60-M\u00dcMTEH\u0130NE:<\/p>\n
1. “Ey iman edenler! Benim de d\u00fc\u015fman\u0131m sizin de d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olan kimseleri dost edinmeyin.” Bu \u00e2yetin ini\u015f sebebi Hatib b. Ebi Belte’a’n\u0131n bir mektubu olmu\u015ftur. Bu konuda tefsir ve hadis kitablar\u0131nda zikredilen rivayetlerin \u00f6zeti \u015f\u00f6yledir: Resulullah (s.a.v) Mekke fethine haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada halk aras\u0131nda bunun Hayber (yahut Huneyn) i\u00e7in bir haz\u0131rl\u0131k oldu\u011fu haberi yay\u0131lm\u0131\u015f, fakat Hz. Peygamber sahabilerden baz\u0131lar\u0131na maksad\u0131n\u0131n Mekke oldu\u011funu gizlice s\u00f6ylemi\u015fti. Hatib b. Ebi Belte’a da bunlardand\u0131. Abdulmuttalib o\u011fullar\u0131ndan birinin azadl\u0131s\u0131 olan Sare ad\u0131ndaki bir kad\u0131n Mekke’den Medine’ye Hz. Peygamber’in yan\u0131na gelmi\u015fti. Resulullah ona, “M\u00fcsl\u00fcman olarak m\u0131 geldin?” dedi. Kad\u0131n, “Hay\u0131r.” diye cevap verdi. Sonra ona, “Muhacir olarak m\u0131 geldin?” dedi. Kad\u0131n buna da “Hay\u0131r.” diye mukabelede bulundu. Bunun \u00fczerine Hz. Peygamber, “O halde ni\u00e7in geldin?” dedi. Kad\u0131n, “Sahib, efendi ve a\u015firet sizsiniz. Benim efendilerim gittiler ben de \u015fiddetli yoksullu\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fcm.” dedi. Kad\u0131n\u0131 dinledikten sonra Resulullah (s.a.v) ona yard\u0131mda bulunmak \u00fczere Abdulmuttalib o\u011fullar\u0131n\u0131 te\u015fvik etti. B\u00f6ylece onu giydirdiler, ku\u015fatt\u0131lar, erzak tedarik ettiler ve yolcu etmek \u00fczere haz\u0131rlad\u0131lar. Hatib b. Ebi Belte’a da kad\u0131n\u0131n yan\u0131na var\u0131p ona on dinar vermi\u015f, bir aba giydirmi\u015f ve Mekke halk\u0131na hitaben yazm\u0131\u015f oldu\u011fu gizli bir mektubu da onunla g\u00f6ndermi\u015fti. Kad\u0131n yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra Cibril gelip durumu Peygamber’e haber verdi.” Bunu Buh\u00e2r\u00ee, M\u00fcslim Tirmiz\u00ee ve di\u011fer kaynaklar \u00e7e\u015fitli yollarla Hz. Ali (r.a.)’den \u015f\u00f6yle rivayet etmi\u015flerdir: “Hz. Ali demi\u015ftir ki, “Resulullah (s.a.v) benimle Z\u00fcbeyr ve Mikdad’\u0131 g\u00f6nderdi bize “Hemen gidin, ta Ravza-i Hah’a kadar var\u0131n, orada bir zaine (yani hevdec i\u00e7inde yolcu bir kad\u0131n) vard\u0131r, onda bir mektub bulunmaktad\u0131r. \u00c7abuk o mektubu al\u0131p bana getirin.” dedi. Hemen \u00e7\u0131kt\u0131k, atlar\u0131m\u0131z\u0131 ko\u015fturarak tam Ravza’ya vard\u0131k. Bir de bakt\u0131k ki, zaine’nin yan\u0131nday\u0131z. Ona, “Mektubu \u00e7\u0131kar.” dedik, “Bende mektub yok.” dedi. “Ya mektubu \u00e7\u0131kar\u0131rs\u0131n, yahut elbiselerini soyunursun.” dedik. Bunun \u00fczerine kad\u0131n \u0131kas\u0131ndan, yani sa\u00e7 ba\u011f\u0131ndan (\u0130bn\u00fc Cerir ve \u0130bn\u00fc Asakir’deki rivayetlerin baz\u0131s\u0131nda h\u00fcczesinden, yani u\u00e7kurlu\u011fundan di\u011fer baz\u0131s\u0131nda da \u00f6n taraf\u0131ndan) \u00e7\u0131kard\u0131. Biz de mektubu al\u0131p Hz. Peygamber (s.a.v)’e getirdik. Bu mektubunda o, “Hatib b. Eb\u00ee Belte’a’dan Mekke M\u00fc\u015frik halk\u0131na” diyor ve onlara Hz. Peygamber (s.a.v)’in baz\u0131 i\u015flerini haber veriyordu. Bunun \u00fczerine Peygamber (s.a.v), “Bu ne ey Hatib?” dedi. O da, “Acele buyurma ey Allah’\u0131n Resul\u00fc! ben Kurey\u015f’e nisbet edilmi\u015f bir ki\u015fiyim, kendilerinden de\u011filim. Beraberinizde olan Muh\u00e2cirler’in onlara akrabal\u0131klar\u0131 vard\u0131r. Mekke’deki ailelerini ve mallar\u0131n\u0131 o sebeple korurlar. Benim ise i\u00e7lerinden birine neseb cihetiyle m\u00fcnasebetim olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yak\u0131nlar\u0131m\u0131 korumalar\u0131na bir vesile olmak \u00fczere, onlara bir iyilik yapmak istedim. Yoksa bunu ne bir k\u00fcf\u00fcr, ne dinimden irtidat, ne de m\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra k\u00fcfre r\u0131za maksad\u0131yla yapmad\u0131m.” dedi. Resulullah da, “O, dosdo\u011fru s\u00f6yledi.” buyurdu. Hz. \u00d6mer (r.a) “Ya Resulullah! bana m\u00fcsaade buyur boynunu vuray\u0131m.” dedi. Resulullah da buyurdu ki: “O, Bedir’de bulundu, ne bilirsin; Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n Bedir ehli hakk\u0131nda bildi\u011fi var ki, “Onlara diledi\u011finizi yap\u0131n, ben sizi ma\u011ffiret ettim.” buyurdu. Bunun \u00fczerine \u00e2yeti nazil oldu.” Buhar\u00ee, bu rivayette tabirini zikretmemi\u015f, ancak baz\u0131 rivayetlerde tabirinin hadisten mi, yoksa ravilerden Amr b. Dinar’\u0131n s\u00f6z\u00fc m\u00fc oldu\u011funu “bilmiyorum” diyerek rivayet etmi\u015f, bu y\u00fczden \u00e2yeti nazil oldu.” s\u00f6z\u00fcnden bir veya bir ka\u00e7 \u00e2yetin mi, yoksa b\u00fct\u00fcn s\u00fbrenin mi kasdedildi\u011fini kestirememi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde M\u00fcslim de bu hadiste yok demi\u015f, fakat baz\u0131 rivayetlerde bulundu\u011funa da i\u015faret etmi\u015ftir. \u0130bn\u00fc Cerir, yukar\u0131da anlat\u0131lan hadise \u00fczerine s\u00fbrenin ba\u015f taraf\u0131ndaki \u00e2yetlerin nazil oldu\u011funu ifade ederek bir ka\u00e7 rivayeti nakletmi\u015ftir. Bu rivayetler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
1- Habib b. Sabit’ten ,<\/p>\n
2- Muhammed b. Sa’d’den<\/p>\n
3- M\u00fcc\u00e2hid’den<\/p>\n
4- S\u00fcfy\u00e2n’dan<\/p>\n
5- Muhammed b. \u0130shak’tan<\/p>\n
6- Z\u00fchri’den<\/p>\n
Daha \u00f6nce de ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere bu gibi yerlerde tabiri, bir k\u0131ssaya kadar birka\u00e7 \u00e2yeti i\u00e7ini alabilece\u011finden, buradaki rivayetlerin tamam\u0131, tabirinin, s\u00fbrenin ba\u015f\u0131ndaki bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bir k\u0131ssay\u0131 te\u015fkil eden \u00e2yetler m\u00e2n\u00e2s\u0131na oldu\u011funu ifade etti\u011fi i\u00e7in Taberi, “S\u00fbrenin ba\u015f taraf\u0131ndaki \u00e2yetler” demi\u015ftir. M\u00e2n\u00e2 itibariyle bu k\u0131ssa, veya veya f\u00e2s\u0131lalar\u0131ndan herhangi biri olabilirse de, tamam\u0131n\u0131n e kadar olmas\u0131 daha uygundur. B\u00f6ylece bundan sonraki \u00e2yetlerin ini\u015fine sebeb, ba\u015fka bir hadisenin olmas\u0131 gerekir. Nitekim o konudaki rivayetler de nakledilecektir. Fakat Tirmiz\u00ee mektub hakk\u0131ndaki Hz. Ali hadisini rivayet ettikten sonra yerine “bu s\u00fbre nazil oldu” diye a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ederek, s\u00f6z konusu hadiseyi, b\u00fct\u00fcn s\u00fbrenin n\u00fczul sebebi olarak g\u00f6stermi\u015f ve bu hadis i\u00e7in “hasenun sahihun” tabirini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Ebu Hayy\u00e2n da el-Bahru’l-Muhit’de, “Bu s\u00fbre Meden\u00ee’dir ve Hatib b. Ebi Belte’a sebebiyle indirilmi\u015ftir.” demekle bunu tercih etmi\u015ftir. M\u00fcfessirlerin \u00e7o\u011fu, mutlak m\u00e2n\u00e2da s\u00f6z etmi\u015flerdir. Yani “S\u00f6z konusu \u00e2yet, Hatib b. Ebi Belte’a hakk\u0131nda nazil oldu.” deyip hadiseyi nakletmekle yetinmi\u015flerdir ki, nakledilen bu rivayet, hem bu \u00e2yetin hem s\u00fbrenin tamam\u0131n\u0131n n\u00fczul sebebi olabilir. Muhacirlerden ve Bedir ehlinden olan H\u00e2tib’in v\u00e2lidesi, o\u011fullar\u0131 ve karde\u015fleri Mekke’de kalm\u0131\u015f, mektub sebebiyle korumak istedi\u011fi de onlar olmu\u015ftu. Mektubun muhtevas\u0131n\u0131, Al\u00fbs\u00ee baz\u0131 rivayetlere g\u00f6re \u015f\u00f6yle nakletmi\u015ftir: “Yani haberiniz olsun Resulullah (s.a.v) size do\u011fru gece gibi bir ordu ile y\u00f6neldi ki sel gibi ak\u0131yor.<\/p>\n
Allah’a yemin ederim ki, yaln\u0131z ba\u015f\u0131na da gelse Allah mutlaka onu size kar\u015f\u0131 galib k\u0131lacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona olan s\u00f6z\u00fcn\u00fc yerine getirecektir.” G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki bu mektubun i\u00e7eri\u011finde esas itibariyle yanl\u0131\u015f ve imana ters d\u00fc\u015fen bir \u015fey yoktur, bilakis kuvvetli ve dosdo\u011fru bir iman delili vard\u0131r. Ancak bunun en b\u00fcy\u00fck sak\u0131ncas\u0131, gizli tutulmas\u0131 gereken bir s\u0131rr\u0131, bir harb hedefini d\u00fc\u015fman taraf\u0131na gizlice ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmasayd\u0131. Mektubu gizlice g\u00f6t\u00fcren kad\u0131n da, Peygamber’den g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc l\u00fctuf ve yard\u0131ma ra\u011fmen bir casusluk yap\u0131yordu. Ancak bu sebeple Resulullah (s.a.v)’\u0131n a\u00e7\u0131k bir mucizesi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ve b\u00f6ylece yolda deve \u00fczerinde hevdec denilen mahfel i\u00e7inde giden o kad\u0131n\u0131n yakalanaca\u011f\u0131, Ravzai Hah mevkii ile aynen haber verilerek sahabilerin b\u00fcy\u00fcklerinden ko\u015fturulan s\u00fcvarilerle mektup \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p getirtildi ve okundu. Sonra da mektubu yollayan Hatib b. Ebi Belte’a muhakeme edildi. Maksad\u0131n\u0131 dosdo\u011fru s\u00f6yledi\u011fi ve ma\u011ffiretle m\u00fcjdelenen Bedir ashab\u0131ndan oldu\u011fu i\u00e7in affedildi. Ayr\u0131ca kendisine mektub verilen kad\u0131n\u0131n getirilmesi konusunda da \u0131srar edilmedi. Ancak Mekke’nin fethinde eman verilmeyip \u00f6ld\u00fcr\u00fclen \u00fc\u00e7 erkek ile iki kad\u0131ndan birisi, baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re bu kad\u0131nd\u0131.<\/p>\n
\u0130\u015fte m\u00fcmtehane budur. Bu hadise sebebiyle dir ki, M\u00fcmtehane S\u00fbresi nazil olmu\u015f, bu gibi hallerde m\u00fcminlerin vazifelerine dair \u00f6nemli nasihatlar ile dar-\u0131 harbden hicret ederek gelen kad\u0131nlar hakk\u0131nda bile bir imtihan talimat\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n
Binaenaleyh, her zaman dikkatten uzak tutulmamas\u0131 gereken bir husus da \u015fudur. Bu s\u00fbrenin, bilhassa k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fc and\u0131ran ve b\u00fcy\u00fck bir imtihan say\u0131lan harblerde, daha ziyade itina g\u00f6sterilerek takip ve tatbik olunmas\u0131, b\u00fct\u00fcn m\u00fcminlerin \u00fczerine d\u00fc\u015fen bir vazifedir. \u00d6nce buyurulmu\u015ftur ki: Ey iman edenler! D\u00fc\u015fman\u0131m\u0131 ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131 dostlar yerine koymay\u0131n. Dostun z\u0131dd\u0131, d\u00fc\u015fmanl\u0131k edici, yani d\u00fc\u015fman demek olan “ad\u00fcvv,” esasen fe\u00fbl vezninde m\u00fcbala\u011fa sigas\u0131 olup \u00e7o\u011fulu, “a’da” ve “eadi” gelirse de mastar olarak tekil i\u00e7in de \u00e7o\u011ful i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Burada maksad, \u00e7o\u011ful m\u00e2n\u00e2s\u0131 olmakla beraber, \u00e7o\u011funlu\u011fun ferd suretinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret i\u00e7in, kelime tekil olarak getirilmi\u015f ve evliyan\u0131n \u00e7o\u011fuluyla da \u00e7o\u011ful m\u00e2n\u00e2ya tenbih edilmi\u015ftir. Ad\u00fcvv kelimesi esasen meful\u00fcne muzaf olmu\u015ftur. Binaenaleyh bana ve size adavet edici d\u00fc\u015fmanlar\u0131 dostlar yerine koymay\u0131n demektir. Yoksa nehiy, bilineni bilme cihetinden olurdu. Allah d\u00fc\u015fman\u0131, Allah’a d\u00fc\u015fmanl\u0131k eden, O’nun dinini, hukukunu tan\u0131mayan, Resul\u00fc ile yar\u0131\u015fa kalk\u0131\u015fan ve M\u00fccadele S\u00fbresi’nde yer alan “Allah’a ve Resul\u00fcne d\u00fc\u015fman olanlar…” (M\u00fcc\u00e2dele, 58\/20) \u00e2yetinde ve benzerlerinde halleri beyan edilen k\u00e2firler, m\u00fc\u015frikler ve zalimlerdir. Burada \u00e2yetin n\u00fczul sebebi hususi, yani Mekke m\u00fc\u015frikleri olmakla beraber, m\u00e2n\u00e2 umumidir. Mamafih, bu m\u00e2n\u00e2 ve bu sak\u0131nd\u0131rma gerek s\u00f6z konusu \u00e2yette, gerekse daha sonra gelen \u00e2yetleriyle takyid suretiyle tefsir edilecektir. M\u00fcminlerin bu\u011fzu, kendi \u00f6zel kin ve hislerine g\u00f6re de\u011fil, her\u015feyden \u00f6nce Allah ve umumun menfaati i\u00e7in Allah’\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 olmas\u0131, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n ancak o \u00f6l\u00e7\u00fc ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp, gerek nefret ve gerek sevgi hareketlerinde hak noktas\u0131ndan ayr\u0131lmamak gere\u011fine i\u015faret i\u00e7in, sak\u0131n\u0131lmas\u0131 laz\u0131m olan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131, sonra da m\u00fcminlerin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 zikredilerek buyuruluyor ki: “Benim d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131 da sizin d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131 da dostlar edinmeyin.” “siz onlara sevgi g\u00f6steriyorsunuz.” Meveddet, muhabbet ve sevgi demek oldu\u011fu gibi bizim muhabbetname ve meveddetname diye de ifade etti\u011fimiz mektuba da denilir ki bu da, meveddetin gere\u011fidir. \u00c2yete bu anlam da verilmi\u015ftir. Meveddetin ba\u015f\u0131ndaki da s\u0131la veya sebebiyye olabilir . Bu c\u00fcmlenin nun f\u00e2ilinden hal yahut nehyedici olan ittihaz’\u0131n tefsiri, veya evliya mevsufunun a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 s\u0131fat\u0131 olma ihtimali varsa da, ba\u015flang\u0131\u00e7, ya da itiraziyye c\u00fcmlesi de olabilir ki, n\u00fczul sebebine bu daha uygun d\u00fc\u015fmektedir. \u00d6nceki vecihlere g\u00f6re \u00e2yetin m\u00e2n\u00e2s\u0131 \u015f\u00f6yle olur: Onlara sevgi ba\u011flayarak, yahut mektubla haber ula\u015ft\u0131rarak, yahut sevgi ba\u011flaman\u0131z, veya sevgi sebebiyle haber ula\u015ft\u0131rman\u0131z suretiyle, yahut kendilerine sevgi ba\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131z veya sevgi sebebiyle haber ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z dostlar edinmeyin, k\u0131sacas\u0131, sevgiyle durumunuzdan haber ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, demektir. Ba\u015flang\u0131\u00e7 veya itiraz c\u00fcmlesi oldu\u011fu takdirde ise, siz onlara sevgi ula\u015ft\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z, yahut i\u00e7lerinde sizinle ilgili olanlara sevginiz dolay\u0131s\u0131yla o d\u00fc\u015fman toplulu\u011funa mektup g\u00f6ndererek haber veriyorsunuz ki bu, onlar\u0131n hepsini dost yerine koymakt\u0131r. “Onlar, Hak’tan size geleni ink\u00e2r ettiler.” vav, haliyyedir. C\u00fcmle, zamirinden haldir. Yani durum bu ise onlar, o sizin sevgiyle haber ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u00fc\u015fman toplulu\u011fu o halde derler ki, size gelen hakka, Hak Te\u00e2l\u00e2’dan risalet ve kitab ile gelen ve iman\u0131 gerektiren hak dininize ve hukukunuza k\u00fcfrettiler ve etmektedirler. Onlar k\u00fcf\u00fcrleriyle ne Allah’\u0131n ne de kullar\u0131n haklar\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131yor, Allah’a ve m\u00fcminlere d\u00fc\u015fmanl\u0131k ediyorlar. Peygamber’i ve sizleri, Rabbiniz Allah’a iman ediyorsunuz diye \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Hicret etmenize sebeb oluyorlar. Bu c\u00fcmle, k\u00fcf\u00fcr ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131n derecesini beyan i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7 c\u00fcmlesidir. nun failinden hal olmas\u0131n\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. E\u011fer siz benim yolumda cihad etmek ve r\u0131zam\u0131 aramak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fczle \u00e7al\u0131\u015f\u0131p u\u011fra\u015facak m\u00fccahidler olarak \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131zsa. Bu \u015fart c\u00fcmlesi \u00f6nceki c\u00fcmlenin i\u015faretiyle cezas\u0131 hazfedilmi\u015f olmakla, manen yukar\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tehir edilmesinin n\u00fcktesi ise, bu \u015fart alt\u0131nda o m\u00e2n\u00e2y\u0131, yani nehyi tekrar ile kuvvetlendirmek ve \u015fart c\u00fcmlesinin m\u00e2n\u00e2s\u0131 gere\u011fince, imanda samimiyete ve cihadda dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa te\u015fvik etmektir. Bu suretle ve onunla ilgili c\u00fcmleler mesabesinde olan bu \u015fart, bilhassa \u00e7\u0131karmaya sebeb k\u0131l\u0131nan “Rabbiniz Allah’a iman ediyorsunuz.” ifadesine biti\u015fmekle Allah’a imanda \u015f\u00fcpheyi ortadan kald\u0131rmak ve ihlas\u0131 tesbit etmek, ayr\u0131ca \u00e7\u0131kman\u0131n \u00e7\u0131karmaya simetrik oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in buraya tehir edilmi\u015f ve sonras\u0131 ile \u00f6ncesi aras\u0131nda bir mutar\u0131za c\u00fcmlesi konumuna sokulmu\u015ftur. Yani siz m\u00fcminlerin vatanlar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, Allah yolunda cihad etmek, Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na kavu\u015fma yollar\u0131n\u0131 aramak ve Allah’\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 Allah dostu m\u00fccahidler olmak ise, O Allah’\u0131n ve sizin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131 dostlar yerine koymay\u0131n, \u00f6zellikle cihad esnas\u0131nda onlara sevgi yollu haber ka\u00e7\u0131rmay\u0131n da, samimi bir iman ile sizi Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na ula\u015ft\u0131racak bir cihad yap\u0131n. Bu \u00e2yetin k\u0131sm\u0131nda, muhatablar\u0131 gaiplere \u00fcst\u00fcn k\u0131lma ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131stan ikinci \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131sa ge\u00e7i\u015f vard\u0131r. M\u00e2n\u00e2s\u0131na, \u00e7\u0131karman\u0131n sebebini belirtmektir. Mef\u00fbl-i leh veya m\u00fccahidler m\u00e2n\u00e2s\u0131na haldir.<\/p>\n
Bu talimattan sonra n\u00fczul sebebi olan hadiseyi haber vermekle k\u0131nama makam\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 c\u00fcmlesi veya den bedel yoluyla buyuruluyor ki: Meveddetle onlara s\u0131r veriyorsunuz, o d\u00fc\u015fmanlara iyilik yaparak gizlice mektub g\u00f6nderiyor, haber ka\u00e7\u0131r\u0131yorsunuz. Halbuki ben Allah sizin gizledi\u011finiz \u015feyi de, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyi de ben bilirim. Hepsini de pek iyi bilirim. Buradaki ism-i tafdil de, fiil-i m\u00fczari nefsi-i m\u00fctekellim de olabilir ism-i tafdil olmas\u0131na daha uygundur. Sonra ye nazaran demek daha m\u00fcnasib g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken \u015feklinde buyurulmas\u0131 da dikkat \u00e7ekicidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc “ihf\u00e2”, “isr\u00e2r”dan daha gizlidir. Nitekim “O, gizliyi de, ondan daha gizlisini de bilir.” (T\u00e2h\u00e2, 19\/7) buyurulmu\u015ftur. “\u0130sr\u00e2r”, ba\u015fkas\u0131na s\u0131r vermek, gizli konu\u015fmakt\u0131r. Bunda ise, bir \u00e7e\u015fit duyurma vard\u0131r. Halbuki “ihf\u00e2”, g\u00f6n\u00fclde gizleneni de i\u00e7ine almaktad\u0131r. olan Allah, gizliyi de, a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da, k\u0131sacas\u0131 hepsini bilir. Binaenaleyh O, bildi\u011fini Resul\u00fc’ne de bildirir. O halde a\u00e7\u0131klamaktan \u00e7ekindi\u011finiz bir g\u00fcnah\u0131 gizlice ni\u00e7in yapars\u0131n\u0131z? Gizlemekle onun zarar\u0131ndan, cezas\u0131ndan kurtulaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 m\u0131 zannediyorsunuz? \u0130\u00e7inizden her kim onu yaparsa, yasaklanan o fiili, \u00f6zellikle cihad halinde iken mektub g\u00f6ndermek suretiyle s\u0131rverme ve hatta g\u00f6n\u00fclde gizleme i\u015fini siz m\u00fcminler i\u00e7inden her kim yaparsa art\u0131k d\u00fcz yolun ortas\u0131nda sap\u0131tm\u0131\u015f, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla kendisini kaybetmi\u015f olur, yani iman ile Allah yolunda giderken \u015feytan yoluna sapm\u0131\u015f, d\u00fc\u015fman\u0131n casusu durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, b\u00f6ylece cezay\u0131 hak etmi\u015f ve kendisini felakete s\u00fcr\u00fcklemi\u015f olur.<\/p>\n
2. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar size galib gelirse, o dost yerine koydu\u011funuz, sevgiyle s\u0131r verdi\u011finiz d\u00fc\u015fmanlar sizi ma\u011flub edip ellerine ge\u00e7irir ve hakimiyetleri alt\u0131na al\u0131rlarsa, sizin onlara yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi dostluk etmezler, bilakis sizlere hep d\u00fc\u015fman kesilirler ve sizlere k\u00f6t\u00fcl\u00fckle ellerini ve dillerini uzat\u0131rlar, elleriyle \u00f6ld\u00fcrme, esir alma ve i\u015fkence yapma gibi k\u00f6t\u00fcl\u00fckler yaparlar, dilleriyle de s\u00f6vme ve hakaret gibi fena s\u00f6zler s\u00f6ylerler. Kur’\u00e2n’\u0131n bu k\u0131sa ihtar\u0131, ne kadar veciz, ne kadar kapsaml\u0131, ne kadar korku verici ve ne kadar nezihtir. Tarih g\u00f6zden ge\u00e7irilir ve k\u00e2firlerin ve zalimlerin ellerine d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fckleri istikl\u00e2llerini kaybetmi\u015f m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 hatta h\u00fck\u00fcm ve andla\u015fmadan sonra elleriyle ve dilleriyle yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri, i\u015fkence, hakaret, zul\u00fcm, al\u00e7akl\u0131k, iftira, yalan dolan, taarruz ve imhalar\u0131 \u00f6yle feci, \u00f6yle \u00e7irkindir ki, okuyanlar\u0131n bile nas\u0131l t\u00fcylerini \u00fcrpertip, nas\u0131l vicdanlar\u0131 s\u0131zlatt\u0131\u011f\u0131 kolayca g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130nsan olan bunlar\u0131 tasavvur etmekten bile tiksinir. Ve arzu etmektedirler ki hep k\u00e2fir olsan\u0131z!… Yani yery\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7 m\u00fcmin kalmasa! Onlar\u0131n bu arzular\u0131, \u00f6ncelik arzetti\u011fi i\u00e7in mazi sigas\u0131yla zikredilmi\u015ftir.<\/p>\n
Mamafih fiilen zorlamaya kudret gerektirecek \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmesi farzedilen zaferleriyle \u015fartl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, manen gelecektedir. Fenal\u0131\u011f\u0131n ve belan\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ve hayat her ne olsa ge\u00e7er. Fakat k\u00fcfr\u00fcn cezas\u0131 olan azab ebedi olarak t\u00fckenmez. Ebedi hayat\u0131n anahtar\u0131 olan iman nimetini kaybetmek kadar b\u00fcy\u00fck musibet tasavvur edilemez. K\u00e2firlere mahkum olanlar\u0131n ise, eninde sonunda o musibete d\u00fc\u015fme tehlikesi her zaman vard\u0131r.<\/p>\n
3. H\u00e2tib’in dedi\u011fi gibi i\u00e7lerinde bulunan baz\u0131 akraba ve \u00e7ocuklar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla o d\u00fc\u015fmanlara sevgi ve s\u0131r verenlere gelince bu husus, \u015f\u00f6yle ifade ediliyor: Size ne h\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n ne de evlatlar\u0131n\u0131z\u0131n asla faydas\u0131 olmaz, onlar sizi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131ndan kurtaramaz. K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah aran\u0131z\u0131 ay\u0131r\u0131r, zira (Abese, 80\/34-36) \u00e2yeti gere\u011fince “o g\u00fcn ki\u015fi karde\u015finden, anas\u0131ndan, babas\u0131ndan, kocas\u0131ndan ve evladlar\u0131ndan ka\u00e7ar.” Burada harbin ma\u011flubiyet ve felaket g\u00fcnlerinin de k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fc and\u0131rd\u0131\u011f\u0131na bir i\u015faret vard\u0131r. Ve Allah hep amellerinize bakar. Ona g\u00f6re m\u00fckafat veya ceza verir, yoksa \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z ve akrabalar\u0131n\u0131za g\u00f6re de\u011fil. O halde Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131na dost olanlar, Allah dostlar\u0131 olamazlar. Onun i\u00e7in m\u00fcminler \u00e7oluk \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131 i\u00e7in Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 dost yerine koymamal\u0131, \u00f6zellikle harb zaman\u0131nda onlara sevgiyle s\u0131r ka\u00e7\u0131rmaktan \u00e7ok uzak durmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
4. H\u00e2tib’in dedi\u011fi gibi i\u00e7lerinde bulunan baz\u0131 akraba ve \u00e7ocuklar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla o d\u00fc\u015fmanlara sevgi ve s\u0131r verenlere gelince bu husus, \u015f\u00f6yle ifade ediliyor: Size ne h\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n ne de evlatlar\u0131n\u0131z\u0131n asla faydas\u0131 olmaz, onlar sizi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131ndan kurtaramaz. K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah aran\u0131z\u0131 ay\u0131r\u0131r, zira (Abese, 80\/34-36) \u00e2yeti gere\u011fince “o g\u00fcn ki\u015fi karde\u015finden, anas\u0131ndan, babas\u0131ndan, kocas\u0131ndan ve evladlar\u0131ndan ka\u00e7ar.” Burada harbin ma\u011flubiyet ve felaket g\u00fcnlerinin de k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fc and\u0131rd\u0131\u011f\u0131na bir i\u015faret vard\u0131r. Ve Allah hep amellerinize bakar. Ona g\u00f6re m\u00fckafat veya ceza verir, yoksa \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z ve akrabalar\u0131n\u0131za g\u00f6re de\u011fil. O halde Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131na dost olanlar, Allah dostlar\u0131 olamazlar. Onun i\u00e7in m\u00fcminler \u00e7oluk \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131 i\u00e7in Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 dost yerine koymamal\u0131, \u00f6zellikle harb zaman\u0131nda onlara sevgiyle s\u0131r ka\u00e7\u0131rmaktan \u00e7ok uzak durmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
5. Ey Rabbimiz, bizi o k\u00fcfredenler i\u00e7in bir fitne k\u0131lma yani onlara ma\u011flub etme, ellerine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp s\u0131k\u0131nt\u0131 ve azaba sokma, ve el dil uzatmalar\u0131na meydan verme ki bizim me\u015fakkatimiz y\u00fcz\u00fcnden onlar iman\u0131 hakir g\u00f6rerek k\u00fcfre ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131n. Zira m\u00fcminlerin eziyet ve s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde g\u00f6sterecekleri temizlik ve y\u00fckseklikten de iman\u0131n y\u00fcceli\u011fi anla\u015f\u0131labilirse de, bu pek zor ve tehlikeli oldu\u011fu gibi k\u00e2firlerin, “\u0130man iyi olsayd\u0131 bunlar ma\u011flub edilmez esir olmazlard\u0131.” deyip d\u00fcnya hayat\u0131na aldanmak suretiyle k\u00fcfre tutkunluklar\u0131na sebeb de olabilir.<\/p>\n
6. “Andolsun ki onlarda sizin i\u00e7in g\u00fczel bir \u00f6rnek vard\u0131r.” Yemin ile te’kiddir. “Allah’\u0131 ve ahiret g\u00fcn\u00fcn\u00fc uman kimse i\u00e7in…” ifadesinden bedel-i k\u00fcl veya bedel-i ba’z olup, iman ve cihadda Allah’a ve ahirete \u00fcmid ba\u011flaman\u0131n \u00f6nemli bir esas oldu\u011funa i\u015farettir. \u00c7\u00fcn\u00fck \u00fcmidsizlik k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr. “Her kim y\u00fcz \u00e7evirirse Allah ganidir, \u00f6v\u00fclmeye l\u00e2y\u0131kt\u0131r.” Bu da, Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klanan vazifelerin h\u00e2\u015f\u00e2 Allah’\u0131n eksikli\u011finden olmay\u0131p, s\u0131rf insanlar\u0131n hamde nail olmalar\u0131 i\u00e7in kendi menfaatlar\u0131 icab\u0131, \u00f6nemli bir talimat ve ir\u015fad tesellisi oldu\u011funu hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>\n
7-8. Bu vazifeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fc\u015fmanlardan tamamen uzak durularak cihad edildi\u011fi takdirde umulur ki, Allah sizinle o k\u00e2firlerden d\u00fc\u015fmanl\u0131k etti\u011finiz kimseler aras\u0131nda bir dostluk meydana getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m’\u0131n galip gelmesiyle hayra engel olanlar aradan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p, hak ve adaletle \u0130sl\u00e2m’\u0131n g\u00fczel ahl\u00e2k\u0131 tatbik edilmeye ba\u015flay\u0131nca, o d\u00fc\u015fmanl\u0131klar da dostlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flar. Nitekim Mekke’nin fethi \u00fczerine Hz. Peygamber’in o y\u00fcce ahl\u00e2k\u0131 fiilen uygulanmaya ba\u015flay\u0131nca, yirmi senedir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc yapmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar bile hayretler i\u00e7inde \u0130sl\u00e2m’a girmek i\u00e7in yar\u0131\u015f etmi\u015fler ve \u00e7ok ge\u00e7meksizin b\u00fct\u00fcn Arabistan \u0130sl\u00e2m’a girerek o hak nuru, \u00e2lemin ufkunu ayd\u0131nlatmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e2yet de g\u00f6steriyor ki, cihad\u0131n as\u0131l maksad\u0131, d\u00fc\u015fmanl\u0131k de\u011fil, dostlu\u011fu umumile\u015ftirmektir. Allah d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan uzakla\u015fmakla onlara bu\u011fzetmek de, dostlu\u011fu gere\u011fi gibi O’nun r\u0131zas\u0131 i\u00e7in samimiyeti genelle\u015ftirme vesilesidir. Allah kad\u00eerdir, kudreti \u00e7oktur, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 dostlu\u011fa \u00e7evirmeye kadirdir. Ve Allah Gaf\u00fbr’dur, Rah\u00eem’dir. R\u0131zas\u0131 u\u011frunda \u00e7ekilen zahmetleri bo\u015fa \u00e7\u0131karmaz.<\/p>\n
Allah’a ve m\u00fcminlere d\u00fc\u015fmanl\u0131ktan tevbe edip dost olanlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar.<\/p>\n
9-13. Allah sizi ancak dinde sizinle sava\u015fan ve sizi yurdunuzdan \u00e7\u0131karan ve \u00e7\u0131kar\u0131lman\u0131za yard\u0131m edenlerden bu \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f\u0131n hepsiyle yahut herhangi biriyle vas\u0131flananlardan onlara dostluk etmenizden nehyeder. \u0130\u015fte “Benim de d\u00fc\u015fman\u0131m, sizin de d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olan kimselerki dostlar edinmeyin.” buyurulmas\u0131n\u0131n m\u00e2n\u00e2s\u0131, bu suretle d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 tahakkuk edenlerden ilgiyi kesip onlara sevgi ve dostluk g\u00f6stermemektir. Her kim de onlara dostluk eder ve sevgi g\u00f6sterirse i\u015fte onlar hep zalimlerdir. D\u00fc\u015fmanl\u0131k yerine dostlu\u011fu koyarak adaletin hakk\u0131na tecav\u00fcz eden ve neticede kendilerine zulmetmi\u015f olan haks\u0131zlard\u0131r. B\u00f6ylece bu iki \u00e2yet, \u0130sl\u00e2m’\u0131n milletler aras\u0131 hukuk ve m\u00fcnasebetlerinin esas\u0131n\u0131 tayin eden iki \u00f6nemli kural olmas\u0131 itibariyle ayr\u0131ca bir ehemmiyet ta\u015f\u0131r. “\u00c7\u0131kar\u0131lman\u0131za yard\u0131m edenler.” kayd\u0131n\u0131n burada ifade edilip de bir \u00f6nceki \u00e2yette a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeden m\u00e2n\u00e2n\u0131n delaletine b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda bir n\u00fckte aramak gerekir. Allah bilir ya bu n\u00fckte, d\u00fc\u015fmanlara yard\u0131mda bulunan kimselerle m\u00fcnasebeti kesmede acele etmeyip, \u00f6nce yard\u0131mdan vazge\u00e7irmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olabilen siyasi te\u015febb\u00fcslere imkan tan\u0131makt\u0131r.<\/p>\n
Buraya kadar devam eden \u00e2yetler, m\u00fcminlere dost ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131 tan\u0131mak \u00fczere d\u00fc\u015fmanlardan uzak durmak ve dostluk kurmamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir imtihan m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 ifade ettikten sonra ba\u015fka bir sebeple bir imtihan vazifesi daha g\u00f6stermek \u00fczere ikinci bir hitabe ile buyuruluyor ki:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
10. Ey iman edenler! M\u00fcmin kad\u0131nlar hicret ederek size geldi\u011fi zaman, onlar\u0131 imtihan edin. Allah onlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 daha iyi bilir. E\u011fer siz de onlar\u0131n inanm\u0131\u015f kad\u0131nlar oldu\u011funu \u00f6\u011frenirseniz onlar\u0131 k\u00e2firlere geri d\u00f6nd\u00fcrmeyin. Bunlar onlara helal de\u011fildir. Onlar da bunlara helal olmazlar. Onlar\u0131n (kocalar\u0131n\u0131n) sarfettiklerini (mehirleri) geri verin. Mehirlerini kendilerine verdi\u011finiz zaman onlarla evlenmenizde size bir g\u00fcnah yoktur. K\u00e2fir kad\u0131nlar\u0131 nik\u00e2h\u0131n\u0131zda tutmay\u0131n, sarfetti\u011finizi isteyin. Onlar da sarfettiklerini istesinler. Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc budur. Aran\u0131zda O, h\u00fckmeder, Allah bilendir, hikmet sahibidir.<\/p>\n
11. E\u011fer e\u015flerinizden biri, sizden k\u00e2firlere ka\u00e7ar da siz de sava\u015fta galip durumda olursan\u0131z, e\u015fleri gitmi\u015f olanlara ganimetten, harcad\u0131klar\u0131 kadar verin. \u0130nand\u0131\u011f\u0131n\u0131z Allah’a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n.<\/p>\n
12. Ey Peygamber! \u0130nanm\u0131\u015f kad\u0131nlar sana gelip Allah’a hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fmamalar\u0131, h\u0131rs\u0131zl\u0131k etmemeleri, zina etmemeleri, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmemeleri, elleri ile ayaklar\u0131 aras\u0131nda bir iftira uydurup getirmemeleri, iyi bir i\u015fte sana kar\u015f\u0131 gelmemeleri hususunda sana bey’at ederlerse onlar\u0131n bey’atlar\u0131n\u0131 al ve onlar i\u00e7in Allah’tan ma\u011ffiret dile. \u015e\u00fcphesiz Allah, \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan, \u00e7ok merhamet edendir.<\/p>\n
13. Ey inananlar, Allah’\u0131n gazab etti\u011fi kimselerle dostluk etmeyin. K\u00e2firler, mezarl\u0131k halk\u0131ndan nas\u0131l \u00fcmidi kesmi\u015fse, onlar da ahiretten \u00f6yle \u00fcmidi kesmi\u015flerdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
60-M\u00dcMTEH\u0130NE: 1. “Ey iman edenler! Benim de d\u00fc\u015fman\u0131m sizin de d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olan kimseleri dost edinmeyin.” Bu \u00e2yetin ini\u015f sebebi Hatib b. Ebi Belte’a’n\u0131n bir mektubu olmu\u015ftur. Bu konuda tefsir ve hadis kitablar\u0131nda zikredilen rivayetlerin \u00f6zeti \u015f\u00f6yledir: Resulullah (s.a.v) Mekke fethine haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada halk aras\u0131nda bunun Hayber (yahut Huneyn) i\u00e7in bir haz\u0131rl\u0131k oldu\u011fu haberi yay\u0131lm\u0131\u015f, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1112,1111,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-60-mumtehine","tag-60-mumtehine-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}