85-BURUC:<\/p>\n
Bur\u00e7lu sem\u00e2ya yemin olsun. Vav, yemin i\u00e7indir. Sem\u00e2-i Z\u00e2ti’l-b\u00fcruc; bur\u00e7lu, yani bur\u00e7larla s\u00fcslenmi\u015f sem\u00e2 demektir.<\/p>\n
B\u00dcR\u00dbC, bilindi\u011fi gibi “b\u00fcrc”\u00fcn \u00e7o\u011fuludur. B\u00fcrc, asl\u0131nda “g\u00f6r\u00fcnen \u015fey” demek olup daha sonralar\u0131 her bakan\u0131n g\u00f6z\u00fcne \u00e7arpacak \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcksek k\u00f6\u015fk = kasr-\u0131 \u00e2l\u00ee m\u00e2n\u00e2s\u0131nda hakikat olmu\u015ftur. \u015eehir surlar\u0131n\u0131n, kalelerin y\u00fcksek yerlerine de ayn\u0131 \u015fekilde burc denilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bunlara benzetme yoluyla veya “g\u00f6r\u00fcnme” m\u00e2n\u00e2s\u0131yla g\u00f6kteki y\u0131ld\u0131zlara veya b\u00fcy\u00fcklerine veya baz\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bir araya gelmesinden ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere de burc denilmi\u015f ve \u00f6zellikle, bildi\u011fimiz oniki bur\u00e7ta yani Ko\u00e7, \u00d6k\u00fcz, \u0130kizler, Yenge\u00e7, Aslan, Ba\u015fak, Terazi, Akrep, Yay, O\u011flak, Kova ve Bal\u0131k bur\u00e7lar\u0131nda hakikat olmu\u015ftur. Onun i\u00e7in astronomi ve y\u0131ld\u0131z \u0131st\u0131lah\u0131nda bur\u00e7 deyimi alt\u0131s\u0131 kuzeyde ve alt\u0131s\u0131 g\u00fcneyde olan bu onikisi i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f, di\u011ferlerinde ise “suret” tabiri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Furk\u00e2n S\u00fbresi’nde ge\u00e7en “G\u00f6kte bur\u00e7lar yaratan ve orada bir kandil ve nurlu bir ay yapan Allah’\u0131n \u015fan\u0131 ne y\u00fccedir.”(Furkan, 25\/61) \u00e2yetinin tefsirine bkz.)<\/p>\n
G\u00f6kte bu oniki burcun bulundu\u011fu sahaya “m\u0131nt\u0131katu’l-b\u00fcruc” yani bur\u00e7lar ku\u015fa\u011f\u0131 (zodyak) ismi verilir. Burada \u0130bn\u00fc Cerir gibi bir\u00e7ok \u00e2lim, bur\u00e7lar\u0131 “oniki bur\u00e7” ile tefsir etmi\u015fler, baz\u0131lar\u0131 da “k\u00f6\u015fkler”, baz\u0131lar\u0131 “ay\u0131n menzilleri olan y\u0131ld\u0131zlar”, baz\u0131lar\u0131 “b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131zlar, baz\u0131lar\u0131 da “g\u00f6\u011f\u00fcn kap\u0131lar\u0131” demi\u015flerdir. Zemah\u015fer\u00ee de \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n
Bu, oniki bur\u00e7tur. Bunlar te\u015fbih (benzetme) \u00fczere g\u00f6\u011f\u00fcn k\u00f6\u015fkleridir. Ay\u0131n menzilleri olan y\u0131ld\u0131zlar da denilmi\u015f. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n b\u00fcy\u00fckleridir. Ortaya \u00e7\u0131k\u0131p g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in bunlara b\u00fcr\u00fbc ismi verildi de denilmi\u015ftir. G\u00f6\u011f\u00fcn kap\u0131lar\u0131d\u0131r da denilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bunun \u00f6zeti: Bur\u00e7lar\u0131n birer k\u00f6\u015fk m\u00e2n\u00e2s\u0131yla tasvirini tercih etmektir. Bu m\u00e2n\u00e2 benzetme yoluyla y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hepsinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirse de y\u00fcksek y\u00fcksek apa\u00e7\u0131k olu\u015fumlar g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc veren y\u0131ld\u0131z toplumlar\u0131n\u0131n kastedilmi\u015f olmas\u0131 daha a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu arada oniki bur\u00e7 bir itibari (varsay\u0131m) olmakla beraber en \u00e7ok bu m\u00e2n\u00e2n\u0131n me\u015fhur olmas\u0131 nedeniyle bur\u00e7lar deyince hemen onlar akla gelmektedir. Bununla beraber bu zikredilen yorumlardan herbirinde \u00f6zel bir fayda bulundu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hangisine g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn, “bur\u00e7lar sahibi g\u00f6k” s\u00f6z\u00fc, d\u00fcnya g\u00f6\u011f\u00fcn\u00fc en y\u00fcksek tabakas\u0131yla ifade etmi\u015f olur.<\/p>\n
2. O vaad edilen g\u00fcne yemin olsun ki bu, m\u00fcminlere vaad olunan k\u00e2firlerin de tehdid edildi\u011fi k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, ceza g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
3. Ve \u015fehadet edene ve edilene yemin olsun ki.<\/p>\n
Buradaki “\u015fahid” ve “me\u015fhud” kelimeleri, “haz\u0131r olma” m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelen “\u015f\u00fch\u00fbd”dan da “\u015fehadet”den de t\u00fcremi\u015f olabilir. Bundan dolay\u0131 burada bir\u00e7ok yorumlar yap\u0131lm\u0131\u015f ise de en a\u00e7\u0131k olan m\u00e2n\u00e2, o g\u00fcn haz\u0131r olup da o k\u0131yameti g\u00f6ren veya ondan \u015fahitlik edecek olanlarla g\u00f6r\u00fclecek ve \u015fahitlik edilecek olan korkun\u00e7 olay ve vakalar\u0131n hepsini kapsam\u0131\u015f olmak \u00fczere her hangi bir \u015fahid ve me\u015fhud olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fcce Allah bu d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek k\u0131sm\u0131 ile k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne ve onun b\u00fct\u00fcn kapsad\u0131\u011f\u0131 \u015feylere yemin etmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu \u00e2yetlerle edilen yeminin cevab\u0131 yahut \u00e2yetleri olup, oradaki \u00e2yetler ara c\u00fcmleleridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hemen bu yeminlerden sonra gelen \u00e2yetinde cevap al\u00e2meti yoktur. Zira olumlu ge\u00e7mi\u015f zaman fiili yemine cevap olunca, ba\u015f\u0131na gibi ve gelmesi gerekir. Ancak, “s\u00f6z uzad\u0131\u011f\u0131 zaman, “Elbette nefsini temizlikle parlatan kurtulmu\u015ftur.” (\u015eems, 91\/9) \u00e2yetinde oldu\u011fu gibi bu iki tak\u0131dan birini s\u00f6ylememek caiz olabilirse de ‘de bunlar\u0131n hi\u00e7biri yoktur” denilmi\u015f ise de, baz\u0131lar\u0131 burada da yemin uzam\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in takdirinde olarak ‘\u0131n s\u00f6ylenmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n caiz olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fler ve m\u00e2n\u00e2 itibar\u0131yla de bunu yak\u0131n bulmu\u015flard\u0131r. Lakin ve ‘den ikisinin de zikredilmemi\u015f olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir durum oldu\u011fundan as\u0131l cevab\u0131n s\u00f6ylenmemi\u015f olup c\u00fcmlesinin cevap yerine getirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n daha do\u011fru olaca\u011f\u0131 da ifade edilmi\u015ftir. S\u00fbrenin ak\u0131\u015f\u0131 k\u00e2firlerin eziyetlerine kar\u015f\u0131 m\u00fcminlerin imanda sabit tutulmas\u0131 ve m\u00fcminlere eziyet edenlerin neticede “Ashab-\u0131 uhd\u00fbd” gibi lanetlenip kahredileceklerini anlatt\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l cevab\u0131n m\u00e2n\u00e2s\u0131 \u015f\u00f6yle olur: M\u00fcminler k\u00e2firlerden g\u00f6recekleri s\u0131k\u0131nt\u0131 ve eziyetlere kar\u015f\u0131 imanlar\u0131nda sab\u0131r ve sebat etmelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcminlere eziyet edenler neticede ezilip kahredileceklerdir.<\/p>\n
4. Nitekim kahroldu o hende\u011fin sahipleri burada “kutile”‘nin hakiki m\u00e2n\u00e2da, yani “\u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc” m\u00e2n\u00e2s\u0131nda olmas\u0131 caiz g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ise de manevi \u00f6l\u00fcm\u00fc de kapsam\u0131\u015f olmak \u00fczere lanetlenmek, yani il\u00e2h\u00ee rahmetten kovulmak suretiyle ezilmek ve ba\u015fkas\u0131na ibret olacak \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lmak m\u00e2n\u00e2s\u0131na tefsiri daha uygundur.<\/p>\n
UHD\u00dbD ve HADD, yerde olan uzun hendek veya yar\u0131\u011fa, bir de kam\u00e7\u0131 ile d\u00f6v\u00fclen kimselerin bedenlerinde yol yol kan oturarak moraran kam\u00e7\u0131 yerlerine denir. Burada “bedel-i i\u015ftim\u00e2l” yoluyla \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klan\u0131yor:<\/p>\n
5. O ate\u015f ki \u00e7\u0131ral\u0131, tutu\u015fturacak odunu \u00e7\u0131ras\u0131 \u00e7ok, yani o alevli ate\u015fi kapsayan “uhd\u00fbd”un, o ate\u015f hende\u011finin sahipleri ki m\u00fcminleri imanlar\u0131ndan vazge\u00e7irmek \u00fczere i\u00e7ine atmak i\u00e7in b\u00f6yle ate\u015f hendekleri yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 “Ashab-\u0131 uhd\u00fbd” ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flar. Fakat kalplerdeki iman\u0131 bu \u015fekilde yakma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, aksine lanetlenerek ma\u011flup edilip ezilmi\u015fler ve adlar\u0131 k\u00f6t\u00fcye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n kimler ve nerelerde oldu\u011funa ve Yemen’de, Necran’da, Irak’ta, \u015eam’da veya Habe\u015f’te mecusiler veya yahudiler veya baz\u0131 krallar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir\u00e7ok rivayet nakledilmi\u015f ise de Kur’\u00e2n bunlar\u0131 belirleme maksad\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131ndan, sadece nitelikleri ve fiilleriyle zikr olunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Ebu Hayyan der ki: M\u00fcfessirler Ashab-\u0131 Uhdud hakk\u0131nda on’dan fazla g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmi\u015flerdir. Her g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn de bir uzun k\u0131ssas\u0131 vard\u0131r. Biz onlar\u0131 bu kitab\u0131m\u0131za yazmak istemedik. Hepsinin kapsad\u0131\u011f\u0131 m\u00e2n\u00e2 \u015fudur: K\u00e2firlerden bir tak\u0131m ki\u015filer yerde hendekler a\u00e7t\u0131lar ve bunlarda ate\u015f yakt\u0131lar. M\u00fcminleri bu ate\u015flerin kar\u015f\u0131s\u0131na diktiler. Dininden d\u00f6neni b\u0131rakt\u0131lar, imanda \u0131srar edeni yakt\u0131lar. Ashab-\u0131 Uhdud m\u00fcminleri yakanlard\u0131r.<\/p>\n
Kaff\u00e2l de tefsirinde \u015f\u00f6yle der: Ashab-\u0131 Uhdud k\u0131ssas\u0131nda de\u011fi\u015fik rivayetler zikretmi\u015flerdir. Bununla beraber i\u00e7lerinde sahih denecek derecede bir \u015fey yoktur. Ancak bu rivayetler \u015fu noktada birle\u015fmi\u015flerdir ki m\u00fcminlerden bir topluluk, kavimlerine kar\u015f\u0131 yahut kendilerine hakim olan k\u00e2fir bir krala muhalefet etmi\u015fler, o da bunlar\u0131 i\u00e7i ate\u015f dolu hende\u011fe att\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ve zannederim ki, demi\u015f, bu olay Kurey\u015fliler aras\u0131nda me\u015fhur idi. Y\u00fcce Allah bunu Resul\u00fcn\u00fcn ashab\u0131na anlatarak dinleri hakk\u0131nda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 eziyetlere sab\u0131r ve tahamm\u00fcl etmeleri gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc haberlerde me\u015fhur oldu\u011fu \u00fczere Kurey\u015f m\u00fc\u015frikleri m\u00fcminlere eziyet ediyorlard\u0131.”<\/p>\n
Bu konuda hadis\u00e7ilerin en ziyade tercih ettikleri rivayet M\u00fcslim, Tirmiz\u00ee Nesai ve daha baz\u0131lar\u0131n\u0131n S\u00fcheyb yoluyla Hz. Peygamber (s.a.v.)’den merfu olarak rivayet ettikleridir ki, Tirmiz\u00ee buna sade “garib bir hasen hadistir” demi\u015f, sahih dememi\u015ftir. Onun i\u00e7in biz de yaln\u0131z Kur’\u00e2n’\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile yetinelim: Hangi kavimden olursa olsun, Ashab-\u0131 Uhdud lanetlendiler.<\/p>\n
6. O vakit ki onlar ate\u015fin \u00fczerine oturmu\u015flard\u0131. Yani etraf\u0131na toplanm\u0131\u015flar, kar\u015f\u0131s\u0131ndan seyrediyorlard\u0131. Bu durum kendi haklar\u0131nda daha sonra felaketi gerektirmi\u015f oldu\u011funa i\u015faret i\u00e7in bizzat ate\u015fin \u00fczerine oturmu\u015flar gibi tasvir olunmu\u015ftur.<\/p>\n
7. Onlar, m\u00fcminlere yapt\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fahit de oluyorlard\u0131, \u00f6yle kat\u0131 y\u00fcrekli k\u00e2firler idi ki, hem m\u00fcminleri ate\u015fe at\u0131yorlar, hem de o feci durum kar\u015f\u0131s\u0131nda oturup seyretmekten zevk al\u0131yorlard\u0131. Yahut di\u011fer bir m\u00e2n\u00e2 ile: M\u00fcminlere yapt\u0131klar\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na ge\u00e7mi\u015f, o azab\u0131 kendileri de g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n
8 . “Acaba o m\u00fcminler ne yapm\u0131\u015flar, onlar\u0131 bu derece intikama sevk edecek neler yapm\u0131\u015flar da k\u0131zm\u0131\u015flard\u0131?” denirse onlardan, (o be\u011fenmedikleri m\u00fcminlerden bu derece) k\u0131zd\u0131klar\u0131 \u015fey de ba\u015fka de\u011fil, ancak Allah’a iman etmeleri idi. Mazi si\u011fas\u0131yla buyrulmay\u0131p da muzari (geni\u015f zaman) kipi ile buyrulmas\u0131, ileriye do\u011fru imanda \u0131srarlar\u0131na i\u015farettir. Yani o m\u00fcminler k\u0131z\u0131lacak, kendilerinden intikam al\u0131nmaya kalk\u0131\u015f\u0131lacak ba\u015fka bir \u015fey yapm\u0131yorlar, ancak Allah’a inan\u0131yorlar ve o iman ile gitmek istiyorlard\u0131. O Allah ki Aziz, b\u00fct\u00fcn y\u00fccelik ve kuvvet onun, kimse onun y\u00fccelik ve kuvvetine kar\u015f\u0131 gelemez, Hamid, b\u00fct\u00fcn hamd onun, kimse onun kar\u015f\u0131s\u0131nda hamd ve sayg\u0131ya lay\u0131k olamaz.<\/p>\n
9. O ki b\u00fct\u00fcn g\u00f6klerin ve yerin m\u00fclk ve saltanat\u0131 hep onun, hepsinde diledi\u011fi gibi i\u015fini y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u015fte o m\u00fcminler ancak o Allah’\u0131n m\u00fclk\u00fcne, izzetine ve g\u00fcc\u00fcne, onun hamde lay\u0131k oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 ve bu imanlar\u0131nda devam etmek istedikleri i\u00e7in o Ashab-\u0131 Uhdud (hendek sahipleri) onlara k\u0131z\u0131yor ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. Oysa Allah her\u015feye \u015fahittir. Her\u015feyin yan\u0131nda haz\u0131r ve g\u00f6r\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Bu c\u00fcmle, yaln\u0131z son \u00e2yete de\u011fil, “M\u00fcminlere yapt\u0131klar\u0131n\u0131 seyrediyorlard\u0131.” \u00e2yetine kadar hepsinin eki ve devam\u0131 olarak m\u00fcminlere bir vaad ve onlara i\u015fkence edenlere bir tehdittir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015feye \u015fahit olan y\u00fcce Allah her iki taraf\u0131n da yapt\u0131klar\u0131na \u015fahittir. Ve ona g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir demek olur. Onun i\u00e7in bu c\u00fcmlenin m\u00fcstakil bir c\u00fcmle oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmek \u00fczere “oysa o” diye zamir ile yetinilmeyip Allah’\u0131n ad\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylenmi\u015ftir. Bundan bu \u015fekilde k\u0131sa ve toplu olarak anla\u015f\u0131lan tehdit ve vaad \u015fu \u00e2yetlerle a\u00e7\u0131klan\u0131p detayl\u0131 olarak sunuluyor. “O kimseler ki”. Bu, hem il\u00e2h\u00ee \u015fahitli\u011fin h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klama, hem Ashab-\u0131 Uhdud’un lanetlenmesinin daha genel bir b\u00fcy\u00fck \u00f6nerme ile illetini g\u00f6sterme, hem de yeminin cevab\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama makam\u0131ndad\u0131r. Yani, haberiniz olsun, o kimseler ki:<\/p>\n
10. M\u00fcmin erkek ve kad\u0131nlara fitne yapm\u0131\u015flar, imanlar\u0131ndan \u00e7evirmek i\u00e7in onlara bela olmu\u015f, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve eziyet vermi\u015fler, “Sonra da tevbe etmemi\u015flerdir”. Bundan dolay\u0131 “onlara muhakkak” “cehennem azab\u0131 vard\u0131r”. Bu, k\u00fcf\u00fcrlerinin, ink\u00e2r etmelerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan azapt\u0131r. Ve onlara yang\u0131n azab\u0131 vard\u0131r. Bu da gittik\u00e7e yay\u0131lmas\u0131 itibar\u0131yla bir yang\u0131na benzeyen fitnelerinden dolay\u0131 kendilerini saracak olan di\u011fer bir ate\u015f azab\u0131d\u0131r.<\/p>\n
11. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k “\u0130man edip iyi i\u015f yapanlar i\u00e7in alt\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetler vard\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur”.<\/p>\n
FEVZ-\u0130 KEB\u0130R, b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck muratt\u0131r. Raz\u00ee der ki: Ashab-\u0131 Uhdud k\u0131ssas\u0131 ve \u00f6zellikle bu \u00e2yet \u015funu g\u00f6sterir: \u00d6ld\u00fcr\u00fclme tehdidi ile k\u00fcfre zorlanan ki\u015finin yapmas\u0131 gereken en uygun i\u015f korkutuldu\u011fu \u015feye kar\u015f\u0131 sabretmektir. Ve o halde “Ancak kalbi iman ile yat\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu halde zorlanan hari\u00e7.” (Nahl, 16\/106) \u00e2yetini delil g\u00f6stererek a\u00e7\u0131ktan k\u00fcf\u00fcr s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek ruhsat gibidir. Yalanc\u0131 M\u00fcseylime Hz. Peygamber (s.a.v.)’in ashab\u0131ndan iki zat\u0131 yakalad\u0131. Birine, “Benim, Allah’\u0131n resul\u00fc oldu\u011fuma \u015fehadet eder misin?” dedi. O z\u00e2t, “evet” dedi.<\/p>\n
Bunun \u00fczerine M\u00fcseylime onu b\u0131rakt\u0131. Di\u011ferine de ayn\u0131 soruyu sordu, o ise, “hay\u0131r, sen yalanc\u0131s\u0131n” dedi. B\u00f6yle diyeni de \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Resulullah (s.a.v.) da buyurdu ki: B\u0131rak\u0131lan ruhsat yolunu tercih etti. Onun i\u00e7in “Ona bir beis yok”. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen ise fazileti ald\u0131. “\u0130\u015fte ona m\u00fcbarek olsun.” (Kehf S\u00fbresi’ndeki “Onlar sizi ele ge\u00e7irirlerse sizi ta\u015flarlar yahut zorla dinlerine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcrler. Bu takdirde ebediyyen kurtulamazs\u0131n\u0131z.”(Kehf, 18\/20) \u00e2yetinin tefsirine bkz.)<\/p>\n
12. Bu vaad ve tehdidi daha \u00e7ok vurgulamak ve desteklemek i\u00e7in buyruluyor ki: Ku\u015fkusuz Rabbinin yakalamas\u0131 \u00e7ok \u00e7etindir. Ey Muhammed!<\/p>\n
BAT\u015e, \u015fiddet ve kabal\u0131kla sert bir \u015fekilde tutmak demektir. B\u00f6yle iken ayr\u0131ca bir de “\u015fiddetli, \u00e7etin” s\u0131fat\u0131yla nitelenmesi, o \u015fiddetin ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede olan dayan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7indir. Maksat y\u00fcce Allah’\u0131n zorba ve zalimleri sorguya \u00e7ekip cezaland\u0131rmadaki kudretinin \u015fiddetini ifade etmektir. Ki bu, tehdidi vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
13. Zira ilk yaratan ve sonra da tekrar yaratacak olan ancak odur. \u0130lk yaratmay\u0131 da, yeniden hayat vermeyi de o yapar. Onun i\u00e7in onun yakalamas\u0131, yarat\u0131klardan hi\u00e7birinin yakalamas\u0131na benzemez, son derece \u015fiddetlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131klar\u0131n yakalamas\u0131 ne ilk, ne de sonradan yaratma hususunda etkili ve hakim olamaz. Dolay\u0131s\u0131yla Allah’\u0131n azab\u0131 kullar\u0131n azab\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma kabul etmez.<\/p>\n
\u0130bn\u00fc Zeyd ve Dahhak \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: Allah yarat\u0131\u015f\u0131 ta ba\u015flang\u0131\u00e7tan yapar.<\/p>\n
Sonra da k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ha\u015fr ile iade eder. \u0130bn\u00fc Abbas’tan rivayet edilen di\u011fer bir m\u00e2n\u00e2 ile her ilk yarat\u0131lan\u0131 o yarat\u0131r, her yeniden yarat\u0131lan\u0131 o yeniden yarat\u0131r. Ba\u015fka birinin etki ve m\u00fcdahalesi olamaz. Bu nedenle onun yakalamas\u0131 son derece \u015fiddetlidir. Yine \u0130bn\u00fc Abbas’tan \u015f\u00f6yle bir m\u00e2n\u00e2 rivayet edilmi\u015ftir: K\u00e2firlere azap etmeye ba\u015flar, sonra da iade eder. Cehennem ate\u015fi onlar\u0131 yer, nihayet k\u00f6m\u00fcr olurlar. Sonra da onlar\u0131 yeni bir yarat\u0131l\u0131\u015fla yeniden yarat\u0131r. Bu m\u00e2n\u00e2, “Derileri pi\u015ftik\u00e7e azab\u0131 duysunlar diye kendilerine yeni yeni deriler verece\u011fiz.” (Nisa, 4\/56) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi m\u00e2n\u00e2 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer bir m\u00e2n\u00e2 ile, Allah o sorguya \u00e7ekip cezaland\u0131rmay\u0131 d\u00fcnyada yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ahirette de yapar. Ashab-\u0131 Uhdud (hendek ashab\u0131) gibi zorba ve zalimlerin yapt\u0131\u011f\u0131 yakalama ve i\u015fkence, “Senin bu d\u00fcnyada h\u00fckm\u00fcn ge\u00e7er.” (T\u00e2h\u00e2, 20\/72) \u00e2yetinin ifade etti\u011fi m\u00e2n\u00e2ca yaln\u0131z d\u00fcnyada kal\u0131r. \u00d6l\u00fcm ile ondan kurtulunur. Fakat \u00f6lmekle Allah’tan kurtulunmaz. Onun yakalamas\u0131 d\u00fcnyadan ahirete, \u015fiddetten \u015fiddete sonsuza kadar devam edip gidebilir.<\/p>\n
14. Bununla beraber son derece ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r o. Bu da vaadi vurgulamakta ve tehditteki kayd\u0131n\u0131n faydas\u0131na i\u015faret etmektedir. \u00c7ok sevendir, \u00e7ok sevgili veya \u00e7ok sevimlidir. Muhabbet ve sevgi m\u00e2n\u00e2s\u0131na “v\u00fcdd” k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcretilmi\u015f olan ved\u00fbd, bu s\u0131ga (kip)n\u0131n ism-i fail m\u00e2n\u00e2s\u0131 ifade etmesine g\u00f6re “\u00e7ok seven” m\u00e2n\u00e2lar\u0131na gelebilir. \u0130kisiyle de tefsir edilmi\u015ftir. Fakat “gafur” kelimesine uygun d\u00fc\u015fen ilk m\u00e2n\u00e2d\u0131r.<\/p>\n
15. Yani ihsan\u0131 \u00e7ok Ar\u015f’\u0131n sahibi, maliki, yahut b\u00fct\u00fcn evrenin m\u00fclk ve saltanat\u0131n sahibidir, uludur, zat ve s\u0131fatlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck, \u015fan\u0131 y\u00fccedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131 vacip, b\u00fct\u00fcn olgunluk isim ve s\u0131fatlar\u0131n\u0131 kendinde toplam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
16. “\u0130stedi\u011fini yapand\u0131r”. Ne isterse diledi\u011fi gibi yapar da yapar. \u0130radesi hi\u00e7 \u015fa\u015fmaz. Bu nedenle vaadini ve tehdidini yerine getirece\u011finde de asla ku\u015fku yoktur. Yok etmek istediklerini muhakkak yok eder. Kurtulu\u015fa erdirmek istediklerini de kesinlikle kurtulu\u015fa erdirir.<\/p>\n
17. “Ordular\u0131n haberi sana geldi mi?”. Bu soru, sorulan \u015feyin vuku buldu\u011funu anlatmak i\u00e7in sorulmu\u015f bir sorudur. Y\u00fcce Allah’\u0131n her isedi\u011fini yap\u0131c\u0131 oldu\u011funu ve yakalamas\u0131n\u0131n \u015fiddetini misal ile anlatmak ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 Resulullah (s.a.v.)’a yard\u0131m vaad etmek suretiyle teselli vermektir. C\u00dcN\u00dbD’dan maksat, peygamberlere kar\u015f\u0131 toplanm\u0131\u015f olan ordular, gruplard\u0131r.<\/p>\n
18. Yani Firavun ve Semud kavmi gibiler ki bunlar\u0131n k\u0131ssalar\u0131, Allah’a ve Resullerine kar\u015f\u0131 ink\u00e2r ve ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 ve Allah’\u0131n onlar\u0131 ordular\u0131na ve kuvvetlerine ra\u011fmen nas\u0131l tutuverip de yok ve azap etti\u011fi Kur’\u00e2n’\u0131n bir\u00e7ok yerinde anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130man\u0131 olanlar bundan ibret al\u0131rlar.<\/p>\n
19. Fakat ink\u00e2r edenler bir yalanlama i\u00e7inde bocalay\u0131p durmaktad\u0131rlar. Bu, \u00e7a\u011fda\u015f k\u00e2firlerin halini beyana ge\u00e7mek i\u00e7indir. Yani, bunlar anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde k\u00e2firler hala y\u00fcce Allah’\u0131n kuvvet ve kudretine ve Kur’\u00e2n’\u0131n vaad ve tehdit yollu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fine inanm\u0131yorlar, o b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015fa ermek istemiyorlar da “bunlar yaland\u0131r, as\u0131ls\u0131zd\u0131r” diye bir yalanlama sevdas\u0131 i\u00e7ine dalm\u0131\u015flar, sonlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar.<\/p>\n
20. Oysa Allah arkalar\u0131ndan ku\u015fatm\u0131\u015f, kitaplar\u0131n\u0131 arkalar\u0131ndan verecek, onun ilim ve kudretinden \u00e7\u0131k\u0131p kurtulmalar\u0131na imkan yok.<\/p>\n
21. Hay\u0131r \u00f6yle de\u011fil. Bu, evvelkine benzer olarak onlar\u0131n ink\u00e2r ve yalanlamalar\u0131n\u0131 reddetmek i\u00e7in Kur’\u00e2n’\u0131n \u015fan\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya ge\u00e7i\u015fi ifade eder. Yani, k\u00e2firler yalanl\u0131yorlar ama, o, yani bunlar\u0131 anlatan kitap y\u00fcksek \u015fanl\u0131 bir Kur’\u00e2n’d\u0131r. Kitaplar i\u00e7inde \u015ferefi, \u015fan\u0131 en y\u00fcksek; \u00fcslubu hepsinden y\u00fcce, kapsad\u0131\u011f\u0131 m\u00e2n\u00e2lar yalan ve t\u00f6hmetten ar\u0131nm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla inan\u0131larak okunup amel edilmesi gerekli olan bir kitapt\u0131r.<\/p>\n
22. Bir Levh-i Mahfuz’dad\u0131r, Allah’\u0131n korumas\u0131 sayesinde bozulmaktan, yaln\u0131\u015fl\u0131ktan korunmu\u015f bir Levh’te sabit olup koruma alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Bu “Levh,” \u015feriat lisan\u0131nda me\u015fhur olan “Levh-i Mahfuz”dur ki Yasin S\u00fbresi’nde “Biz her \u015feyi apa\u00e7\u0131k bir k\u00fct\u00fckte saym\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.” (Y\u00e2sin, 36\/12) buyruldu\u011fu \u00fczere her \u015feyin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varl\u0131k sahifesidir. Bunun da asl\u0131, \u00dcmm\u00fc’l-kitap (kitab\u0131n anas\u0131) olan Allah’\u0131n ilmidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
85-BURUC: Bur\u00e7lu sem\u00e2ya yemin olsun. Vav, yemin i\u00e7indir. Sem\u00e2-i Z\u00e2ti’l-b\u00fcruc; bur\u00e7lu, yani bur\u00e7larla s\u00fcslenmi\u015f sem\u00e2 demektir. B\u00dcR\u00dbC, bilindi\u011fi gibi “b\u00fcrc”\u00fcn \u00e7o\u011fuludur. B\u00fcrc, asl\u0131nda “g\u00f6r\u00fcnen \u015fey” demek olup daha sonralar\u0131 her bakan\u0131n g\u00f6z\u00fcne \u00e7arpacak \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcksek k\u00f6\u015fk = kasr-\u0131 \u00e2l\u00ee m\u00e2n\u00e2s\u0131nda hakikat olmu\u015ftur. \u015eehir surlar\u0131n\u0131n, kalelerin y\u00fcksek yerlerine de ayn\u0131 \u015fekilde burc denilmi\u015ftir. Bunlara benzetme …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12160,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1064,1063,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-85-buruc","tag-85-buruc-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1780\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}