16-NAHL:<\/p>\n
1- Allah’\u0131n emri geldi. Buradaki kelimesi un tekili, yani Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131 gere\u011fince i\u015fler m\u00e2n\u00e2s\u0131na “emr” olmas\u0131 muhtemel oldu\u011fu gibi, in tekili, yani Allah’\u0131n nefsi gere\u011fi, h\u00fck\u00fcm ve ferman\u0131 m\u00e2n\u00e2s\u0131na “emr” olmas\u0131 da muhtemeldir. Ve ikisiyle de tefsir edilmi\u015ftir. Birinci durumda maksat, k\u00e2firlere vaad edilmi\u015f olan azab veya k\u0131yamettir. Fakat bu \u015fekilde geldi demenin, gelmek \u00fczeredir, gelmektedir, geliyor m\u00e2n\u00e2s\u0131na mecaz olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
“Onu acele istemeyin!” buyurulmas\u0131 da buna ipucu olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc gelmi\u015f olsayd\u0131 emri ger\u00e7ekle\u015firdi. Meydana gelmi\u015f bir \u015feyi acele istemek de imkans\u0131z olurdu. \u0130kinci durumda ise, onun meydana gelmesini gerektiren Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc geldi demek olaca\u011f\u0131ndan ger\u00e7ek m\u00e2n\u00e2s\u0131 \u00fczeredir. Ancak zamirinde bir istihdam g\u00f6zetmek gerekir. Ve bu \u015fekilde iki m\u00e2n\u00e2n\u0131n ikisi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmu\u015f olur. Yani Allah’\u0131n emri ve ferman\u0131 geldi, \u015fimdi onun acele gelmesini istemeyiniz. O emrin kapsam\u0131n\u0131 ivmeyiniz, acele etmeyiniz, olacaklar olacak, m\u00fc\u015frikler kahrolacak. Y\u00fcce Allah onlar\u0131n \u015firk ko\u015fmalar\u0131ndan m\u00fcnezzeh ve y\u00fccedir. Bundan dolay\u0131 Allah kat\u0131nda \u015fefaat\u00e7ilerimiz olur diye tap\u0131p Allah’a ortak ko\u015ftuklar\u0131 \u015feylerin hi\u00e7birisinin onlar\u0131 Allah’\u0131n emrinden kurtarmas\u0131na imkan yoktur.<\/p>\n
Allah’\u0131n emri geldi\u011fini kim biliyormu\u015f mu diyecekler? O y\u00fcksek ve mukaddes Allah:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
2- Kendi emrinden ruh (vahiy) ile melekleri, kullar\u0131ndan diledi\u011fi peygamberlere indirip \u015fu ger\u00e7e\u011fi insanlara bildirin, buyuruyor: Benden ba\u015fka hi\u00e7bir il\u00e2h yoktur. Ancak benden korkun.<\/p>\n
2- Kullar\u0131ndan diledi\u011fine emrinden ruh (vahiy) ile meleklerini indirir, el\u00e7iler g\u00f6nderir. “Kendi emrinden ruh (vahiy) indiriyor” (M\u00fcmin, 40\/15) \u00e2yetinde oldu\u011fu gibi burada da “ruh ile” ifadesinden maksat, vahiydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc vahiy, ruh\u00ee bir i\u015ftir. Ruh da Allah’\u0131n emirlerinden bir emir, ba\u015fka bir ifade ile Allah’a ait i\u015flerden bir i\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131 vahiy, \u00f6zel bir ruh demektir. Ve b\u00f6ylece bu \u00e2yet, vahyin bir tarifini kapsamaktad\u0131r. Yani vahiy, Allah’\u0131n emirlerinden ruhsal bir \u015feydir ki, Allah Te\u00e2l\u00e2 onu kendi yan\u0131ndan melekleri ile kullar\u0131ndan diledi\u011fi kimseye indirir, emrini haber verir, bildirir. \u0130\u015fte kulu ve el\u00e7isi Muhammed Mustafa (s.a.v) ya da diledi ve o ruhu (vahyi) indirdi.<\/p>\n
\u015e\u00f6yle ki uyar\u0131n\u0131z, yani ink\u00e2r etmenin sonunun tehlikeli oldu\u011funu anlatarak insanlara bildiriniz \u015fu \u015fanl\u0131 ger\u00e7e\u011fi ki benden ba\u015fka il\u00e2h yoktur. \u00d6yle ise benden korkunuz, ortak ko\u015fmaktan ve isyan etmekten sak\u0131n\u0131n\u0131z. Demek ki b\u00fct\u00fcn vahiyler k\u0131saca bu iki esasta \u00f6zetlenebilir. Birisi tevhid ki, ilm\u00ee kuvvetin olgunlu\u011funun son noktas\u0131d\u0131r. Birisi de takva (Allah korkusu) ki amel\u00ee kuvvetin son olgunluk noktas\u0131d\u0131r. Ve demek ki Peygamberlik \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak elde edilen bir \u015fey de\u011fil, Allah vergisidir.<\/p>\n
B\u00f6ylece i\u015fitmeye dayal\u0131 delili tesbit ettikten sonra, akla hitap ederek de bilgiyi peki\u015ftirmek i\u00e7in buyuruluyor ki:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
3- Allah g\u00f6kleri ve yeri hikmeti ile yaratt\u0131. O, k\u00e2firlerin ortak ko\u015ftuklar\u0131 \u015feylerden \u00e7ok y\u00fccedir.<\/p>\n
4- O, insan\u0131 bir meniden (spermadan) yaratt\u0131. Bir de bakars\u0131n ki o, Rabbine kar\u015f\u0131 apa\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015fmand\u0131r.<\/p>\n
5- Hayvanlar\u0131 da O yaratt\u0131. Onlarda sizi \u0131s\u0131tacak \u015feyler ve bir\u00e7ok faydalar vard\u0131r. Ve siz onlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da yersiniz.<\/p>\n
6- O hayvanlar\u0131, ak\u015fam vakti getirirken ve sabahleyin salarken, onlarda sizin i\u00e7in bir g\u00fczellik ve zevk vard\u0131r.<\/p>\n
7- Bu hayvanlar, ancak g\u00fc\u00e7l\u00fckle varabilece\u011finiz bir memlekete y\u00fcklerinizi ta\u015f\u0131r. Rabbiniz, \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u015fefkatlidir, \u00e7ok merhametlidir.<\/p>\n
8- Hem kendilerine binesiniz, hem de zinet olsun diye atlar\u0131, kat\u0131rlar\u0131, ve merkepleri yaratt\u0131. Ve \u015fu anda bilemeyece\u011finiz daha nice \u015feyler yaratacak.<\/p>\n
9- Do\u011fru yolu g\u00f6stermek Allah’a aittir. Onun e\u011frisi de vard\u0131r. Allah dileseydi, sizin hepinizi hidayete erdirirdi.<\/p>\n
3- Allah, g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratt\u0131. Hepsinin bir hak ve ger\u00e7e\u011fi vard\u0131r ki onu ge\u00e7emez ve hi\u00e7biri haks\u0131zl\u0131kla tutunamaz, hepsinin hakk\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131kt\u0131r. Her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan Allah’l\u0131k, hi\u00e7birinin haddi de\u011fildir. Bunlar\u0131 b\u00f6yle yaratan yarat\u0131c\u0131 ortak ko\u015ftuklar\u0131 \u015feylerden y\u00fcce ve \u00e7ok y\u00fcksektir.<\/p>\n
4- O, insan\u0131 bir meniden yaratt\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnmeli ki bir nutfe, bir sperma damlas\u0131 ne kadar de\u011fersiz bir s\u0131v\u0131, ne g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve zay\u0131f bir \u015feydir? Ve ondan bir insan yaratmak ne b\u00fcy\u00fck bir kudrettir. Maddesine bak\u0131nca b\u00f6yle bir damla s\u00fcm\u00fckten olu\u015fan insan, yaln\u0131z y\u00fcce Allah’\u0131n kudretiyle, Allah’\u0131n ona \u00fcf\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ruh ile duyu ve irade, konu\u015fma ve fikirlerini a\u00e7\u0131klamaya sahip kuvvetli bir insan k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girer de bir de ne bakars\u0131n o, bir damla spermadan yarat\u0131lan mahluk apa\u00e7\u0131k bir m\u00fccadeleci kesilir. Kendini savunma yolunda \u00e7ok konu\u015fan bir tart\u0131\u015fmac\u0131 ve m\u00fccadeleci haline gelir. Veya asl\u0131n\u0131 unutur da yarat\u0131c\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 bile a\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015fman olur. Ona kar\u015f\u0131 ortak ko\u015fmaya, mant\u0131k ve felsefeden bahsetmeye kalk\u0131\u015f\u0131r. Ve bundan dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn bu \u00e2lemde haks\u0131zl\u0131k yaln\u0131z insanlarda bulunur. Ve onun i\u00e7indir ki, uyar\u0131 emri de insanlara y\u00f6nelir.<\/p>\n
5- “En’am\u0131” En’\u00e2m S\u00fbresi’nde etrafl\u0131ca anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere erke\u011fi ve di\u015fisi ile koyun, ke\u00e7i, s\u0131\u011f\u0131r, deve sekiz \u00e7ifte ula\u015fan ve kendisine en’\u00e2m denilen davar, Allah onu da yaratt\u0131. Dili olmayan ve derdini anlatmaktan \u00e2ciz bulunan o yaratt\u0131klar\u0131 da yaratt\u0131, fakat bo\u015funa de\u011fil sizin onlarda korunma vas\u0131talar\u0131n\u0131z ve pek \u00e7ok faydalar\u0131n\u0131z vard\u0131r. Onlardan yersiniz de. Yani hepsini de\u011fil, helal ve temiz olan par\u00e7alar ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131ndan veya hizmetlerinden meydana gelen \u00fcr\u00fcnleri yer ve ya\u015fars\u0131n\u0131z.<\/p>\n
6- Ve ak\u015fam-sabah getirdi\u011finiz ve sald\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u0131rada sizin onlarda bir g\u00fczelli\u011finiz de vard\u0131r. Kar\u0131nlar\u0131 tok, memeleri dolu olarak otlaktan d\u00f6n\u00fc\u015fleri ve yavrular\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p mele\u015fmeleri ve yay\u0131lmaya giderken ko\u015fu\u015fup oyna\u015fmalar\u0131 ne ho\u015f, ne zevklidir. Mal\u0131n geli\u015finde sahiplerinin zevki, gidi\u015finden daha fazla oldu\u011fu i\u00e7in “ak\u015famleyin getirdi\u011finizde” k\u0131sm\u0131 \u00f6ne al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
7- Ve sizin y\u00fcklerinizi de ta\u015f\u0131rlar. O, davarlardan develer, \u00f6k\u00fczler, mandalar kendinizin ve e\u015fyan\u0131z\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na hammall\u0131k da ederler, g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. \u00d6yle uzak bir memlekete g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler ki, yaln\u0131z kendinize kalsa siz ona varamazd\u0131n\u0131z ancak can zahmeti ile varabilirdiniz. Yani varanlar\u0131n\u0131z olsa bile zorluktan g\u00fc\u00e7 ve kuvveti kesilmi\u015f, yar\u0131 \u00f6l\u00fc halinde var\u0131rd\u0131n\u0131z. \u015e\u00fcphesiz Rabbiniz \u00e7ok \u015fefkatli ve \u00e7ok merhametlidir ki, size bu nimetleri ihsan etmi\u015ftir. \u015eu halde sizin de onlar\u0131 \u015fefkat ve merhametle kullanman\u0131z gerekir.<\/p>\n
8-Bunlardan ba\u015fka, atlar\u0131, kat\u0131rlar\u0131 ve e\u015fekleri de binmeniz ve s\u00fcs olsun diye yaratt\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131 yememelisiniz ve \u015fimdi bilemeyece\u011finiz daha ne acaib \u015feyleri yaratacakt\u0131r. Ger\u00e7ekten bizden \u00f6nceki insanlar\u0131n g\u00f6rmedi\u011fi, bilemedi\u011fi \u015feylerden biz, trenler, otomobiller, u\u00e7aklar gibi t\u00fcrl\u00fc binitler g\u00f6rd\u00fck. Kim bilir bundan sonra da Allah Te\u00e2l\u00e2 bizim bilmedi\u011fimiz ve bilemeyece\u011fimiz daha neler yaratm\u0131\u015f ve yaratacakt\u0131r. \u015e\u00fcphe yok ki, b\u00fct\u00fcn bu binitlerden faydalanmak i\u00e7in yol da gerekir.<\/p>\n
\u0130\u015fte Allah Te\u00e2l\u00e2 onlar\u0131n hepsinin yarat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in do\u011fru hedefe g\u00f6t\u00fcrecek olan do\u011fru yol da Allah’a aittir. Do\u011fru yolu, hak \u015feriat\u0131 bildirecek olan ve onun do\u011frulu\u011funu \u00fczerine alan da Allah’t\u0131r. Bununla beraber o yoldan sapan da vard\u0131r. Yolun e\u011frisi ve do\u011fru yoldan sapan yolcular da vard\u0131r. Demek ki Allah, onlar\u0131n bizzat hidayetlerini dilememi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dilemi\u015f olsayd\u0131 hepinizi ger\u00e7ekten hidayete erdirirdi. Do\u011fru yolu, hak dini yaln\u0131z a\u00e7\u0131klamakla yetinmezdi, b\u00fct\u00fcn insanlara ona girmeyi de nasib ederdi.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
10-10- Sizin i\u00e7in g\u00f6kten su indiren O’dur. \u0130\u00e7ecek su ondand\u0131r; hayvanlar\u0131n\u0131z\u0131 otlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bitkiler de o su ile yeti\u015fir.<\/p>\n
11- Allah, sizin i\u00e7in, o su ile ekin, zeytin, hurmal\u0131klar, \u00fcz\u00fcmler ve her \u00e7e\u015fit meyveleri bitirir. \u015e\u00fcphesiz ki bunda d\u00fc\u015f\u00fcnecek bir topluluk i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
12-12- Geceyi, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc, g\u00fcne\u015fi ve ay\u0131 sizin hizmetinize O verdi. B\u00fct\u00fcn y\u0131ld\u0131zlar da O’nun emrine boyun e\u011fmi\u015flerdir. \u015e\u00fcphesiz ki bunda akl\u0131n\u0131 kullanan bir toplum i\u00e7in ibretler vard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
13-13- Yery\u00fcz\u00fcnde sizin i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fik renklerdeki \u015feyleri de sizin hizmetinize sunmu\u015ftur. Elbette bunda \u00f6\u011f\u00fct alan kimseler i\u00e7in bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
14-14- Yine denizden taze et (bal\u0131k) yiyesiniz ve ondan tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcs e\u015fyas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karas\u0131n\u0131z diye, denizi emrinize veren Allah’t\u0131r. Gemilerin denizde suyu yararak gittiklerini g\u00f6r\u00fcyorsun. L\u00fctfundan r\u0131z\u0131k araman\u0131z ve \u015f\u00fckretmeniz i\u00e7in Allah b\u00f6yle yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
15-15- Allah, yery\u00fcz\u00fc sizi sarsmas\u0131n diye oraya sabit da\u011flar yerle\u015ftirdi. Yolunuzu bulman\u0131z i\u00e7in de nehirler ve yollar yaratt\u0131.<\/p>\n
16- Daha bir\u00e7ok \u00e2lametler yaratt\u0131. \u0130nsanlar geceleyin de Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131zlarla y\u00f6nlerini bulurlar.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
16-15- Allah, yery\u00fcz\u00fc sizi sarsmas\u0131n diye oraya sabit da\u011flar yerle\u015ftirdi. Yolunuzu bulman\u0131z i\u00e7in de nehirler ve yollar yaratt\u0131.<\/p>\n
16- Daha bir\u00e7ok \u00e2lametler yaratt\u0131. \u0130nsanlar geceleyin de Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131zlarla y\u00f6nlerini bulurlar.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
17-23-17- Hi\u00e7 yaratan (Allah), yaratmayan (putlar) gibi olur mu? Art\u0131k siz d\u00fc\u015f\u00fcnmez misiniz?<\/p>\n
18- Halbuki Allah’\u0131n nimetlerini teker teker saymaya kalk\u0131\u015fsan\u0131z, onlar\u0131 sayamazs\u0131n\u0131z. Muhakkak ki Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7ok merhametlidir.<\/p>\n
19- Allah, gizledi\u011finizi de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 da bilir.<\/p>\n
20- K\u00e2firlerin Allah’tan ba\u015fka yalvard\u0131klar\u0131 (putlar) ise, hi\u00e7bir \u015fey yaratamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, kendileri yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
21- O putlar, hep \u00f6l\u00fcd\u00fcrler, diri de\u011fildirler ve insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fckten sonra ne zaman dirileceklerini de bilmezler.<\/p>\n
22- \u0130l\u00e2h\u0131n\u0131z bir tek il\u00e2ht\u0131r. Bununla beraber ahirete inanmayanlar\u0131n kalbleri ink\u00e2rc\u0131, kendileri de b\u00f6b\u00fcrlenen kimselerdir.<\/p>\n
23- \u015e\u00fcphesiz ki Allah, onlar\u0131n gizlediklerini de a\u00e7\u0131\u011fa vurduklar\u0131n\u0131 da bilir. Do\u011frusu Allah, kendilerini b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fcp hakk\u0131 kabul etmeyenleri sevmez.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
24-26- 24- Onlara: “Rabbiniz ne indirdi? denildi\u011fi zaman “\u00d6ncekilerin efsanelerini” dediler.<\/p>\n
25- Bunu s\u00f6ylemelerinin sebebi \u015fu: K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, kendi g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 tam olarak y\u00fcklendikten ba\u015fka, bilgisizlikleri y\u00fcz\u00fcnden sapt\u0131rmakta olduklar\u0131 kimselerin g\u00fcnahlar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da y\u00fckleneceklerdir. Dikkat edin, y\u00fcklendikleri g\u00fcnah ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!<\/p>\n
26- Onlardan \u00f6ncekiler de tuzak kurdular. Fakat Allah onlar\u0131n binalar\u0131n\u0131 temelinden sarst\u0131, \u00e7at\u0131 tepelerinden \u00fczerlerine \u00e7\u00f6kt\u00fc ve azap onlara farkedemedikleri bir y\u00f6nden geldi.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
27-29- 27- Sonra k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah, O k\u00e2firleri rezil r\u00fcsvay edecek ve diyecek ki: “Hani u\u011frunda m\u00fcminlere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fman kesildi\u011finiz ortaklar\u0131m nerede?” Kendilerine ilim verilmi\u015f olanlar: “\u015e\u00fcphesiz bug\u00fcn\u00fcn rezilli\u011fi ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc k\u00e2firleredir.” diyeceklerdir.<\/p>\n
28- (O k\u00e2firler), kendilerine zulmetmi\u015f kimseler olarak, meleklerin, canlar\u0131n\u0131 ald\u0131klar\u0131 kimselerdir. O vakit onlar \u015f\u00f6yle diyerek teslim olurlar: “Biz, bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckten dolay\u0131 yapm\u0131yorduk.” (Onlara): “Hay\u0131r, Allah sizin ne maksatla yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 elbette \u00e7ok iyi bilendir.”<\/p>\n
29- “O halde i\u00e7inde ebed\u00ee kalaca\u011f\u0131n\u0131z cehennemin kap\u0131lar\u0131ndan girin” denir. Kibirlenenlerin yeri ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
30- K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nanlara: “Rabbiniz ne indirdi?” denilince: “Hay\u0131r indirdi” derler. Bu d\u00fcnyada g\u00fczel amel i\u015fleyenlere g\u00fczel bir m\u00fckafat var. Elbette ahiret yurdu ise daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Allah’tan korkanlar\u0131n yurdu ne g\u00fczeldir!<\/p>\n
31- O girecekleri yer, Adn cennetleridir ki, alt\u0131ndan \u0131rmaklar akar. Orada Allah’tan korkanlara diledikleri nimetler vard\u0131r. \u0130\u015fte Allah, takva sahiplerini b\u00f6yle m\u00fckafatland\u0131r\u0131r.<\/p>\n
32- Takva sahipleri o kimselerdir ki, melekler, canlar\u0131n\u0131 ho\u015f ve rahat halde al\u0131rlar. “Selam size, yapm\u0131\u015f oldu\u011funuz g\u00fczel i\u015flerin m\u00fckafat\u0131 olarak girin cennet’e…” derler.<\/p>\n
30-31-32- \u00e2yeti, yukar\u0131daki \u00e2yeti \u00fczerine atfedilmi\u015ftir.<\/p>\n
Fakat o k\u00e2firler:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
33-34-35- 33- Ancak kendilerine, ruhlar\u0131n\u0131 alacak meleklerin gelmesini veya Rabbinin azab emrinin (k\u0131yametin) gelip \u00e7atmas\u0131n\u0131 bekliyorlar! Kendilerinden \u00f6ncekiler de b\u00f6yle yapm\u0131\u015flard\u0131. Allah onlara zulmetmedi, fakat onlar kendilerine zulmetmi\u015flerdi.<\/p>\n
34- Bunun i\u00e7in, sonunda yapt\u0131klar\u0131n\u0131n cezas\u0131 ba\u015flar\u0131na felaket oldu ve alay edip durduklar\u0131 o azap, kendilerini ku\u015fatt\u0131.<\/p>\n
35- Allah’a ortak ko\u015fanlar dediler ki: “Allah dileseydi, ne biz, ne atalar\u0131m\u0131z O’ndan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye tapmazd\u0131k ve O’nun emri d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015feyi haram k\u0131lmazd\u0131k” Kendilerinden \u00f6ncekiler de b\u00f6yle yapt\u0131lar. Buna kar\u015f\u0131 peygamberlerin vazifesi, ancak a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bir tebli\u011fden, ibarettir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
36-39- 36- Andolsun ki biz her \u00fcmmete, “Allah’a ibadet edin ve putlara tapmaktan sak\u0131n\u0131n.” diye bir peygamber g\u00f6nderdik. Allah, bu \u00fcmmetlerden bir k\u0131sm\u0131na hidayet etti, bir k\u0131sm\u0131na da sap\u0131kl\u0131k hak olmu\u015ftur. \u015eimdi yer y\u00fcz\u00fcnde bir gezip dola\u015f\u0131n da bak\u0131n ki, peygamberleri yalanlayanlar\u0131n sonunun ne oldu\u011funu bir g\u00f6r\u00fcn?<\/p>\n
37- (Ey Muhammed!) Sen o k\u00e2firlerin hidayete ermelerini ne kadar istesen de Allah, sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimseyi hidayete erdirmez. Onlar\u0131n hi\u00e7bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 da yoktur.<\/p>\n
38- K\u00e2firler, “Allah \u00f6len kimseyi diriltmez.” diye en kuvvetli yeminleriyle Allah’a yemin ettiler. Hay\u0131r, bu \u00f6l\u00fcleri diriltmek, Allah’\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 bir vaadidir. Ancak insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bunu bilmezler.<\/p>\n
39- Allah \u00f6l\u00fcleri diriltecek ki, o k\u00e2firlerin, hakk\u0131nda ihtilaf ettikleri \u015feyi onlara a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stersin ve bunu ink\u00e2r edenler kendilerinin yalanc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 bilsinler.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
40- Biz bir \u015feyi diledi\u011fimiz zaman, ona s\u00f6z\u00fcm\u00fcz sadece “ol” dememizdir. O da hemen oluverir.<\/p>\n
41- Zulme u\u011frad\u0131ktan sonra Allah yolunda hicret edenlere gelince, biz d\u00fcnyada mutlaka onlar\u0131 g\u00fczel bir yere yerle\u015ftiririz. Halbuki bilirlerse ahiretin m\u00fckafat\u0131 elbette daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
42- O Muhacirler, m\u00fc\u015friklerin eziyetlerine sabredenler ve Rablerine tevekk\u00fcl edenlerdir.<\/p>\n
40-41-42- Bu s\u00fbre Mekke’de indi\u011fine g\u00f6re bu \u00e2yetin ini\u015f sebebinin, Habe\u015fistan’a hicret eden ilk Muhacirler olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
43- (Ey Peygamber!) Senden \u00f6nce de, kendilerine vahyetti\u011fimiz erkeklerden ba\u015fkas\u0131n\u0131 peygamber olarak g\u00f6ndermedik. E\u011fer bunu bilmiyorsan\u0131z Tevrat ve \u0130ncil \u00e2limlerine sorun.<\/p>\n
44- Biz o peygamberleri mucizelerle ve kitaplarla g\u00f6nderdik. Ey Peygamberim! Sana da Kur’\u00e2n’\u0131 indirdik ki, insanlara vahyedileni a\u00e7\u0131klayas\u0131n. Belki onlar da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n
45- Sinsice k\u00f6t\u00fc tuzaklar kuranlar, Allah’\u0131n kendilerini yerin dibine ge\u00e7iremeyece\u011finden, yahut bilemeyecekleri bir yerden azab\u0131n gelmeyece\u011finden emin mi oldular?<\/p>\n
46- Yahut (r\u0131z\u0131k i\u00e7in) dola\u015f\u0131p dururlarken (Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131n) kendilerini yakalay\u0131vermesinden emin mi oldular? \u00dcstelik onlar, azab\u0131 engelleyici de de\u011fillerdir.<\/p>\n
47- Yahut ta kendilerini azar azar yakalay\u0131p helak etmesinden emin mi oldular? \u015e\u00fcphesiz Rabbiniz \u00e7ok \u015fefkatlidir, \u00e7ok merhametlidir.<\/p>\n
43-47- (Yusuf, 12\/109 \u00e2yetinin tefsirine bkz.) Kan\u0131tlar, a\u00e7\u0131k mucizeler ve kitaplarla g\u00f6nderdik. Bu “ba” \u00f6nceki \u00e2yetteki fiiline m\u00fcteall\u0131k (ba\u011fl\u0131)t\u0131r.<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz ki Rabbiniz ger\u00e7ekten \u00e7ok \u015fefkatli, pek merhametlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o kudretiyle beraber g\u00fcnahlara kar\u015f\u0131 azab ve cezay\u0131 acele vermiyor.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
48- Onlar, Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m \u015feyleri g\u00f6rmediler mi ki? G\u00f6lgeleri Allah’\u0131n kudretine boyun e\u011fip secde ederek, sa\u011fa sola d\u00f6ner, dola\u015f\u0131r.<\/p>\n
49- G\u00f6klerde ve yer y\u00fcz\u00fcnde bulunan canl\u0131lar ve b\u00fct\u00fcn melekler, kibirlenmeden Allah’a secde ederler.<\/p>\n
50- Kendilerine hakim olan Rabblerinden korkarlar ve emrolunduklar\u0131 her \u015feyi yaparlar.<\/p>\n
48- G\u00f6rmediler mi? Bir baksalar! Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 herhangi bir \u015feye, yani herhangi bir \u015feye bak\u0131p bir d\u00fc\u015f\u00fcnseler, g\u00f6r\u00fcrler ki g\u00f6lgeleri boyun e\u011ferek b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamadan Allah’a secde ederek sa\u011f ve sola d\u00fc\u015f\u00fcyor. Yani etraf\u0131ndan, yahut do\u011fudan bat\u0131ya do\u011fru d\u00f6ner e\u011filir. Burada secdeden maksat, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 hareketle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan kay\u0131ts\u0131z boyun e\u011fmektir. Yani g\u00f6lgesi bulunan \u015feylerin g\u00f6lgeleri bile sahiplerinin h\u00fckm\u00fcne ve iradesine de\u011fil, Allah’\u0131n emrine mahkum olmu\u015flar ve boyun e\u011fmi\u015flerdir. Sahibi ne kadar u\u011fra\u015f\u0131rsa u\u011fra\u015fs\u0131n g\u00f6lge y\u00fcce Allah’\u0131n emir ve takdiri ile \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n geli\u015f noktas\u0131n\u0131n istikametinde d\u00fc\u015fer ve onun d\u00f6n\u00fc\u015flerini takip eder. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6lge, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n eseri de de\u011fildir, cisimler ile \u0131\u015f\u0131k aras\u0131nda \u00f6yle bir ili\u015fkiye, bir kanuna mahkumdur ki, i\u015fte o kanun Allah’\u0131n bir emridir. Ve bundan dolay\u0131 e\u015fyan\u0131n g\u00f6lgelerinde bile hakimiyet ve tasarruf Allah’\u0131nd\u0131r. Onlar, yerde s\u00fcr\u00fcn\u00fcrlerken sahiplerine de\u011fil, Allah’a secde eder ve Y\u00fcce Allah’\u0131n birli\u011fini ilan ederler.<\/p>\n
49- \u0130ster g\u00f6klerde ve ister yery\u00fcz\u00fcnde deprenen canl\u0131lar\u0131n hepsi, g\u00f6klerde ve yery\u00fcz\u00fcnde v\u00fccud hareketleri ile hareket eden b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar ve b\u00fct\u00fcn melekler ancak Allah’a secde ederler. \u0130steyerek olsun, istekleri d\u0131\u015f\u0131nda olsun, sadece Allah’a boyun e\u011ferler. Ve bunlar b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamazlar Allah’a secde, ve ibadet etmekten kibirlenmezler.<\/p>\n
50- \u00dczerlerine hakim olan Rabblerinden korkarlar. Ve kendilerine emredilen her \u015feyi yaparlar. Gerek ibadet ve gerekse k\u00e2inat\u0131n d\u00fczeni ile ilgili olarak emredilen vazifelerini yaparlar.<\/p>\n
Demek ki melekler de m\u00fckelleftirler ve korku ile \u00fcmit aras\u0131nda idare olunmaktad\u0131rlar. Bununla beraber itaat hususunda insanlar gibi de\u011fildirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerde deprenenler i\u00e7inde bulunan insanlar, yapmak mecburiyetinde olduklar\u0131 fiilleri y\u00f6n\u00fcnden Allah’\u0131n emirlerine boyun e\u011fmemeyi yapamaz, Allah’\u0131n emrine ister istemez teslim olurlarsa da irade ve isteklerine ba\u011fl\u0131 olan hususlarda Allah’tan korkmayan, Allah’a secde ve ibadetten kibirlenen azg\u0131nlar da vard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
51-55- 51- Allah, buyurmu\u015ftur ki: \u0130ki il\u00e2h edinmeyin. O, ancak bir il\u00e2hd\u0131r. Onun i\u00e7in yaln\u0131z benden korkun.<\/p>\n
52- G\u00f6klerde ve yerde olan her \u015fey yaln\u0131z O’nundur. Din de daima O’nundur. B\u00f6yle iken, siz Allah’tan ba\u015fkas\u0131ndan m\u0131 korkars\u0131n\u0131z?<\/p>\n
53- Sizdeki her nimet Allah’tand\u0131r. Sonra size bir zarar dokundu\u011fu zaman da yaln\u0131z O’na yalvar\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
54- Sonra Allah bu s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 sizden kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman, bir de bakars\u0131n\u0131z ki, i\u00e7inizden bir topluluk, hemen Rablerine ortak ko\u015farlar.<\/p>\n
55- Bunu kendilerine verdi\u011fimiz nimete nank\u00f6rl\u00fck etmek i\u00e7in yaparlar. \u015eimdi e\u011flenin bakal\u0131m! Fakat yak\u0131nda bileceksiniz. yani fazlas\u0131 \u015f\u00f6yle dursun, iki il\u00e2h bile edinmeyin.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
56- Bir de m\u00fc\u015frikler kendilerine r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fimiz \u015feylerden tutuyorlar mahiyetini bilmedikleri \u015feylere (putlara) pay ay\u0131r\u0131yorlar. Allah’a andolsun ki, siz bu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z iftiralardan mutlaka hesaba \u00e7ekileceksiniz.<\/p>\n
57- Onlar, Allah’a k\u0131zlar isnad ediyorlar. O, bundan m\u00fcnezzehtir. Kendilerine ise erkek \u00e7ocuklar\u0131 isnad ederler.<\/p>\n
58- Halbuki onlardan birine, k\u0131z do\u011fum haberi m\u00fcjdelendi\u011fi zaman i\u00e7i \u00f6fkeyle dolar, y\u00fcz\u00fc kapkara kesilir.<\/p>\n
59- Kendisine verilen m\u00fcjdenin k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, dolay\u0131s\u0131yla kavminden gizlenir. \u015eimdi acaba o \u00e7ocu\u011fu zillet ve horlu\u011fa katlanarak saklayacak m\u0131? Yoksa topra\u011fa m\u0131 g\u00f6mecek? Dikkat edin verdikleri h\u00fck\u00fcm ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr!<\/p>\n
60- Ahirete iman etmeyenler i\u00e7in k\u00f6t\u00fc s\u0131fatlar var. En y\u00fcce s\u0131fatlar ise, Allah’\u0131nd\u0131r. O \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir.<\/p>\n
56-59- (En’\u00e2m, 6\/136. \u00e2yetin tefsirine bkz.) H\u00fcza’a ve Kin\u00e2ne kabileleri meleklere Allah’\u0131n k\u0131zlar\u0131 diyorlard\u0131. Halbuki kendileri k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 diri diri g\u00f6m\u00fcyorlard\u0131. (Zuhruf, 43\/19 \u00e2yetine bkz.) 60- Ahirete inanmayanlar i\u00e7in \u00f6yle k\u00f6t\u00fc mesel. Yani k\u00f6t\u00fcl\u00fckte \u00f6rnek olan \u00e7irkin s\u0131fatlar\u0131 vard\u0131r. Ki \u00e7ocuklara muhta\u00e7 olmakla beraber, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek gibi. Allah’\u0131n hakk\u0131 ise en y\u00fcce s\u0131fatlard\u0131r. Yani y\u00fccelikte \u00f6rnek olan en y\u00fcksek s\u0131fatt\u0131r ki zat\u0131n\u0131n vacib olmas\u0131, mutlak surette zengin olmas\u0131, geni\u015f rahmeti ve yarat\u0131klar\u0131n vas\u0131flar\u0131ndan beri olmas\u0131 gibi. Onun i\u00e7in y\u00fcce Allah, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 vas\u0131fland\u0131rmalardan \u00e7ok y\u00fcce, \u00e7ok beri ve uzakt\u0131r. O’na ne k\u0131z isnad edilir, ne de o\u011ful ve o yegane Aziz, tam kuveti ile e\u015fsiz ve \u00f6zellikle onlar\u0131 her an sorumlu tutmaya g\u00fcc\u00fc yeter, yegane Hak\u00eemdir. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam bir hikmetle yapar.<\/p>\n
Nitekim:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
61- E\u011fer Allah insanlar\u0131 zul\u00fcmleri y\u00fcz\u00fcnden hesaba \u00e7ekseydi, yery\u00fcz\u00fcnde k\u0131m\u0131ldayan tek canl\u0131 b\u0131rakmazd\u0131. Fakat Allah onlar\u0131, belli bir vakte kadar erteler. M\u00fcddetleri (ecelleri) geldi\u011fi zaman, onu ne bir saat erteleyebilirler, ne de \u00f6ne alabilirler.<\/p>\n
61-Allah b\u00f6yle her \u015feyden \u00fcst\u00fcn ve hikmet sahibi iken ve O’nun hakk\u0131 en y\u00fcce ve en g\u00fczel vas\u0131flarla vas\u0131flanmak iken:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
62- M\u00fc\u015frikler, kendilerinin ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 \u015feyleri, Allah’a isnad ediyorlar. Dilleri, en g\u00fczel \u015feylerin kendilerine ait oldu\u011funu yalan yere durmadan s\u00f6yler. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz onlar i\u00e7in, sadece ate\u015f vard\u0131r. Oraya en \u00f6nde gidip kalacaklard\u0131r.<\/p>\n
63- Allah’a yemin olsun ki, biz senden \u00f6nce bir \u00e7ok \u00fcmmetlere peygamberler g\u00f6nderdik. Ne var ki \u015feytan, onlara amellerini bezeyip s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterdi. Bug\u00fcn de o \u015feytan, k\u00e2firlerin dostudur. Onlar i\u00e7in ac\u0131 bir azab vard\u0131r.<\/p>\n
62-63- Bir de tutarlar kendilerinin ho\u015flanmayacaklar\u0131 \u015feyleri Allah’a isnad ederler. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131ndan ho\u015flanmazlar. Allah’\u0131n k\u0131zlar\u0131 var derler; kendileri ba\u015fkanl\u0131kta ortakl\u0131ktan ho\u015flanmazlar, Allah’a ortak ko\u015farlar; kendileri el\u00e7ilerine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isterler, Allah’\u0131n peygamberlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmserler. Putlar\u0131na k\u0131ymetli mallar\u0131n\u0131 sunarlar, be\u011fenmedikleri de\u011fersiz mallar\u0131n\u0131 Allah i\u00e7in verme\u011fe kalk\u0131\u015f\u0131rlar…<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi 64-64- (Ey Resul\u00fcm!) Biz, sana bu kitab\u0131 (Kur’\u00e2n\u0131) s\u0131rf hakk\u0131nda ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015feyi insanlara a\u00e7\u0131klaman i\u00e7in ve iman edecek topluma bir hidayet, bir rahmet olsun diye indirdik. Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
65- Allah g\u00f6kten bir su indirdi ve onunla yery\u00fcz\u00fcne \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra hayat verdi. \u015e\u00fcphesiz ki bunda dinleyen bir millet i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
65- Kula\u011f\u0131 bulunan, dinleyecek olanlar, burada \u00f6l\u00fcmden sonra dirilmeye sebep olan g\u00f6kten suyun (ya\u011fmurun) indirilmesi hat\u0131rlat\u0131l\u0131rken buyurulmas\u0131 dikkate de\u011fer. Halbuki suyun inmesine uygun olan dinlemek de\u011fil, g\u00f6rmek veya d\u00fc\u015f\u00fcnmek g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u015eu halde bunda \u00f6nemli bir n\u00fckte vard\u0131r ki, o da zikredilen suyun, Kur’\u00e2n’\u0131 temsil etti\u011fine i\u015farettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ra’d S\u00fbresi’nde (13\/17) \u00e2yetinde de bunun bir benzeri ge\u00e7mi\u015fti.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
66- Ger\u00e7ekten s\u00fct veren hayvanlarda da size bir ibret vard\u0131r. Size i\u015fkembelerindeki yem art\u0131klar\u0131yla kandan meydana gelen, i\u00e7enlere i\u00e7imi kolay halis bir s\u00fct i\u00e7irmekteyiz.<\/p>\n
67- Hurma ve \u00fcz\u00fcm a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n meyvalar\u0131ndan da hem i\u00e7ki, hem de g\u00fczel g\u0131dalar edinirsiniz. \u015e\u00fcphesiz ki bunda akl\u0131n\u0131 kullanan kimseler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
66- Bir sarho\u015f edici, bir de g\u00fczel r\u0131z\u0131k al\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu \u00e2yet, sarho\u015f edici \u015feylerle ilgili olarak ilk inen \u00e2yettir. Bununla i\u00e7ki hen\u00fcz haram edilmi\u015f olmamakla beraber g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, g\u00fczel r\u0131zka kar\u015f\u0131l\u0131k zikr edilmi\u015f ve dolayl\u0131 yoldan g\u00fczel bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncesine de dikkat edilince anla\u015f\u0131l\u0131r ki, g\u00fczel r\u0131z\u0131k ile sarho\u015f edici \u015feyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fct ile i\u015fkembe ve kan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n benzeridir. Bu ise dinin yasak etti\u011fi \u015feyin haram oldu\u011funa i\u015farettir. Dolay\u0131s\u0131yla burada g\u00fczel r\u0131z\u0131ktan maksat, pekmez ve ondan yap\u0131lan \u015feyler gibi tatl\u0131lard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
68- Senin Rabbin bal ar\u0131s\u0131na \u015f\u00f6yle vahyetti: Da\u011flardan, a\u011fa\u00e7lardan ve insanlar\u0131n kuracaklar\u0131 kovanlardan kendine evler edin.<\/p>\n
69- Sonra meyvalar\u0131n hepsinden ye de, Rabbinin (sana) kolay k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yollara gir, diye ilham etti. Onlar\u0131n kar\u0131nlar\u0131ndan renkleri \u00e7e\u015fitli bir bal \u00e7\u0131kar ki, onda insanlar i\u00e7in \u015fif\u00e2 vard\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki bunda d\u00fc\u015f\u00fcnen bir millet i\u00e7in, b\u00fcy\u00fck bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
67- Bir sarho\u015f edici, bir de g\u00fczel r\u0131z\u0131k al\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu \u00e2yet, sarho\u015f edici \u015feylerle ilgili olarak ilk inen \u00e2yettir. Bununla i\u00e7ki hen\u00fcz haram edilmi\u015f olmamakla beraber g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, g\u00fczel r\u0131zka kar\u015f\u0131l\u0131k zikr edilmi\u015f ve dolayl\u0131 yoldan g\u00fczel bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncesine de dikkat edilince anla\u015f\u0131l\u0131r ki, g\u00fczel r\u0131z\u0131k ile sarho\u015f edici \u015feyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fct ile i\u015fkembe ve kan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n benzeridir. Bu ise dinin yasak etti\u011fi \u015feyin haram oldu\u011funa i\u015farettir. Dolay\u0131s\u0131yla burada g\u00fczel r\u0131z\u0131ktan maksat, pekmez ve ondan yap\u0131lan \u015feyler gibi tatl\u0131lard\u0131r.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
68-Senin Rabbin bal ar\u0131s\u0131na \u015f\u00f6yle vahyetti: Da\u011flardan, a\u011fa\u00e7lardan ve insanlar\u0131n kuracaklar\u0131 kovanlardan kendine evler edin.<\/p>\n
69- Sonra meyvalar\u0131n hepsinden ye de, Rabbinin (sana) kolay k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yollara gir, diye ilham etti. Onlar\u0131n kar\u0131nlar\u0131ndan renkleri \u00e7e\u015fitli bir bal \u00e7\u0131kar ki, onda insanlar i\u00e7in \u015fif\u00e2 vard\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki bunda d\u00fc\u015f\u00fcnen bir millet i\u00e7in, b\u00fcy\u00fck bir ibret vard\u0131r.<\/p>\n
68-69- “Rabbin bal ar\u0131s\u0131na vahyetti.” Buradaki vahyi, tefsirciler ilham \u015feklindeki vahy diye tefsir etmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan maksat\u0131n, peygamberlik vahyi olmad\u0131\u011f\u0131 apa\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130lham bir m\u00e2n\u00e2y\u0131 kalbe atmakt\u0131r. Fakat ilham, ilim ve amel a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir gereklilik ve mecburiyet ifade etmez. Halbuki bal ar\u0131s\u0131nda \u015fu anlat\u0131lan m\u00e2n\u00e2lar, amel ile ilgili zarureti (zorunlulu\u011fu) anlatan \u00f6zel bir f\u0131tratt\u0131r. Denebilir ki, ar\u0131n\u0131n sanat\u0131 bir peygamberlik vahyi olmamakla beraber, zorunlu bir h\u00fck\u00fcm ifade etmesinden dolay\u0131 ona benzer. Ve vahiy denilen manev\u00ee i\u015fin kuvvet ve isabetini d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilhamdan daha kuvvetli bir \u00f6rnektir. Yani y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan ar\u0131ya bal yapmak ruh ve sanat\u0131 \u015fa\u015fmaz bir gereklilik ve isabetle verildi\u011fi gibi, peygamberlere gelen vahiy de zorunlu ve led\u00fcnn\u00ee (Allah’\u0131n ihsan\u0131 olan) bilgidir. Ve buna i\u015faret edilerek “senin Rabbin” buyurulmu\u015ftur. Bundan dolay\u0131 ar\u0131ya vahyin m\u00e2n\u00e2s\u0131 ona, o ruh ve f\u0131trat\u0131 vermek ve a\u00e7\u0131k bir vas\u0131ta olmaks\u0131z\u0131n gizli bir \u015fekilde terbiye ederek ona, o duygu ve sanat\u0131 kesin bir m\u00fckemmellikle \u00f6\u011fretip belletmek demektir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
70-74- 70- Allah, sizi yaratt\u0131, sonra da sizi \u00f6ld\u00fcrecektir. \u0130\u00e7inizden kimi de, biraz bilgiden sonra e\u015fyay\u0131 \u00f6nceki bildi\u011fi gibi bilmesin diye, \u00f6mr\u00fcn en k\u00f6t\u00fc \u00e7a\u011f\u0131na kadar ya\u015fat\u0131l\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki Allah \u00e7ok bilgili ve b\u00fcy\u00fck kudret sahibidir.<\/p>\n
71- Allah, r\u0131z\u0131k y\u00f6n\u00fcnden bir k\u0131sm\u0131n\u0131z\u0131 di\u011ferlerinden \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131. Kendilerine bol r\u0131z\u0131k verilenler, r\u0131z\u0131klar\u0131n\u0131 ellerinin alt\u0131ndakilere vermiyorlar ki, onda e\u015fit olsunlar. Durum b\u00f6yle iken Allah’\u0131n nimetini ink\u00e2r m\u0131 ediyorlar?<\/p>\n
72- Allah, size kendi cinsinizden e\u015fler, o e\u015flerinizden de o\u011fullar ve torunlar yaratt\u0131. Sizi helal ve g\u00fczel g\u0131dalarla r\u0131z\u0131kland\u0131rd\u0131. Onlar, h\u00e2l\u00e2 bat\u0131la m\u0131 inan\u0131yorlar? ve Allah’\u0131n nimetini ink\u00e2r m\u0131 ediyorlar?<\/p>\n
73- M\u00fc\u015frikler, Allah’\u0131 b\u0131rak\u0131p, g\u00f6klerden ve yerden kendileri i\u00e7in hi\u00e7bir r\u0131zka sahip olmayan ve sahip olmaya da g\u00fc\u00e7leri yetmeyen \u015feylere taparlar.<\/p>\n
74- Art\u0131k Allah’a ortaklar ko\u015fmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, (e\u015fi bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131) bilir, siz bilmezsiniz.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
75- Allah, hi\u00e7bir \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmeyen, ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal\u0131 olmu\u015f bir k\u00f6le ile, kendisine g\u00fczel bir r\u0131z\u0131k verilen ve o r\u0131z\u0131kdan gizli ve a\u00e7\u0131k olarak harcayan h\u00fcr bir insan\u0131 misal verdi. Hi\u00e7 bunlar e\u015fit olur mu? B\u00fct\u00fcn hamd Allah’a mahsustur. Do\u011frusu insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmezler.<\/p>\n
76- Allah \u015fu iki adam\u0131 da misal verdi: Bunlardan biri dilsizdir, hi\u00e7bir \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmez; efendisine bir y\u00fckt\u00fcr. Onu nereye g\u00f6nderse bir hay\u0131r getiremez. \u015eimdi, bu adamla, adaletle emreden ve do\u011fru yolda bulunan adam e\u015fit olur mu?<\/p>\n
75- Burada buyurulmay\u0131p da \u00e7o\u011ful kipi zikredilmesi yaln\u0131z iki ki\u015fi de\u011fil, iki grup aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma kasdedildi\u011fine i\u015farettir. Yani h\u00fcrriyetine sahip olmay\u0131p ba\u015fkas\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc olan \u00e2ciz k\u00f6leler grubu ile h\u00fcrler grubu ve \u00f6zellikle g\u00fczel r\u0131z\u0131k ile r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup da onu muhta\u00e7 olanlara harcayan h\u00fcr kimselerin grubu e\u015fit olur mu? Elbette e\u015fit olmazlar, de\u011fil mi? \u0130\u015fte Allah’tan ba\u015fkas\u0131na tapanlar, ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal\u0131 olan k\u00f6le gibi h\u00fcrriyetini verip bir yarat\u0131\u011fa kul olmu\u015f k\u00f6leler gibidirler. Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h tan\u0131mayan, Allah’\u0131n birli\u011fine inanan m\u00fcsl\u00fcmanlar da h\u00fcrler demektir. “Ger\u00e7ekten “ancak sana kulluk eder ve ancak senden yard\u0131m dileriz” (Fatiha, 1\/5) diyebilmekten daha b\u00fcy\u00fck h\u00fcrriyet d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bundan dolay\u0131 Allah’\u0131 ink\u00e2r, ortak ko\u015fma, bat\u0131l dinler hep birer esirlik ba\u011f\u0131d\u0131r. Hak din ve Allah’\u0131n birli\u011fine inanmak insan i\u00e7in bir h\u00fcrriyet, bir servettir. D\u00fc\u015f\u00fcnmeli ki, o h\u00fcrriyet nimeti ne b\u00fcy\u00fck nimettir ve onu veren kimdir? B\u00fct\u00fcn hamd Allah’a mahsustur. H\u00fcrriyet, O’nun nimeti oldu\u011fu gibi, her nimet de O’nundur. H\u00fcrriyetin de\u011ferini bilmeli, din ve iman\u0131n kadrini anlamal\u0131 da yaln\u0131z Allah’a kulluk ederek hamd etmelidir. Fakat onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmezler. Bilmezler ve Allah’\u0131 ink\u00e2r ve nank\u00f6rl\u00fckte bulunurlar. H\u00fcrriyet davas\u0131 ile \u015feytana esir olurlar.<\/p>\n
76-Gelelim \u0130kinci Misale:<\/p>\n
Allah \u015funu da misal olarak vermi\u015ftir. \u0130ki adam, bu ikisinden birisi dilsiz, s\u00f6z s\u00f6yleyemez hi\u00e7bir \u015fey beceremez. Ve o efendisine de bir y\u00fckd\u00fcr. Yani o miskin, ayn\u0131 zamanda efendiye muhta\u00e7 bir k\u00f6ledir. Fakat o efendisine de bir y\u00fckt\u00fcr. Bo\u015funa yer i\u00e7er nereye g\u00f6nderirse hi\u00e7 bir hay\u0131r getirmez. \u0130\u015fte k\u00e2firlerin \u00f6rne\u011fi budur. Do\u011fru s\u00f6ylemez, hakka kar\u015f\u0131 dilsizdir, efendisi olan y\u00fcce Allah’a muhta\u00e7t\u0131r, fakat O’nun emirlerini yerine getirmez, yer i\u00e7er faydal\u0131 bir i\u015fe yaramaz. \u015eimdi bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn. O dilsiz ve efendisine y\u00fck olan ki\u015fi bir de do\u011fru yolda y\u00fcr\u00fcyerek adaleti emreden kimse hi\u00e7 e\u015fit olur mu? Elbette olmaz. \u0130\u015fte kamil (olgun) m\u00fcminin misali budur. Kendisi do\u011fru yolda gider, hak din ile dindar, ilmi ile amel ederek do\u011fruyu s\u00f6yler, adalet ve do\u011frulu\u011fu emreder, iyili\u011fi emreder ve bu \u015fekilde s\u00f6z ve yetki sahibi olur. Ve b\u00f6yle yaparken kendisi adalet ve do\u011fruluktan ayr\u0131lmaz. (M\u00e2ide, 5\/8. \u00e2yetin tefsirine bkz.) \u015e\u00fcphe yok ki, b\u00f6yle adalet emreden insanlar i\u00e7inde, adaleti ger\u00e7ekle\u015ftirmekle g\u00f6revlendirilmi\u015f olanlar da do\u011fruluktan sapacak olsalar bile kolayl\u0131kla bunu yapamazlar. Onun i\u00e7indir ki, Peygamberimiz bir hadis-i \u015ferifinde, “Siz nas\u0131l iseniz, ona g\u00f6re \u00fczerinize amir tayin edilir” Zaman\u0131m\u0131zda ya\u015fayan m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n peri\u015fan olmalar\u0131n\u0131n sebepleri de bu noktadan ve bu misaldan \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
77- G\u00f6klerin ve yerin gayb\u0131n\u0131 bilmek Allah’a aittir. K\u0131yametin kopu\u015fu yaln\u0131z bir g\u00f6z k\u0131rpmas\u0131 veya daha az bir zamandan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. \u015e\u00fcphesiz Allah her \u015feye kadirdir.<\/p>\n
78- Allah sizi annelerinizin karn\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zaman hi\u00e7bir \u015fey bilmiyordunuz. \u015e\u00fckredesiniz diye size i\u015fitme (duygusu), g\u00f6zler ve g\u00f6n\u00fcller verdi.<\/p>\n
79- G\u00f6\u011f\u00fcn bo\u015flu\u011funda Allah’\u0131n emrine boyun e\u011fdirilerek u\u00e7u\u015fan ku\u015flara bakmad\u0131lar m\u0131? \u015e\u00fcphesiz bunda inanan bir toplum i\u00e7in \u00e2yetler (ibretler) vard\u0131r.<\/p>\n
77-79- “Allah sizi annelerinizin karn\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zaman hi\u00e7bir \u015fey bilmiyordunuz.” Bu \u00e2yet ilim teorisinde tecr\u00fcbe ve al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n etkili oldu\u011funu savunan ekol\u00fc destekler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
80-83- 80- Allah size evlerinizden bir huzur ve dinlenme yeri yapt\u0131. Hayvanlar\u0131n derilerinden gerek yolculu\u011funuzda ve gerekse konaklama zamanlar\u0131n\u0131zda kolayca ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131z hafif evler (\u00e7ad\u0131rlar v.s.) ve y\u00fcnlerinden, yapa\u011f\u0131lar\u0131ndan ve k\u0131llar\u0131ndan bir s\u00fcreye kadar (giyinecek, ku\u015fanacak, serilecek ve d\u00f6\u015fenecek) bir e\u015fya ve ticaret mal\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
81- Allah, yaratt\u0131klar\u0131ndan sizin i\u00e7in g\u00f6lgeler yapt\u0131 ve sizin i\u00e7in da\u011flarda bar\u0131naklar yaratt\u0131. Sizi s\u0131caktan koruyacak elbiseler ve sava\u015fta sizi koruyan elbiseler (z\u0131rhlar) yaratt\u0131. \u0130\u015fte b\u00f6ylece Allah m\u00fcsl\u00fcman olas\u0131n\u0131z diye \u00fczerinize nimetini tamamlamaktad\u0131r.<\/p>\n
82- Buna ra\u011fmen e\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirlerse, ey Muhammed! Art\u0131k sana d\u00fc\u015fen sadece a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tebli\u011fden ibarettir.<\/p>\n
83- Hem Allah’\u0131n nimetini bilirler, sonra da onu ink\u00e2r ederler. Onlar\u0131n \u00e7o\u011fu k\u00e2fir kimselerdir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
84-89- 84- Her \u00fcmmetten bir \u015fahid getirece\u011fimiz g\u00fcn, art\u0131k k\u00e2firlere ne izin verilecek, ne de onlardan \u00f6z\u00fcr dilemeleri istenecektir.<\/p>\n
85- O zulmedenler, azab\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri zaman, art\u0131k onlardan ne azab hafifletilir, ne de onlara s\u00fcre verilir.<\/p>\n
86- Ve o Allah’a ortak ko\u015fanlar, ortak ko\u015ftuklar\u0131n\u0131 (putlar\u0131) g\u00f6rd\u00fckleri zaman: “Rabbimiz! \u0130\u015fte bunlar, seni b\u0131rak\u0131p da kendilerine tapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortaklar\u0131m\u0131zd\u0131r” diyecekler. Ko\u015ftuklar\u0131 ortaklar da onlara; “Siz mutlaka yalanc\u0131lars\u0131n\u0131z” diye s\u00f6z atarlar.<\/p>\n
87- O g\u00fcn Allah’a teslim bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekerler, b\u00fct\u00fcn o uydurduklar\u0131 \u015feyler kendilerini b\u0131rak\u0131p kaybolup gitmi\u015flerdir.<\/p>\n
88- \u0130nk\u00e2r eden ve (insanlar\u0131) Allah yolundan \u00e7evirenler, di\u011fer kimseleri de bozduklar\u0131 i\u00e7in onlara azab \u00fcst\u00fcne azab art\u0131rd\u0131k.<\/p>\n
89- Biz o g\u00fcn, her \u00fcmmet i\u00e7inde, kendilerinden kendi \u00fczerlerine bir \u015fahit g\u00f6nderece\u011fiz. Seni de onlar\u0131n \u00fczerine \u015fahit getirece\u011fiz. Bu kitab\u0131 da, her \u015feyi a\u00e7\u0131klayan ve m\u00fcsl\u00fcmanlara do\u011fruyu g\u00f6steren bir rehber, bir rahmet kayna\u011f\u0131 ve bir m\u00fcjdeleyici olarak indirdik.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
90- \u015e\u00fcphesiz ki Allah, size adaleti, iyilik yapmay\u0131 ve yak\u0131nlara bakmay\u0131 emreder; hayas\u0131zl\u0131ktan, fenal\u0131ktan ve azg\u0131nl\u0131ktan nehyeder. \u00d6\u011f\u00fct alman\u0131z i\u00e7in size b\u00f6yle \u00f6\u011f\u00fct verir.<\/p>\n
90- \u015e\u00fcphesiz ki Allah adaleti iyili\u011fi ve \u00f6zellikle akrabalara yard\u0131m etmeyi emreder ve hayas\u0131zl\u0131ktan fenal\u0131ktan ve azg\u0131nlaktan nehyeder.<\/p>\n
AD\u0130L: Her \u015feyi lay\u0131k oldu\u011fu yere yerle\u015ftirmek, hakk\u0131 yerine koymakt\u0131r ki, azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, ba\u015fka bir ifade ile haks\u0131zl\u0131k ve zulm\u00fcn z\u0131dd\u0131d\u0131r. Adalet, insaf ve hakl\u0131l\u0131k ve do\u011fruluk m\u00e2n\u00e2lar\u0131n\u0131 kapsayan bir denkle\u015ftirmedir ki, terazinin dili gibi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve ihmalkarl\u0131k aras\u0131nda bir birle\u015ftirme noktas\u0131 ve istikamet olarak iki taraf\u0131nda denklik denilen bir denkle\u015fme m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelir. Ve bundan dolay\u0131 adalete ve adalet d\u00fcsturlar\u0131na mizan da denilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc “Ve onlarla beraber Kitab\u0131 ve adalet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc indirdik ki, insanlar adaleti yerine getirsinler” (Hadid, 57\/25) buyurulmu\u015ftur.<\/p>\n
Yani adalet, k\u00e2inat\u0131n nizam\u0131d\u0131r. Amel ve ibadette vacib gibi say\u0131lan ahl\u00e2k\u00ee bir fazilettir. \u015e\u00fcphe yok ki her hakk\u0131n ba\u015f\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n hakk\u0131 olan il\u00e2hl\u0131k haklar\u0131d\u0131r. \u0130l\u00e2hl\u0131k haklar\u0131n\u0131n birincisi ise Allah’\u0131n birli\u011fine inanmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortak ve benzeri bulunan\u0131n son derece sayg\u0131 ve y\u00fcceli\u011fe hakk\u0131 olamaz. Bundan dolay\u0131 adaletin ba\u015f\u0131 Allah’\u0131n birli\u011fine inanmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e2yetin tefsirinde \u0130bn\u00fc Abbas’dan: “Adalet, Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h olmad\u0131\u011f\u0131na \u015fehadet etmektir; adalet, ortak ve benzerleri ortadan kald\u0131rmakt\u0131r; adalet, Allah’\u0131n birli\u011fine inanmakt\u0131r.” diye rivayetler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
“\u0130HSAN” kelimesi de lugatta iki \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r. Birisi dur ki, bir \u015feyi g\u00fczel yapmak demektir. Birisi de dir ki, ona iyilik etti demektir. T\u00fcrk\u00e7ede ihsan bu ikinci m\u00e2n\u00e2da me\u015fhurdur. \u00c2yette ise iki m\u00e2n\u00e2ya da gelmesi muhtemeldir. Ve her ikisi ile de tefsir, rivayet olmu\u015ftur. Birincisi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fczel yapmak demek olur. Bu m\u00e2n\u00e2 ile ihsan, peygamberimizin hadisinde “Sanki g\u00f6r\u00fcyorsun gibi Allah’a ibadet etmen” diye tefsir olunmu\u015ftur. Yani bu \u015fekilde ihsan, “g\u00f6revi en g\u00fczel \u015fekilde yapmak” demektir. Yine bu m\u00e2n\u00e2dan olarak Peygamber (s.a.v): buyurmu\u015ftur ki “Allah Te\u00e2l\u00e2 her \u015fey \u00fczerine ihsan\u0131 (g\u00fczel bir \u015fekilde muamele yapmay\u0131) yazd\u0131. Bundan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fcrme ve kesmeyi bile g\u00fczel \u015fekilde yap\u0131n\u0131z. Her biriniz b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 iyi bilesin ve bo\u011fazlayaca\u011f\u0131 hayvan\u0131 rahat ettirsin” demektir. \u0130kincisi insanlara iyilik yapmak demek olur. Bu m\u00e2n\u00e2 ile ihsan da “kendin i\u00e7in sevdi\u011fini karde\u015fin i\u00e7in de sevmen” hadis-i \u015ferifi ile tefsir edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Akrabalara muhta\u00e7 olduklar\u0131 hususlarda bah\u015fi\u015f vermek ve iyilik yapmak ile yak\u0131nlarla ili\u015fki s\u00fcrd\u00fcrmek ve ikramda bulunmakt\u0131r. Bu asl\u0131nda ihsan i\u00e7inde bulunuyorsa da \u015fan\u0131na verilen \u00f6nemden dolay\u0131 \u00f6zellikle zikredilmi\u015ftir. Peygamber (s.a.v.)den rivayet edilmi\u015ftir ki, \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Sevab\u0131 en \u00e7abuk olan taat yak\u0131n akrabalar\u0131 g\u00f6zetmektir” yani yak\u0131nlara iyilikte bulunmak suretiyle ili\u015fkileri kuvvetlendirmektir.<\/p>\n
FAH\u015e\u00c2: \u00c7irkinlikler, zina gibi \u015fehvetlere uymada ifrat (a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k) ile ilgili olan g\u00fcnahlard\u0131r ki, T\u00fcrk\u00e7ede edepsizlikler diye ifade edilir ve bunlar, insanlar\u0131n en \u00e7irkin durumlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
M\u00dcNKER: Ne \u015feriatte, ne \u00e2dette tan\u0131nand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015feriat ve \u00e2dette uygun g\u00f6r\u00fclmeyen fiiller ho\u015f g\u00f6r\u00fclmez. \u00d6fkeyi tahrik eder, red edilir ve ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz. Yani hakk\u0131 olmayan \u015feyi istemek, ba\u015fkas\u0131n\u0131n haklar\u0131na tecav\u00fcz etmektir ki, adaletin z\u0131dd\u0131, yani zul\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n
Sahabe b\u00fcy\u00fcklerinden biri olan Osman b. Maz’un-\u0131 Cumah\u00ee (r.a.)den rivayet edilmi\u015ftir ki: “Ben ba\u015flang\u0131\u00e7ta yaln\u0131z Muhammed (s.a.v) den utand\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftum. \u0130sl\u00e2m hen\u00fcz kalbimde yerle\u015fmemi\u015fti. Bir g\u00fcn Hz. Peygamberin huzuruna vard\u0131m. Benimle konu\u015fuyordu. Konu\u015furken g\u00f6rd\u00fcm ki g\u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6\u011fe dikti, sonra da sa\u011f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 indirdi. Sonra bunu bir daha tekrar etti. Sebebini sordum, O buyurdu ki: ‘Seninle konu\u015furken birden bire Cebrail sa\u011f\u0131mdan indi ve ‘Ey Muhammed! ‘Allah, adalet ve ihsan\u0131 emrediyor’ adalet ‘Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h olmad\u0131\u011f\u0131na \u015fehadet etmek’, ihsan , farzlar\u0131 yerine getirmek yani akrabal\u0131\u011f\u0131 olana iyilik yapmak, zina, ne \u015feriatta, ne s\u00fcnnette tan\u0131nmayan ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na tecav\u00fcz etmektir’ dedi”. \u0130\u015fte bunun \u00fczerine ad\u0131 ge\u00e7en Osman dedi ki: “Kalbime iman yerle\u015fti. Vard\u0131m Ebu Talib’e haber verdim. O da \u015f\u00f6yle dedi: ‘Ey Kurey\u015f toplulu\u011fu! Ye\u011fenime tabi olunuz, do\u011fru yolu bulacaks\u0131n\u0131z. \u015e\u00fcphesiz o, size g\u00fczel ahl\u00e2ktan ba\u015fka bir \u015fey emretmiyor.’ Bunun \u00fczerine Hz. Peygamber (s.a.v): ‘Ey amcac\u0131\u011f\u0131m! \u0130nsanlar\u0131n bana uymalar\u0131n\u0131 emredersin de kendini b\u0131rak\u0131r m\u0131s\u0131n?’ buyurdu ve u\u011fra\u015ft\u0131. Fakat o, \u015fehadet getirmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131. Bunun \u00fczerine “Ey Resul\u00fcm! do\u011frusu sen, her sevdi\u011fine hidayet veremezsin” (Kasas, 28\/56) \u00e2yeti indirildi.<\/p>\n
Hz. Ali’den rivayet edilmi\u015ftir ki, o \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Y\u00fcce Allah, Peygamberine kendisini Arap kabilelerine arzetmesini emretti. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Peygamber \u00e7\u0131kt\u0131, ben ve Ebu Bekir de beraberinde idik. Bir mecliste durduk ki, \u00fczerlerinde onur vard\u0131. Ebu Bekir, bu toplum kimlerden diye sordu? \u015eeyban b. Sa’lebe’den dediler. Bunun \u00fczerine Resulullah onlar\u0131 iki \u015fehadet kelimesini getirmeye davet etti. Ve Kurey\u015f Peygamberi yalanlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendisine yard\u0131m etmelerini teklif etti. Bu teklifi edince Makrun b. Amir ‘Ey Kurey\u015fli! Bizi davet etti\u011fin \u015fey nedir?’ dedi. Resulullah \u00e2yetini tilavet etti. Bunun \u00fczerine Makrun b. Amir, ‘Vallahi, sen g\u00fczel ahl\u00e2ka ve g\u00fczel amele davet ediyorsun. Seni yalanlayan ve senin aleyhinde hareket etmek isteyenler yemin ederim ki, iftira ediyorlar’ dedi.”<\/p>\n
\u0130bn\u00fc Mesud (r.a) demi\u015ftir ki: “Kur’\u00e2nda iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc en fazla toplayan \u00e2yet budur.” Demi\u015flerdir ki, e\u011fer Kur’\u00e2nda bu \u00e2yetten ba\u015fka bir \u015fey olmasayd\u0131 ona yine “Her \u015fey i\u00e7in bir a\u00e7\u0131klama, bir hidayet ve rahmet kayna\u011f\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in bir m\u00fcjde” denmesi do\u011fru olurdu. “Allah daha iyi bilir.” Bunun \u00e2yetinden sonra getirilmesi buna dikkat \u00e7ekmek i\u00e7indir.<\/p>\n
B\u00f6yle emir ve yasak, iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131klamak ve birbirinden ay\u0131rmakla Allah size vaaz ediyor ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alas\u0131n\u0131z. Belleyip tutas\u0131n\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00f6\u011f\u00fct\u00fc dinleyiniz, bu emir ve yasa\u011f\u0131 tutunuz.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
91-97- 91- Bir de anla\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda Allah’\u0131n ahdini yerine getirin ve peki\u015ftirdikten sonra yeminleri bozmay\u0131n. Allah’\u0131 \u00fczerinize \u015fahid tuttu\u011funuz halde, nas\u0131l olur da bozars\u0131n\u0131z! \u015e\u00fcphesiz ki Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 bilir.<\/p>\n
92- Bir \u00fcmmet, di\u011fer bir \u00fcmmetten (say\u0131ca ve malca) daha \u00e7ok oldu\u011fu i\u00e7in, yeminlerinizi aran\u0131zda aldatma vas\u0131tas\u0131 yaparak, ipli\u011fini sa\u011flamca e\u011firdikten sonra onu s\u00f6k\u00fcp bozmaya \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n gibi olmay\u0131n. Allah sizi bununla imtihan eder ve \u015f\u00fcphesiz hakk\u0131nda ihtilaf etti\u011finiz \u015feyleri k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc size mutlaka a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r.<\/p>\n
93- Allah dileseydi elbette hepinizi tek bir \u00fcmmet yapard\u0131. Fakat Allah diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r ve diledi\u011fine de hidayet verir. \u015e\u00fcphesiz ki, (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde) b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan sorumlu tutulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
94- Yeminlerinizi aran\u0131zda aldatma ve fesada vas\u0131ta edinmeyin, sonra sa\u011flam basm\u0131\u015fken bir ayak kayar da Allah yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in, d\u00fcnyada k\u00f6t\u00fc azab\u0131 tadars\u0131n\u0131z. Ahirette de size b\u00fcy\u00fck bir azab olur.<\/p>\n
95- Allah’\u0131n ahdini az bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fmeyin. E\u011fer bilirseniz muhakkak ki Allah kat\u0131ndaki sevap sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
96- Sizin yan\u0131n\u0131zdaki d\u00fcnya mal\u0131 t\u00fckenir, Allah’\u0131n kat\u0131ndakiler ise t\u00fckenmez. Muhakkak ki biz, Allah yolunda sabredenleri, yapt\u0131klar\u0131 amelin daha g\u00fczeliyle m\u00fckafatland\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>\n
97- Erkekten ve di\u015fiden, m\u00fcmin olarak kim iyi amel i\u015flerse muhakkak onu g\u00fczel bir hayat ile ya\u015fataca\u011f\u0131z ve yapmakta olduklar\u0131 amellerin daha g\u00fczeliyle m\u00fckafatlar\u0131n\u0131 elbette verece\u011fiz.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
98- \u015eimdi Kur’\u00e2n okumak istedi\u011fin zaman \u00f6nce o kovulmu\u015f \u015feytandan Allah’a s\u0131\u011f\u0131n.<\/p>\n
99- \u015e\u00fcphesiz ki iman edip de Rablerine tevekk\u00fcl edenler \u00fczerinde o \u015feytan\u0131n hi\u00e7bir n\u00fcfuzu yoktur.<\/p>\n
100- \u015eeytan\u0131n n\u00fcfuzu, ancak onu dost edinenlere ve Allah’a ortak ko\u015fanlarad\u0131r.<\/p>\n
98-99-100- Allah’a s\u0131\u011f\u0131nma emri, m\u00e2n\u00e2s\u0131 ile emirdir. Kur’\u00e2n okumaktan faydalanmak i\u00e7in ilk \u00f6nce \u015feytandan Allah’a s\u0131\u011f\u0131nmak laz\u0131md\u0131r. Bu ise asl\u0131nda kalb ile yap\u0131lan bir i\u015ftir. Onun i\u00e7in \u00e2limlerin \u00e7o\u011fu, s\u00f6zl\u00fc olarak “euz\u00fc” \u00e7ekmek vacib de\u011fil, m\u00fcstehabd\u0131r, demi\u015flerdir.<\/p>\n
\u00d6zetle \u015feytanl\u0131k pe\u015finde dola\u015fan \u015feytan dostlar\u0131 Kur’\u00e2n’dan hidayet alamazlar. Onun i\u00e7in:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
101- Biz bir \u00e2yeti de\u011fi\u015ftirip yerine ba\u015fka bir \u00e2yet getirdi\u011fimiz zaman Allah ne indirdi\u011fini pek iyi bilmi\u015f iken k\u00e2firler Peygambere: “Sen, ancak bir iftirac\u0131s\u0131n” dediler. Hay\u0131r \u00f6yle de\u011fil; onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmezler.<\/p>\n
102- (Ey Muhammed!) Onlara de ki: “Kur’\u00e2n’\u0131 Cebrail, iman edenlere sebat vermek, m\u00fcsl\u00fcmanlara bir hidayet ve bir m\u00fcjde olmak i\u00e7in Rabbinin kat\u0131ndan hak olarak indirdi.<\/p>\n
103- Muhakkak biliyoruz ki k\u00e2firler: “Kur’\u00e2n’\u0131 Muhammed’e bir insan \u00f6\u011fretiyor” diyorlar. Peygambere \u00f6\u011fretiyor zann\u0131nda bulunduklar\u0131 kimsenin dili yabanc\u0131d\u0131r. Bu Kur’\u00e2n ise apa\u00e7\u0131k bir Arap\u00e7ad\u0131r.<\/p>\n
104- Allah’\u0131n \u00e2yetlerine iman etmeyenleri, muhakkak ki Allah hidayete erdirmez ve onlara can yak\u0131c\u0131 bir azab vard\u0131r.<\/p>\n
105- Yalan\u0131 ancak Allah’\u0131n \u00e2yetlerine inanmayanlar uydurur. \u0130\u015fte onlar yalanc\u0131lar\u0131n ta kendileridir.<\/p>\n
101- Bir \u00e2yetin yerine di\u011fer bir \u00e2yetin, getirilmesi nesihtir. \u00d6nceki \u00e2yet mensuh (neshedilmi\u015f), sonraki \u00e2yet ise nasih (nesheden)dir. K\u00e2firler, nesih meselesini Hz. Muhammed’in peygamberli\u011fi hakk\u0131nda bir \u015f\u00fcphe gibi ileri s\u00fcrmek istemi\u015flerdi ki, zaman\u0131m\u0131zda da h\u00e2l\u00e2 bunu takip eden k\u00e2firler \u00e7oktur. Bu \u00e2yet, onlara cevapt\u0131r. Yani bir \u00e2yeti neshedip (h\u00fck\u00fcms\u00fcz k\u0131l\u0131p) yerine di\u011fer bir \u00e2yeti bedel olarak getirdi\u011fimiz vakit ki Allah, ne indirdi\u011fini, ne indirece\u011fini daha iyi bilir. Onun neshi ve de\u011fi\u015ftirilmesi ha\u015fa bilgisizlikten de\u011fil, ilim ve hikmetindendir. \u00d6nceki \u00e2yet de sonraki \u00e2yet de il\u00e2h\u00ee hikmet ve kullar\u0131n menfaatleri gere\u011fince iner. Bir zaman i\u00e7in faydal\u0131 olan, di\u011fer bir zaman i\u00e7in zararl\u0131 olabilir. Bunun tam tersi de vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyadaki durumlar, de\u011fi\u015fiktir. \u015eeriatler ise d\u00fcnya ve ahirette Allah’\u0131n kullar\u0131n\u0131n faydalar\u0131 ile uyumludur. Halbuki y\u00fcce Allah, Hz. Muhammed’in \u015feriat\u0131n\u0131 k\u0131yamete kadar de\u011fi\u015fik as\u0131rlar\u0131n yararlar\u0131na hakim olmas\u0131 i\u00e7in indirmi\u015ftir.<\/p>\n
Y\u00fcce Allah, ne indirdi\u011fini ve indirece\u011fini bilip dururken bir \u00e2yeti ba\u015fka bir \u00e2yetle de\u011fi\u015ftirdi\u011fi zaman sen, peygamber de\u011fil, bir iftirac\u0131s\u0131n dediler. Bu Kur’\u00e2n’\u0131 kendin uyduruyorsun da Allah’a iftira ediyorsun. Bu Allah s\u00f6z\u00fc olsayd\u0131 de\u011fi\u015ftirilir miydi? deme\u011fe kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Rivayet edildi\u011fine g\u00f6re, \u00f6nce \u015fiddetli bir \u00e2yet, sonra da ondan yumu\u015fak bir \u00e2yet indi mi, Kurey\u015f k\u00e2firleri \u015f\u00f6yle derlerdi: “Muhammed ashab\u0131 ile e\u011fleniyor. Bug\u00fcn bir\u015fey emrediyor, yar\u0131n da onu yasakl\u0131yor. Mutlaka onlar\u0131, o kendili\u011finden uyduruyor da Allah’a iftira ediyor” Hay\u0131r onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmez. \u0130\u00e7lerinde bilen ve bildi\u011fi halde, inat ve kibir edenler bile varsa da \u00e7o\u011funun bu yapt\u0131klar\u0131 bilgiye yak\u0131\u015fmaz. Kur’\u00e2n’\u0131n hakikatini, nesih ve de\u011fi\u015ftirilmesinin fayda ve hikmetlerini bilmezler.<\/p>\n
102- Sen de ki (Ey Muhammed!) Onu R\u00fbhu’l-Kud\u00fcs Rabbinden hak olarak indirdi.<\/p>\n
R\u00dbHU’L-KUD\u00dcS: Kudsiyet ruhu, yani hi\u00e7bir leke ile lekelenmek ihtimali olmayan temizlik ruhu, bir g\u00fcvene lay\u0131k, mukaddes, tertemiz ruh demektir ki, Cebrail’dir. Nitekim “Onu, R\u00fbh-i Em\u00een indirdi.” (\u015eu\u00e2r\u00e2, 26\/193) \u00e2yetindeki R\u00fbh-i Em\u00een de O’dur.<\/p>\n
“Biz onu R\u00fbhu’l-Kud\u00fcs (Cebrail) ile destekledik” (Bakara, 2\/87) il\u00e2h\u00ee s\u00f6z\u00fcnde oldu\u011fu gibi burada Cebrail’in, R\u00fbhu’l-Kud\u00fcs \u00fcnvan\u0131 ile an\u0131lmas\u0131 k\u00e2firlerin iftiralar\u0131n\u0131 \u015fiddetle reddetmek i\u00e7in peygamberlerin son derece temizlik ve mukaddesli\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a tesbit etmek n\u00fcktesi ile ilgilidir. Yani Ey Muhammed! Kur’\u00e2n \u00f6yle kutsal bir kitapt\u0131r ki, bunu sana hi\u00e7bir kusur ile lekeli olma ihtimali olmayan R\u00fbhu’l-Kud\u00fcs, y\u00fcce Rabbinden indirmekte, hem de hi\u00e7 bir sahteli\u011fe yer olmayacak \u015fekilde hak ile indirmektedir. \u015eu halde bu kitap, nasih ve mensuhu ile b\u00fct\u00fcn kapsam\u0131 hak olan kutsal bir kitap ve sen, R\u00fbhu’l-Kud\u00fcs’e sahip hak bir Peygambersin. Rabbin bunu b\u00f6yle indirdi ki iman edenleri sa\u011flamla\u015ft\u0131rs\u0131n, imanda sabit k\u0131ls\u0131n ve Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcne boyun e\u011fen b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlara yol g\u00f6sterici ve m\u00fcjde olmas\u0131 i\u00e7in. \u0130\u015fte nesih b\u00f6yle iman\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rma ve yol g\u00f6sterme ve m\u00fcjde hikmetleri ile ilgilidir.<\/p>\n
103-Burada bu “M\u00fcslim\u00een” fas\u0131las\u0131n\u0131n tekrarlanmas\u0131 yukar\u0131daki (16\/89) \u00e2yetine i\u015faret etmekle (16\/90) \u00e2yetini hat\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n
Elbette biliyoruz onlar, o k\u00e2firler “Kur’\u00e2n’\u0131 ona muhakkak bir insan \u00f6\u011fretiyor” diyorlar. Yani Kur’\u00e2n’\u0131 Muhammed’e Ruh\u00fc’l-Kud\u00fcs indirmiyor, \u015f\u00fcphesiz bir insan ona \u00f6\u011fretiyor, diyorlar. B\u00f6yle demeleri, bir defa \u015fimdiye kadar bir insandan e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim g\u00f6rmedi\u011fini itiraf etmeleri ve “kendisi uyduruyor” demelerini yalanl\u0131yor. “Ona bir insan \u00f6\u011fretti” diyemiyorlar. Yani Hz. Peygamberin peygamberli\u011fini ilan etmeden \u00f6nce; ne gizli, ne a\u00e7\u0131k bir kimseden okuyarak ders almad\u0131\u011fn\u0131 herkes bildi\u011finden dolay\u0131, hi\u00e7 kimseyi aldatamayacak olan \u00f6yle bir iddiaya cesaret edemiyorlar. Fakat g\u00f6rd\u00fckleri ola\u011fan\u00fcst\u00fc durum kar\u015f\u0131s\u0131nda bunu bahane ederek diyorlard\u0131 ki: “Bu \u015fimdiye kadar hi\u00e7bir \u00f6\u011frenim ve e\u011fitim g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in bunu kendisi yapamaz. Okuma-yazma bilmeyen birisinin b\u00f6yle bir kitap haz\u0131rlayabilece\u011fini ak\u0131l kabul etmez. Muhammed’i \u015fimdi kesinlikle birisi e\u011fitiyor”. Fakat Allah’\u0131n onu e\u011fitti\u011fine inanmak istemiyorlar da, \u015f\u00fcphesiz bir insan onu e\u011fitiyor diyorlar. Bu Kur’\u00e2n’\u0131 ona bir insan yap\u0131veriyor, o da ondan \u00f6\u011frendiklerini Allah s\u00f6z\u00fc diye satmak istiyor, \u015feklinde iftira ve alay ediyorlar.<\/p>\n
Bu \u00e2yetin inmesinin sebebi hakk\u0131nda yap\u0131lan rivayetlerde denilmi\u015ftir ki, Mekke’de Amir b. Hadra’m\u00ee’nin “Cevr\u00e2” veya “Ye\u00eey\u015f” ad\u0131nda Rum as\u0131ll\u0131 bir k\u00f6lesi varm\u0131\u015f, okuma-yazma bilirmi\u015f ve kitap ehli imi\u015f. Herkesi \u0130sl\u00e2m’a davet eden Allah’\u0131n el\u00e7isi bazen Merve’de onu meclisine al\u0131r konu\u015furmu\u015f. Kurey\u015f m\u00fc\u015frikleri buna k\u0131zar, Kur’\u00e2n’\u0131 Muhammed’e bu h\u0131ristiyan \u00f6\u011fretiyor diye alay etmek isterlermi\u015f. Bir de Cebr\u00e2 ile Yes\u00e2ra adlar\u0131nda iki Rum, Mekke’de k\u0131l\u0131\u00e7 yaparlar, ayn\u0131 zamanda Tevrat ve \u0130ncil okurlarm\u0131\u015f, Hz. Peygamber aras\u0131ra bunlara u\u011frar, okuduklar\u0131na rast gelirse dinlermi\u015f. Baz\u0131lar\u0131 da bunu bahane etmek istemi\u015fler. Bir de Huveyt\u0131b b. Abd\u00fc’l-‘Uzz\u00e2’n\u0131n k\u00f6lesi Abis\u00e2 kitaplara sahib imi\u015f, m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f, bunu g\u00f6ren m\u00fc\u015frikler, “\u0130\u015fte Muhammed’e bu \u00f6\u011fretiyormu\u015f” deme\u011fe kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Bir de Selm\u00e2n-\u0131 F\u00e2ris\u00ee’den bahsedilmi\u015ftir. Fakat bu zat, Medine’de m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fundan dolay\u0131 \u00e2yetin Mekk\u00ee olmas\u0131na g\u00f6re ini\u015f sebebinde bu iddian\u0131n s\u00f6z konusu edilmesinin do\u011fru olamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamakla buna itiraz edilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zetle peygamberli\u011fi kabul etmek istemeyen m\u00fc\u015frikler, Resulullah’\u0131 yeni tahsile ba\u015flam\u0131\u015f acemi bir \u00f6\u011frenci ve ba\u015fkas\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendine isnad eden bir aldat\u0131c\u0131 gibi g\u00f6stermek i\u00e7in, bir insan\u0131n ona \u00f6\u011fretti\u011fi \u015f\u00fcphesini uyand\u0131rmak istiyor ve bazen \u015funa, bazen buna isnad ederek \u00e7e\u015fitli propagandalar yap\u0131yorlard\u0131. Nitekim son zamanlarda baz\u0131 h\u0131ristiyanlar da Muhammed, dinini h\u0131ristiyanlardan \u00f6\u011frendi, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131ktan ald\u0131 diye ayn\u0131 \u015fekilde yay\u0131nlar ne\u015fretmi\u015flerdir. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kapsamak \u00fczere g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, \u00e2yette bir isim a\u00e7\u0131k\u00e7a zikredilmemi\u015f, kay\u0131ts\u0131z olarak “bir insan” denilmi\u015f ve bununla \u015f\u00fcphenin genel olarak k\u00f6k\u00fcnden halledilmesine i\u015faret edilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u015fekilde iftirac\u0131lar\u0131n esas k\u00f6t\u00fc niyetleri, herhangi bir insan\u0131n Hz. Muhammed’e \u00f6\u011fretti\u011fi \u015f\u00fcphesini ileri s\u00fcrmektir. Yan\u0131lmalar\u0131n\u0131n da dayana\u011f\u0131 budur. Kur’\u00e2n’\u0131n Allah taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir kitap oldu\u011funu ink\u00e2r etmek i\u00e7in \u00f6yle s\u00f6yleyenler d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar ki Peygambere \u00f6\u011fretiyor zann\u0131nda bulunduklar\u0131 kimsenin dili yabanc\u0131d\u0131r. Arap\u00e7a de\u011fil, anadili Arap\u00e7a’n\u0131n yabanc\u0131s\u0131 olan bir dildir. Yani ona bir insan \u00f6\u011fretiyor demelerinden gayeleri insanlar\u0131n akl\u0131n\u0131 \u00e7ekmek, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Allah’tan bir insana \u00e7evirmektir. Halbuki bu s\u00f6yledikleri \u015fey b\u00fcsb\u00fct\u00fcn akl\u0131n uygun buldu\u011fu \u015feylere ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Muhammed’e \u00f6\u011fretiyor diye fikirleri bozmak istedikleri o varsay\u0131lan insan\u0131n bir defa Araplardan olmas\u0131na ihtimal yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’\u00e2n, b\u00fct\u00fcn kainata meydan okuyup dururken Araplar i\u00e7inde \u00f6yle bir \u00f6\u011fretmen olsayd\u0131, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, kalk\u0131p “Sana \u00f6\u011freten ben de\u011fil miyim?” diye hemen y\u00fcz\u00fcne vurmaz m\u0131yd\u0131? Veyahut Kur’\u00e2n’\u0131n benzerlerini yap\u0131p hi\u00e7 olmazsa el alt\u0131ndan hemen da\u011f\u0131tmaz m\u0131yd\u0131? Araplar\u0131n b\u00fct\u00fcn beli\u011fleri ve zenginleri bununla u\u011fra\u015f\u0131yor ve Peygamberin madd\u00ee ve manev\u00ee a\u00e7\u0131dan hi\u00e7bir zorlay\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc bulunmuyordu. Ve ona kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in o kadar sebeb ve vesika bulunuyor du ki, bu \u015fartlar alt\u0131nda \u00f6yle bir \u015fahs\u0131n kendini tan\u0131tmamas\u0131 ihtimali d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi, Onun i\u00e7in Araplar i\u00e7inde \u00f6yle bir \u00f6\u011fretmenin olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma ile sabit oldu\u011fu gibi, aklen ve delil ile de sabit idi. Bu bak\u0131mdan \u00f6yle varsay\u0131lan bir \u015fah\u0131s, olsa olsa Araplar d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir toplumdan Arap olmayan biri olmak \u00fczere farz olunabilir. Dolay\u0131s\u0131yla Araplar da Arapla de\u011fil, yukarda nakledildi\u011fi \u00fczere Arap olmayan biri ile dinsizlik ediyorlard\u0131. Halbuki bu Kur’\u00e2n-\u0131 Kerim apa\u00e7\u0131k bir Arap\u00e7ad\u0131r. \u00d6yle Arap\u00e7a bir beyand\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn Arap edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 benzerini yapmaktan aciz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu Arap olmayan biri nas\u0131l yapabilir? B\u00f6yle parlak bir Arap\u00e7a, Arap olmayan birisinin \u00f6\u011fretimine nas\u0131l isnad edilebilir? Ger\u00e7i Arap olmayan birinin olduk\u00e7a iyi bir Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmesi ve bilmeyenlere \u00f6\u011fretmesi, adeten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat Arap de\u011fil, yabanc\u0131 olmak, sonra da b\u00fct\u00fcn Araplar\u0131n \u00fcst\u00fcnde parlak bir Arap\u00e7a diline sahip olmak, \u015f\u00fcphe yok ki b\u00f6yle bir varsay\u0131m da bir de\u011fil, iki derece ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck vard\u0131r. Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n o yabanc\u0131 hakk\u0131nda harika \u00fczerine harika olan bir ihsan ve yard\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kabul etmeden b\u00f6yle bir teori y\u00fcr\u00fctmek akl\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0131dd\u0131nad\u0131r. \u0130\u015fte Allah’\u0131n \u00f6\u011fretmesini ve indirmesini kabul etmeyip de ak\u0131llar\u0131, \u00e7elmek i\u00e7in “onu bir insan \u00f6\u011fretiyor” diyen ink\u00e2rc\u0131lar\u0131n akla uygun gibi ileri s\u00fcrmek istedikleri o s\u00f6z, akla uygun de\u011fil, daha fazla akla ayk\u0131r\u0131 ve \u00e7eli\u015fkilidir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir olay\u0131 kabul etmemek i\u00e7in iki ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015feyi kabul etmeyi akla uygun sayar ve \u00e7eli\u015fkilerinden haberleri olmaz. Onlar, anlam\u0131yorlar ki “onu bir insan \u00f6\u011fretiyor” demekle Kur’\u00e2n’\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6nmez o varsay\u0131lan insana daha fazla bir de\u011fer verilmi\u015f, harika katlanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
Denebilir ki, acaba bunlar\u0131n maksatlar\u0131 “Arap olmayan biri Kur’\u00e2n’\u0131n m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 telkin ediyor, o da onu o parlak Arap\u00e7a ile anlat\u0131yor” demek olamaz m\u0131? Fakat b\u00f6yle demek, Kur’\u00e2n’\u0131n nazm\u0131n\u0131n, indirilmi\u015f oldu\u011funu ve Arap\u00e7a nazm\u0131ndaki fesahat ve bela\u011fat itibar\u0131 ile kesin ilzam (kar\u015f\u0131s\u0131ndakini susturma) ifade eden bir mucize oldu\u011funu itiraf etmektir. \u00d6zetle ink\u00e2rc\u0131lar, iftiralar\u0131nda b\u00f6yle \u00e7eli\u015fkili ve fikirlerinde b\u00f6yle \u015fa\u015fk\u0131nd\u0131rlar.<\/p>\n
104-\u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’\u0131n \u00e2yetlerine inanmayanlar, \u015f\u00fcphe yok ki Allah onlar\u0131 hidayete erdirmez ve onlar i\u00e7in \u00e7ok ac\u0131kl\u0131 bir azab vard\u0131r.<\/p>\n
105- Yalan\u0131 ancak Allah’\u0131n \u00e2yetlerine inanmayan b\u00f6yle imans\u0131zlar uydurur. \u0130ftira ederler. Ve as\u0131l yalanc\u0131lar ancak onlard\u0131r. Yani sana iftirac\u0131 diyen o imans\u0131zlard\u0131r, ey Muhammed! Sen kesinlikle do\u011frusun, Bu Kur’\u00e2n, bir insan\u0131n \u00f6\u011fretmesi de\u011fil, naz\u0131m ve m\u00e2n\u00e2s\u0131 ile “Cebrail’in, Rabbinin kat\u0131ndan hak olarak indirdi\u011fi bir kitap” (Nahl, 16\/102) t\u0131r. Bundan dolay\u0131 iman edenler, \u00f6yle ink\u00e2rc\u0131lar\u0131n s\u00f6zlerine aldan\u0131p da k\u00fcfre d\u00fc\u015fmekten sak\u0131ns\u0131nlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
106- Kalbi iman ile s\u00fck\u00fbnet buldu\u011fu halde (dinden d\u00f6nmeye) zorlananlar d\u0131\u015f\u0131nda, her kim iman\u0131ndan sonra k\u00fcfre kalbini a\u00e7arsa, mutlaka onlar\u0131n \u00fczerine Allah’tan bir gazab gelir ve kendilerine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir azab vard\u0131r.<\/p>\n
107- Bu (azab) \u015fundan dolay\u0131d\u0131r ki, onlar, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 sevmi\u015f ve onu ahirete tercih etmi\u015flerdir. Allah da k\u00e2firler toplulu\u011funu hidayete erdirmez.<\/p>\n
108- Bunlar, o kimselerdir ki; Allah kalblerini, kulaklar\u0131n\u0131 ve g\u00f6zlerini m\u00fch\u00fcrlemi\u015ftir. Ve onlar, gafillerin ta kendileridir.<\/p>\n
109- Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz onlar, ahirette peri\u015fan olup h\u00fcsrana u\u011frayanlar\u0131n ta kendileridir.<\/p>\n
106-109- Her kim iman ettikten sonra Allah’\u0131 ink\u00e2r ederse, yani k\u00fcf\u00fcr kelimesini a\u011fz\u0131na al\u0131r, k\u00fcfr olan s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylerse. Ancak kalbi iman ile karar buldu\u011fu halde ink\u00e2ra zorlanan kimse m\u00fcstesna, yani can\u0131n\u0131 veya organlar\u0131ndan bir organ\u0131n\u0131 yok etmekten korkulur bir emir ile zorlanmak suretiyle de\u011fil. Fakat k\u00fcfre ba\u011fr\u0131n\u0131 a\u00e7anlar, k\u00fcf\u00fcr ho\u015funa giden, yani zorlama olmad\u0131\u011f\u0131 halde kendi iste\u011fiyle k\u00fcfr\u00fc gerektiren kelimeyi s\u00f6yleyen veya zorlama oldu\u011fu zaman kalbini bozup da k\u00fcfre hemen inanan kimseler bunlar \u00fczerine Allah’tan bir gazab, yani \u00f6z\u00fc tarif olunmaz b\u00fcy\u00fck bir gazab ve bir de onlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir azab vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc cinayetleri en b\u00fcy\u00fck cinayettir.<\/p>\n
Rivayet edildi\u011fine g\u00f6re, Kurey\u015f, Ammar’\u0131 ve babas\u0131 Yasir’i ve annesi S\u00fcmeyye’yi m\u00fcrted olmaya zorlad\u0131lar. Onlar m\u00fcrted olmay\u0131 kabul etmediler. Bunun \u00fczerine S\u00fcmeyye’yi birer aya\u011f\u0131ndan iki devenin aras\u0131na ba\u011flad\u0131lar ve sen erkekler i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcman oldun, diyerek bir m\u0131zrak ile \u00f6n\u00fcnden de\u015ftiler. Develere s\u00fcr\u00fckletip par\u00e7alatarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Arkas\u0131ndan Yasir’i de \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler ve \u0130sl\u00e2m’da ilk \u00f6ld\u00fcr\u00fclen bu ikisi oldular. Allah her ikisinden raz\u0131 olsun. Annesini babas\u0131n\u0131 da bu durumda g\u00f6ren Ammar ise, zorlanan\u0131 hemen diliyle s\u00f6yledi. Bunun \u00fczerine “Ey Allah’\u0131n el\u00e7isi! Ammar dinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f” denildi. Resulullah (s.a.v) buyurdu ki: “Hay\u0131r! Ammar, ba\u015ftan aya\u011fa iman dolmu\u015f, iman onun etine, kan\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.” Derken Ammar a\u011flayarak Resulullah’a geldi. Resulullah da g\u00f6zlerini silmeye ba\u015flad\u0131 ve buyurdu ki: “Neyin var? Tekrar ederlerse sen de dedi\u011fini tekrar et.” Bir de M\u00fcseylemet\u00fc’l-Kezz\u00e2b iki ki\u015fiyi tutmu\u015ftu. Birisine: “Muhammed hakk\u0131nda ne dersin?” dedi. O “Allah’\u0131n el\u00e7isidir” dedi. “Benim hakk\u0131mda ne dersin” dedi. O: “Sen de” dedi. Bunun \u00fczerine bu adam\u0131 hemen serbest b\u0131rakt\u0131. \u00d6b\u00fcr\u00fcne: “Muhammed hakk\u0131nda ne dersin?” dedi. “Allah’\u0131n el\u00e7isidir” dedi. “Benim hakk\u0131mda ne dersin?” dedi. O: “dilsizim” diye cevap verdi. \u00dc\u00e7 defa tekrar etti, o yine ayn\u0131 cevab\u0131 verdi. Bunun \u00fczerine bunu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Resulullah haber al\u0131nca, \u015f\u00f6yle buyurdu: “Birincisi Allah’\u0131n ruhsat\u0131n\u0131 tuttu, ikincisi hakk\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurdu”. Demek ki b\u00f6yle zorlama halinde yaln\u0131z dil ile k\u00fcf\u00fcr kelimesini s\u00f6ylemek caizdir. Fakat bu bir ruhsatt\u0131r. Ve \u00e2yetten anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere kalbi iman ile dopdolu olmak \u015fart\u0131yla bir ruhsatt\u0131r. Fakat hakk\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve dini y\u00fcceltmek i\u00e7in, \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze al\u0131p da (k\u00fcfr\u00fc ikrardan) sak\u0131nmak azimettir. Ve bu hususta azimet ile amel etmek daha faziletlidir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
110-115-110- Sonra \u015f\u00fcphesiz Rabbin, eziyet edildikten sonra hicret eden, sonra cihad eden ve sabreden kimselerin yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. Bunlardan sonra Rabbin elbette \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7ok merhametlidir.<\/p>\n
111- O g\u00fcn, herkes nefsini kurtarmak i\u00e7in u\u011fra\u015farak gelir ve herkese yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 tamamiyle \u00f6denir ve hi\u00e7 kimseye de zulmedilmez.<\/p>\n
112- Allah bir \u015fehri misal olarak verdi: Bu \u015fehir g\u00fcvenli, huzurlu idi, Oraya her yerden r\u0131zk\u0131 bol bol geliyordu. Ne var ki onlar Allah’\u0131n nimetlerine kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck ettiler. Allah da onlara, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fler y\u00fcz\u00fcnden a\u00e7l\u0131k ve korku elbisesini (fel\u00e2ketini) tatt\u0131rd\u0131.<\/p>\n
113- Andolsun ki, onlara i\u00e7lerinden bir peygamber geldi de onu yalanlad\u0131lar. Bunun \u00fczerine zul\u00fcm yaparlarken azab da onlar\u0131 yakalay\u0131verdi.<\/p>\n
114- Art\u0131k Allah’\u0131n size r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi \u015feylerden helal ve temiz olarak yiyin. Allah’\u0131n nimetine \u015f\u00fckredin, e\u011fer ger\u00e7ekten O’na ibadet edecekseniz.<\/p>\n
115- O size ancak \u00f6l\u00fc hayvan\u0131, kan\u0131, domuz etini ve Allah’tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na kesilenleri haram k\u0131ld\u0131. Her kim bu haram \u015feyleri yemeye mecbur kal\u0131rsa (ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na) sald\u0131rmadan ve a\u015f\u0131r\u0131 gitmeden yiyebilir. \u015e\u00fcphesiz Allah, \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7ok merhametlidir.<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
116- Dillerinizin yalan vasfetmesi ile: “\u015eu helaldir, \u015fu haramd\u0131r” demeyin; aksi halde Allah’a iftira etmi\u015f olursunuz. \u015e\u00fcphesiz Allah’a yalan uyduranlar asla kurtulamazlar.<\/p>\n
117- Onlar i\u00e7in d\u00fcnyada pek az bir menfaat var, ahirette ise \u00e7ok ac\u0131kl\u0131 bir azab vard\u0131r.<\/p>\n
118- Sana anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, daha \u00f6nce yahudilere de haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. Biz onlara zulmetmemi\u015ftik. Fakat onlar kendi kendilerine zulmetmi\u015flerdi.<\/p>\n
119- Sonra \u015f\u00fcphe yok ki Rabbin, bir cahillikle g\u00fcnah i\u015fleyip ard\u0131ndan tevbe eden ve durumunu d\u00fczelten kimseleri ba\u011f\u0131\u015flar. \u015e\u00fcphesiz ki Rabbin, bu tevbeden sonra Gafurdur, Rah\u00eemdir (\u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7ok merhametlidir.)<\/p>\n
116-119- (En’\u00e2m S\u00fbresi’ndeki “Yahudi olanlara her t\u0131rnakl\u0131 hayvan\u0131 haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k” (\u00e2yetinin tefsirine bkz. 6\/146).<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
120- \u015e\u00fcphesiz \u0130brahim Allah’a itaat eden, Hakk’a y\u00f6nelen bir \u00f6nderdi. Ve hi\u00e7bir zaman m\u00fc\u015friklerden olmad\u0131.<\/p>\n
121- Allah’\u0131n nimetlerine \u015f\u00fckredendi. Allah onu se\u00e7mi\u015f ve do\u011fru yola iletmi\u015fti.<\/p>\n
122- Ve biz ona (\u0130brahim’e) iyilik verdik. \u015e\u00fcphesiz ki o, ahirette de salihlerdendir.<\/p>\n
120- \u015e\u00fcphesiz ki \u0130brahim, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir \u00fcmmetti. \u0130nsanlar hep k\u00e2fir iken o, bir hanif, yani bat\u0131l dinlerin hepsinden y\u00fcz \u00e7evirerek hakka y\u00f6nelmi\u015f temiz bir muvahhid (Allah’\u0131n birli\u011fine inanan) olarak Allah i\u00e7in aya\u011fa kalkm\u0131\u015ft\u0131. Hem o, m\u00fc\u015friklerden de\u011fil idi. Yani m\u00fc\u015frik olduklar\u0131 halde kendilerini \u0130brahim’in milletinden sayan Kurey\u015f ve di\u011ferleri gibi m\u00fc\u015friklerin dinlerine asla kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
121- Allah’\u0131n nimetlerine kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckredici idi. O nimetlerin \u015f\u00fck\u00fcr vazifesini yerine getirmi\u015fti.<\/p>\n
O nimetler ne idi? denilirse Allah onu se\u00e7mi\u015fti “Ve hat\u0131rlay\u0131n: Hani Rabbi, \u0130brahim’i birtak\u0131m kelimelerle imtihan etmi\u015f, o da onlar\u0131 tamamlay\u0131nca ‘Ben seni insanlara imam k\u0131laca\u011f\u0131m.” (Bakara, 2\/124) buyuruldu\u011fu \u00fczere insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015fmek i\u00e7in peygamberli\u011fe se\u00e7mi\u015f ve O’nu bir do\u011fru yola hidayet etmi\u015fti. \u015eu veya bu vas\u0131tay\u0131 dola\u015ft\u0131rmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan do\u011fruya Allah’a g\u00f6t\u00fcren hak dinde ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki, \u0130sl\u00e2m milletidir. “\u0130ctiba” ipucuyla anla\u015f\u0131l\u0131r ki, bu hidayetin sonucu yaln\u0131z onun kendi hidayete ermesi de\u011fil, halk\u0131 da ir\u015fad olmu\u015ftur. \u0130\u015fte d\u00fcnya k\u00fcf\u00fcr ve nank\u00f6rl\u00fck i\u00e7inde iken o, bu nimetlerin \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc yerine getirmek \u00fczere bu do\u011fru yolda giderek, “Rabbim! Beni, namaz\u0131n\u0131 dosdo\u011fru k\u0131lan bir kimse yap; z\u00fcrriyetimi de” (\u0130brahim, 14\/40) duas\u0131 ile Allah i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131.<\/p>\n
122-123- Biz de ona d\u00fcnyada bir iyilik verdik, \u00e7ok g\u00fczel bir durum ve ermi\u015flik ihsan eyledik. B\u00fct\u00fcn insanlar aras\u0131nda iyilikle an\u0131larak \u00f6vg\u00fcye mazhar k\u0131ld\u0131k. Her din mensuplar\u0131 onu sever, \u00f6zellikle m\u00fcsl\u00fcmanlar “\u0130brahim \u00fczerine rahmetini indirdi\u011fin gibi” diye her namazda anarlar ve \u015f\u00fcphesiz ki O, ahirette elbette salihlerdendir. “Ve beni iyiler aras\u0131na kat. Benden sonrakiler i\u00e7inde, beni iyi dille an\u0131lanlardan eyle. Beni nimet cennetinin varislerinden k\u0131l.”<\/p>\n
(\u015eu\u00e2r\u00e2, 26\/83-85) diye yapt\u0131\u011f\u0131 duas\u0131ndaki gibi cennette y\u00fcksek derece sahiplerindendir. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u0130brahim’e ba\u011f\u0131\u015flanan en y\u00fcksek \u015feref ve iyilik \u015fudur ki:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
123- Sonra da (ey Muhammed!) sana: “Hakk’a y\u00f6nelen ve m\u00fc\u015friklerden olmayan \u0130brahim’in dinine tabi ol” diye vahyettik.<\/p>\n
124- Cumartesi g\u00fcn\u00fc (avlanmamak), ancak onda ihtilafa d\u00fc\u015fenlere farz k\u0131l\u0131nd\u0131. \u015e\u00fcphesiz Rabbin onlar\u0131n ihtilaf edip durduklar\u0131 \u015feyler hakk\u0131nda k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, aralar\u0131nda elbette h\u00fckm\u00fcn\u00fc verecektir.<\/p>\n
Sonra sana \u015f\u00f6yle vahyettik bir hanif olarak \u0130brahim’in milletine t\u00e2bi ol! Di\u011fer dinlerin hepsinden uzakla\u015f\u0131p \u0130brahim’in dinini takip et, sen de o do\u011fru yolu tutup Allah i\u00e7in ibadet eden bir \u00fcmmet ol. Fakat \u0130brahim milleti denilince Arap yahudileri ve h\u0131ristiyanlar\u0131 gibi, ona mensup oldu\u011funu iddia edip de putlara tapanlar\u0131n veya Hz. \u0130sa’ya, Allah’\u0131n o\u011flu diyenlerin dinleri veya milliyet\u00e7ilikleri zannedilmemelidir. Peki\u015ftirilerek hat\u0131rlat\u0131l\u0131r ki, O m\u00fc\u015friklerden de\u011fildi. “\u0130brahim, ne bir yahudi ve ne de bir h\u0131ristiyan idi; fakat o, Hakk’a y\u00f6nelen bir m\u00fcsl\u00fcman idi.” (Al-i \u0130mran, 3\/67) \u015eu halde \u0130brahim’in milletine t\u00e2bi olmak demek, cumartesi veya pazar tutmak demek de\u011fildir.<\/p>\n
124- Cumartesi, yaln\u0131z onda ihtilaf edenlere (farz) k\u0131l\u0131nd\u0131. Yani cumartesi \u0130brahim’in dininden de\u011fil, onda ihtilaf eden \u0130srail o\u011fullar\u0131 \u00fczerine haram k\u0131l\u0131nd\u0131, tatil yap\u0131ld\u0131. Bu ihtilaf hakk\u0131nda baz\u0131 tefsirciler \u015funu rivayet etmi\u015flerdir: Musa (a.s) haftada bir g\u00fcn\u00fc ibadete tahsis etmek i\u00e7in yahudilere emretmi\u015f ve bunun cuma olmas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Buna pek az\u0131 raz\u0131 olmu\u015f, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu: “Hay\u0131r Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n, g\u00f6klerin ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan bo\u015fald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn olsun ki, cumartesidir.” demi\u015fler. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah da cumartesi g\u00fcn\u00fcne izin vermi\u015f ve kendilerini o g\u00fcn avdan menetmekle imtihan etmi\u015f. Sonrada cumaya raz\u0131 olan az\u0131nl\u0131k, bu emre itaat ettikleri halde, daha sonra gelen nesilleri ava sabredememi\u015fler. Y\u00fcce Allah da onlar\u0131 mesh edip (hayvan k\u0131l\u0131\u011f\u0131na sokup) maymuna \u00e7evirmi\u015fti. Di\u011fer baz\u0131 tefsirciler de av hususundaki ihtilaf ve vebal ile tefsir etmi\u015ftir ki “Onlara deniz kenar\u0131nda bulunan \u015fehir halk\u0131n\u0131n halini sor! Hani cumartesi g\u00fcn\u00fcn\u00fcn h\u00fcrmetini ihlal edip haddi a\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Cumartesi yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcn, bal\u0131klar onlara ak\u0131n ak\u0131n gelirler” (A’r\u00e2f, 7\/163 \u00e2yetinin tefsirine bkz.) Fakat bizce \u00e2yetten a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lan cumartesi hakk\u0131ndaki bu ihtil\u00e2f\u0131n yahudiler ve h\u0131ristiyanlar aras\u0131ndaki ihtilafa i\u015faret olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u0131ristiyanlar cumartesinin (h\u00fckm\u00fcn\u00fcn) neshedilmi\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyerek pazar\u0131 (tatil g\u00fcn\u00fc) tutarlar ve bu \u015fekilde m\u00e2n\u00e2 \u015fu olur: Cumartesi \u0130brahim’in dininden de\u011fil idi. \u0130srailo\u011fullar\u0131’nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n ise yahudileri ve h\u0131ristiyanlar\u0131 ihtilaf etmektedirler. Bundan sonra “K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah, aralar\u0131nda ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015feyler hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verecektir.” buyurulmas\u0131 da buna uygundur.<\/p>\n
\u0130brahim’in milletine tabi olmak i\u015fte \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
Me\u00e2l-i \u015eerifi<\/p>\n
125-128- 125- (Ey Resul\u00fcm!) Rabbinin yoluna hikmetle ve g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fctle \u00e7a\u011f\u0131r! Ve onlarla en g\u00fczel \u015fekilde m\u00fccadele et. \u015e\u00fcphesiz Rabbin kendi yolundan sapanlar\u0131 en iyi bilendir ve O, hidayete kavu\u015fanlar\u0131 da en iyi bilendir.<\/p>\n
126- E\u011fer (bir su\u00e7tan dolay\u0131) ceza verecek olursan\u0131z size yap\u0131lan azab ve cezan\u0131n misli ile ceza verin. Ama sabrederseniz, elbette o, sabredenler i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
127- (Ey Peygamber!) Sabret! Sabr\u0131n da ancak Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 iledir. Onlardan dolay\u0131 \u00fcz\u00fclme! Kurduklar\u0131 tuzaklardan tela\u015f edip s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fme!<\/p>\n
128- \u015e\u00fcphesiz Allah, takva sahipleri ile ve iyilikte bulunanlarla beraberdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
16-NAHL: 1- Allah’\u0131n emri geldi. Buradaki kelimesi un tekili, yani Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131 gere\u011fince i\u015fler m\u00e2n\u00e2s\u0131na “emr” olmas\u0131 muhtemel oldu\u011fu gibi, in tekili, yani Allah’\u0131n nefsi gere\u011fi, h\u00fck\u00fcm ve ferman\u0131 m\u00e2n\u00e2s\u0131na “emr” olmas\u0131 da muhtemeldir. Ve ikisiyle de tefsir edilmi\u015ftir. Birinci durumda maksat, k\u00e2firlere vaad edilmi\u015f olan azab veya k\u0131yamettir. Fakat bu \u015fekilde geldi demenin, gelmek …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1003],"tags":[1200,1199,5030,5031,5219,5351,5222,5220,1583,5221,1582,1586],"class_list":["post-1918","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hak-dini-kuran-dili","tag-16-nahl","tag-16-nahl-tefsiri","tag-elmalili","tag-elmalili-hamdi-yazir","tag-elmalili-tefsir-oku","tag-hak-dini-kuran-dili","tag-hak-dini-tefsiri","tag-hamdi-yazir-tefsir-oku","tag-kuran","tag-sure-tefsirleri","tag-tefsir","tag-tefsir-oku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1918"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1918\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}