111-TEBBET:<\/p>\n
Hel\u00e2k oldu. Bu fiil esasen bir durumu haber vermekle birlikte dilek kipi de olabilir. Dilek kipi olmas\u0131, ya tekv\u00een\u00ee \u015fekilde zarar g\u00f6rmesini dilemek, yahut da Araplar\u0131n adetlerinde oldu\u011fu gibi “Kahrolas\u0131” \u015feklinde beddua olarak h\u00fcsran ve hel\u00e2k\u0131 hak etti\u011fini anlatmak suretiyle k\u0131namak ve \u00e7irkin g\u00f6rmek m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r. S\u00f6z konusu fiili, ilk n\u00fcz\u00fbl\u00fcne bakarak \u00e7oklar\u0131, bu m\u00e2n\u00e2da yorumlam\u0131\u015flard\u0131r. Bu y\u00fczden “elleri kurusun” \u015feklindeki terc\u00fcme pek yayg\u0131nd\u0131r. Eli kurusun tabiri daha ziyade yani “eli \u00e7olak olsun” m\u00e2n\u00e2s\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bununla beraber mec\u00e2z\u00ee anlamda ifl\u00e2s etsin, elinde avucunda bir \u015fey kalmas\u0131n, tutaca\u011f\u0131n\u0131 tutamas\u0131n ve her tuttu\u011fu bo\u015fa \u00e7\u0131ks\u0131n gibi beddua m\u00e2n\u00e2s\u0131na da gelmektedir ki, bu \u015fekilde terceme edenlerin maksad\u0131 da budur. Bu fiile, yuh olsun, peri\u015fan olsun gibi m\u00e2n\u00e2 vermek, de oldu\u011fu gibi teb\u00e2b\u0131n anlam\u0131na daha uygun g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak Ebu Leheb’in Bedir Sava\u015f\u0131’n\u0131n arkas\u0131ndan \u00fcmitsizli\u011fe d\u00fc\u015ferek \u00f6lmesi ve Nasr S\u00fbresi’nin ini\u015finde onun h\u00fcsr\u00e2n ve helakinin ger\u00e7ekle\u015fmesi sebebiyle Tebbet S\u00fbresi’nin tertibde buraya konulmas\u0131, s\u00f6z konusu kelimenin meydana gelen bir durumu haber verdi\u011fini ifade etmektedir. Hatta Peygamber’in \u015fanl\u0131 vefat\u0131yla dahi Ebu Leheb’in iste\u011finin yerine gelmeyip, bilakis helakinin gittik\u00e7e daha \u00e7ok artaca\u011f\u0131na i\u015faret say\u0131lmaktad\u0131r. Bu da, fiilin gere\u011fi olarak k\u0131nama m\u00e2n\u00e2s\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131na engel te\u015fkil etmez. Yani, sadece ona yuh olsun de\u011fil, helake gitti. \u0130ki eli sa\u011fdan, soldan gerek olumlu gerek olumsuz, gerek tutmak ve gerek itmek i\u00e7in kullanmak istedi\u011fi b\u00fct\u00fcn sebeb ve vas\u0131talar\u0131, gerek d\u00fcnyaya gerek dine uzatmak istedi\u011fi iki eli de hel\u00e2k oldu. O Peygamber’in zaferine ve hak dinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na mani olmak ve k\u00fcfre sar\u0131lmak i\u00e7in m\u00fcracaat etti\u011fi madd\u00ee manev\u00ee \u015fey kendi aleyhine d\u00f6nd\u00fc de, yuh diye \u00fcfledi\u011fi elleri hakikaten hel\u00e2k oldu. Ebu Leheb’in, Peygamber’e nank\u00f6rl\u00fck ve d\u00fc\u015fmanl\u0131kta ileri giden ve \u0130sl\u00e2m dininin yay\u0131lmas\u0131na engel olmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc fitne ve fesat ate\u015fini alevlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Ebu Cehil ve benzeri azg\u0131n k\u00e2firlerin k\u00fcf\u00fcr ve ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 Kur’\u00e2n’da anlat\u0131lm\u0131\u015f olmakla beraber hi\u00e7birinin ad\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a zikredilmedi\u011fi halde, Ebu Leheb’in ismine \u00f6zellikle yer verilmesi, ayr\u0131ca Peygamber’in zaferini konu edinen Nasr S\u00fbresi’yle tevhidi konu edinen \u0130hl\u00e2s S\u00fbresi aras\u0131nda bulunmas\u0131 da dikkate de\u011fer niteliktedir. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n
Birincisi: Ona, “Ey su\u00e7lular, bug\u00fcn \u015f\u00f6yle ayr\u0131l\u0131n (bakay\u0131m).” (Y\u00e2sin, 36\/59) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi anlam \u00fczere bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermektir. Onun, Peygamber ile Allah aras\u0131na girmek, \u00e7o\u011falmas\u0131na m\u00e2ni olmak isteyen ate\u015fli d\u00fc\u015fmanlar aras\u0131nda nazar-\u0131 itibara al\u0131nmaya de\u011fer bir ayr\u0131cal\u0131\u011fa sahip oldu\u011funa i\u015faret eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ebu Leheb, Peygamber’in baba bir amcas\u0131 olmas\u0131 sebebiyle hususi bir \u015ferefe haiz bulunuyordu. B\u00f6yle iken bu \u015feref ve nimetin de\u011ferini takdir etmedi\u011fi ve ona yard\u0131m edecek yerde aksine engel olmak i\u00e7in nank\u00f6rl\u00fck ve d\u00fc\u015fmanl\u0131kla ate\u015f p\u00fcsk\u00fcrmek isteyenlerin \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015fmesi sebebiyle \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n hepsinden daha fazla teess\u00fcfe lay\u0131k oldu\u011funu bildirerek yine Peygamber’in \u015fan\u0131n\u0131 y\u00fcceltmek, onun neseb, \u015feref ve haysiyetlerinin \u00fcst\u00fcnde olan Hakk’\u0131n cilvesinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektir.<\/p>\n
\u0130kincisi: Ebu Leheb, \u015fahs\u0131 g\u00f6steren bir k\u00fcnye olmakla beraber lugat itibar\u0131yla as\u0131l m\u00e2n\u00e2s\u0131, alev babas\u0131 demektir. O itibarla Peygamber’e ve \u0130sl\u00e2m’a kar\u015f\u0131 ate\u015f p\u00fcsk\u00fcrmek isteyip de, kendini cehenneme atm\u0131\u015f olan k\u00e2firlerin hepsinin temsilcisi olmas\u0131 sebebiyle onun hel\u00e2ki, hepsinin hel\u00e2k\u0131na mis\u00e2l yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu da, “Allah’\u0131n n\u00fbrunu a\u011f\u0131zlar\u0131yla s\u00f6nd\u00fcrmek istiyorlar. Halbuki, k\u00e2firler istemese de Allah, mutlaka n\u00fbrunu tamamlamak ister.” (Tevbe, 9\/32) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi anlama i\u015faret olur. K\u00fcnyeler, alem ismi olmakla beraber yerine g\u00f6re H\u00e2tem-i T\u00e2i’nin c\u00f6mertlik, Ebu Hanife’nin ilim ile \u015f\u00f6hret bulmas\u0131 gibi s\u0131fatl\u0131k m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelmelerinden ve Me\u00e2n\u00ee ilminde Ebu Leheb isminin de “ate\u015f babas\u0131” demek olmas\u0131ndan dolay\u0131, kin\u00e2ye yoluyla “cehennemlik” vasf\u0131na del\u00e2let eden me\u015fhur bir mis\u00e2l olarak s\u00f6ylenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca kin\u00e2yeler de, hakikatin iradesine engel olmayaca\u011f\u0131na g\u00f6re burada, s\u00f6z konusu m\u00e2n\u00e2n\u0131n hususi bir \u00f6nemi vard\u0131r. Yani maksat sadece Ebu Leheb’in \u015fahs\u0131n\u0131 belirtmekten ibaret olmay\u0131p, onun vasf\u0131na ve bu vas\u0131fta ona benzeyenlerin hallerine de i\u015faret edilmi\u015f demektir. As\u0131l ismi, Abd\u00fcluzza b. Abdilmuttalib iken yanaklar\u0131n\u0131n pek k\u0131rm\u0131z\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 ate\u015fe benzetilerek, Ebu Leheb denilmi\u015f ve bu k\u00fcnye ile me\u015fhur olmu\u015ftur. \u00c7ok ate\u015fli m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelen “alev babas\u0131” k\u00fcnyesi ona ba\u015flang\u0131\u00e7ta, y\u00fcz\u00fcn\u00fcn parlakl\u0131\u011f\u0131 veya canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, yahut hiddet ve \u015fiddeti itibar\u0131yla \u00f6vg\u00fc m\u00e2n\u00e2s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek verilmi\u015fti. Ancak bu vasf\u0131n hakikatinde “ate\u015f kayna\u011f\u0131 olmak” veya “ate\u015fi sevmek” m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve en \u015fiddetli ate\u015fin de cehennem ate\u015fi olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Ebu Leheb ismi, kendsini ate\u015fe s\u00fcr\u00fckleyen “cehennemlik” \u00fcnvan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, fiil ve hareketleri itibar\u0131yla da “cehennemin babas\u0131” m\u00e2n\u00e2s\u0131na darb-\u0131 mesel olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada s\u00f6z konusu n\u00fcktenin kastedildi\u011fine \u00f6zellikle “(o) alevli bir ate\u015fe girecektir” \u00e2yetiyle i\u015faret edilmi\u015ftir. Yani Hz. Peygamber (s.a.v.)’in amcas\u0131 olmak gibi y\u00fcksek bir neseb, yak\u0131nl\u0131k, soy ve \u015ferefe sahip oldu\u011fu halde, iman etmeyip de ona d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve k\u00fcf\u00fcrde \u0131srar etti\u011finden dolay\u0131 Ebu Leheb b\u00f6yle hel\u00e2k oldu. O soy ve \u015feref Ebu Leheb’i kurtarmazsa Peygamber (s.a.v.)’e bu\u011fzedip de tevbe etmeyen di\u011fer insanlar\u0131n ne kadar bedbaht olacaklar\u0131 ibret nazar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n
Ke\u015f\u015faf’da denilir ki: “Tekniye” mastar\u0131, ikram etmek m\u00e2n\u00e2s\u0131 ifade ederken burada k\u00fcnye anlam\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 sebebi vard\u0131r.<\/p>\n
1. \u0130smiyle de\u011fil, k\u00fcnyesiyle \u015f\u00f6hret bulmas\u0131ndan dolay\u0131.<\/p>\n
2. Esasen ismi, Abdu’l-Uzz\u00e2 oldu\u011fu halde k\u00fcnyesi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n
3. \u00e2yetine g\u00f6re ate\u015f ehlinden olmas\u0131ndan dolay\u0131 k\u00fcnyesinin haline uygun olmas\u0131 sebebiyle.<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u015ferli olan kimseye “Ebu’\u015f-\u015eer”, hay\u0131r sahibine de “Ebu’l-hayr” denilmesi kabilinden de Ebu Leheb denilmi\u015ftir.” Evet, Ebu Leheb’in iki eli, yuha, h\u00fcsrana gitti, hel\u00e2k oldu. Kendisi de yok oldu. Murad\u0131na eremeyip, peri\u015fan oldu ve mahvolup gitti. Ebu Leheb, Peygamber’e kar\u015f\u0131 Kurey\u015f ile beraber oldu\u011fu halde hasta oldu\u011fu i\u00e7in Bedir Sava\u015f\u0131’na bizzat i\u015ftirak edememi\u015f, ancak madd\u00ee yard\u0131mda bulunarak Ebu Cehil’in karde\u015fi \u00c2s b. Hi\u015f\u00e2m’\u0131 kendi yerine g\u00f6ndermi\u015fti. Kendisi “adese” denilen \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na benzer bir hastal\u0131\u011fa tutulmu\u015f, Kurey\u015f’in yenildi\u011fini haber al\u0131nca sava\u015ftan yedi g\u00fcn sonra kahr\u0131ndan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Al\u00fbs\u00ee ve di\u011fer tefsircilerin nakletti\u011fine g\u00f6re Kurey\u015fliler, adese hastal\u0131\u011f\u0131ndan t\u00e2un gibi sak\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u00e7in kendilerine de bula\u015f\u0131r korkusuyla ailesinden bile kimse yan\u0131na yakla\u015fmam\u0131\u015f, bu y\u00fczden \u00f6l\u00fcs\u00fc \u00fc\u00e7 g\u00fcn evde kal\u0131p kokmu\u015ftu. Nihayet utand\u0131klar\u0131 i\u00e7in Sud\u00e2ni’lerden birka\u00e7 ki\u015fiyi \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 tutarak g\u00f6md\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Bir rivayette de bir \u00e7ukur kaz\u0131p a\u011fa\u00e7larla i\u00e7ine kakm\u0131\u015flar ve \u00f6rt\u00fcnceye kadar da \u00fczerine ta\u015f atm\u0131\u015flard\u0131. Ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re de \u00e7ukur kazmay\u0131p bir duvar\u0131n dibine koymu\u015flar ve sonra da \u00fczeri \u00f6rt\u00fcl\u00fcnceye kadar ta\u015f atm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
Demek ki h\u00e2dise, Kur’\u00e2n’\u0131n on be\u015f sene kadar \u00f6nceden haber verdi\u011fi tarzda cereyan etmi\u015fti. Mamafih durum, sadece bundan ibaret de de\u011fildi. Ebu Leheb, d\u00fcnyada maksad\u0131na ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e2hirette de \u00e7ekece\u011fi azaptan dolay\u0131 hem cism\u00e2n\u00ee ve hem de ruh\u00e2n\u00ee bir zarara u\u011frayarak hel\u00e2k olmu\u015ftu.<\/p>\n
2. Buradaki istifh\u00e2m-\u0131 ink\u00e2r\u00ee veya do\u011frudan do\u011fruya olumsuzluk ed\u00e2t\u0131d\u0131r ve Ebu Leheb’in hel\u00e2kini izah etmektedir. Yani ne fayda verdi ona? Hi\u00e7bir fayda vermedi. Onu kurtaracak hi\u00e7bir hayra yaramad\u0131 mal\u0131 ve kazand\u0131\u011f\u0131, yahut kazanc\u0131. Buradaki da mevs\u00fbl veya mastariyyedir. Mamafih \u00f6nceki gibi istifh\u00e2m-\u0131 ink\u00e2r\u00ee veya olumsuzluk m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 ifade eden edat olmas\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Mal\u0131 ona ne fayda verdi? Ve ne kazand\u0131\u011f\u0131? Onu felaketten kurtaracak hi\u00e7bir \u015feye yaramad\u0131 ve kendisi de hi\u00e7bir fayda elde edemedi anlam\u0131ndad\u0131r. Ancak “Mal\u0131 da fayda vermedi, kazanc\u0131 da.” anlam\u0131, iki elin hel\u00e2kini izah etmeye daha uygundur. Mal\u0131ndan maksat, sermayesi, kazanc\u0131ndan maksat da, k\u00e2r ve gelirleri, yahut kazanmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ticaret ve benzeri i\u015fler; veya mal\u0131, babas\u0131ndan miras kalan, kazanc\u0131 da kendi kazand\u0131\u011f\u0131 \u015feylerdir. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu \u00e2yette ifade edilen mal\u0131ndan kas\u0131t, eski ve yeni b\u00fct\u00fcn mal\u0131, kazanc\u0131ndan kas\u0131t da, gerek mal\u0131ndan harcamak ve gerekse ba\u015fka yollardan faydalanmak suretiyle kendi istek ve arzusuna g\u00f6re elde etti\u011fi, pay ve nasip, yani \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve eme\u011fi ile yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler ve sahip oldu\u011fu \u015feylerdir ki buna, isteyerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131p elde etti\u011fi b\u00fct\u00fcn kazanc\u0131, \u00e7ocuklar\u0131, sosyal durumu, kendine ve toplumuna \u00f6rf ve \u00e2detlerine g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 iyilikler, ayr\u0131ca Peygamber’e kar\u015f\u0131 kurdu\u011fu tuzak ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n hepsi dahildir.<\/p>\n
\u0130bn\u00fc Abbas’tan nakledildi\u011fine g\u00f6re, \u00e2yette ge\u00e7en “kazanc\u0131ndan” maksat, Ebu Leheb’in \u00e7ocu\u011fudur. Yine denilmi\u015ftir ki: Ebu Leheb’in o\u011fullar\u0131 aralar\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ferek, muh\u00e2keme olmak \u00fczere babalar\u0131n\u0131n yan\u0131na gelmi\u015fler, derken birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bunun \u00fczerine Ebu Leheb o\u011fullar\u0131n\u0131 ay\u0131rmak i\u00e7in aralar\u0131na girmi\u015f ve orada birisinin itivermesiyle yere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Buna son derece sinirlenen Ebu Leheb “\u00c7\u0131kar\u0131n yan\u0131mdan bu pis kazanc\u0131.” demi\u015fti. Bir hadisde de “Her insan\u0131n yiyece\u011finin en temizi ve \u00e7ocu\u011fu kazanc\u0131ndand\u0131r.” buyurulmu\u015ftur. Dahh\u00e2k: “Ebu Leheb’in kazanc\u0131, k\u00f6t\u00fc ameli yani Resulullah’a yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kurdu\u011fu tuzakt\u0131r.” derken, Kat\u00e2de de “Onun kazand\u0131\u011f\u0131 \u015fey, bir iyilik yap\u0131yorum zann\u0131yla i\u015fledi\u011fi ameldir ki, bu “Yapt\u0131klar\u0131 her i\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7tik de, onu (etrafa) sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f toz zerreleri haline getirdik.” (Furk\u00e2n, 25\/23) m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r.” demi\u015ftir. Yine Ebu Leheb’in e\u011fer karde\u015fimo\u011flunun s\u00f6yledi\u011fi hak ise, mal\u0131m\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 fidye vererek ondan kurtulurum.” dedi\u011fi rivayet edilmi\u015ftir. Verilen bu m\u00e2n\u00e2lar\u0131n hi\u00e7birisi di\u011ferine z\u0131t de\u011fildir. Maksat, tahsis olmay\u0131p, \u00f6rnek vermektir. \u00c2yette ifade edilen “kesb”, bu m\u00e2n\u00e2lar\u0131n hepsini i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131ndan, esasen \u00e2yetin anlam\u0131 \u015fu \u015fekildedir: “Ne mal\u0131 ne de hi\u00e7bir kazanc\u0131 kendisine fayda vermedi, onu zarar ve hel\u00e2kten kurtaramad\u0131.<\/p>\n
3. Zira o bir ate\u015fe yaslanacak ki yar\u0131n \u00e2hirette bir ate\u015fe girecek ki Gayet alevli, d\u00fcnyada e\u015fi, benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f son derece \u015fiddetli bir alev ve iltihab\u0131 olan bir ate\u015f, yani sadece cisimleri yakan bir ate\u015f de\u011fil, ruhlar\u0131 sar\u0131p g\u00f6n\u00fcllere n\u00fcf\u00fbz eden “Allah’\u0131n tutu\u015fturulmu\u015f ate\u015fidir ki, g\u00f6n\u00fcllere i\u015fler.” (H\u00fcmeze, 104\/6,7) \u00e2yetinde buyurulan cehennem n\u00e2r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4. Kar\u0131s\u0131 da ki o Harb’in k\u0131z\u0131, \u00dcmm\u00fc Cemil ve Ebu Sufy\u00e2n b. Harb’in k\u0131z karde\u015fidir. Bu isimlerdeki im\u00e2lara da dikkat etmek gerekmektedir. Bu kelime, fiilinin alt\u0131nda gizli bulunan Ebu Leheb’e ait olan zamirine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani Ebu Leheb’in yaln\u0131z kendisi de\u011fil, kar\u0131s\u0131 da o ate\u015fe yaslanacakt\u0131r. Di\u011fer k\u0131r\u00e2etlerin hepsinde kelimesi, haber olarak \u00f6treli okunur. Bu durumda Ebu Leheb’e ba\u011flanmay\u0131p c\u00fcmle olarak ondan hal yap\u0131l\u0131r. \u00c2s\u0131m k\u0131r\u00e2etinde ise \u00fcst\u00fcn okunur. Bu durumda da \u015fu iki \u015fekil s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
1- Kelimesinden hal yap\u0131lmas\u0131d\u0131r ki, kar\u0131s\u0131 da odun hammal\u0131 olarak cehenneme girecek, Ebu Leheb’i g\u00f6t\u00fcrecek veya onun ate\u015fini art\u0131rmak i\u00e7in, d\u00fcnyada k\u00fcfr\u00fcne, arzusuna hizmet etti\u011finden dolay\u0131 cehennemde de azab\u0131na i\u015ftirak ile hizmet edecek demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc “O halde yak\u0131t\u0131 insanlar ve ta\u015flar olan, ink\u00e2rc\u0131lar i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f ate\u015ften sak\u0131n\u0131n.” (Bakara, 2\/24), “O ink\u00e2r edenler var ya, ne mallar\u0131, ne de \u00e7ocuklar\u0131 onlara, Allah’a kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir fayda sa\u011flamaz. Onlar ate\u015fin yak\u0131t\u0131d\u0131rlar.” (Al-i \u0130mr\u00e2n, 3\/10) \u00e2yetlerinde buyuruldu\u011fu \u00fczere cehennemin odunu, \u00e7\u0131ras\u0131 k\u00e2firler oldu\u011fundan k\u00fcfre hizmet etmek, cehenneme odun ta\u015f\u0131mak m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelmektedir. Buna g\u00f6re onun s\u0131rt\u0131ndaki cehennem odununun da, Ebu Leheb’in kendisinin olmas\u0131 en uygun bir m\u00e2n\u00e2d\u0131r.<\/p>\n
2- K\u0131nama anlam\u0131nda mansuptur. “Yani o odun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kar\u0131” m\u00e2n\u00e2s\u0131ndad\u0131r. Bu durumda, kelimesi \u00fczerinde durmak c\u00e2izdir. Burada da “hatab”dan maksat Ebu Leheb’dir. Bundan ba\u015fka bir de t\u00e2biri, ko\u011fucu, ona buna laf ta\u015f\u0131yan bozguncu \u015feklinde mec\u00e2z\u00ee bir anlam da ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ke\u015f\u015faf sahibi ez-Zemah\u015fer\u00ee der ki: “\u0130nsanlar aras\u0131nda ko\u011fuculuk yapan bozgunculara, “Aralar\u0131nda odun ta\u015f\u0131yor.” denilir. Bu c\u00fcmle, insanlar aras\u0131nda ate\u015f yakmak, \u015ferre sebeb olmak anlam\u0131nda kulan\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim<\/p>\n
“Beyaz insanlar\u0131, yani y\u00fczleri ak temiz kimseleri avlamaya \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131n,<\/p>\n
Al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131n s\u0131rt\u0131na binerek oba aras\u0131nda ya\u015f odunla y\u00fcr\u00fcmedin.”<\/p>\n
diyen \u015fair de bu m\u00e2n\u00e2y\u0131 ifade etmi\u015f, duman\u0131 \u00e7ok olmas\u0131ndan dolay\u0131 \u015fiirinde “ya\u015f odun” tabirini kullanarak \u015ferrin \u00e7oklu\u011funa i\u015faret etmi\u015ftir.” Lisan\u0131m\u0131zda bu m\u00e2n\u00e2, “kundakc\u0131l\u0131k etmek” \u015feklinde ifade edilmektedir. “Yang\u0131na k\u00f6r\u00fckle gitmek” s\u00f6z\u00fcnde de ayn\u0131 anlam s\u00f6z konusudur. Ancak, T\u00fcrk\u00e7e’de “odun hamal\u0131” tabirinden bu m\u00e2n\u00e2 anla\u015f\u0131lmaz. Onda sadece k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek anlam\u0131 vard\u0131r. Zira izzet ve servet i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f bir kad\u0131n\u0131n odun hamall\u0131\u011f\u0131 yapmas\u0131, ac\u0131kl\u0131 bir sef\u00e2let demektir. Esasen bundan, ko\u011fuculuk ve bozgunculuk m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ya “kundak\u00e7\u0131” demek, yahut “hamm\u00e2lete’l-hatab” t\u00e2birini terceme etmeyerek darb-\u0131 mesel tarz\u0131nda aynen s\u00f6ylemek daha uygundur. Bu anlam, cehenneme girmenin sebebi olan d\u00fcnyadaki durumu g\u00f6stermi\u015f olmaktad\u0131r. Fakat as\u0131l m\u00e2n\u00e2, d\u00fcnyadaki aile \u015ferefine, zenginlik ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen, ahiretteki sef\u00e2let ve hakaretini duyurmas\u0131 ayr\u0131ca Ebu Leheb’in arzusuna boyun e\u011fenler i\u00e7inde en sak\u0131nmas\u0131 gereken kar\u0131s\u0131n\u0131n bile cehennem ate\u015finde hakaretle onun az\u00e2b\u0131n\u0131 \u015fiddetlendirmeye hizmet etmekte oldu\u011funu ifade etmesi sebebiyle, di\u011fer anlamlar\u0131n\u0131 da dikkate almakla birlikte, “odun hamal\u0131” diye terceme etmeyi daha uygun g\u00f6rd\u00fck. Nitekim \u0130bn\u00fc Zeyd ve daha ba\u015fkalar\u0131ndan gelen rivayetler de, bunu kuvvetlendirmektedir. Denildi\u011fine g\u00f6re, Ebu Leheb’in kar\u0131s\u0131, Resulullah (s.a.v.)’in ge\u00e7ece\u011fi yol \u00fczerine geceleyin diken dallar\u0131 b\u0131rakt\u0131rmak suretiyle ona eziyet etmek isterdi. Onun i\u00e7in bu tabirle k\u0131nanm\u0131\u015ft\u0131r. Mamafih bu rivayet de onun Peygamber’e eziyet vermek ve dinin yay\u0131lmas\u0131na engel olmak i\u00e7in kocas\u0131n\u0131n fikrine hizmet etmek \u00fczere gizlice ko\u011fuculuk ve benzeri i\u015fler yapmak suretiyle rahats\u0131z etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 tarz\u0131nda temsil\u00ee bir ifade olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, yukar\u0131da s\u00f6ylenen m\u00e2n\u00e2lar\u0131n hepsine uygun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur.<\/p>\n
5. Bu c\u00fcmle de “hammale”nin alt\u0131nda gizli olarak bulunan zamirinden haldir. Yani gerdan\u0131nda s\u00fcs yerine bir ip ki…<\/p>\n
\u00c2yette yer alan “c\u00eed” boyun m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelirse de, “unuk” kelimesi gibi sadece boyun anlam\u0131 ifade etmeyip, \u00f6zellikle gerdanl\u0131k gibi zinet e\u015fyalar\u0131yla s\u00fcsl\u00fc veya s\u00fcslenme\u011fe lay\u0131k g\u00fczel boyunlar anlam\u0131ndad\u0131r. Bu y\u00fczden denilmeyip buyurulmu\u015ftur. Ger\u00e7i buras\u0131, tahkir makam\u0131d\u0131r. “… biz de ink\u00e2r edenlerin boyunlar\u0131na (ate\u015ften) halkalar koyduk.”<\/p>\n
(Sebe’, 34\/33) gibi “\u011full” (pranga) ve benzeri ifadelerle k\u00fc\u00e7\u00fcmseme mevkiinde boyun zikredilmektedir. Ancak burada “odun hammal\u0131” diye k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra “Boynunda da bir ip mevcuttur.” denilseydi, kapsaml\u0131 bir m\u00e2n\u00e2 ifade etmezdi. Halbuki “c\u00eed” \u015f\u00e2irin “G\u00fczel kad\u0131n\u0131n gerdan\u0131ndaki zinetten daha g\u00fczel.” dedi\u011fi gibi s\u00fcs ve \u00f6vg\u00fc ile s\u00f6ylenmektedir. Bu m\u00e2n\u00e2 fark\u0131, T\u00fcrk\u00e7e’de de s\u00f6z konusudur. Biz de bu gibi durumda “gerdan” tabirini kullan\u0131r\u0131z. Bu sebeple \u00e2yette, tahkirden sonra n\u0131n zikredilmesi, kad\u0131n\u0131n kad\u0131nl\u0131k onurunu co\u015fturmak suretiyle durumun ac\u0131kl\u0131 manzaras\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Binaenaleyh bu kel\u00e2m “boynunda bir ip vard\u0131r” diye anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. “O dilberin boynunda gerdanl\u0131k yerine bir ip vard\u0131r” \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir ki, “S\u00fcs i\u00e7inde yeti\u015ftirilip m\u00fcc\u00e2delede a\u00e7\u0131k olmayan\u0131 (tart\u0131\u015fmay\u0131 beceremeyeni) mi (Allah’\u0131n par\u00e7as\u0131 yapt\u0131lar).” (Zuhruf, 43\/18) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi m\u00e2n\u00e2 \u00fczere, s\u00fcsl\u00fc gerdanl\u0131klarla donat\u0131l\u0131p ikramla yeti\u015ftirilen, d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve m\u00fcc\u00e2dele mevkilerinde bulunmamas\u0131 gereken bir gerdan\u0131n hamall\u0131k ipi ile a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131ndaki hakaret ve istihz\u00e2n\u0131n ac\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaki fesahat anla\u015f\u0131labilsin. Said b. M\u00fcseyyeb ve daha ba\u015fkalar\u0131ndan rivayet edildi\u011fine g\u00f6re, onun gerdan\u0131nda m\u00fccevherlerle s\u00fcsl\u00fc, k\u0131ymetli bir gerdanl\u0131k vard\u0131. \u00d6yle iken bu gerdanl\u0131\u011f\u0131n yerinde sa\u011flam liflerden, kuvvetli tellerden b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, k\u0131vr\u0131larak \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir ip bulunmaktayd\u0131. S\u00f6z konusu kelime ile ilgili Rag\u0131b el-\u0130sfah\u00e2n\u00ee’nin “M\u00fcfred\u00e2t” adl\u0131 eserinde \u015fu a\u00e7\u0131klamalar mevcuttur: “Mesed, ince hurma dallar\u0131ndan, yani \u015fahlar\u0131ndan elde edilen ve fitillenen sa\u011flam b\u00fck\u00fcl\u00fcp \u00f6r\u00fclen liftir. de yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131, v\u00fccudu b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f ip gibi derli toplu olan kad\u0131n demektir.<\/p>\n
Bunun netiesi \u015fudur ki, mesed, hurma lifinden b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, sa\u011flam bir urgan demek oluyor. Fakat Zemah\u015fer\u00ee diyor ki: Mesed, iplerden \u015fiddetli ve kuvvetli bir \u015fekilde b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f oland\u0131r. Bu ister liften olsun, ister deriden olsun, ister ba\u015fka \u015feylerden olsun ayn\u0131d\u0131r. \u015eair: “Develerden daha h\u0131zl\u0131, daha k\u0131vrak ge\u00e7en mesed…” demi\u015ftir.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde c\u00fcmlesi de sa\u011flam yap\u0131l\u0131 kuvvetli adam m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 ifade etmektedir. K\u00e2musta “mesd” kelimesi “ip b\u00fckmek” ve “yolda gayretle s\u00fcr\u00fcp gitmek” m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r. denildi\u011finde bu s\u00f6zle, “ipi g\u00fczelce b\u00fckmek” m\u00e2n\u00e2s\u0131 kasdedilmektedir. “Mesed” ise, demirden \u00e7ark oku demektir. Ayr\u0131ca hurma lifinden, bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re de “Mukl” a\u011fac\u0131n\u0131n ince dallar\u0131ndan b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f ipe denilmektedir. Baz\u0131 alimlere g\u00f6re de sa\u011flam ve kuvvetli b\u00fck\u00fcl\u00fcp \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan ipe “mesed” ad\u0131 verilir. Bes\u00e2ir’de a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, “Mesd” mastar, “Mesed” ise isimdir, ancak “Mems\u00fbd” anlam\u0131ndad\u0131r, yani pek sa\u011flam \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ip demektir. Yani \u00e2yet, “gerdan\u0131nda \u015fiddetli bir \u015fekilde b\u00fck\u00fcl\u00fcp demir bir ip yap\u0131lm\u0131\u015f olarak” m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r. Demek ki mesed, esasen “memsud” m\u00e2n\u00e2s\u0131na al\u0131narak bununla, hurma veya mukl a\u011fac\u0131n\u0131n lifleri gibi kuvvetli liflerden bildi\u011fimiz kendir, urganlar tarz\u0131nda fitil fitil, kat kat b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f veya \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f sa\u011flam urganlar kasdedilmektedir. Bu anlamda k\u0131l, deri ve demir gibi hangi maddeden yap\u0131l\u0131rsa yap\u0131ls\u0131n, ip \u015feklinde b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f yahut \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan sa\u011flam telli, fitilli urgan, halat ve zincirlerin hepsine mesed denilmektedir. Burada da maksat ipin, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 maddeden ziy\u00e2de kuvvet ve k\u0131vrakl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011fu i\u00e7in en sa\u011flam\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekmektedir. “Biz, k\u00e2firler i\u00e7in zincirler ve demir halkalar haz\u0131rlam\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.” (\u0130nsan, 76\/4) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi m\u00e2n\u00e2 \u00fczere cehenneme giden k\u00e2firlere vaad edilen de zincirler ve ba\u011flard\u0131r. Bir gerdana gerdanl\u0131k yerine yak\u0131\u015fan da bir zincirdir. Fakat bir odun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 odunlar\u0131 ba\u011flay\u0131p u\u00e7lar\u0131n\u0131, gerdanl\u0131k yerine sark\u0131taca\u011f\u0131 sa\u011flam ipin de zincir de\u011fil, liften bir urgan olmas\u0131 daha uygundur. K\u00e2firin hassasiyetine dokunan en ac\u0131kl\u0131 manzara \u00e2yetin, s\u0131rt\u0131nda cehennem odunu olan kocas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken gerek iftihar etti\u011fi gerdanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, gerekse \u00f6rg\u00fcl\u00fc k\u0131vr\u0131k sa\u00e7lar\u0131n\u0131n gerdan\u0131ndan sarkmas\u0131n\u0131, kendi yanaca\u011f\u0131 ate\u015fin odununu ta\u015f\u0131yan bir odun hamal\u0131n\u0131n boynuna d\u00fc\u011f\u00fcmleyip ge\u00e7irdi\u011fi kuvvetli urgan\u0131n boynundan sarkmas\u0131 \u015feklinde tasvir etmesidir. Bu da, d\u00fcnyada Allah yoluna sarf edilmeyen servet ve kazanc\u0131n, \u015f\u00fckr\u00fc bilinmeyen \u015feref ve asaletin ard\u0131ndaki hakaret ve a\u015fa\u011f\u0131lanmaya bir mis\u00e2ldir. \u0130\u015fte o ate\u015f babas\u0131 Ebu Leheb, parlakl\u0131\u011f\u0131na ve bir tak\u0131m \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerine ra\u011fmen Allah’a ve Resul\u00fc’ne kar\u015f\u0131 k\u00fcf\u00fcr ate\u015fi yakmak istedi\u011finden dolay\u0131 o ate\u015fin odunu olarak hel\u00e2ke s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f ve kar\u0131s\u0131yla birlikte b\u00fct\u00fcn \u00e2leme darb-\u0131 mesel olmu\u015ftur. Ta peygamberli\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda haber verilmi\u015f olan bu hakikat, ayn\u0131 tarzda tahakkuk etmi\u015f, Resulullah (s.a.v.)’in tebli\u011f etti\u011fi \u015fekilde Allah’\u0131n birli\u011fine im\u00e2n etmedi\u011fi i\u00e7in onun \u015fefaat\u0131ndan istifade edememi\u015f, ne nesebinin \u015ferefi, ne de mal ve kazanc\u0131 gibi asaletinin kudret ve ihti\u015fam\u0131, kendini hel\u00e2k olmaktan kurtaramam\u0131\u015ft\u0131r. Onun i\u00e7in diye beddua etmesinden dolay\u0131 da kendisine tevbe de nasip olmay\u0131p mahvolup gitmi\u015ftir. “K\u00f6t\u00fc sondan Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131z.”<\/p>\n
\u015eimdi birisi, tesbih, hamd ve isti\u011ffar ile Allah’a giden, di\u011feri de h\u00fcsran ve a\u015fa\u011f\u0131lanma ile ate\u015fe giden iki son b\u00f6yle bey\u00e2n edildikten sonra, g\u00fczel bir sona eri\u015fmek ve o hel\u00e2kten kurtulmak i\u00e7in tek \u00e7arenin Allah’\u0131n dinine sar\u0131lmak ve bunun i\u00e7in de \u00f6nce Allah’\u0131 birlemek ve samimiyetle tan\u0131mak sonra da b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden korunmada O’nun yard\u0131m\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmak oldu\u011fu hususu bey\u00e2n edilecek arkas\u0131ndan da Allah tarif edilerek tevhid ve samimiyetle O’na ba\u011flanma emredilecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
111-TEBBET: Hel\u00e2k oldu. Bu fiil esasen bir durumu haber vermekle birlikte dilek kipi de olabilir. Dilek kipi olmas\u0131, ya tekv\u00een\u00ee \u015fekilde zarar g\u00f6rmesini dilemek, yahut da Araplar\u0131n adetlerinde oldu\u011fu gibi “Kahrolas\u0131” \u015feklinde beddua olarak h\u00fcsran ve hel\u00e2k\u0131 hak etti\u011fini anlatmak suretiyle k\u0131namak ve \u00e7irkin g\u00f6rmek m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r. S\u00f6z konusu fiili, ilk n\u00fcz\u00fbl\u00fcne bakarak \u00e7oklar\u0131, bu m\u00e2n\u00e2da …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12070,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1012,1011,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-111-tebbet","tag-111-tebbet-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1726\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}