nsan\u0131n takatini a\u015fan \u015feylerden hi\u00e7bir sorumlulu\u011fu yoktur. \u0130ki akraba birbirine k\u00fcsecek olursa siz, \u201cBeni ne ilgilendirir?\u201d diyemezsiniz. Akrabalar aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131 da gidermelisiniz. Her ne kadar para harcamak da gerekse, bu i\u015fi g\u00f6rmeli ve para harcamal\u0131s\u0131n\u0131z ki, bu k\u00f6t\u00fcl\u00fck ortadan kalks\u0131n. Gerekirse para da harca ve her iki taraf\u0131 da evine davet ederek onlar\u0131 bar\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Evet, \u0130mam Cafer Sad\u0131k\u2019\u0131n (a.s) metodunu kendimiz i\u00e7in en \u00f6nemli g\u00f6rev edinmeliyiz. Bir g\u00fcn akraba olan iki ki\u015fi miras meselesi y\u00fcz\u00fcnden pazarda kavga ediyorlard\u0131. Her ikisi de \u0130mam Sad\u0131k\u2019\u0131n (a.s) taraftarlar\u0131ndan idi. Bu esnada \u0130mam\u2019\u0131n \u00f6zel naibi Mufazzal oradan ge\u00e7iyordu. Meseleyi \u00f6\u011frenince onlara, \u201cGelin bize gidelim de orada ne dedi\u011finize bakay\u0131m.\u201d diyerek al\u0131p evine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Birine, \u201cMesele nedir?\u201d diye sorunca \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBenim \u015fu kadar dirhem miras\u0131m bunun yan\u0131ndad\u0131r; bir t\u00fcrl\u00fc vermiyor.\u201d Di\u011ferine, \u201cSen ne diyorsun?\u201d diye sorunca o da, \u201cBo\u015f yere kavga \u00e7\u0131kar\u0131yor.\u201d dedi. Mufazzal kalkarak s\u00f6z konusu mebla\u011f\u0131 getirdi ve davac\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne b\u0131rakt\u0131. \u201cBu iddia etti\u011finiz para miktar\u0131d\u0131r. \u015eimdi kalk\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u2026 Birbirinize k\u00fcsk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc kalbinizden silerek ayr\u0131l\u0131n. Bilin ki, bu para da benim \u015fahs\u00ee mal\u0131m de\u011fildir, \u0130mam Sad\u0131k\u2019a (a.s) aittir. \u0130mam\u2019\u0131n (a.s) kendisi bunu bana vererek insanlar\u0131n aras\u0131n\u0131 \u0131slah etme yolunda harcamam\u0131 emretmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n
Ni\u00e7in iki m\u00fcmin karde\u015f birbiriyle kavga etsin ve d\u00fcnya le\u015fi i\u00e7in birbirlerine sald\u0131rs\u0131nlar? Baz\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in para harcamak da vaciptir. Para harca ki, bu k\u00f6t\u00fcl\u00fckler bertaraf olsun. S\u0131la-i rahmi terk etmek veya m\u00fcmine k\u00f6t\u00fc s\u00f6z etmek tamamen ortadan kalks\u0131n.<\/p>\n
Ravi \u015f\u00f6yle diyor: \u201cS\u0131cak bir yaz g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden \u00f6nceydi. Emir\u00fc\u2019l-M\u00fcminin\u2019i (a.s), evinin d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda bir duvara yaslan\u0131p su gibi ter d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2lde g\u00f6rd\u00fcm. Kendisine, \u201cYa Emire\u2019l-M\u00fcminin, bu zamanda evden \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r m\u0131?\u201d dedim. \u0130mam (a.s), \u201cBuraya bir mazluma yard\u0131m edebilmek veya bir hay\u0131r i\u015fleyebilmek \u00fcmidiyle geldim.\u201d buyurdu. Bu esnada bir kad\u0131n a\u011flar ve inler bir h\u00e2lde, \u0130mam\u2019\u0131n (a.s) yan\u0131na vararak \u015f\u00f6yle dedi: \u201cYa Ali, imdad\u0131ma yeti\u015f. Kocam k\u00f6t\u00fc ahl\u00e2kl\u0131 biridir. Beni d\u00f6vd\u00fckten sonra evden d\u0131\u015far\u0131 att\u0131 ve beni tehdit etti. Benim gidecek bir yerim de yok.\u201d \u0130mam (a.s), evinin nerede oldu\u011funu sordu. \u0130lgin\u00e7 olan\u0131 \u015fu ki, kad\u0131n\u0131n evi K\u00fbfe\u2019nin \u00e7ok uzak bir noktas\u0131nda, hurmal\u0131klar\u0131n sonunda bir yerdeydi.<\/p>\n
Hz. Ali (a.s) o kad\u0131nla birlikte yola d\u00fc\u015ft\u00fc. Ravi diyor ki: Ben de \u0130mam (a.s) ile beraber gittim. Evine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kad\u0131n ilerlemeye c\u00fcret edemedi. Emir\u00fc\u2019l-M\u00fcminin (a.s) kap\u0131y\u0131 \u00e7ald\u0131 ve adam d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u015fah\u0131s y\u0131lda bir defa dahi K\u00fbfe mescidine gelmiyordu. Evi K\u00fbfe\u2019nin etraf\u0131nda oldu\u011fundan \u0130mam\u2019\u0131 (a.s) tan\u0131m\u0131yordu. Hz. Ali (a.s) ona, \u201cBen senin yan\u0131na han\u0131m\u0131n\u0131 affetmen ve ona iyi davranman i\u00e7in geldim.\u201d diye buyurdu. Ama adam Emir\u00fc\u2019l-M\u00fcminin\u2019in (a.s) kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fcstahl\u0131k ederek, \u201cSenin yan\u0131na geldi\u011fi i\u00e7in art\u0131k ayaklar\u0131n\u0131 da k\u0131raca\u011f\u0131m.\u201d dedi ve \u201c\u015e\u00f6yle \u015f\u00f6yle yapaca\u011f\u0131m\u2026\u201d diye tehditler savurmaya ba\u015flad\u0131. \u0130mam (a.s) muhatab\u0131n\u0131n tatl\u0131 dilden anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ekerek \u015f\u00f6yle buyurdu: \u201cBen sana iyili\u011fi emrediyorum. Ama sen neler diyorsun?\u201d Adam k\u0131l\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnce korktu ve geri \u00e7ekildi. Bu esnada oradan ge\u00e7mekte olan bir \u015fah\u0131s \u0130mam\u2019\u0131 tan\u0131yarak \u201ces-Sel\u00e2mu aleyke ya Emire\u2019l-M\u00fcminin!\u201d diye seslendi. Ev sahibi de art\u0131k \u0130mam\u2019\u0131 tan\u0131d\u0131 ve ayaklar\u0131na kapanarak a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. \u201cBeni ba\u011f\u0131\u015fla; han\u0131m\u0131m gelsin, ben onu ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m. Ben evi ve evimde olanlar\u0131 da ayaklar\u0131n\u0131z\u0131n bereketine ona ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m ki, art\u0131k ona, \u2018Evden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k.\u2019 diyemeyeyim. Ev de onun olsun.\u201d diyerek \u00f6z\u00fcr diledi.<\/p>\n
Hz. Ali (a.s) k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rd\u0131. Ali\u2019nin dostlar\u0131 ve izcileri olan sizler de para harcamak ve y\u00fczsuyu d\u00f6kmekle de olsa k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131r\u0131n.<\/p>\n
Ba\u015fka bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck daha arz edeyim. Zira herkesin m\u00fcptela olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Allah\u2019\u0131n kaza ve kaderine itiraz say\u0131lan sab\u0131rs\u0131zl\u0131klar da haramd\u0131r. Her M\u00fcsl\u00fcmana da insanlar\u0131 bundan sak\u0131nd\u0131rmak farzd\u0131r. Mesel\u00e2 cenaze te\u015fyi etmeye gidiyorsunuz; matem sahibi kimse evde veya gus\u00fcl verilen yerde Allah\u2019\u0131n kaza ve kaderine itiraz edercesine \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 y\u0131rtmakta, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yolmakta ve ba\u015f\u0131n\u0131 habire duvara vurmaktad\u0131r. \u00d6yle ki, e\u011fer Azrail\u2019i g\u00f6recek olsa ve g\u00fcc\u00fc de yetse onu par\u00e7a par\u00e7a eder. \u201cNi\u00e7in ve niye?\u201d diye figan etmektedir. \u201cAllah\u2019\u0131m, g\u00f6re g\u00f6re sadece benim \u00e7ocu\u011fumu mu g\u00f6rd\u00fcn?\u201d veya \u201cYa\u015fl\u0131 babas\u0131na da m\u0131 ac\u0131mad\u0131n?\u201d gibi k\u00fcfre ka\u00e7an s\u00f6zler sarf etmektedir.<\/p>\n
Elbette a\u011flamak, Allah\u2019\u0131n kaderine itiraz etmek de\u011fildir. Bunun sak\u0131ncas\u0131 yoktur. Kalp ac\u0131d\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6zya\u015f\u0131 akar. Biz sab\u0131rs\u0131zl\u0131k g\u00f6stermek ve Allah\u2019\u0131n kaderine rahats\u0131zl\u0131k izhar\u0131nda bulunmak hakk\u0131nda sohbet ediyoruz. Zira kendisinin \u00f6lece\u011fine asla ihtimal vermiyor. Bu y\u00fczden de \u201cni\u00e7in ve niye?\u201d deyip durmaktad\u0131r. Allah\u2019\u0131n i\u015flerinin maslahat \u00fczere oldu\u011funu bilse, b\u00f6yle yapmazd\u0131. Resulullah\u2019\u0131n (s.a.a) biricik o\u011flu \u0130brahim hen\u00fcz 18 ayl\u0131kken vefat etti. \u0130mam H\u00fcseyin\u2018in (a.s) o\u011flu Ali Ekber daha gen\u00e7ken bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7t\u00fc. Onlar m\u0131 azizdir, yoksa senin evlatlar\u0131n m\u0131? Allah\u2019\u0131n takdirine itiraz etmek haramd\u0131r. Siz de buna bir \u015fey demez ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmazsan\u0131z, g\u00fcnahk\u00e2r olursunuz. Zira bu da haramd\u0131r.<\/p>\n
Duyuldu\u011funa g\u00f6re baz\u0131 kad\u0131nlar, matem sahibine teselli verece\u011fine daha da bir tahrik etmektedirler. Bazen matem sahibini Allah\u2019\u0131n kaderine itiraza zorlamaktad\u0131rlar. \u00d6zellikle de a\u011f\u0131t okuyan baz\u0131 kad\u0131nlar ortal\u0131\u011f\u0131 velveleye veriyorlar. Bunlar g\u00fcnaht\u0131r, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bunlardan sak\u0131nd\u0131rmak gerekir. B\u00f6ylece Allah\u2019\u0131n izniyle k\u00f6t\u00fcl\u00fckler de bertaraf olmu\u015f olur.<\/p>\n
Unutulan genel farzlardan biri de \u015fudur ki, bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n g\u00fcnah i\u015fledi\u011fini g\u00f6rd\u00fcklerinde, onu k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmakta, ama t\u00f6vbeye davet etmemektedirler. Mesel\u00e2 birinin yalan konu\u015ftu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, onu yalan konu\u015fmaktan sak\u0131nd\u0131r ve sonra da t\u00f6vbe etmesini s\u00f6yle. Kim bilir belki de \u201cKendim g\u00fcnah i\u015fledi\u011fimde t\u00f6vbe ediyor muyum ki?\u201d diyorsun. Elbette hepsinin ayr\u0131 bir yeri vard\u0131r. Kendin i\u00e7in t\u00f6vbeyi unutman, ba\u015fkas\u0131n\u0131 t\u00f6vbeye davet etmene engel olamaz. G\u00fcnahk\u00e2r\u0131 t\u00f6vbeye davet etmelisin. Onu t\u00f6vbe ettirmedik\u00e7e vazifeni yapm\u0131\u015f olmazs\u0131n. Hatta bu konudaki ihtimal de k\u00e2fi de\u011fildir. T\u00f6vbe etti\u011fine yakin h\u00e2s\u0131l etmedik\u00e7e onu bu i\u015fe davet etmen gerekir.<\/p>\n
Bu iyili\u011fe emretme, yani t\u00f6vbeye davet vazifesiyle hangi M\u00fcsl\u00fcman amel etmektedir? \u00d6yle bir \u015fey yap ki, muhatab\u0131n, g\u00fcnah\u0131ndan t\u00f6vbe etsin. Ya \u00f6\u011f\u00fct ve nasihatle veya ahiret azab\u0131yla tehdit etmeye ya da di\u011fer m\u00fcmk\u00fcn yollardan onu g\u00fcnah\u0131ndan pi\u015fman etmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n. E\u011fer t\u00f6vbeye davet etti\u011finde muhatab\u0131n etkilenir de t\u00f6vbe ederse, Allah\u2019\u0131n ecir ve rahmetine nail olursun.<\/p>\n
Meselenin ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir de bir rivayet nakledeyim. Bu rivayet Biharu\u2019l-Envar\u2019\u0131n 5. cildinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015f bir zamanda bir abit uzlet k\u00f6\u015felerine s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f, ibadetle me\u015fgul oluyordu. Elbette ilimsiz uzlet zillettir. Din\u00ee marifet ve ilimleri tahsil etmeden ibadetle me\u015fgul olmak i\u00e7in uzlete \u00e7ekilen abit zavall\u0131 ve bedbahtt\u0131r. Bu zavall\u0131 abit de \u00e2lim olmadan uzlet k\u00f6\u015fesine \u00e7ekilmi\u015f, ibadetle me\u015fgul olmu\u015ftu. \u015eeytan her ne kadar onu sapt\u0131rmak istediyse de yapamad\u0131.<\/p>\n
Bir g\u00fcn \u015eeytan sair k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytanlar\u0131 da etraf\u0131na toplayarak bunu nas\u0131l sapt\u0131racaklar\u0131n\u0131 konu\u015ftular. Herkes bir \u00f6neride bulundu. Ama kabul g\u00f6rmedi. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytanlardan biri \u015f\u00f6yle dedi: \u201cOnu ibadet yoluyla kand\u0131rmal\u0131y\u0131z.\u201d Bu teklif herkes\u00e7e kabul g\u00f6rd\u00fc. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytan, Abidin ibadetg\u00e2h\u0131na geldi ve yerin \u00fczerinde havada seccadesini sererek namaz k\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Elbette bu i\u015f cinler ve \u015feytanlar i\u00e7in kolayd\u0131r. Zira onlar insanlar gibi k\u0131s\u0131tl\u0131 de\u011fillerdir. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytan habire r\u00fck\u00fb ve secde ediyordu. Mezk\u00fbr abit ise bu manzaray\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n seyretmeye koyuldu. Zira ne yemek yiyor, ne yat\u0131yor ve ne de istirahat ediyordu. \u0130badetten asla yorulmuyordu.<\/p>\n
Abit kendisinden daha abit g\u00f6z\u00fcken bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytanla konu\u015fmak i\u00e7in yan\u0131na vard\u0131. Ama \u015feytan ona itina etmedi. Sonunda abit \u015f\u00f6yle dedi: \u201cSeni bu makama ula\u015ft\u0131ran Allah a\u015fk\u0131na s\u00f6zlerime kulak ver.\u201d K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytan biraz duraklayarak, \u201cBeni Allah\u2019\u0131n zikrinden al\u0131koyma. Benimle bo\u015f \u015feyler konu\u015fma.\u201d dedi. Abit, \u201cSana bir \u015fey sormak istiyorum. Bu makama nas\u0131l yeti\u015ftin ki, havada Allah\u2019a ibadet ediyor, yorulmuyor, yatm\u0131yor ve yemiyorsun?\u201d dedi. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytan \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBenim bu makama eri\u015fmemin sebebi \u015fudur: Ben ilk\u00f6nce bir g\u00fcnah i\u015fledim, sonra da t\u00f6vbe edince makam\u0131m y\u00fckseldi ve bu mevkie ula\u015ft\u0131m.\u201d Abit, \u201cBana da \u00f6\u011fretsene.\u201d dedi. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytan \u015f\u00f6yle dedi: \u201cFalan mahalleye ve falan fahi\u015fe kad\u0131n\u0131n yan\u0131na git. Sonra da t\u00f6vbe ederek bu makama eri\u015f.\u201d<\/p>\n
\u00d6nceden de dedi\u011fim gibi insan fakih olmay\u0131nca, ibadetinin hi\u00e7bir faydas\u0131 yoktur. Sonunda k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feytandan \u00fc\u00e7 dinar da alarak mezk\u00fbr mahalleye gitti. Direkt fahi\u015fenin evinin kap\u0131s\u0131na vard\u0131. Paras\u0131n\u0131 vererek eve girdi. Kendi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften utanan g\u00fcnahk\u00e2ra ne mutlu! Kendi yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnahla iftihar eden g\u00fcnahk\u00e2ra yaz\u0131klar olsun! Bu fahi\u015fe kad\u0131n, b\u00fct\u00fcn pisliklerine ra\u011fmen Allah\u2019tan \u00fcmidini kesmemi\u015f biriydi. \u015eahidi ise bu olayd\u0131r, abidi g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez \u015f\u00f6yle dedi: \u201cSenin bu gibi yerlerde ne i\u015fin var? Aln\u0131ndaki secde izinin ve ibadet alametlerinin buraya yak\u0131\u015f\u0131r bir yan\u0131 yoktur.\u201d Abit, \u201cSeni ilgilendirmez. Paran\u0131 al ve dedi\u011fimi yap.\u201d dedi. Kad\u0131n, \u201cBen senin hel\u00e2k olmandan rahats\u0131z\u0131m; ac\u0131yorum sana. Sen bi\u00e7are bir \u015fekilde ate\u015fte yanarsan ben ac\u0131r\u0131m. Bunca ibadetine ra\u011fmen g\u00fcnaha bula\u015fman, \u00fcz\u00fclecek bir \u015fey do\u011frusu. Bana buraya nas\u0131l geldi\u011fini anlatsana.\u201d Bilahare abit kad\u0131na b\u00fct\u00fcn olay\u0131 nakletti.<\/p>\n
Bunun \u00fczerine ak\u0131ll\u0131 kad\u0131n \u015f\u00f6yle dedi: \u201cEy Allah\u2019\u0131n kulu, o \u015feytan imi\u015f. Melek asla insana g\u00fcnah\u0131 emretmez. Delili de seni g\u00fcnaha sevk etmesidir.\u201d Ama abit \u0131srar ediyordu. Sonunda kad\u0131n \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBen haz\u0131r\u0131m ve evimin kap\u0131s\u0131 da her zaman a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sen git ve yine geri gel. E\u011fer o orada de\u011filse, bil ki o seni hel\u00e2k etmek isteyen bir \u015feytan imi\u015f. Ama orada ise gel ben haz\u0131r\u0131m.\u201d Her t\u00fcrl\u00fc yola ba\u015fvurarak abidin Allah\u2019tan uzak d\u00fc\u015fmesine ve azaba du\u00e7ar olmas\u0131na engel oldu.<\/p>\n
Abit evine gitti\u011finde \u015feytandan hi\u00e7bir eser olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. \u0130lgin\u00e7 olan nokta \u015fu ki, o gece kad\u0131n\u0131n son gecesiymi\u015f. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna birka\u00e7 saat kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de\u011fi\u015fti ve t\u00f6vbe etti. Ayn\u0131 gece de \u00f6ld\u00fc. Zaman\u0131n peygamberine, \u201cM\u00fcminlere haber ver ki, o kad\u0131n\u0131n cenazesini te\u015fyi etmeye haz\u0131rlans\u0131nlar.\u201d diye emredildi. Peygamber, \u201cAma nas\u0131l olur? O kad\u0131n fahi\u015fe idi!\u201d diye sorunca, \u015f\u00f6yle hitap edildi ona: \u201cEvet, ama \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunda Allah\u2019\u0131n rahmetine l\u00e2y\u0131k oldu. Zira kullar\u0131m\u0131zdan birini g\u00fcnahtan korudu. Bu son ameli y\u00fcz\u00fcnden Allah\u2019\u0131n l\u00fctf\u00fcn\u00fc kazand\u0131 ve b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015fland\u0131.\u201d Zira o kad\u0131n bir kulun, Allah\u2019\u0131n evinden uzakla\u015fmas\u0131na engel oldu.<\/p>\n
Perdenin arkas\u0131nda ne olu\u011funu nereden biliyorsun? \u0130nsan k\u0131rk y\u0131l cehenneme do\u011fru gitti\u011fi h\u00e2lde bir anda cennetlik olabilir. Bunun aksi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nsan k\u0131rk y\u0131l boyunca cennete do\u011fru gitti\u011fi h\u00e2lde bir anda cehennemlik de olabilir.<\/p>\n
Allah-u Te\u00e2l\u00e2 insan\u0131n, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 t\u00f6vbeye davet etmesini sevmektedir. Her g\u00fcnahk\u00e2r\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde merhamet dolu bir kalple onu Allah\u2019la bar\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f. Ona, \u201cHer ne kadar g\u00fcnah\u0131n b\u00fcy\u00fck de olsa, Allah\u2019\u0131n rahmet ve aff\u0131 yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr\u201d de.<\/p>\n
Gel, gel! Ne olursan ol, yine de gel!<\/p>\n
K\u00e2fir, Yahudi, putperest olsan yine de gel!<\/p>\n
Bizim derg\u00e2h\u0131m\u0131z \u00fcmitsizlik derg\u00e2h\u0131 de\u011fil<\/p>\n
Y\u00fcz defa t\u00f6vbeni bozsan, yine de gel!<\/p>\n
Usul-i K\u00e2fi\u2019de nakledilen bir rivayette de \u015f\u00f6yle denilmektedir:<\/p>\n
Allah kulunun t\u00f6vbesine, merkebini \u00fczerindeki e\u015fyalar\u0131yla birlikte kaybedip de sonra bulan birinin sevinmesinden daha \u00e7ok sevinir.<\/p>\n
Allah\u2019\u0131n sevinmesinin manas\u0131 nedir bilemiyoruz? Ama bizlerin ne kadar farzlar\u0131 terk etti\u011fimizin ve ne kadar g\u00fcnahlara du\u00e7ar oldu\u011fumuzun da haddi hesab\u0131 yok. Kendin de bilmiyorsun. Dolay\u0131s\u0131yla da bu amelin \u00f6l\u00fcmden sonraya kalmas\u0131n. Elinden geldi\u011fi ve senden kabul ettikleri m\u00fcddet\u00e7e yalvar\u0131p yakar, Allah\u2019tan \u00f6z\u00fcr dile. Ge\u00e7mi\u015fini telafi et:<\/p>\n
Bir m\u00fcddettir h\u00fcrmetsizlik \u00e7o\u011fald\u0131.<\/p>\n
Bu zamanda g\u00f6n\u00fcl uykusundan uyand\u0131<\/p>\n
Affet bizim h\u00fcrmetsizliklerimizi<\/p>\n
Mahvet bizim himmetsizliklerimizi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Usul-i K\u00e2fi\u2019de Emir\u00fc\u2019l-M\u00fcminin\u2019den (a.s) nakledilen bir hadis-i \u015ferifte, iyili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak, iman\u0131n \u015fubelerinden ikisi olarak beyan edilmi\u015ftir. Bu iki \u015fubeye sahip olmayan bir insan\u0131n, iman\u0131n\u0131n esas r\u00fckn\u00fc yok demektir. \u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak \u00f6nemli il\u00e2h\u00ee farizalardan olup \u0130sl\u00e2m dininin zaruriyat\u0131ndand\u0131r. \u0130yili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nd\u0131rmak, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Kerim\u2019de takriben on yerde \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16284,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5072],"tags":[5317,5319,5318,5320,5321,5322,5323,5324,1583,5325,5326],"class_list":["post-16283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ramazan-ayi-dersleri","tag-emri-maruf-nedir","tag-hutbe-iyiligi-emretmek","tag-iyiligi-emredip-kotulukten-sakindirmak","tag-iyiligi-emretmek-islamin-zaruriyatindandir","tag-iyiligi-emretmek-kotulukten-sakindirmak-ayet","tag-iyiligi-emretmenin-faydalari","tag-iyiligi-iyiligi-emretmek","tag-kotulukten-sakindirmak","tag-kuran","tag-nehyi-anil-munker-emri-bil-maruf","tag-nehyi-munker"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16283"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19646,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16283\/revisions\/19646"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}