64-TE\u011eABUN:<\/p>\n
1. Yukar\u0131larda ve a\u015fa\u011f\u0131da bulunan b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar her zaman, devaml\u0131 surette Allah’\u0131 tenzih eder durur. Bu s\u00fbrenin b\u00f6yle tesbih ile ba\u015flamas\u0131, \u00f6nceki s\u00fbrede zikredilen \u0130l\u00e2h\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn bir beyan\u0131, m\u00fcminleri Allah’\u0131 zikre te\u015fvik etmenin bir m\u00fceyyidesidir. Ayr\u0131ca eceli gelen bir kimsenin ecelini tehir etmemesi de, kudretindeki bir kusurdan dolay\u0131 de\u011fil; zat, s\u0131fat ve fiillerinde her noksanl\u0131ktan ber\u00ee olarak m\u00fclk ve tasarruflar\u0131nda tam \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve hakimiyyetinden dolay\u0131 oldu\u011funa bir tenbih ve bu s\u00fbrede zikredilecek yeniden dirilme konusunda bir mukaddime demektir. \u00d6l\u00fcm, g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde duran gafiller, k\u00e2firler anlamaz d\u00fc\u015f\u00fcnmezlerse de g\u00f6klerde ve yerde her ne varsa Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n kemal ve y\u00fcceli\u011fini her an ilan edip durmakta, zerresinden cisimlerine, cisimlerinden fezas\u0131na her neye bak\u0131lsa hepsi O’nun y\u00fcceli\u011fine \u015fehadet etmektedir. M\u00fclk O’nun, hamd O’nundur. O’ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131n de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepsini yaratan, hepsini tutan, koruyan O’dur. Hepsinde diledi\u011fi gibi yaratma ve yok etme, \u00f6ld\u00fcrme ve ya\u015fatma, \u00fcst\u00fcn ve zelil k\u0131lma vesaire gibi tasarruf etme hakk\u0131 da O’nun, her nede olursa olsun hamd ve \u015f\u00fck\u00fcr, \u00f6v\u00fclme ve ta’zim edilme hakk\u0131 da O’nundur. Ve o her \u015feye k\u00e2dirdir. Binaenaleyh bu g\u00fcn fakir ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz gibi g\u00f6r\u00fcnenleri yar\u0131n kuvvetlendirip b\u00fcy\u00fck galibiyetlere erdirmeye, zengin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc zannedilenleri zelil ve peri\u015fan etmeye, sorumlu olmay\u0131z zannedenleri sorumlu tutmaya, uykudakileri uyand\u0131rmaya, \u00f6l\u00fcleri diriltmeye, Resul\u00fc’ne vaad etti\u011fini yerine getirmeye, k\u0131sacas\u0131 varlar\u0131 yok, yoklar\u0131 var etmeye k\u00e2dirdir.<\/p>\n
2. Kudretinin izlerinden baz\u0131s\u0131n\u0131n beyan\u0131 \u015f\u00f6yledir: O, o kudret sahibidir ki sizi yaratm\u0131\u015ft\u0131r sonra da i\u00e7inizden kimi k\u00e2fir, O’nu, O’nun kudretini ve kudretinin delillerini tan\u0131maz, ink\u00e2r eder, yalanlar, nank\u00f6rl\u00fck eder, hakikati \u00f6rter ve kendi yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda gizlenmi\u015f bulunan al\u00e2metleri g\u00f6rmemezlikten gelir, kimi de m\u00fcmin; O’na, O’nun kudretine, g\u00f6nderdiklerine, indirdiklerine inan\u0131r ve yarat\u0131l\u0131\u015ftaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye muttali olur. \u015eu halde k\u00e2fir de, m\u00fcmin de O’nun yarat\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131, yarat\u0131c\u0131ya iman\u0131 gerektirmekle beraber, k\u00fcfre de imana da kabiliyetlidir. Mahlukat i\u00e7inde hepsinden farkl\u0131 bir insan cinsi yaratmak, sonra da ayn\u0131 cins i\u00e7inde bir birine z\u0131t iki grup meydana \u00e7\u0131karmak \u015f\u00fcphesiz yarat\u0131c\u0131n\u0131n her \u015feye kadir oldu\u011funa delalet eden kudretinin izlerinden \u00f6nemli bir delildir. Bu c\u00fcmlenin “k\u00e2firen ev m\u00fcminen” gibi hal ve kayd veya “ba’z\u00fck\u00fcm k\u00e2fir ve ba’z\u00fck\u00fcm m\u00fcmin” gibi f\u00e2s\u0131l suretinde ifade edilmeyip de a\u00e7\u0131klama veya k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131lma ile tertibe delalet eden ile \u015feklinde yan bir c\u00fcmle olarak getirilmesi, k\u00fcf\u00fcr ve iman\u0131n da Allah taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131p takdir edilmesiyle beraber insanlar\u0131n bizzat yapma ve iradeleriyle alakal\u0131 olarak tal\u00ee ve gerekli bir \u015fekilde yarat\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011funa i\u015faretle k\u00e2firlere bir tehdit ifade etmektedir.<\/p>\n
Kad\u00ee Beyd\u00e2v\u00ee daha ziyade birinci noktaya i\u015faretle \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “K\u00e2fir, k\u00fcfr\u00fc takdir edilen ve \u00fczerine y\u00fcklenilen, m\u00fcmin ise, iman\u0131 takdir edilen ve gere\u011fini yapmaya muvaffak k\u0131l\u0131nan demektir.” Ebu’s-Suud da ikinci noktaya temas ederek \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: “Sizi ilm\u00ee olgunluklar\u0131n ve ameliyenin prensiplerini i\u00e7eren g\u00fczel bir yarat\u0131l\u0131\u015fla yaratm\u0131\u015f, bununla beraber baz\u0131lar\u0131n\u0131z yarat\u0131l\u0131\u015f gere\u011finin aksine olarak k\u00fcfr\u00fc tercih etmi\u015f ve b\u00f6ylece k\u00e2fir olmu\u015f, baz\u0131lar\u0131n\u0131z da yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak iman\u0131 tercih etmi\u015f ve m\u00fcmin olmu\u015ftur. Halbuki \u00fczerinize vacib olan hepinizin iman\u0131 tercih edip halk ve \u00eecad nimetine ve ona ba\u011fl\u0131 di\u011fer nimetlere \u015f\u00fckretmekti. Siz ise yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131z itibar\u0131yla buna kabiliyetli oldu\u011funuz halde \u00f6yle yapmad\u0131n\u0131z da kiminiz k\u00e2fir, kiminiz m\u00fcmin olup gruplara ayr\u0131ld\u0131n\u0131z.” Mamafih bu grup ve f\u0131rkalara ayr\u0131lmay\u0131, Cebriyye’nin dedi\u011fi gibi kulun hi\u00e7 bir rol\u00fc olmayarak s\u0131rf Allah’\u0131n takdirine nisbet etmek nas\u0131l do\u011fru de\u011filse, Mu’tezile’nin anlad\u0131\u011f\u0131 gibi Allah’\u0131n yaratma ve takdiri olmaks\u0131z\u0131n sadece kullar\u0131n yaratmas\u0131na nisbet de do\u011fru de\u011fildir. \u00c2yet a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi iki cihetin ikisine de i\u015faret etmektedir. Abd b. Humeyd, \u0130bn\u00fc M\u00fcnzir, \u0130bn\u00fc ebi Hatim, \u0130bn\u00fc Cerir ve \u0130bn\u00fc Merduye, Ebu Zerr (r.a)’den \u015f\u00f6yle bir rivayet nakletmi\u015flerdir: Ebu Zerr demi\u015ftir ki: “Resulullah (s.a.v) buyurdu ki: Meni rahimde k\u0131rk g\u00fcn durunca ona n\u00fcfus mele\u011fi gelir, sonra O Allah’a y\u00fckseltilir. Melek “Ya Rab, Erkek mi di\u015fi mi?” der. Allah Te\u00e2l\u00e2 ne kaza buyuracaksa buyurur. Sonra melek “Cehennemlik mi cennetlik mi?” der. B\u00f6ylece ne ile kar\u015f\u0131la\u015facaksa o yaz\u0131l\u0131r.” Ebu Zerr bu hadisi rivayet edip Te\u011f\u00e2b\u00fcn S\u00fbresi’nin ba\u015f taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7 \u00e2yeti ‘e kadar okumu\u015ftur. Bunun gibi ba\u015fka hadisler de vard\u0131r. Bunlar insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde gelecekteki mukadderat\u0131n\u0131n takdir edilmi\u015f bulundu\u011funu g\u00f6sterir. Fakat bilindi\u011fi gibi bu mukadderat\u0131n b\u00f6yle Allah taraf\u0131ndan bilinip takdir edilmesi onun, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kulun i\u015flemesine ve tercih etmesine engel de\u011fildir. Kulun bir fiili yapmas\u0131 \u00fczerine cereyan eden yaratma da, “Sizi ve yapmakta olduklar\u0131n\u0131z\u0131 Allah yaratt\u0131. ” (Saff\u00e2t, 37\/96) \u00e2yetine g\u00f6re yine Allah’a aittir. Binaenaleyh iman da, k\u00fcf\u00fcr de yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Allah’\u0131n imana r\u0131zas\u0131 var, k\u00fcfre r\u0131zas\u0131 yoktur. Bu suretle iman ve k\u00fcfr\u00fcn yarat\u0131lmas\u0131 insan\u0131n iradesiyle ilgili tali ve gerekli bir yaratma oldu\u011fundan “\u0130\u00e7inizden kimi k\u00e2fir, kimi m\u00fcmindir.” buyurulmu\u015ftur. Bu izahta, hem K\u00e2d\u00ee Beyd\u00e2vi’nin i\u015faret etti\u011fi m\u00e2n\u00e2, hem de Ebu’s-Suud’un tercih etti\u011fi anlam mevcuttur. Bunlardan birisi, “Allah dilemedik\u00e7e siz bir \u015fey dileyemezsiniz.” (Tekvir, 81\/29) \u00e2yetine, di\u011feri de “Dileyen Rabbine varan bir yol tutar.” (\u0130nsan, 76\/29) \u00e2yeti do\u011frultusundad\u0131r. K\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rma, iman ve iyili\u011fe te\u015fvik m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 ifade eden \u015fu c\u00fcmle de, kulun fiil\u00ee taraf\u0131n\u0131 kuvvetlendirmektedir. Halbuki Allah, her ne yaparsan\u0131z g\u00f6r\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Gerek k\u00fcf\u00fcr ve gerek k\u00fcf\u00fcrle ilgili ameller ve gerekse iman ve imana ba\u011fl\u0131 ameller olsun her ne yaparsan\u0131z hepsini g\u00f6r\u00fcp duruyor. \u0130yili\u011fi de, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6r\u00fcyor. Siz O’nu g\u00f6remeseniz de O sizi ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. O halde O’na kar\u015f\u0131 k\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fckten utanmaz m\u0131s\u0131n\u0131z? Utanmazsan\u0131z korkmaz m\u0131s\u0131n\u0131z? \u015e\u00fcphe yok ki insan\u0131n i\u015fledikleri ameller i\u00e7inde, elinde olmayan mecburi fiiller de vard\u0131r. \u0130nsan bunlar\u0131n da d\u00fcnyada lezzet ve ac\u0131 gibi sonu\u00e7lar\u0131na dayanmaya mecbur olursa da, ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131 itibariyle olsun hi\u00e7 kesb ve iradeye ba\u011fl\u0131 olmayan cebri fiiller, s\u0131rf mecburi olduklar\u0131ndan dolay\u0131 ahiretle ilgili sorumluluklar\u0131 y\u00f6n\u00fcyle insana ait de\u011fildir. “\u0130nsana \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey yoktur.” (Necm, 53\/39) ve “Herkes kendi kazand\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.” (T\u00fbr, 52\/21) \u00e2yetlerinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere insana ait olan, insan\u0131n gayreti ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile alakal\u0131 bulunan fiilerdir. Onun i\u00e7in bu \u00e2yette de “ne yaparsan\u0131z” ifadesi ile kasdedilen, gerek do\u011frudan do\u011fruya, gerek ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131 itibariyle insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ilgili amellerin olmas\u0131 laz\u0131m gelir ki, k\u00fcf\u00fcr ve imana sebeb olanlar da nazar ve d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6n\u00fcyle bu kabildendir. Ger\u00e7i Allah Te\u00e2l\u00e2 insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 her fiili de g\u00f6r\u00fcr. Fakat s\u0131rf vehb\u00ee (Allah’\u0131n l\u00fctfuyla) veya zorunlu olan fiillerde sorumluluk ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu c\u00fcmlenin ifade etti\u011fi tehdit, ancak irade ile yap\u0131lan fiillere y\u00f6neliktir. Bu suretle sorumlulu\u011fun m\u00e2n\u00e2s\u0131 da, kulun ihtiyar ve iradesini Allah Te\u00e2l\u00e2 yerine getirdi\u011fi takdirde il\u00e2h\u00ee hikmetin gere\u011fi olarak, yarat\u0131lacak iyi veya k\u00f6t\u00fc b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n kula ait olmas\u0131 ve b\u00f6ylece kulun, Allah’\u0131n yan\u0131nda ceza veya m\u00fckafat g\u00f6rmesi demektir. O halde Allah yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcrse ne olur? denilmemelidir.<\/p>\n
3. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2 b\u00fct\u00fcn g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bo\u015funa ve oyuncak olarak de\u011fil, kendisinin vasf\u0131 olan hak m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 g\u00f6steren, e\u015fya aras\u0131nda bir s\u0131ralanma ve intizam ifade edip hepsini hak gayesine do\u011fru g\u00f6t\u00fcren sabit bir irade ve \u00fcst\u00fcn bir hikmetle yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Onun i\u00e7in yarat\u0131c\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 yarat\u0131\u011fa, yaratan\u0131n hakk\u0131n\u0131 da yarat\u0131c\u0131ya isnad etmemek nas\u0131l bir hak ise, bir yarat\u0131\u011f\u0131n hakk\u0131n\u0131 di\u011fer bir yarat\u0131\u011fa isnad etmemek de ayn\u0131 \u015fekilde bir hakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn fiilleri g\u00f6r\u00fcp duran Allah Te\u00e2l\u00e2, her birine hakk\u0131yla gerekli g\u00f6rerek yarataca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, elbette ki mahallinden ba\u015fkas\u0131na isnad etmez. K\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fc\u011fe verece\u011fi cezay\u0131 imana, iman ve ihsana (iyili\u011fe) verece\u011fi m\u00fckafat\u0131 da k\u00fcfre ve nank\u00f6rl\u00fc\u011fe vermez. O, b\u00fct\u00fcn g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratm\u0131\u015ft\u0131r ve size suret vermi\u015f, b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar\u0131 i\u00e7inde sizi ayr\u0131 \u015fekil ve suret ile tasvir edip insan bi\u00e7imine koymu\u015f sonra suretlerinizi, g\u00fczel de yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ahsen-i takvim denilen en g\u00fczel bi\u00e7ime sokmu\u015ftur. Ha\u015fr S\u00fbresi’nde “O, yaratan, var eden, \u015fekil veren Allah’t\u0131r…” (Ha\u015fr, 59\/24) \u00e2yetinde ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere suret, hususi olan bedenle ilgili \u015fekil ve bi\u00e7ime denildi\u011fi gibi ak\u0131lla anla\u015f\u0131lan manev\u00ee s\u0131n\u0131r ve belirtilere de denir. \u0130nsanlar da gerek beden ve boy uygunlu\u011fu ve gerek e\u015fyay\u0131 birbirinden ay\u0131rdettiren suretlerini kavramakla hak anlam\u0131n\u0131 idrak eden ruhan\u00ee \u015fekillenmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en g\u00fczel surette yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu suretle k\u00e2inat\u0131n hak ile yarat\u0131lm\u0131\u015f olan \u00f6zelliklerini kendinde h\u00fclasa ederek hakk\u0131 bat\u0131ldan, g\u00fczeli \u00e7irkinden, hayr\u0131 \u015ferden, tatl\u0131y\u0131 ac\u0131dan ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn ve mukadder oldu\u011fu kadar tasarruf edip diledi\u011fini yarat\u0131c\u0131dan isteyebilir. B\u00f6ylece hayatta elde etti\u011fi \u015feye g\u00f6re insan kendini ya daha ziyade g\u00fczelle\u015ftirir, cennetin en y\u00fcksek makam\u0131na ula\u015f\u0131r, yahutta \u00e7irkinle\u015ftirir, cehennemin dibine yuvarlan\u0131r. Denilmi\u015ftir ki :”\u0130nsan cennet ile cehennem aras\u0131n\u0131 birle\u015ftiricidir.” Bu da soyutlar \u00e2leminden Rabb\u0131n emri olan ruhu ile maddeler \u00e2leminden olan bedeni sebebiyledir. \u015eu beyti Hz. Ali’ye nisbet ederler:<\/p>\n
“San\u0131rs\u0131n ki sen bir k\u00fc\u00e7\u00fck cisimsin<\/p>\n
Halbuki o b\u00fcy\u00fck \u00e2lem sende d\u00fcr\u00fcl\u00fcd\u00fcr.”<\/p>\n
C\u00e2siye S\u00fbresi’nde ge\u00e7en “G\u00f6klerde ve yerde ne varsa hepsini kendinden size boyun e\u011fdirdi…” (C\u00e2siye, 45\/13) \u00e2yetinde de bu m\u00e2n\u00e2ya i\u015faret vard\u0131r. Yine bu anlamdan dolay\u0131 Ebu’l-Feth el-Busti \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n
“Nefsine dikkat et, onun faziletlerini tamamla<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc sen cisimle de\u011fil, ruh ile insans\u0131n.”<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131 Allah Te\u00e2l\u00e2, “Biz insan\u0131 en g\u00fczel bi\u00e7imde yaratt\u0131k.” (Tin, 95\/4) buyurdu\u011fu \u00fczere insan\u0131 en g\u00fczel surette yaratm\u0131\u015ft\u0131r. O halde bunun hakk\u0131, lay\u0131k\u0131 ve gere\u011fi de insanlar\u0131n \u00e7irkin hallerden sak\u0131n\u0131p “Hanginizin daha g\u00fczel i\u015f yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 denemek i\u00e7in…” (M\u00fclk, 67\/2) buyuruldu\u011fu gibi en g\u00fczel amellerle yar\u0131\u015farak Allah’a yakla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc nihayet d\u00f6n\u00fc\u015f O’nad\u0131r.<\/p>\n
Mas\u00eer, sayruret etmek, r\u00fccu’ etmek, d\u00f6n\u00fcp gitmek m\u00e2n\u00e2s\u0131na mimli mastar, bir de d\u00f6n\u00fcp var\u0131lacak yer anlam\u0131nda ism-i mek\u00e2nd\u0131r. Burada birincisi yani d\u00f6n\u00fc\u015f m\u00e2n\u00e2s\u0131, ‘de ikincisi, d\u00f6n\u00fc\u015f yeri m\u00e2n\u00e2s\u0131 daha uygundur. \u0130lk yarat\u0131l\u0131\u015f ve geli\u015f Allah’tan oldu\u011fu gibi nihayet gidi\u015f de O’nad\u0131r. O g\u00f6kleri ve yeri hak ile yarat\u0131p size o g\u00fczel suretleri veren ve hi\u00e7 bir leke kabul etmeyip b\u00fct\u00fcn g\u00fczellikler, m\u00fclk ve hamd kendisinin olan, her \u015feye k\u00e2dir ve her noksanl\u0131ktan ber\u00ee olan Allah’a var\u0131lacak, O’nun hi\u00e7bir haks\u0131zl\u0131\u011fa yer vermeyen yegane huzurunda toplan\u0131l\u0131p hakl\u0131, haks\u0131z, iyi ve k\u00f6t\u00fc ay\u0131rdedilerek yeniden dirili\u015fte iyiye iyi, k\u00f6t\u00fcye k\u00f6t\u00fc ceza verilecektir.<\/p>\n
4. O, g\u00f6klerde ve yerde ne varsa hepsini bilir ve siz her ne gizliyor ve a\u00e7\u0131kl\u0131yorsan\u0131z hepsini bilir ve Allah b\u00fct\u00fcn g\u00f6\u011f\u00fcslerin hakikatini de bilir. Onun i\u00e7in gerek kalblerinizin ve ruhlar\u0131n\u0131z\u0131n derinliklerinde, gerek bedenlerinizin i\u00e7inde d\u0131\u015f\u0131nda ve gerek bulundu\u011funuz b\u00fct\u00fcn muhitlerde neler tutuyor, neler sakl\u0131yor, aran\u0131zda neler konu\u015fuyor, neler yap\u0131yor, \u00e2leme neler yay\u0131yor, \u00e2lemden neler al\u0131p neler yutuyorsan\u0131z, iyi ve k\u00f6t\u00fc, g\u00fczel ve \u00e7irkin, hakl\u0131 ve haks\u0131z hepsini bilir, sizin bildiklerinizi de bilmediklerinizi de hepsini tamamiyle bilir. O halde insan olanlar O’na iman edip, O’nun yaratt\u0131\u011f\u0131 o g\u00fczel yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131, hakk\u0131yla g\u00fczel kullanmal\u0131, O’nun nimetlerini yerinde sarfetmeli, hamd ve \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc yerine getirmeli de O’nun huzuruna y\u00fcz ak\u0131yla gitmeli, k\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fck, f\u0131sk ve isyan ile y\u00fcz karas\u0131 i\u00e7inde gidip de o \u00e7ok ac\u0131 veren azaba at\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Ey bug\u00fcnk\u00fc k\u00e2firler! Bundan \u00f6nce k\u00fcfredip de yapt\u0131klar\u0131n\u0131n vebalini tatm\u0131\u015f olanlar\u0131n \u00f6nemli haberleri size gelmedi mi? Nuh, \u00c2d, Semud, Lut kavmi ve Firavun gibi k\u00fcf\u00fcrde \u0131srar edenlerin k\u00fcf\u00fcrlerinin, azg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n vebali olan o a\u011f\u0131r ve ac\u0131 felaketleri bu d\u00fcnyada nas\u0131l tatt\u0131klar\u0131n\u0131 ve nas\u0131l batt\u0131klar\u0131n\u0131 i\u015fitmediniz mi? Gerek \u00f6nceki kitablarda ve gerek Kur’\u00e2n’da bunlar size haber verilmedi mi? Halbuki onlar yaln\u0131z bu d\u00fcnyada tatt\u0131klar\u0131 o ac\u0131larla kalmad\u0131lar. Onlar i\u00e7in daha \u00e7ok ac\u0131kl\u0131, dayan\u0131lmaz bir azap da vard\u0131r ki o da ahirettedir. Bunlar size haber verilmi\u015fken sizler ni\u00e7in ibret almay\u0131p k\u00fcf\u00fcrde \u0131srar ediyorsunuz.<\/p>\n
6. \u0130\u015fte o, haber verilen d\u00fcnyadaki tatt\u0131klar\u0131 vebal ve ahirette tadacaklar\u0131 ac\u0131kl\u0131 azap \u015fu sebepledir ki onlara peygamberleri beyyinelerle, a\u00e7\u0131k deliller ve mucizelerle geliyorlard\u0131 da bize bir be\u015fer mi yol g\u00f6sterecek? Dediler, bu suretle k\u00fcfrettiler Hakk’\u0131 tan\u0131mad\u0131lar, o peygamberlere ve delillere inanmad\u0131lar. Ve aksine gittiler, Allah da muhta\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Onlar\u0131n ne iman ve itaatlar\u0131na, ne de kendilerine asla ihtiyac\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Onlar\u0131n hepsini helak edip arkalar\u0131n\u0131 kesti. \u015e\u00fcphe yok ki yaratan Allah gani (zengin) olmasayd\u0131 \u00f6yle yapmazd\u0131. Evet Allah ganidir, sadece onlardan de\u011fil, b\u00fct\u00fcn \u00e2lemlerden ganidir. Dilerse hepsini mahveder, yenisini yapar. Ham\u00eed’dir, zat\u0131nda her g\u00fczelli\u011fi, her \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc toplay\u0131c\u0131, her t\u00fcrl\u00fc hamd ve h\u00fcrmete m\u00fcstehakt\u0131r.<\/p>\n
7. K\u00fcfredenler \u015f\u00f6yle zannettiler, bilgi\u00e7lik taslayarak ahireti ink\u00e2r edip \u015fu bat\u0131l fikir ve itikada “do\u011fru” diyerek sapland\u0131lar ki asla dirilmeyeceklermi\u015f, \u00f6ld\u00fckten sonra yeniden diriltilmeleri, \u00f6nce yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131na vurulmas\u0131, iyilik nas\u0131lm\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fcl\u00fck nas\u0131lm\u0131\u015f, ac\u0131 m\u0131ym\u0131\u015f, tatl\u0131 m\u0131ym\u0131\u015f, anlat\u0131larak ceza \u00e7ektirilmesi kabil de\u011filmi\u015f, \u00f6ld\u00fckten sonra her \u015fey yok olur biter, iyilik de k\u00f6t\u00fcl\u00fck de, do\u011fruluk da, e\u011frilik de bo\u015fa gider, hak ve hakikat denilen sabit bir \u015fey yoktur, insan sadece kokup \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp gidecek olan tenden ibarettir diye sand\u0131lar ve o gidi\u015fin nereye olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmediler de o yapt\u0131klar\u0131 haks\u0131zl\u0131klara, kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 haltlara, o k\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fc\u011fe ondan dolay\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fcler. De ki: Hay\u0131r! Rabbim hakk\u0131 i\u00e7in sizler gerek k\u00e2fir, gerek m\u00fcmin b\u00fct\u00fcn insanlar elbette diriltileceksiniz. “\u0130nsanlar uykudad\u0131rlar, \u00f6ld\u00fckleri zaman uyan\u0131rlar.” denildi\u011fi gibi hakk\u0131n huzurunda ay\u0131lt\u0131l\u0131p uyand\u0131r\u0131lacaks\u0131n\u0131z. Sonra da yapt\u0131klar\u0131n\u0131z size haber verilecektir. Hesaba \u00e7ekilip cezaland\u0131r\u0131lacaks\u0131n\u0131z iman edip iyi i\u015fler yapanlar k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bahtiyar olacak, k\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fc\u011fe gidenler zarara u\u011fray\u0131p belalar\u0131n\u0131 bulacaklard\u0131r. Bu, dirilme ve ceza sizlere zor gelse de Allah’a g\u00f6re kolayd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc O yarat\u0131c\u0131, her \u015feye k\u00e2dirdir.<\/p>\n
8. O halde yanl\u0131\u015f zanlardan Allah’a ve Resul\u00fc’ne, bunlar\u0131 size tebli\u011f eden peygamberi Muhammed (s.a.v.)’e ve indirmi\u015f oldu\u011fumuz nura yani \u015fuurlar\u0131, basiretleri ayd\u0131nlatacak Hak nuru olan Kur’\u00e2n’a iman ediniz. \u0130nan\u0131p gere\u011fince amel ediniz, g\u00f6sterdi\u011fi yolda, anlatt\u0131\u011f\u0131 huy ve ahl\u00e2kta \u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u0131z, emirlerini tutup nehiylerinden ka\u00e7\u0131narak, Hak u\u011frunda g\u00fczel i\u015fler yap\u0131n\u0131z ki Allah her ne yaparsan\u0131z haberdard\u0131r, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck, iyi ve k\u00f6t\u00fc hepsini bilir, s\u0131ras\u0131 gelince hepsini size haber verir.<\/p>\n
9. Ne g\u00fcn\u00fc bilir misiniz? Sizleri o dernek g\u00fcn\u00fcne derleyip toplayaca\u011f\u0131 g\u00fcn O g\u00fcn te\u011fab\u00fcn g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kimin aldat\u0131p kimin aldand\u0131\u011f\u0131, k\u00e2r ve zarar\u0131n belli olaca\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Te\u011fabun, gabn’den t\u00fcretilmi\u015f “tefaul” vezninde bir kelimedir. Gabn, al\u0131\u015f veri\u015fte veya g\u00f6r\u00fc\u015fte aldanmak yahut aldatmak, yani de\u011ferinden a\u015fa\u011f\u0131 veya yukar\u0131 almak, ya da vermek demektir. Aradaki fark az olursa gabn-i yesir, \u00e7ok olursa gabn-i fahi\u015f denilir. Te\u011fab\u00fcn de kar\u015f\u0131l\u0131kla aldatma yahut aldatma veya aldanman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Al\u0131\u015f veri\u015fte meydana gelirse gayn’\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc, ba’n\u0131n s\u00fckunuyla “\u011fabn”, re’yde olursa ikisinin de \u00fcst\u00fcn\u00fcyle “gaben” diye ay\u0131rd edilir. Mamafih muameledeki de re’ye ait olaca\u011f\u0131ndan sonu\u00e7ta ikisi de ayn\u0131 yere \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Aldatan gabin, aldanan ma\u011fbun demektir. Ra\u011f\u0131b der ki: “Gabn, aran\u0131zdaki muamelede sana, arkada\u015f\u0131n\u0131n bir nevi gizlice al\u00e7akl\u0131k etmesidir. Malda olursa “Falanca aldatt\u0131.” denir. Re’yde olursa “\u015e\u00f6yle aldand\u0131 veya aldand\u0131m.” denilir ki gaflet, gabin say\u0131l\u0131r. “Yevmu’t-te\u011fabun” k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc anlam\u0131n\u0131 ifade eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc “\u0130nsanlardan \u00f6ylesi de var ki kendisini Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na satar..” (Bakara, 2\/207), “Allah, m\u00fcminlerden mallar\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n\u0131 cennet kendilerinin olmak \u00fczere sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r.” (Tevbe, 9\/111), ve “Fakat Allah’a verdikleri s\u00f6z\u00fc ve yeminlerini az paraya satanlar var ya, i\u015fte onlar\u0131n ahirette bir pay\u0131 yoktur..” (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n, 3\/77) \u00e2yetlerinde i\u015faret edilen al\u0131\u015f veri\u015fte \u011fabin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 o g\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kacak, k\u00e2r ve zarar olup olmad\u0131\u011f\u0131 o zaman anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.” Baz\u0131lar\u0131, hakk\u0131nda soru soruldu\u011fu vakit \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: “O g\u00fcn e\u015fya onlara, d\u00fcnyadaki miktarlar\u0131n\u0131n tersine g\u00f6r\u00fcnecektir.” Baz\u0131 m\u00fcfessirler de demi\u015flerdir ki: “\u011eabn\u0131n asl\u0131, \u015fey’i gizlemektir. \u015eey’in gizlendi\u011fi yere de \u00fcst\u00fcnle “\u011faben” denilir. Organlardan dirsek, kas\u0131k gibi b\u00fckl\u00fcm yerlerine de gizlenmesinden dolay\u0131 “me\u011fabin” ad\u0131 verilir. Bu anlamda kad\u0131na da “tayyibetu’l-me\u011fabin” (gizli g\u00fczel) denir.” Zemah\u015feri de der ki: “Te\u011fab\u00fcn burada, kavmin ticarette birbirlerini aldatmalar\u0131 m\u00e2n\u00e2s\u0131nda \u00f6d\u00fcn\u00e7 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f olup, \u015faki (sap\u0131k) olanlar\u0131n said (bahtiyar) olduklar\u0131 takdirde i\u015fgal edecekleri mevkilere saidlerin konmas\u0131 ve said olanlar\u0131n \u015faki olduklar\u0131 takdirde i\u015fgal edecekleri mevkilere de \u015fakilerin konmas\u0131 m\u00e2n\u00e2s\u0131nad\u0131r. Resulullah’\u0131n hadisinde de, “Cennete giren her kula, \u015fayet k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015f olsayd\u0131 cehennemde bulunaca\u011f\u0131 yer muhakkak g\u00f6sterilirdi ki \u015f\u00fckr\u00fc arts\u0131n, cehenneme giren her kula da \u015fayet iyilik yapsayd\u0131 cennette bulunaca\u011f\u0131 makam mutlaka g\u00f6sterilir ki \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc arts\u0131n.” diye zikredilmi\u015ftir. (Bu konuda bilgi i\u00e7in “\u0130\u015fte size cennet; yapt\u0131klar\u0131n\u0131za kar\u015f\u0131l\u0131k o size miras b\u0131rak\u0131ld\u0131 diye seslenildi.” (A’r\u00e2f, 7\/43) \u00e2yetinin tefsirine bkz.) Ger\u00e7i insanlar\u0131n o g\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda da aldatma ve aldanmalar\u0131 olmaz de\u011fildir, ancak bu ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa olsun d\u00fcnya i\u015flerinde aldanma ve aldatma, hakiki te\u011fabun olmay\u0131p, ger\u00e7ek te\u011fabunun k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlatmak i\u00e7in ona denilmi\u015ftir.” Ticarette Te\u011fabun’un “tefaul” bab\u0131n\u0131n me\u015fhur m\u00e2n\u00e2s\u0131na bakarak ekseriya al\u0131\u015f veri\u015f yaparken kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirini aldatmaya \u00e7al\u0131\u015fmak m\u00e2n\u00e2s\u0131na “iki ki\u015fi aras\u0131nda” vuku buldu\u011fu s\u00f6ylenirse de, “tevazu” (al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olma) ve tekaud” (emekli olma) kelimelerinde oldu\u011fu gibi tek ki\u015fi i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r. Burada M\u00fccahid ve Katade’den “Cennet ehlinin, cehennem ehlini aldatt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn” diye tefsir edildi\u011fi de nakledilmi\u015ftir. Biz buna hakiki aldatma ve aldanman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi k\u00e2r ve zarar g\u00fcn\u00fc demekle her iki ihtimali de ifade etmi\u015f olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 zannediyoruz. D\u00fcnya muhabbetine dalm\u0131\u015f olan bedbahtlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck arzular\u0131, ticaret sevdas\u0131yla \u015funu bunu aldatmak oldu\u011fu cihetle, burada onlar\u0131n k\u0131nanmas\u0131 i\u00e7in te\u011fabun tabiri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Esasen maksad, en b\u00fcy\u00fck k\u00e2r ve zarar\u0131n tahakkuk edece\u011fini ifade etmekle o g\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatmakt\u0131r. Kimlerin k\u00e2r, kimlerin zarar edece\u011fi konusuna gelince her kim Allah’a iman edip yararl\u0131 i\u015fler yaparsa i\u015fte o k\u00e2r edecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah ondan onun g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 \u00f6rtecek ve onu alt\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere koyacakt\u0131r. \u00d6yle ki i\u00e7lerinde ebediyyen kalacaklard\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck zafer odur. \u00c7\u00fcnk\u00fc her tehlikeden kurtulup en b\u00fcy\u00fck murad, en b\u00fcy\u00fck zevk olan o y\u00fcce r\u0131zaya ermek oradad\u0131r.<\/p>\n
10. K\u00fcfredip bizim \u00e2yetlerimize yalan diyenler ise i\u015fte onlar, aldan\u0131p zarar edenlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ate\u015f ashab\u0131d\u0131rlar, cehennem ate\u015finde kalmaya mahk\u00fbmdurlar. \u00d6yle ki orada ebedi olarak kalacaklard\u0131r. Ki o da ne fena masir , ne k\u00f6t\u00fc var\u0131lacak yer, ne \u00e7irkin yatakt\u0131r. Onun i\u00e7in insan olanlar bundan sak\u0131n\u0131p o b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015fa ermek i\u00e7in iman edip yararl\u0131 i\u015fler yapmal\u0131d\u0131r. \u00d6yle iman ve ba\u011fl\u0131l\u0131kla \u00e7al\u0131\u015fmak ve hangi amelin daha faydal\u0131, o g\u00fcn i\u00e7in daha k\u00e2rl\u0131 oldu\u011funu bilmek kolay m\u0131? Ve \u00f6yle \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fcminlerin ba\u015flar\u0131na da d\u00fcnyada bir tak\u0131m belalar gelmiyor mu? denilecek olursa:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
11- Allah’\u0131n izni olmay\u0131nca hi\u00e7 bir musibet isabet etmez. Kim Allah’a inan\u0131rsa, Allah onun kalbini do\u011fruya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Allah her \u015feyi bilendir.<\/p>\n
12- Allah’a itaat edin, Peygamber’e de itaat edin. Y\u00fcz \u00e7evirirseniz bilin ki, el\u00e7imize d\u00fc\u015fen apa\u00e7\u0131k bir duyurmad\u0131r.<\/p>\n
13- Allah ki O’ndan ba\u015fka tanr\u0131 yoktur. M\u00fcminler Allah’a dayans\u0131nlar.<\/p>\n
14- Ey iman edenler! E\u015flerinizden ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan size d\u00fc\u015fman olanlar da vard\u0131r. Onlardan sak\u0131n\u0131n. Ama affeder, kusurlar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na kakmaz, ho\u015f g\u00f6r\u00fcr ve ba\u011f\u0131\u015flarsan\u0131z, bilin ki Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan \u00e7ok merhamet edendir.<\/p>\n
15- Do\u011frusu mallar\u0131n\u0131z ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z sizin i\u00e7in bir imtihand\u0131r. B\u00fcy\u00fck m\u00fckafat ise Allah’\u0131n yan\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
16- O halde g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar Allah’tan korkun, dinleyin, itaat edin, kendi iyili\u011finize olarak harcay\u0131n. Kim nefsinin cimrili\u011finden korunursa i\u015fte onlar kurtulu\u015fa erenlerdir.<\/p>\n
17- E\u011fer Allah’a g\u00fczel bir bor\u00e7 verirseniz, Allah onu sizin i\u00e7in kat kat yapar ve sizi ba\u011f\u0131\u015flar. Allah \u00e7ok m\u00fckafat verendir, halimdir.<\/p>\n
18- G\u00f6r\u00fcnmeyeni ve g\u00f6r\u00fcneni bilendir. \u00dcst\u00fcnd\u00fcr, hikmet sahibidir.<\/p>\n
11-13. Bir musibet isabet etmez ki Allah’\u0131n izniyle olmas\u0131n. Yani gerek k\u00e2fir, gerek m\u00fcmin, ferd yahut topluluk her kim olursa olsun ba\u015f\u0131na can, mal veya ba\u015fka \u015feylerle ilgili herhangi bir musibet, madd\u00ee, manev\u00ee, kavl\u00ee veya fiil\u00ee ho\u015fa gitmeyecek ac\u0131 bir hadise gelirse o, her halde Allah’\u0131n izniyledir. Allah’\u0131n izni olmay\u0131nca hi\u00e7 kimsenin istemesiyle, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla kimseye bir musibet eri\u015fmez. Allah’\u0131n izni olmay\u0131nca bir yaprak bile yerinden oynamaz. (Had\u00eed S\u00fbresi’nde ge\u00e7en (57\/22) \u00e2yetinin tefsirine bkz). Ger\u00e7i “Ba\u015f\u0131na gelen k\u00f6t\u00fcl\u00fck ise nefsindendir.” (Nis\u00e2, 4\/ 79), “Bir millet kendi durumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedik\u00e7e, Allah onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez.” (Ra’d, 13\/11) \u00e2yetlerinde ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere baz\u0131 musibetlerin kayna\u011f\u0131, insan\u0131n veya kavmin kendisi oldu\u011fu muhakkak ise de b\u00f6ylesi musibetler bile, yine de Allah’\u0131n takdiri, iradesi ve izni olmad\u0131k\u00e7a meydana gelmez. Onun i\u00e7in “De ki hepsi Allah’tand\u0131r..” (Nis\u00e2, 4\/78) buyurulmu\u015ftur. Bu ancak Allah’\u0131n izniyle oldu\u011fu gibi her kim de Allah’a iman ederse Allah onun kalbine hidayet verir, yard\u0131m eder, do\u011fruyu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr, gelen musibetin ancak Allah’\u0131n izniyle olabilece\u011fini ve kendisinin de Allah’\u0131n olup yine O’na d\u00f6nece\u011fini hat\u0131rlatarak “Biz Allah i\u00e7in var\u0131z ve biz sonunda O’na d\u00f6nece\u011fiz.” (Bakara, 2\/156) tesellisiyle g\u00f6nl\u00fcn\u00fc rahatlat\u0131r. “B\u00f6ylece elinizden \u00e7\u0131kana \u00fcz\u00fclmeyesiniz ve Allah’\u0131n size verdi\u011fi nimetlerle \u015f\u0131marmayas\u0131n\u0131z..” (Hadid, 57\/23) ir\u015fad\u0131yla sab\u0131r, metanet ve “Yaln\u0131z sabredenlere, m\u00fckafatlar\u0131 hesaps\u0131z \u00f6denecektir.” (Z\u00fcmer, 39\/10) m\u00fcjdesiyle ferahl\u0131k verir. Ve Allah her \u015feyi bilicidir. Binaenaleyh ona izin vermesindeki hikmetini, ne gibi hay\u0131rlar ve faydalar gerektirece\u011fini, bu y\u00fczden m\u00fcmin kulunu ne gibi sevaplara ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6yle iman eden bir kulun ne \u015fekilde hareket etmesi gerekece\u011fini bilir ve kalbine o suretle hidayet vererek muvaffak k\u0131lar. O halde yararl\u0131 i\u015flerin neler oldu\u011funu bilmek i\u00e7in de Allah’a ve Resul\u00fc’ne ve o nura (Kur’\u00e2n’a) iman edin. “Allah’a itaat edin, peygambere itaat edin.” Bu emir, yukar\u0131da ge\u00e7en c\u00fcmlesine yahut \u00e2yetinin m\u00e2n\u00e2s\u0131yla ilgili olarak takdir edilen ya ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
14. “Ey iman edenler! E\u015flerinizden ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan.” Toplumda i\u00e7 huzurun en \u00f6nemli prensiplerinden biri de aile d\u00fczenidir. B\u00f6ylesine m\u00fchim bir mesele olmas\u0131ndan dolay\u0131 burada m\u00fcminlere yararl\u0131 i\u015flerin beyan\u0131 s\u0131ras\u0131nda aile problemleriyle ilgili baz\u0131 talimatlar\u0131 i\u00e7eren bir hitap ile s\u00fbreye son verilecektir ki bu husus, hem \u00f6nceki iki s\u00fbrenin sonunda yer alan hitabelerine bir nazire, hem de bundan sonra gelecek olan iki s\u00fbreye bir mukaddimedir. Tirmizi, Hakim, \u0130bn\u00fc Cerir ve daha ba\u015fkalar\u0131 \u0130bn\u00fc Abbas’tan \u015f\u00f6yle rivayet etmi\u015flerdir ki: “Bu \u00e2yeti baz\u0131 Mekkeliler hakk\u0131nda nazil olmu\u015ftur ki, onlar m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flar ve Medine’ye Peygamber (s.a.v)’in yan\u0131na gitmek istemi\u015flerdi. Han\u0131mlar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131 da onlar\u0131 b\u0131rakmaya raz\u0131 olmad\u0131lar. Sonra kalk\u0131p Resulullah’a geldiklerinde insanlar\u0131n din\u00ee bilgileri kavram\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce zevcelerine ve \u00e7ocuklar\u0131na ceza vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Bunun \u00fczerine Allah Te\u00e2l\u00e2 bu \u00e2yeti indirdi.” Di\u011fer bir rivayette de \u015f\u00f6yle denilmi\u015ftir. “Bir adam hicret etmek istemi\u015fti, ancak kar\u0131s\u0131 ve \u00e7ocu\u011fu ona m\u00e2ni olmu\u015ftu, o da “E\u011fer Allah Te\u00e2l\u00e2 sizinle beni Daru’l-hicre (Medine)’de bir araya getirirse vallahi \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle yapaca\u011f\u0131m.” diye yemin etmi\u015fti. B\u00f6ylece bu \u00e2yet nazil oldu.” Ata b. ebi Rabah’tan rivayet edildi\u011fine g\u00f6re: “Avf. b M\u00e2lik el-E\u015fcei Peygamber’le beraber gazaya gitmek istemi\u015fti. \u00c7oluk \u00e7ocu\u011fu toplan\u0131p engel olmaya u\u011fra\u015ft\u0131lar ve biz senin ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayanamay\u0131z diye s\u0131zland\u0131lar. O da merhamet g\u00f6sterip gazaya kat\u0131lmam\u0131\u015f, sonra da pi\u015fmanl\u0131k duymu\u015ftu. Bunun \u00fczerine s\u00f6z konusu \u00e2yet indi.” Bu da g\u00f6steriyor ki \u00e2yetin n\u00fczul sebebiyle ilgili birden \u00e7ok rivayet vard\u0131r. Ancak bu rivayetleri birle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c2yetin s\u00f6z gelimi ve m\u00e2n\u00e2s\u0131 bu ve benzeri rivayetlere uygun oldu\u011fu gibi daha da kapsaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ezvac, zevc kelimesinin \u00e7o\u011fuludur. Erke\u011fe de di\u015fiye de denir. Burada hitab, \u00e2yetin d\u0131\u015f anlam\u0131 itibar\u0131yla erke\u011fe oldu\u011funa g\u00f6re murad da, onlar\u0131n e\u015fleri olan han\u0131mlar demektir. Ancak “Ey iman edenler!” gibi erkeklere yap\u0131lan hitab’\u0131n ta\u011flib yoluyla kad\u0131nlar\u0131 da kapsamas\u0131 kaidesine bakarak, ezvac\u0131n da erkek ve kad\u0131n e\u015fleri i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u00d6nceki ifadeden bu m\u00e2n\u00e2, i\u015fareten veya delaleten anla\u015f\u0131l\u0131r. Buyuruluyor ki: Ezvac\u0131n\u0131zdan, yani e\u015flerinizden ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan size bir d\u00fc\u015fman vard\u0131r. Kad\u0131n ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan ailelerinizin tamam\u0131 de\u011filse de i\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131; yani baz\u0131 kad\u0131n, baz\u0131 \u00e7ocuk veya baz\u0131 kad\u0131nla \u00e7ocuklardan te\u015fekk\u00fcl eden bir tak\u0131m\u0131, size bilerek veya bilmeyerek bir nevi d\u00fc\u015fmand\u0131r. D\u00fcnyada kocalar\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k eden, can\u0131na bile k\u0131ymaya kadar giden, yeme\u011fine zehirler katan, akl\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran, mal\u0131na \u0131rz\u0131na, namusuna h\u0131yanet eden, dinini diyanetini y\u0131kan ve cehenneme s\u00fcr\u00fckleyen nice kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar bulunagelmi\u015ftir. Bunu bile bile kasden yapanlar oldu\u011fu gibi bir tak\u0131mlar\u0131 ve belki de bir\u00e7oklar\u0131 bilmeyerek ve k\u00f6t\u00fc bir maksat beslemeyerek kocalar\u0131n\u0131 veya babalar\u0131n\u0131 zararlara, s\u0131k\u0131nt\u0131lara, keder ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, b\u00f6ylelikle bir tak\u0131m hay\u0131rl\u0131 i\u015flere, ibadetlere engel olurlar. \u00c7ocuklar hakk\u0131nda ifade edilen bu ikinci husus, bundan sonra gelen \u00e2yette fitne tabiriyle g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131na nazaran burada daha ziyade kasdi olan d\u00fc\u015fmanl\u0131k ilk akla gelirse de, o \u00e2yette zikredilmemi\u015f olan ezvacla beraber burada da ayn\u0131 m\u00e2n\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek mutlak anlamda olan d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n kas\u0131tl\u0131 veya kas\u0131ts\u0131z olma ihtimalinin bulunmas\u0131, iki \u00e2yet aras\u0131nda bir “intibak” sanat\u0131 ifade edebilece\u011fi cihetle daha beli\u011fdir. Ailede b\u00f6yle kas\u0131tl\u0131 yahut kas\u0131ts\u0131z d\u00fc\u015fmanl\u0131k zevce ve \u00e7ocuklar taraf\u0131ndan olabildi\u011fi gibi koca taraf\u0131ndan da olabilir. Kar\u0131lar\u0131na h\u0131yanet eden nice erkekler de vard\u0131r. Ancak hitab\u0131n zahiren erkeklere olmas\u0131 itibar\u0131yla o taraf a\u00e7\u0131klanmay\u0131p m\u00e2n\u00e2n\u0131n i\u015faret ve delaletine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun da sebebi \u015fudur: “Allah’\u0131n insanlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 di\u011ferlerine \u00fcst\u00fcn k\u0131lmas\u0131 sebebiyle ve erkekler mallar\u0131ndan harcama yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in erkekler kad\u0131nlar\u0131n y\u00f6neticisi ve koruyucusudur…” (Nis\u00e2, 4\/34) \u00e2yeti gere\u011fince erkeklerin infak, idare ve terbiyeyi \u00fczerlerine alan reisler olmalar\u0131 hasebiyle hitab, \u00f6ncelikle onlara yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6zellikle iman s\u0131fat\u0131yla nida edilmi\u015f oldu\u011fu cihetle akil, bali\u011f, m\u00fckellef bir m\u00fcmin olarak seslenilmi\u015f, bir aile reisinin kendi ailesine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, erke\u011fin ak\u0131l ve iman y\u00f6n\u00fcyle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015f ve onlara ancak bu gibi durumlarda uyan\u0131k bulunup birtak\u0131m mahzurlardan sak\u0131nmak, af, ba\u011f\u0131\u015flama ve m\u00fcsamaha gibi ahl\u00e2k\u00ee faziletlerle idare etmenin uygun olaca\u011f\u0131 anlat\u0131lmak \u00fczere bu cihet a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilip mukabili terk edilmi\u015f veya gizlice zikredilmi\u015ftir. Yani ger\u00e7ekte k\u00e2mil bir m\u00fcmin i\u00e7in \u00f6yle bir ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O halde m\u00fcminlerin zevcelerine ve \u00e7ocuklar\u0131na yak\u0131\u015fan da onlara d\u00fc\u015fman de\u011fil, cidden dost ve esirgeyici olmak, o iman\u0131n al\u00e2met ve terbiyesini kazanmakt\u0131r. Hal ve ifade y\u00f6n\u00fcnden \u00f6rnek olarak bunu telkin ve idare etme vazife ve sorumlulu\u011fu ise \u00f6ncelikle erkeklere y\u00f6neltilmi\u015ftir. Bunun da sebebi, kad\u0131nlar\u0131n ak\u0131ldan ziyade hislerine tabi olmalar\u0131d\u0131r. Binaenaleyh me\u00e2lin k\u0131saca \u00f6zeti \u015f\u00f6yledir: “Ey iman eden ve aile \u00fczerinde y\u00f6netici olmas\u0131 gereken erkekler. Sizlerin erkekli\u011finiz, akl\u0131n\u0131z, iman\u0131n\u0131z ve gere\u011fince iyilik fikriniz size ba\u011fl\u0131 olan ailenize d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmaya m\u00fcsaade etmemeyi icab ettirirse de, zevceleriniz ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z i\u00e7inden ak\u0131l veya dinde noksanl\u0131klar\u0131 sebebiyle sizlere d\u00fc\u015fman olan, ba\u015f\u0131n\u0131za problem \u00e7\u0131karmak isteyen baz\u0131lar\u0131n\u0131n da bulunabilece\u011fi muhakkakt\u0131r. O halde d\u00fc\u015fmanlardan sak\u0131n\u0131n\u0131z. Onlara dikkat edip mahzurlar\u0131ndan korununuz, \u015ferlerinden, keder ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan emin olup kendinizi onlara kapt\u0131rmay\u0131n\u0131z. Bundan dolay\u0131 e\u015f se\u00e7erken d\u0131\u015f g\u00fczelli\u011fine, mal\u0131na, \u015fusuna busuna kap\u0131l\u0131vermeyip her \u015feyden \u00f6nce dinini, edebini, iffetini ve ahl\u00e2k\u0131n\u0131 aramak gerekir. Nitekim bir hadiste “\u00c7\u00f6pl\u00fckte biten ye\u015fillikten sak\u0131n\u0131n\u0131z!” buyurulmu\u015ftur. Sonra da aile hukukuna riayet ve onlar\u0131n din\u00ee terbiyelerine dikkat etmeli, ayr\u0131ca onlar\u0131n y\u00fcz\u00fcnden gelmesi beklenilen d\u00fcnyev\u00ee ve uhrev\u00ee zararlardan sak\u0131nmal\u0131, geli\u015fi g\u00fczel b\u0131rak\u0131vermeyip uyan\u0131k durumda bulunmal\u0131, sevgi ve alaka sevdas\u0131yla \u015f\u0131martmamal\u0131d\u0131r. Bununla beraber sak\u0131naca\u011f\u0131z diye tazyik edip de s\u0131kmamal\u0131, her kusurlar\u0131na ald\u0131rmamal\u0131d\u0131r. Ve e\u011fer affederseniz yani affetmek hakk\u0131n\u0131z olup taraf\u0131n\u0131zdan aff\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan su\u00e7lar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flarsan\u0131z -ki bunlar, size kar\u015f\u0131 yap\u0131lan ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ilgilendirmeyen d\u00fcnya i\u015fleriyle alakal\u0131 yahut da din\u00ee konularda olup da tevbe ettikleri su\u00e7lard\u0131r affeder y\u00fczlerine vurmaz, ba\u015flar\u0131na kakmaz ve ay\u0131blar\u0131n\u0131, eksikliklerini \u00f6rter, m\u00fcsamaha g\u00f6sterirseniz, \u015f\u00fcphesiz Allah da gafurdur rah\u00eemdir. O da sizin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 rahmetiyle ba\u011f\u0131\u015flar.<\/p>\n
15. Her halde mallar\u0131n\u0131z ve evlatlar\u0131n\u0131z bir fitnedir. Sizi kendilerine tutkun edip zahmetlere ve g\u00fcnahlara sokmaya sebeb olan ve bir tak\u0131m hay\u0131rlardan, itaatlardan al\u0131koyan bir imtihan ve s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Halbuki b\u00fcy\u00fck m\u00fckafat Allah’\u0131n yan\u0131ndad\u0131r. Binaenaleyh Allah muhabbetini, zikir ve taat\u0131 mal ve evlat sevgisine tercih etmeli, mal ve evlat kayg\u0131lar\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131rken Allah i\u00e7in olan ibadet ve itaat\u0131 bozmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
16. Onun i\u00e7in g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar Allah’tan korkun. Fitneden, Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na muhalif olan \u015feylerden sak\u0131n\u0131p Allah’\u0131n korumas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak takva yolunu tutun. Bu emir, “Allah’tan O’na yara\u015f\u0131r \u015fekilde korkun…” (Al-i \u0130mr\u00e2n, 3\/102) emrine nazaran \u00e7ok hafifletilmi\u015ftir. Yani Allah’a lay\u0131k bir \u015fekilde, tam hakk\u0131yla takva yapamazsan\u0131z bile g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar m\u00fcttaki olun, korunun, Allah’\u0131 zikirden gaflet etmeyin. Ve dinleyin ve Allah’\u0131n emirlerini, nehiylerini, vaaz ve nasihat\u0131 dinleyin ve itaat edin, dinlediklerinizi tutup kendi g\u00f6nl\u00fcn\u00fczle tatbik ve icra edin ve infak edin, \u00e7o\u011falmak ve iftihar etmek i\u00e7in mal toplay\u0131p biriktirmek h\u0131rs\u0131na kap\u0131lmay\u0131p gerek \u00e7al\u0131\u015farak kazand\u0131klar\u0131n\u0131zdan gerek yerden \u00e7\u0131kan madenlerden, Allah’\u0131n size r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi \u015feylerden zevcelerin ve \u00e7ocuklar\u0131n nafakalar\u0131n\u0131 verdikten sonra Bakara ve Berae s\u00fbrelerinde emir ve te\u015fvik edilen cihetlere; ana baba ve yak\u0131n akraba, yetimler, miskinler ve yolcular i\u00e7in nafakalar, m\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun fakir kullar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131, \u0130sl\u00e2m dinini yayma ve m\u00fcdafaa ile Allah yolunda cihad, iyilik ve takvada yard\u0131mla\u015fmak i\u00e7in g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar vergi, zek\u00e2t ve sadaka verin. Nefisleriniz i\u00e7in hay\u0131r yap\u0131n, Allah’\u0131n korumas\u0131 alt\u0131nda olman\u0131z i\u00e7in kendi nefisleriniz hakk\u0131nda en hay\u0131rl\u0131, en faydal\u0131 olan\u0131 i\u015fleyin. Yani b\u00fcy\u00fck m\u00fckafat\u0131n Allah’\u0131n yan\u0131nda olmas\u0131, d\u00fcnya zevklerinin yok olup Allah’\u0131n yan\u0131ndakilerin kalmas\u0131 sebebiyle Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in harcamak, netice itibar\u0131yla nefisleriniz hakk\u0131nda mal ve evlattan daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 mal ve evlat dert ve h\u0131rs\u0131yla Allah’\u0131 ve kendilerinizi unutup da hay\u0131r i\u00e7in infaktan geri kalmay\u0131n. Allah i\u00e7in hay\u0131rlar yap\u0131n ve O’nun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, mal ve evlada da o maksad\u0131 g\u00f6zeterek bak\u0131n ve her kim nefsinin h\u0131rs ve cimrili\u011finden korunursa ki bu ancak Allah’\u0131n korumas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmakla olabilir. \u0130\u015fte onlar felah bulanlard\u0131r. O’nun i\u00e7in g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131n da h\u0131rsl\u0131 ve cimri olmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Nefislerinizin h\u0131rs\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn olup da vurgunculuk ve cimrilik ile kendinizi, \u00e7oluk, \u00e7ocu\u011funuzu ve cemaatinizi felaketlere s\u00fcr\u00fcklemeyin. C\u00f6mert ve asil olmaya \u00e7al\u0131\u015farak Allah i\u00e7in hay\u0131r i\u015flerde yar\u0131\u015f\u0131n. (Konuyla ilgili olarak (Ha\u015fr, 59\/7 ve 9. \u00e2yetlerin tefsirine bkz.)<\/p>\n
17. E\u011fer Allah’a karz-\u0131 hasen (g\u00fczel bor\u00e7) vermek suretiyle bor\u00e7 verirseniz (bilgi i\u00e7in Bakara, 2\/245; Had\u00eed, 57\/11 \u00e2yetlerinin tefsirine bkz.) Bu \u00e2yet de infaka te\u015fvik etmektedir. Baz\u0131lar\u0131 bundan maksat, farz olan zek\u00e2tt\u0131r demi\u015fler, baz\u0131lar\u0131 mendub, baz\u0131lar\u0131 da hepsinden daha umumi oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015flerdir ki te\u015fvike en uygun olan da budur. Yani Allah’tan g\u00fczel m\u00fckafat istemekten ba\u015fka bir maksat beslemeyerek samimi niyetle verilen \u00f6d\u00fcn\u00e7ler gibi “(Yapaca\u011f\u0131n\u0131z hay\u0131rlar), kendilerini Allah yolunda cihada adam\u0131\u015f, Allah’a taatten ba\u015fka bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi olmayan, o sebeble yery\u00fcz\u00fcnde dola\u015f\u0131p kazanmaya imkan bulamayan, durumunu bilmeyen kimselere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri tokluktan dolay\u0131 onlarca zengin say\u0131lan fakirlere verilmelidir…” (Bakara, 2\/273) buyuruldu\u011fu \u015fekilde Allah yolunda \u00e7al\u0131\u015fan ve \u00e7al\u0131\u015facak olanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131ndan ve bu kabil di\u011fer iyilik ve hay\u0131rlardan Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in mal veya emek sarfederek infak ve ba\u011f\u0131\u015fta bulunursan\u0131z, bu \u015fekilde sarfedilen \u015feyler, sand\u0131klarda para saklamaktan, d\u00fcnya istekleri i\u00e7in sarfetmekten veya bor\u00e7 vermekten, tefecilik ve faizcilik \u015f\u00f6yle dursun me\u015fru ticaretlerden bile daha k\u00e2rl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah onu kat kat m\u00fckafat\u0131yla \u00f6der. On kattan yedi y\u00fcze kadar ve hatta daha ziyade katlar. Memlekette bu y\u00fczden meydana gelecek g\u00fczel \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015flerle umumi zenginlik art\u0131p, zenginlerle fakirler aras\u0131nda sevgi olu\u015fturman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ahirette de kat kat sevab verir. Hem de g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar, ve Allah \u015eek\u00fbr’dur. \u015e\u00fck\u00fcr, iyili\u011fi iyilikle kar\u015f\u0131lamak demek olup, Allah Te\u00e2l\u00e2 da r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan az\u0131c\u0131k bir iyili\u011fe bile b\u00fcy\u00fck m\u00fckafatlar verir. Nimet esasen kendisinin oldu\u011fu halde onun \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc bilip de Allah i\u00e7in Allah’\u0131n sarf\u0131n\u0131 emretti\u011fi yerlere sarfedenlerin hem daha g\u00fczel ve daha fazlas\u0131yla m\u00fckafat\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, hem k\u0131ymetlerini y\u00fckseltir, hem de Halim’dir. G\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 hemen cezaya \u00e7arpt\u0131rmay\u0131p m\u00fchlet verir. Ger\u00e7i hesab g\u00f6rmek istedi\u011fi zaman hesab\u0131 \u00e7ok seridir, bir anda b\u00fct\u00fcn hesablar\u0131 g\u00f6r\u00fcp bitiriverir. Fakat her g\u00fcnah\u0131n pe\u015finden hesab\u0131n\u0131 g\u00f6rmez, bir \u00e7oklar\u0131na m\u00fchlet verir. Bu da kendisine her hangi bir \u015fey gizli kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndendir.<\/p>\n
18. \u00c7\u00fcnk\u00fc gayb\u0131n da alimidir, \u015fehadetin de, gizli yap\u0131lanlar\u0131 da bilir, a\u00e7\u0131k yap\u0131lanlar\u0131 da bilir. Meydana gelenleri de bilir, gelmeyenleri de bilir. O \u00f6yle Aziz, \u00f6yle Hak\u00eem’dir. \u015eek\u00fbr ve Hal\u00eem olmakla beraber Azizdir. \u0130syana kar\u015f\u0131 zorlama ve cezas\u0131 \u015fiddetlidir. Dilerse hi\u00e7 birine m\u00fchlet vermez, izzetiyle hepsinin hesab\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcverir, hat\u0131r ve hayale gelmeyecek \u015feyler yapar. Bununla beraber Hak\u00eem’dir. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ncesini sonras\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flay\u0131p \u00fczerine hikmetler gerektirerek hakk\u0131yla muntazam yapar. Her yaratmas\u0131nda ve her emrinde hikmet vard\u0131r. Onun i\u00e7indir ki d\u00fcnyadan sonra bir ahiret s\u00f6z konusudur. B\u00fct\u00fcn bu emirler de O’nun hak hikmetiyledir. Bunlarla amel edenler k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc aldanmazlar.<\/p>\n
Bu s\u00fbrenin sonundaki hitabede aile halleriyle ilgili olmak \u00fczere “E\u015flerinizden ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan sizin i\u00e7in bir d\u00fc\u015fman vard\u0131r. O halde onlardan sak\u0131n\u0131n!” buyurularak d\u00fc\u015fmanl\u0131k mahzurundan sak\u0131n\u0131lmas\u0131 emredilmi\u015ftir. Halbuki evlat alakas\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015ftan gelen, feshi ve yok edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir neseb alakas\u0131 olarak sabit olup, zevciyet alakas\u0131 ise nik\u00e2h akdi sebebiyle muteber olup, feshi ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan bir sebeb alakas\u0131 olmas\u0131 hasebiyle kar\u0131 ve koca aras\u0131nda bundan istenilen sevgi ve iyi ge\u00e7inme nefret ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnce bunun mahzurundan kurtulmak baz\u0131 durumlarda yava\u015f yava\u015f veya katiyyen bo\u015fama \u00e7aresine m\u00fcracaat\u0131 gerektirece\u011fi cihetle \u0130l\u00e2h\u00ee hikmet ve izzet, bo\u015famay\u0131 me\u015fru k\u0131lm\u0131\u015f ve bu m\u00fcnasebetle Te\u011fabun S\u00fbresi’ni de Talak S\u00fbresi takip etmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
64-TE\u011eABUN: 1. Yukar\u0131larda ve a\u015fa\u011f\u0131da bulunan b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar her zaman, devaml\u0131 surette Allah’\u0131 tenzih eder durur. Bu s\u00fbrenin b\u00f6yle tesbih ile ba\u015flamas\u0131, \u00f6nceki s\u00fbrede zikredilen \u0130l\u00e2h\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn bir beyan\u0131, m\u00fcminleri Allah’\u0131 zikre te\u015fvik etmenin bir m\u00fceyyidesidir. Ayr\u0131ca eceli gelen bir kimsenin ecelini tehir etmemesi de, kudretindeki bir kusurdan dolay\u0131 de\u011fil; zat, s\u0131fat ve fiillerinde her …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12137,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1104,1103,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1822","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-64-tegabun","tag-64-tegabun-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1822","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1822"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1822\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}