44-DUHAN:<\/p>\n
1-3- “H\u00e2-m\u00eem”, Rahm\u00e2n’\u0131n Muhammed’in ruhunda tecelli eden led\u00fcnn\u00ee, il\u00e2h\u00ee rahmetinin icmal\u00ee bir remzidir. Hem de o apa\u00e7\u0131k kitaba and olsun.<\/p>\n
M\u00dcB\u0130N beyan\u0131 g\u00fczel, ifadesi parlak, apa\u00e7\u0131k kitap bir bak\u0131ma levh-i mahfuz olabilirse de Kur’\u00e2n olmas\u0131 zamir itibar\u0131yla daha a\u00e7\u0131k, daha uygundr. Ki biz onu m\u00fcbarek bir gecede indirdik. \u00c7o\u011fu tefsir bilginlerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bu m\u00fcbarek gece, “Kadir” gecesidir. \u0130krime ve daha baz\u0131lar\u0131 ise \u015eaban’\u0131n yar\u0131s\u0131 gecesi demi\u015flerdir. Ke\u015f\u015faf tefsirinde der ki, \u00e2yette ge\u00e7en “M\u00fcbarek gece” kadir gecesidir. Bir de denildi ki, \u015eaban’\u0131n yar\u0131s\u0131 gecesidir ki bunun d\u00f6rt ad\u0131 vard\u0131r. “M\u00fcbarek gece”, “Berae gecesi” “Sakk gecesi”, “Rahmet gecesi”. Ve denildi ki bununla kadir gecesi aras\u0131nda k\u0131rk g\u00fcn vard\u0131r. Berae ve Sakk gecesi denilmesi hakk\u0131nda da denilmi\u015ftir ki, hara\u00e7 tamamen al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman beraetlerini (temize \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131) dile getiren bir sakk (bir sened) yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Allah Te\u00e2l\u00e2 da bu gece m\u00fcmin kullar\u0131na beraet yazar. Ve denilmi\u015ftir ki bu gecede be\u015f \u00f6zellik vard\u0131r:<\/p>\n
1- Tefrik-i k\u00fclli emrin hakim (her hikmetli i\u015fin ayr\u0131lmas\u0131)<\/p>\n
2- Bu gecedeki ibadetin fazileti: Resulullah (s.a.v.) buyurmu\u015ftur ki, “Her kim bu gece y\u00fcz rekat namaz k\u0131larsa y\u00fcce Allah ona y\u00fcz melek g\u00f6nderir. Otuzu ona cenneti m\u00fcjdeler, otuzu ona cehennem azab\u0131ndan teminat verir. Otuzu da ondan d\u00fcnya afetlerini savarlar, O’nu da ondan \u015feytan\u0131n tuzaklar\u0131n\u0131 hilelerini savarlar.”<\/p>\n
3- Rahmet iner, Resulullah (s.a.v.) buyurmu\u015ftur ki: “Y\u00fcce Allah bu gece \u00fcmmetine \u00f6yle rahmet eder ki Kelb kabilesinin koyunlar\u0131n\u0131n k\u0131llar\u0131 say\u0131s\u0131nca.”<\/p>\n
4- Ma\u011ffiret meydana gelir. Yine Resulullah (s.a.v.) buyurmu\u015ftur ki “Y\u00fcce Allah bu gece b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlara ma\u011ffiret buyurur ancak k\u00e2hin, sihirbaz, yahut m\u00fc\u015fahin (\u00e7ok kin g\u00fcden) veya i\u00e7kiye d\u00fc\u015fk\u00fcn olan, yahut ana-babas\u0131n\u0131 inciten, veya zinaya \u0131srarla devam eden m\u00fcstesna.”<\/p>\n
5- Bu gecede Resulullah (s.a.v.)a \u015fefaat\u0131n tamam\u0131 verilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Resulullah \u015eaban’\u0131n on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc gecesi \u00fcmmeti hakk\u0131nda \u015fefaat niyaz etti \u00fc\u00e7te biri verildi. On d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc gecesi niyaz etti \u00fc\u00e7te ikisi verildi. On be\u015finci gecesi niyaz etti, hepsi verildi. Ancak Allah’tan devenin ka\u00e7mas\u0131 gibi ka\u00e7anlar ba\u015fka. Bir de bu gece zemzem suyunun a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde artmas\u0131 il\u00e2h\u00ee \u00e2detlerdendir. Bununla birlikte \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu m\u00fcbarek geceden maksad\u0131n kadir gecesi olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, “Ger\u00e7ekten biz onu kadir gecesinde indirdik.” (Kadr, 97\/1) buyurulmu\u015ftur. Bir de, “Her hikmetli i\u015f nezdimizden bir emr ile o zaman ayr\u0131l\u0131r. (Duhan, 44\/4) ifadesi, “Ondan melekler ve ruh Rablerinin izniyle herbir i\u015f i\u00e7in iner de iner. (Kadr, 97\/4) ifadesine uygundur. Bir de, “Ramazan ay\u0131d\u0131r ki Kur’\u00e2n onda indirilmi\u015ftir.” (Bakara 2\/185) buyurulmu\u015ftur. Ve \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re Kadir gecesi Ramazan’dad\u0131r. E\u011fer dersen: Kur’\u00e2n\u0131n bu gecede indirilmesinin m\u00e2n\u00e2s\u0131 nedir? Derim ki; \u015e\u00f6yle dediler: Yedinci semadan d\u00fcnya semas\u0131na bir c\u00fcmle olarak (toptan) Levh’te d\u00fcnya semas\u0131na indirildi, ve Cebrail (a.s.) sefereye (yaz\u0131c\u0131 meleklere) iml\u00e2 etti, sonra da Peygamber’e yirmi\u00fc\u00e7 senede k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indiriyordu.<\/p>\n
Ke\u015f\u015faf’\u0131n Kur’\u00e2n’\u0131n ini\u015fi hakk\u0131ndaki bu son beyan\u0131, bu gecenin Berat gecesi oldu\u011funu s\u00f6yleyenlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uygun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kadir gecesinde ilk kez Peygamber’e indirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Onun i\u00e7in K\u00e2d\u00ee ve Ebu’s-Suud \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir: “\u0130lk defa o gece indirilmeye ba\u015fland\u0131. Veya o gece c\u00fcmleten (toptan) Levh’ten d\u00fcnya semas\u0131na indirildi ve Cebrail (a.s.) sefereye (yaz\u0131c\u0131 meleklere) iml\u00e2 etti, sonra da Peygamber’e yirmi \u00fc\u00e7 senede k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m indiriyordu.”<\/p>\n
Fahruddin Raz\u00ee de \u015f\u00f6yle kaydetmi\u015ftir: Rivayet olunur ki: At\u0131yye-i Har\u00fbr\u00ee, \u0130bn\u00fc Abbas hazretlerinden “Ger\u00e7ekten biz onu kadir gecesinde indirdik.” (Kadr, 97\/1) ifadesi ile “Ger\u00e7ekten biz onu m\u00fcbarek bir gecede indirdik.” (Duhan, 44\/3) ifadesini \u015f\u00f6yle sordu: Y\u00fcce Allah Kur’\u00e2n’\u0131 aylar\u0131n hepsinde indirmi\u015f iken bu nas\u0131l sahih olur? \u0130bn\u00fc Abbas (r.a.) hazretleri de dedi ki: Ey \u0130bn\u00fc Esved! Ben helak olsam da bu nefsinde kalsa cevab\u0131n\u0131 da bulamazsan helak olacakt\u0131n. Kur’\u00e2n c\u00fcmleten (toptan) Levh-i mahfuzdan Beyti Ma’mura indi ki o d\u00fcnya semas\u0131d\u0131r. Sonra onun arkas\u0131ndan olaylar\u0131n \u00e7e\u015fitlerine g\u00f6re, durumdan duruma nazil oldu.<\/p>\n
Demek ki, Kur’\u00e2n’\u0131n bir toptan ini\u015fi, bir de k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m ini\u015fi vard\u0131r. Toptan inmesi bir defada olmu\u015ftur. Buna daha \u00e7ok “\u0130nzal” deyimi uygundur. K\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m inmesi de Peygamber’e azar azar yirmi \u00fc\u00e7 senede omu\u015ftur. Buna da “Tenzil” deyimi uygundur. Bunlar\u0131n ayn\u0131 m\u00e2n\u00e2da kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 yad\u0131rganmad\u0131\u011f\u0131 gibi, “tenzil”in her necmi (k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m inmesi) ayr\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman yine “inzal” denilmek uygun olaca\u011f\u0131ndan birinin bir gecede birinin de di\u011fer gecede olmas\u0131 iki rivayetin uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na daha uygun gelecektir. \u015eu halde “m\u00fcbarek gece”nin “berat gecesi” olmas\u0131, “Ger\u00e7ekten biz onu kadir gecesi indirdik.” (Kadr 97\/1) buyurulmas\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
M\u00dcBAREKE, hayr\u0131 \u00e7ok demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah bu gecede kullar\u0131n\u0131n menfaatlerine ait i\u015fler haz\u0131rlar ki yaln\u0131z Kur’\u00e2n’\u0131n inzali olsa yine yeterdi. Amma ni\u00e7in gece indirildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz m\u00fcnzir idik, yani inzar yap\u0131yorduk, inzar edecek uyar\u0131c\u0131 bir peygamber g\u00f6nderiyorduk. Demek ki Peygamber’in inzar\u0131 s\u0131dk ile yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ilk \u00f6nce onu kendi nefsinde duymas\u0131 hikmetin gere\u011fi idi.<\/p>\n
4-5-6-Buna da en yara\u015fan gece olmas\u0131 idi, gecenin m\u00fcbarekli\u011fine gelince her hikmetli i\u015f o gecede ay\u0131rt edilir. Her hikmetli, \u00f6nemli i\u015f veya her muhkem, sa\u011flam olmas\u0131 gereken i\u015fler onda yani o gecede ayr\u0131l\u0131p tedbir ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u0130cra edilmek \u00fczere \u00f6zel olarak ayr\u0131l\u0131r, yaz\u0131l\u0131r. Bu c\u00fcmle isti’nafiye (yeni ba\u011f\u0131ms\u0131z c\u00fcmle) veya gece kelimesinin s\u0131fat\u0131d\u0131r. \u00d6nceki ihtimale g\u00f6re “mutlak olarak gecede”, ikinciye g\u00f6re de, O gecede” demek olur. Ebu’s-Suud der ki: Bu vas\u0131f onun kadir gecesi oldu\u011funa delalet eder. nun m\u00e2n\u00e2s\u0131 da \u015fu demek olur: Gelecek seneye kadar kullar\u0131n r\u0131z\u0131klar\u0131, ecelleri ve di\u011fer durumlar\u0131 yaz\u0131l\u0131r, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde belirlenir. Bir de denilmi\u015ftir ki: Bunun Levh’ten yaz\u0131lmas\u0131na Beraat gecesi ba\u015flan\u0131r Kadir gecesi bitirilir. R\u0131z\u0131klar n\u00fcshas\u0131 Mikail’e, sava\u015flar, zelzeleler yer \u00e7\u00f6kmeleri, y\u0131ld\u0131r\u0131mlar n\u00fcshas\u0131 Cebrail’e, ameller n\u00fcshas\u0131 d\u00fcnya semas\u0131n\u0131n sahibi \u0130smail’e ki b\u00fcy\u00fck bir Melektir, musibetler n\u00fcshas\u0131 da \u00f6l\u00fcm mele\u011fine verilir.<\/p>\n
Taraf\u0131m\u0131zdan bir emir olarak yani “Hakim emir”den maksat do\u011frudan do\u011fruya Allah’tan olan \u015feylerdir. Yahut taraf\u0131m\u0131zdan emir ile ay\u0131rt edilir. Veya fiilindeki zamirden haldir, yani o Kur’\u00e2n’\u0131 taraf\u0131m\u0131zdan bir emir, bir ferman olarak indirdik. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz peygamberlik veriyorduk. Ki Resul\u00fcn, el\u00e7inin elinde alamet olmak \u00fczere bir emirname, bir ferman bulunmas\u0131 laz\u0131m gelir. O Peygamberlik ne i\u00e7in? Rabb\u0131ndan bir rahmet olmak \u00fczere ki Hz. Muhammed’in peygamberli\u011fi alemlere rahmettir. \u0130nzar da onun i\u00e7indir. Ger\u00e7ekte O \u00f6yle i\u015fitici, \u00f6yle bilicidir. Mazlumlar\u0131n, muhta\u00e7lar\u0131n feryatlar\u0131n\u0131 i\u015ftir, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 bilir.<\/p>\n
7- Rabbin “G\u00f6klerin, yerin ve ikisi aras\u0131ndakilerin Rabbidir.” E\u011fer siz kesin bilgi sahipleri iseniz, ilimlerde kesinlik elde etmi\u015f iseniz, veya kesinlik ar\u0131yorsan\u0131z bu b\u00f6yledir.<\/p>\n
8- “O’ndan ba\u015fka ilah yoktur.” Hem hayat verir hem \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Bunu g\u00f6r\u00fcp duruyorsunuz hem sizin Rabb\u0131n\u0131z hem de \u00f6nceki atalar\u0131n\u0131z Rabbidir, eski babalar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, \u015fimdi size hayat vermi\u015f bundan dolay\u0131 k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne eski atalar\u0131 taklid edece\u011fiz diye u\u011fra\u015fmamal\u0131 O’nun emrine uymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
9-(*} Fakat onlar bir \u015f\u00fcphe i\u00e7inde oynuyorlar. Kesin bilgi sahibi de\u011filler, Allah deseler de ciddiyetle ve boyun e\u011ferek de\u011fil, \u015fu bildirilen \u0130l\u00e2hi i\u015flere, Allah’\u0131n kitap indirdi\u011fine, Peygamber g\u00f6nderdi\u011fine kesin olarak inanm\u0131yor, e\u011fleniyorlar;<\/p>\n
10-11- O halde bekle g\u00f6zle. \u0130\u015fte buradan inzar (uyar\u0131) ba\u015fl\u0131yor, art\u0131k g\u00f6zet. o g\u00fcnki Sema apa\u00e7\u0131k bir duman ile gelecek insanlar\u0131 saracakt\u0131r.<\/p>\n
DUHAN-I M\u00dcB\u0130N, a\u015fikara, apa\u00e7\u0131k bir duman demektir. Bu duman hakk\u0131nda iki tefsir rivayet olunmaktad\u0131r. Birisi \u0130bn\u00fc Mes’ud Hazretleri’nden rivayet olundu\u011funa g\u00f6re \u015fiddetli a\u00e7l\u0131k ve k\u0131tl\u0131k seneleridir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok a\u00e7 olan kimseye gerek g\u00f6zlerinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan ve gerek \u00e7ok kurakl\u0131k ve k\u0131tl\u0131k senelerinde havan\u0131n fenal\u0131\u011f\u0131ndan Sema (g\u00f6ky\u00fcz\u00fc) dumanl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bir de Araplar gelmesi \u00e7ok kuvvetle muhtemel olan \u015ferre “Duhan” derler. Nitekim “dumanl\u0131 hava” deyimini biz de kullan\u0131r\u0131z. Olay \u015fudur: Kurey\u015f Resulullah (s.a.v.)a isyanda ileri gitmek isteyince aleyhlerine \u015f\u00f6yle dua etti: “Allah’\u0131m! Mudar kabilesine kar\u015f\u0131 cezan\u0131 \u015fiddetlendir ve onlara Yusuf’un seneleri gibi seneler g\u00f6ster.” Yani, Yusuf’un seneleri gibi k\u0131tl\u0131k seneleriyle s\u0131k\u0131nt\u0131ya u\u011framalar\u0131n\u0131 niyaz etti. Bunun \u00fczerine onlar\u0131 bir k\u0131tl\u0131k yakalad\u0131 hatta cife, kemik, ilhiz yediler. Ki\u015fi yer ile g\u00f6k aras\u0131n\u0131 duman g\u00f6r\u00fcyordu. S\u00f6yleyenin sesini i\u015fitir dumandan kendisini g\u00f6rmezdi. Buyuruldu\u011fu gibi insanlar\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
12- Bu ac\u0131 veren bir azab! diyorlard\u0131. Ebu S\u00fcfyan bir ka\u00e7 ki\u015fi ile Peygamber’e geldi. Allah Te\u00e2l\u00e2’ya ve rahime (kan akrabal\u0131\u011f\u0131na) and verdiler. E\u011fer dua eder de bu hali \u00fczerlerinden savarsa iman edeceklerine s\u00f6z verdiler. Ya Rabbi bizden azab\u0131 gider, biz m\u00fcminiz yani bu azab\u0131 giderirsen iman edece\u011fiz demeleri de budur. \u0130kinci tefsirde ise Hz. Ali’den \u015f\u00f6yle nakledilmi\u015ftir: K\u0131yametten \u00f6nce g\u00f6kten gelecek bir dumand\u0131r. K\u00e2firlerin kulaklar\u0131na girecek ta ki her birinin ba\u015f\u0131 p\u00fcryan olmu\u015f (sarho\u015f olmu\u015f) ba\u015f\u0131 d\u00f6necek, m\u00fcmine de ondan z\u00fckam (nezle) gibi bir hal gelecek ve b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc i\u00e7inde ocak yak\u0131lm\u0131\u015f fakat deli\u011fi yok bir eve d\u00f6necek. Huzeyfe \u0130bn\u00fc’l-Yeman’dan rivayet olundu\u011funa g\u00f6re Resulullah buyurmu\u015ftur ki: “Alametlerin ilki Duhan, ve Meryem o\u011flu \u0130s\u00e2’n\u0131n inmesi, Aden’in derinliklerinden \u00e7\u0131kacak olan bir ate\u015ftir ki insanlar\u0131 mah\u015fere sevk edecektir. Huzeyfe: Ya Resulullah o duhan nedir demi\u015f, Resulullah, “O seman\u0131n a\u00e7\u0131k bir duman ile gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc ki insanlar\u0131 saracakt\u0131r.” (Duhan,44\/10,11) diye okuyup buyurmu\u015ftur ki, do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131n\u0131 dolduracak, k\u0131rk g\u00fcn k\u0131rk gece duracak, m\u00fcmin z\u00fckam (nezle) gibi olacak, k\u00e2fire sarho\u015f gibi burnundan kula\u011f\u0131ndan girip a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n
Fahruddin R\u00e2z\u00ee \u0130bn\u00fc Abbas’tan me\u015fhur kavlin bu oldu\u011funu s\u00f6yler. Ger\u00e7i “Duhan-\u0131 m\u00fcb\u00een” deyimi buna, s\u00f6z\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131 da \u00f6ncekine daha uygundur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Resulullah’\u0131n hayat\u0131nda oldu\u011funu \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak hissettirmektedir.<\/p>\n
13-Buyuruluyor ki, onlara ibret almak, bellemek nerede. Oysa kendilerine beyan edici bir Resul geldi. A\u00e7\u0131k \u00e2yetler, a\u00e7\u0131k mucizelerle Allah taraf\u0131ndan g\u00f6nderildi\u011fi besbelli olarak her\u015feyi apa\u00e7\u0131k anlatan hem fiili hem s\u00f6z\u00fc ile a\u00e7\u0131k olan bir peygamber geldi.<\/p>\n
14- Sonra ondan y\u00fcz \u00e7evirdiler de “Muallem”, “Mecnun” dediler. K\u00e2h muallem, yani talim olunmu\u015f, \u00f6\u011fretilmi\u015f, Sek\u00eef’den birinin A’cem\u00ee (Arap olmayan) bir k\u00f6lesi \u00f6\u011fretiyor dediler, kah da mecnun (deli) dediler, art\u0131k bu halde bu yetenekte bulunan insanlara yaln\u0131z olaylar\u0131n ifadesinden ibret almak, uyanmak, s\u00f6z\u00fcnde durmak ne kadar uzak.<\/p>\n
15- Biz azab\u0131 biraz a\u00e7aca\u011f\u0131z muhakkak ki siz d\u00f6neceksiniz. “Ey Rabb\u0131m\u0131z bizden azab\u0131 a\u00e7, biz m\u00fcminiz.” (Duhan, 44\/12) diye olan iman s\u00f6z\u00fcn\u00fczde durmayacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
16-Bu uyan\u0131\u015f\u0131, bu “Rabbimiz!” diye yalvar\u0131\u015f\u0131, bu iman azmini unutup da eski halinize, inkar\u0131n\u0131za ve nank\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcze d\u00f6neceksiniz. B\u00fcy\u00fck s\u0131kmakla tutup s\u0131kaca\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn. Bu k\u0131yamettir, \u015e\u00fcphesiz ki biz intikam al\u0131r\u0131z. “D\u00f6neceksiniz” deyimi azab\u0131n da d\u00f6nmesini ima etti\u011fine g\u00f6re, ikinci rivayeti “Bat\u015fe-i K\u00fcbra” “b\u00fcy\u00fck s\u0131kma”n\u0131n \u00f6ncesi olmak \u00fczere burada de\u011ferlendirmek iki m\u00e2n\u00e2 aras\u0131n\u0131 birle\u015ftirse gerekir.<\/p>\n
17-29- “Andolsun ki, onlardan \u00f6nce Firavun kavmini fitneye d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck.” Bu ifade y\u00fcce Allah’\u0131n intikamlar\u0131ndan bir \u00f6rne\u011fi beyand\u0131r. Yine Firavun kavminden \u00f6rnek getirilmesi Firavun h\u00fck\u00fcmetinin en b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm ve \u015fer h\u00fck\u00fcmeti olmas\u0131 ve “\u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00fcst\u00fcn m\u00fcsriflerden idi.” (Duhan, 44\/31) buyurulaca\u011f\u0131 \u00fczere \u00f6ld\u00fcrme ve cinayetlerde ileri gidenlerin en \u00fcst\u00fcn\u00fc bulunmas\u0131 itibar\u0131ylad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u00fczerlerine ne g\u00f6k a\u011flad\u0131 ne yer. Burada bir ka\u00e7 a\u00e7\u0131klama tarz\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n
1- Vahid\u00ee’nin Bas\u0131t’te dedi\u011fi \u00fczere Enes b. Malik (r.a.) rivayet etmi\u015ftir ki Resulullah (s.a.v.) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131r: “Hi\u00e7bir kul yoktur ki g\u00f6kte ona iki kap\u0131 olmas\u0131n, bir kap\u0131dan r\u0131zk\u0131 \u00e7\u0131kar, bir kap\u0131dan da ameli girer, o \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman onu kaybederler ve ona a\u011flarlar, b\u00f6yle buyurup bu \u00e2yeti okudu. Buyurdu ki: \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar yery\u00fcz\u00fcnde salih bir amel yapmam\u0131\u015flard\u0131 ki yer a\u011flas\u0131n, g\u00f6\u011fe de ne salih bir amelleri ne de ho\u015f bir s\u00f6zleri \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131 ki g\u00f6k a\u011flas\u0131n. \u00c7o\u011fu tefsir bilginlerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur.”<\/p>\n
2- G\u00f6k ehli “g\u00f6ktekiler” ve yer ehli “yerdekiler” takdirindedir. Yani ne melekler a\u011flad\u0131, ne m\u00fcminler, tam tersine onlar\u0131n \u00f6lmesi ile sevindiler.<\/p>\n
3- B\u00fcy\u00fck bir adam vefat etti\u011fi zaman Cihan a\u011flad\u0131, yer g\u00f6k a\u011flad\u0131 gibi deyimlerle musibetin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatmak i\u00e7in abartmak \u00e2dettir. Ke\u015f\u015faf sahibi Hz. Peygamber (s.a.v.)’den nakleder ki \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Herhangi bir m\u00fcmin a\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 bulunmayan bir gurbette \u00f6l\u00fcrse herhalde ona yer ve g\u00f6k a\u011flar.”<\/p>\n
Cerir de bir beytinde \u015f\u00f6yle demi\u015ftir.<\/p>\n
“G\u00fcne\u015f do\u011fmaktad\u0131r tutulmu\u015f de\u011fil,<\/p>\n
Sana gecenin y\u0131ld\u0131zlar\u0131yla ay a\u011fl\u0131yor.”<\/p>\n
Bir de bunda onlar\u0131 alaya almaya benzer bir a\u015fa\u011f\u0131lama vard\u0131r. Yani onlar kendilerini \u00f6yle b\u00fcy\u00fck say\u0131yorlard\u0131, \u00f6lecek olsalar kendilerine d\u00fcnyalar\u0131n a\u011flamas\u0131 gerekir, oysa hi\u00e7 de \u00f6yle olmad\u0131, tam aksine b\u00fct\u00fcn alemler sevindi.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015ferifi<\/p>\n
30- Andolsun ki biz \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 o a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 azabdan kurtard\u0131k.<\/p>\n
31- Firavun’dan da kurtard\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslay\u0131p haddi a\u015fan bir zorbayd\u0131.<\/p>\n
32- Andolsun ki biz onlar\u0131 bilerek o zamanki alemlere \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131k.<\/p>\n
33- Biz onlara i\u00e7inde apa\u00e7\u0131k bir imtihan bulunan mucizeler verdik.<\/p>\n
34- Ger\u00e7ekten \u015fu k\u00e2firler diyorlar ki:<\/p>\n
35- “Bizim ilk \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczden ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Biz tekrar diriltilecek de\u011filiz.<\/p>\n
36- E\u011fer siz do\u011fru s\u00f6yleyen kimselerseniz babalar\u0131n\u0131z\u0131 bize getirin.”<\/p>\n
37- Onlar m\u0131 daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r, yoksa T\u00fckba kavmi ile onlardan \u00f6ncekiler mi? Biz onlar\u0131n hepsini de helak ettik. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar su\u00e7luydular.<\/p>\n
38- Biz g\u00f6kleri, yeri ve ikisi aras\u0131ndakileri bir oyun ve e\u011flence olsun diye yaratmad\u0131k.<\/p>\n
39- Biz onlar\u0131 hak ve hikmetle yaratt\u0131k. Fakat onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bunu bilmezler.<\/p>\n
40- \u015e\u00fcphesiz ki hakk\u0131 bat\u0131ldan ay\u0131rd etme g\u00fcn\u00fc onlar\u0131n hepsinin bir araya toplanaca\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
41- O g\u00fcn dostun dosta hi\u00e7bir faydas\u0131 olmaz. Onlara yard\u0131m da edilmez.<\/p>\n
42- Ancak Allah’\u0131n merhamet etti\u011fi kimseler b\u00f6yle de\u011fildir. \u015e\u00fcphesiz ki Allah \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, \u00e7ok merhamet edicidir.<\/p>\n
43- Ger\u00e7ekten zakkum a\u011fac\u0131,<\/p>\n
44- G\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131n yeme\u011fidir.<\/p>\n
45- O pota gibi kar\u0131nlarda kaynar.<\/p>\n
46- O, k\u0131zg\u0131n bir s\u0131v\u0131n\u0131n kaynamas\u0131 gibidir.<\/p>\n
47- Allah meleklere \u015f\u00f6yle emreder. “\u015eunu tutun da Cehennem’in ortas\u0131na s\u00fcr\u00fckleyin.”<\/p>\n
48- “Sonra onun ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne kaynar su azab\u0131ndan d\u00f6k\u00fcn.”<\/p>\n
49- Ona \u015f\u00f6yle denir! “Tat bakal\u0131m azab\u0131! hani sen kendine g\u00f6re \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok \u00fcst\u00fcnd\u00fcn.<\/p>\n
50- \u0130\u015fte sizin ink\u00e2r edip durdu\u011funuz \u015fey budur.”<\/p>\n
51- \u015e\u00fcphesiz ki k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nanlar g\u00fcvenli bir makamdad\u0131rlar.<\/p>\n
52- Bah\u00e7elerde ve p\u0131nar ba\u015flar\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n
53- Onlar ince ipekten ve parlak atlastan elbiseler giyerek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak otururlar.<\/p>\n
54- \u0130\u015fte b\u00f6yle, biz onlar\u0131 ayr\u0131ca iri siyah g\u00f6zl\u00fc hurilerle evlendiririz.<\/p>\n
55- Onlar orada g\u00fcven i\u00e7inde her \u00e7e\u015fit meyveyi isteyebilirler.<\/p>\n
56- Onlar orada ilk \u00f6l\u00fcmden ba\u015fka bir \u00f6l\u00fcm tatmazlar. Allah onlar\u0131 cehennem azab\u0131ndan korumu\u015ftur.<\/p>\n
57- (Bunlar\u0131n hepsi) Rabbinden bir l\u00fctuf olarak (verilmi\u015ftir.) \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.<\/p>\n
58- Biz Kur’\u00e2n’\u0131 senin dilinle indirip kolayla\u015ft\u0131rd\u0131k. Umulur ki onlar \u00f6\u011f\u00fct al\u0131rlar.<\/p>\n
59- Art\u0131k sen onlar\u0131n ba\u015flar\u0131na gelecekleri bekle: \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar da bekleyip durmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
30-36- “Andolsun ki biz \u0130srailo\u011fullar\u0131’n\u0131 kurtarm\u0131\u015ft\u0131k.” Y\u00fcce Allah, Firavun’a ve kavmine yapt\u0131\u011f\u0131 beyandan sonra bununla da Musa ve kavmine olan ihsan\u0131n\u0131 beyan buyuruyor. Yani o gark (suda bo\u011fma)\u0131n ve tahribin hikmeti kurtulu\u015fu sa\u011flamak olmu\u015ftu. Ve \u0130srailo\u011fullar\u0131’n\u0131 bu nimete se\u00e7mesi de bir tesad\u00fcf de\u011fil bile bile onlara bahsetmi\u015f oldu\u011fu baz\u0131 meziyetler ve nimetler dolay\u0131s\u0131yla “O hanginizin daha g\u00fczel amel edece\u011fini imtihan etmek i\u00e7in..” (M\u00fclk, 67\/2) \u00e2yeti uyar\u0131nca imtihana \u00e7ekmek i\u00e7indir. Bu \u015fekilde bu hik\u00e2yeyi tamama erdirmesinin ard\u0131ndan yine s\u00f6z Mekkeliler’e getirilerek buyuruluyor ki: \u015eunlar yani \u015fu Mekke k\u00e2firleri. “\u0130lk \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczden \u00f6tesi yok, biz tekrar dirilecek de\u011filiz, diyorlar.” \u0130lk \u00f6l\u00fcmden \u00f6tesini Ahireti ve ba’si (dirilmeyi) ink\u00e2r ediyorlar.<\/p>\n
37-55- Onlar m\u0131 hay\u0131rl\u0131 yoksa T\u00fcbba’n\u0131n kavmi ve ondan \u00f6ncekiler mi? Biz onlar\u0131 yok ettik, ilk \u00f6l\u00fcmden ilersini ink\u00e2r edenlere kar\u015f\u0131 bu s\u00f6z\u00fcn nas\u0131l bir cevab te\u015fkil eti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. Bunun iki \u015fekilde a\u00e7\u0131klamas\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n
Birincisi ilk \u00f6l\u00fcm olan ferdin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra onun mensup oldu\u011fu kavim ve milletin yok olmas\u0131n\u0131n, ikinci bir \u00f6l\u00fcm demek oldu\u011fu anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu “\u0130lk \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczden ilerisi yok.” (Duhan, 44\/35) demelerine cevapt\u0131r.<\/p>\n
\u0130kincisi de hak ve adalet i\u00e7in cezan\u0131n gereklili\u011fine binaen dirilmenin ger\u00e7ekli\u011fini ispat ile tehdiddir. Ki bu da “Biz yeniden dirilecek de\u011filiz.” (Duhan, 44\/35) ifadesinin cevab\u0131d\u0131r. Ve bu, daha sonraki \u00e2yetlerle daha \u00e7ok a\u00e7\u0131klanacak ve ayr\u0131nt\u0131s\u0131na girilecektir.<\/p>\n
Ebu Ubeyde demi\u015f ki: Yemen krallar\u0131n\u0131n her birine T\u00fcbba’ denilirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyadakiler onlara tabi olurlard\u0131. Cahiliye’de T\u00fcbba’\u0131n yeri \u0130sl\u00e2m’da halifenin yeri gibi idi, bunlar Arap h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fckleri idi.<\/p>\n
“Hz. Ai\u015fe (r.anha) T\u00fcbba’ salih bir adam idi” demi\u015ftir. Ka’b da “y\u00fcce Allah onun kavmini k\u0131nad\u0131 kendisini k\u0131namad\u0131” demi\u015ftir. Kelb\u00ee o Ebu Kerb Es’add\u0131r demi\u015ftir. Hz. Peygamber (s.a.v.)den \u015fu nakledilmi\u015ftir: “T\u00fcbbaa k\u00f6t\u00fc s\u00f6ylemeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc o m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftu, bilmem T\u00fcbba’ peygamber midir de\u011fil midir?.. Onlardan daha hay\u0131rl\u0131 m\u0131 demek daha kuvvetli ve \u015fevketli mi demektir.<\/p>\n
56-57- “Orada ilk \u00f6l\u00fcmden ba\u015fka \u00f6l\u00fcm tatmazlar.”<\/p>\n
M\u00fc’min S\u00fbresi’nde k\u00e2firlerin “Ey Rabbimiz bizi iki defa \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn. \u0130ki defa da dirilttin.” (M\u00fc’min 40\/11) diyecekleri ge\u00e7mi\u015fti. Demek ki m\u00fcttakiler i\u00e7in birinci \u00f6l\u00fcmden sonra berzah \u00f6l\u00fcm\u00fc de yoktur. Ahirette ise zaten \u00f6l\u00fcm yok.<\/p>\n
58-59- “Biz Kur’\u00e2n’\u0131 senin dilinle indirip kolayla\u015ft\u0131rd\u0131k.” Bu bitiri\u015f s\u00fbrenin \u00f6ncesini bir \u00f6zetlemedir. Yani o apa\u00e7\u0131k kitab\u0131, Kur’\u00e2n’\u0131 ancak senin dilin ile kolayla\u015ft\u0131rd\u0131k, bu g\u00fczel beyan\u0131, bu a\u00e7\u0131k ve kolay anlat\u0131\u015f\u0131 ba\u015fka bir dil ile de\u011fil, yaln\u0131z Arap\u00e7a ile yapt\u0131k gerek ki anlas\u0131nlar, d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler. Bundan dolay\u0131 g\u00f6zle ba\u015flar\u0131na ne gelecek \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar g\u00f6zetiyorlar. Acaba onun gelece\u011fi ne olacak diye g\u00f6zl\u00fcyorlar. O g\u00f6zetilen \u015feylerin beyan\u0131 da C\u00e2siye S\u00fbresi’nde gelecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
44-DUHAN: 1-3- “H\u00e2-m\u00eem”, Rahm\u00e2n’\u0131n Muhammed’in ruhunda tecelli eden led\u00fcnn\u00ee, il\u00e2h\u00ee rahmetinin icmal\u00ee bir remzidir. Hem de o apa\u00e7\u0131k kitaba and olsun. M\u00dcB\u0130N beyan\u0131 g\u00fczel, ifadesi parlak, apa\u00e7\u0131k kitap bir bak\u0131ma levh-i mahfuz olabilirse de Kur’\u00e2n olmas\u0131 zamir itibar\u0131yla daha a\u00e7\u0131k, daha uygundr. Ki biz onu m\u00fcbarek bir gecede indirdik. \u00c7o\u011fu tefsir bilginlerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12110,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1144,1143,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-44-duhan","tag-44-duhan-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1862\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}