{"id":2305,"date":"2012-01-16T16:45:14","date_gmt":"2012-01-16T16:45:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2305"},"modified":"2012-01-16T16:45:14","modified_gmt":"2012-01-16T16:45:14","slug":"cin-suresinin-1-15-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/cin-suresinin-1-15-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Cin Suresi&#8217;nin 1-15.Ayet Tefsiri &#8211; Fizilal&#8217;il Kur&#8217;an &#8211; Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p><strong>1- Ey Muhammed de ki: &#8220;Bana vahiy yolu ile bildirildi ki bir grup cin, Kur&#8217;\u00e2n&#8217;\u0131 dinledi ve arkas\u0131ndan \u015f\u00f6yle dedi: Biz harikul\u00e2de bir Kur an dinledik.<\/p>\n<p>2- O do\u011fru yola iletiyor. Hemen inand\u0131k ona. Art\u0131k Rabbimize hi\u00e7bir ortak ko\u015fmayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>3- Rabbimiz y\u00fcceler y\u00fccesidir, ne e\u015f ne evlat edinmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>4- Me\u011fer aram\u0131zdaki aptallar Allah hakk\u0131nda as\u0131ls\u0131z s\u00f6zler s\u00f6yl\u00fcyorlarm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>5- Oysa biz insanlar\u0131n ve cinlerin Allah kat\u0131nda yalan s\u00f6zler s\u00f6yleyebileceklerine ihtimal v\u00e9rmiyorduk.<\/p>\n<p>6- Birtak\u0131m insanlar birtak\u0131m cinlere s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar ve bu tutum onlar\u0131n sap\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>7- O sap\u0131k insanlar, t\u0131pk\u0131 sizler gibi, Allah&#8217;\u0131n hi\u00e7 kimseyi yeniden dirilemeyece\u011fini sanm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n<\/strong><br \/>\n\u0130lk ayetin orjinalinde ge\u00e7en &#8220;nefer&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, \u00fc\u00e7 ki\u015fi ile dokuz ki\u015fi aras\u0131ndaki gruplar i\u00e7in kullan\u0131lan bir topluluk ismidir. \u0130leri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re s\u00f6zkonusu cinler yedi ki\u015fi idi.<\/p>\n<p>Surenin bu giri\u015fi \u015funu g\u00f6steriyor: Peygamberimiz, cinlerin kendisini Kur&#8217;an okurken dinlediklerinden ve bu dinlemeyi izleyen tepkilerinden olay\u0131n olu\u015fu s\u0131ras\u0131nda haberdar de\u011fildir. Bu bilgiyi O&#8217;na y\u00fcce Allah vahiy yolu ile iletmi\u015ftir. Yaln\u0131z belki cinlerin ilk Kur&#8217;an dinlemeleri b\u00f6ylesine habersizce olmu\u015f, fakat daha sonra bir ya da bir\u00e7ok kez Peygamberimiz onlara bilerek ve haberli olarak Kur&#8217;an okumu\u015ftur. Bu ihtimal yabana at\u0131lamaz. Nitekim Peygamberimizin cinlere &#8220;Rahman&#8221; suresini okudu\u011fu yolundaki rivayet bu ihtimali destekliyor. Tirmiz\u00ee&#8217;nin aktard\u0131\u011f\u0131 bu rivayete g\u00f6re sahabilerden Cabir \u015f\u00f6yle diyor: &#8220;Birg\u00fcn Peygamberimiz, sahabilerin kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7erek onlara ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar Rahman suresini okudu. Sahabiler sureyi hi\u00e7 ses \u00e7\u0131karmadan dinlediler. Okuma bittikten sonra Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n<p>&#8220;Ben bu sureyi cinlere okumu\u015ftum ve onlar\u0131n sureye kar\u015f\u0131 tepkileri sizinkinden daha g\u00fczel olmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc `Fe bi eyyi al\u00e2i rabbik\u00fcm\u00e2 t\u00fckezzib\u00e2n ayetini her okuyu\u015fumda `Ey Rabbimiz, senin hi\u00e7bir nimetini ink\u00e2r etmeyiz, hamdolsun sana&#8217; demi\u015flerdi.&#8221;<\/p>\n<p>Herhalde bu surenin bize anlatt\u0131\u011f\u0131 Kur&#8217;an dinleme olay\u0131 Ahkaf suresinin a\u015fa\u011f\u0131daki ayetlerinde anlat\u0131lan olay\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Az yukarda okudu\u011fumuz bu ayetlere bir kere daha g\u00f6z gezdirelim:<\/p>\n<p>&#8220;Ey Muhammed, biz bir cin grubunu, Kur&#8217;an&#8217;\u0131 dinlesinler diye sana y\u00f6nelttik. Onlar oraya gelince birbirlerine `susun da dinleyin&#8217; dediler. Kur&#8217;an&#8217;\u0131n okunu\u015fu bitince soyda\u015flar\u0131 aras\u0131na birer uyar\u0131c\u0131 olarak d\u00f6nd\u00fcler.&#8221;<\/p>\n<p>Dediler ki: `Ey soyda\u015flar\u0131m\u0131z, biz Musa&#8217;dan sonra indirilen, daha \u00f6nceki kutsal kitaplar\u0131 do\u011frulayan, ger\u00e7e\u011fe ve do\u011fru yola iletici bir kitap dinledik:<\/p>\n<p>`Ey soyda\u015flar\u0131m\u0131z, Allah&#8217;a \u00e7a\u011f\u0131ran bu Peygamber&#8217;in \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyarak O&#8217;na iman ediniz ki, Allah g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n ve sizi ac\u0131kl\u0131 azaptan korusun:<\/p>\n<p>`Allah&#8217;a \u00e7a\u011f\u0131ran bu Peygamberin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uymayanlar bilsinler ki, yery\u00fcz\u00fcnde Allah ile ba\u015fa \u00e7\u0131kamazlar ve O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir koruyucu bulamazlar. Onlar a\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esindedirler.&#8221; (Akhaf 29-32)<\/p>\n<p>Cin suresinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan yukardaki ayetler, Kur&#8217;an&#8217;\u0131 i\u015fitmenin cinler i\u00e7in \u00e7arp\u0131c\u0131 bir s\u00fcrpriz olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterir. Kur&#8217;an cinlerin kalplerini titretmi\u015f, duygular\u0131n\u0131 sarm\u0131\u015f, i\u00e7 dengelerini Ali-\u00fcst etmi\u015f, g\u00f6n\u00fcllerinde \u015fiddetli f\u0131rt\u0131nalar koparm\u0131\u015ft\u0131r. i\u00e7lerini doldurup ta\u015f\u0131ran bu f\u0131rt\u0131nan\u0131n dalgalar\u0131 onlar\u0131 soyda\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131na ko\u015fturmu\u015ftur. Y\u00fcreklerinde \u00e7alkalanan bu ate\u015fli duygulara ne kar\u015f\u0131 koyabiliyorlar ve ne de katlanabiliyorlard\u0131. Tek \u00e7areyi bu duygular\u0131n\u0131 soyda\u015flar\u0131 ile payla\u015fmakta, i\u00e7lerindeki ate\u015fin k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n\u0131 soyda\u015flar\u0131n\u0131n kalplerine aktarmakta, bu \u00e7arp\u0131c\u0131 heyecan\u0131n titre\u015fimlerinde kar\u015f\u0131lar\u0131ndakileri ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme sa\u011flamakta bulmu\u015flard\u0131. B\u00f6ylece payla\u015f\u0131lan duygular\u0131 geni\u015fleyecek, g\u00fc\u00e7lenecek ve kalabal\u0131klar\u0131 s\u00fcr\u00fckleyen toplumsal bir \u015fenli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fecekti. Ayetleri okumaya devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Biz harikul\u00e2de bir Kur&#8217;an dinledik.&#8221;<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131n cinleri \u00e7arpan ilk \u00f6zelli\u011fi, onun harikul\u00e2deli\u011fi, al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bu y\u00fczden kalplere deh\u015fet salan niteli\u011fi olmu\u015ftur. Kur&#8217;an&#8217;\u0131 bilenmi\u015f idrakle, a\u00e7\u0131k kalple, \u015feffaf duygularla ve deneyimli bir zevkle alg\u0131layan herkes onun bu niteli\u011fini hemen farkeder. Acayip, harikul\u00e2de! Kalplere hemen egemen olan, kar\u015f\u0131 durulmaz bir \u00e7ekicilik g\u00f6steren, g\u00f6n\u00fcl tellerini titreten ve duygular\u0131 sarsan bir mesaj var bu kitapta. Ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015fin d\u0131\u015f\u0131n-da bir kitapt\u0131r o. Bu ifadelerinden anl\u0131yoruz ki, s\u00f6zkonusu cinler ger\u00e7ekten zevk sahibi kimselermi\u015f! Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Do\u011fru yola iletir.&#8221;<\/p>\n<p>Bu da Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ikinci belirgin niteli\u011fidir. O kadar belirgindir ki, bu kitab\u0131n ayetlerini ger\u00e7ek mahiyetleri ile kalplerinde bulan cinler bu niteli\u011fi farketmekte gecikmemi\u015flerdir. &#8220;Do\u011fru yol&#8221; kavram\u0131 \u00f6z\u00fcnde geni\u015f boyutlu bir kavramd\u0131r. Buna g\u00f6re Kur&#8217;an, hidayete, ger\u00e7e\u011fe ve hakka iletici bir g\u00fcce sahiptir. Fakat &#8220;do\u011fru yol&#8221; kavram\u0131n\u0131n g\u00f6lgesi, bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavramlar\u0131n g\u00f6lgelerinin toplam\u0131n\u0131 a\u015fan bir kapsama sahiptir. Bu kavram hidayet, hak ve do\u011fruluk kavramlar\u0131na olgunluk, dosdo\u011fruluk ve yetkin bilgililik kavramlar\u0131n\u0131n g\u00f6lgelerini de yans\u0131t\u0131r. Bu kavram sayesinde ger\u00e7ekler ve ilkeler \u00f6z kavray\u0131\u015f\u0131n ve sezgi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zenginli\u011fine kavu\u015fur. Bu sayede vicdanlarda dinamik bir insiyatif geli\u015fir ve bu insiyatif, sahibine iyiyi ve do\u011fruyu buldurur.<\/p>\n<p>Kur&#8217;an, insan kalbini d\u0131\u015fa a\u00e7arak, onu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rarak, ona kavray\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc .ve bilgi a\u015f\u0131layarak, nur ve hidayet kayna\u011f\u0131 ile aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurarak, onu evrensel yasalarla uyumlu hale getirerek insan\u0131 do\u011fru yola iletir. Ayn\u0131 zamanda hayat\u0131n prati\u011fini d\u00fczenleyip y\u00f6nlendiren sistemi ile de insan\u0131 do\u011fru yola iletir. Bu \u00f6ylesine ileri bir sistemdir ki, insanlar tarihleri boyunca hi\u00e7bir uygarl\u0131k ve hi\u00e7bir rejim alt\u0131nda bu sistemin d\u00fczeyine \u00e7\u0131kamam\u0131\u015flar; hi\u00e7bir d\u00f6nemde ne birey ve toplum baz\u0131nda ne kalp zenginli\u011fi ve sosyal geli\u015fme alan\u0131nda ve ne de ki\u015fisel ahl\u00e2k ve insanlar aras\u0131 ili\u015fkiler bak\u0131m\u0131ndan bu sistemin doruklar\u0131na erememi\u015flerdir. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Ona hemen inand\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Bu tepki Kur&#8217;an&#8217;\u0131 dinlemenin, onun do\u011fas\u0131n\u0131 kavraman\u0131n ve i\u00e7erdi\u011fi ger\u00e7e\u011fin etkisi alt\u0131nda kalman\u0131n do\u011fal ve tutarl\u0131 tepkisidir. Kur&#8217;an cinlerden gelen bu olumlu tepkiyi m\u00fc\u015friklere sunuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Kur&#8217;an&#8217;\u0131 i\u015fitiyorlar, fakat ona inanm\u0131yorlard\u0131. Bunun yerine onun cinlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlar ve Peygamberimizi ya kahin ya deli ya da \u015fair olarak niteliyorlard\u0131. Bu s\u0131fatlar\u0131n hepsi cin etkisini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran s\u0131fatlard\u0131r. Ama \u0130\u015fte cinlerin kendileri Kur&#8217;an&#8217;\u0131 i\u015fitir i\u015fitmez \u00e7arp\u0131l\u0131yorlar, g\u00f6n\u00fcllerinde \u015fiddetli bir \u00e7alkant\u0131 meydana geliyor, adamlar kendilerini kaybederek tepeden t\u0131rna\u011fa sars\u0131l\u0131yorlar. Arkas\u0131ndan ger\u00e7e\u011fi tan\u0131yarak ona olumlu tepki g\u00f6steriyorlar, onun i\u00e7eri\u011fine boyun e\u011fiyorlar ve &#8220;Hemen ona inand\u0131k&#8221; diyerek bu boyun e\u011fi\u015fi ilan ediyorlar, m\u00fc\u015frikler gibi bu ilahi mesaj\u0131n g\u00f6n\u00fcllerine y\u00f6nelik etkisini inatla ink\u00e2r etmiyorlar. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Art\u0131k Rabbimize hi\u00e7bir ortak ko\u015fmayaca\u011f\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte saf, kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z, net, do\u011fru, m\u00fc\u015friklik tortusundan ar\u0131nm\u0131\u015f, i\u00e7ine kurun-tu s\u0131zmam\u0131\u015f ve hurafe ile kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f iman b\u00f6yle olur. Bu iman Kur&#8217;an&#8217;\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ve benimsemeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7eri\u011fi iyi kavraman\u0131n sonucudur. Kur&#8217;an, muhataplar\u0131n\u0131 her t\u00fcrl\u00fc m\u00fc\u015friklik tortusundan ar\u0131nm\u0131\u015f bir Allah birli\u011fi (tevhid) ilkesine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Rabbimiz y\u00fcceler y\u00fccesidir; ne e\u015f ne evl\u00e2t edinmemi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Ayetin orjinalinde ge\u00e7en &#8220;cedd&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc &#8220;derece-paye&#8221;, ba\u015fka bir anlam\u0131 ile &#8220;de\u011fer-makam&#8221; di\u011fer bir anlamda &#8220;y\u00fccelik-egemenlik&#8221; demektir. B\u00fct\u00fcn bu adamlar &#8220;cedd&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ayetteki k\u0131sa anlam\u0131 Allah&#8217;\u0131n y\u00fcceli\u011fine, ululu\u011funa, e\u015f ve evlat edinmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesini akla bile getirmeye engel olarak derecedeki eri\u015filmezli\u011fine ili\u015fkin bir bilin\u00e7tir.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi araplar meleklerin Allah&#8217;\u0131n k\u0131zlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ve cin k\u00f6kenli analardan peydahland\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Oysa \u015fimdi cinler bu as\u0131ls\u0131z uydurmay\u0131 yalanl\u0131yarak y\u00fcce Allah&#8217;\u0131 bu t\u00fcr yak\u0131\u015ft\u0131rmalardan tenzih ediyorlar, bu t\u00fcr hurafelerin ak\u0131llar\u0131n ucundan bile ge\u00e7irilmesini yad\u0131rg\u0131yorlar. E\u011fer b\u00f6yle bir\u015fey olacak gibi olsa, bu as\u0131ls\u0131z ve masal \u00fcr\u00fcn\u00fc h\u0131s\u0131ml\u0131kla herkesten \u00f6nce cinler iftihar ederlerdi. Buna g\u00f6re cinlerden gelen bu yad\u0131rgama ba\u015fta m\u00fc\u015friklerin bu konudaki as\u0131ls\u0131z saplant\u0131lar\u0131 olmak \u00fczere \u015fu ya da bu bi\u00e7imde y\u00fcce Allah&#8217;a \u00e7ocuk yak\u0131\u015ft\u0131ran, ayn\u0131 t\u00fcrdeki b\u00fct\u00fcn sap\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ba\u015f\u0131na indirilmi\u015f a\u011f\u0131r bir bombad\u0131r. Devam edelim:<\/p>\n<p>&#8220;Me\u011fer aram\u0131zdaki aptallar Allah hakk\u0131nda as\u0131ls\u0131z s\u00f6zler s\u00f6yl\u00fcyorlarm\u0131\u015f. Oysa biz insanlar\u0131n ve cinlerin Allah hakk\u0131nda yalan s\u00f6zler s\u00f6yleyebileceklerine ihtimal vermiyorduk.&#8221;<\/p>\n<p>Burada cinler aralar\u0131ndaki aptallardan i\u015fittikleri Allah&#8217;\u0131n orta\u011f\u0131 oldu\u011fu, e\u015fi ve \u00e7ocuklar\u0131 oldu\u011fu yolundaki as\u0131ls\u0131z iddialara d\u00f6n\u00fcyorlar. Onlar dinledikleri Kur&#8217;an&#8217;\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bu t\u00fcr s\u00f6zlerin sa\u00e7ma oldu\u011funu kesinlikle anlam\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6yleyse bu t\u00fcr s\u00f6zleri s\u00f6ylemi\u015f olanlar bilgiden ve ak\u0131ldan yoksun aptallard\u0131r. Peki vaktiyle bu beyinsizlerin bu t\u00fcr s\u00f6zlerini ni\u00e7in onaylam\u0131\u015flard\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc insan olsun, cin olsun, hi\u00e7 kimsenin y\u00fcce Allah hakk\u0131nda yalan s\u00f6yleyebilece\u011fi ak\u0131llar\u0131n\u0131n ucundan ge\u00e7miyordu. Ba\u015fka bir deyimle onlara g\u00f6re bir kimsenin Allah hakk\u0131nda yalan konu\u015fma c\u00fcretini g\u00f6stermesi son derece m\u00fcthi\u015f ve a\u011f\u0131r bir su\u00e7tu. Bu y\u00fczden aralar\u0131ndaki aptallar onlara &#8220;Allah&#8217;\u0131n e\u015fi, \u00e7ocuklar\u0131 ve ortaklar\u0131 var&#8221; deyince bu s\u00f6zlere inanm\u0131\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o beyinsizlerin Allah&#8217;a iftira edebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorlard\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Allah hakk\u0131nda yalan s\u00f6ylemeyi yad\u0131rgayan bu bilin\u00e7, \u015fimdi onlar\u0131n iman etmeyi ba\u015farmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu bilin\u00e7 onlar\u0131n kalplerinin temiz ve do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor. Bu kalpler safl\u0131klar\u0131ndan yararlanan kurnazlar\u0131n yan\u0131ltma giri\u015fimleri y\u00fcz\u00fcnden sap\u0131kl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim ger\u00e7e\u011fin ok\u015fay\u0131\u015f\u0131 sayesinde ayn\u0131 kalpler silkinmi\u015f, ger\u00e7e\u011fi kavram\u0131\u015f, do\u011fruyu tan\u0131m\u0131\u015f ve tad\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r. Arkas\u0131ndan da g\u00fcr sesleri ile \u015f\u00f6yle seslenmekte gecikmemi\u015flerdir:<\/p>\n<p>&#8220;Biz harikul\u00e2de bir Kur&#8217;an dinledik. O do\u011fru yola iletiyor. Hemen inand\u0131k ona. Art\u0131k Rabbimize hi\u00e7bir ortak ko\u015fmayaca\u011f\u0131z. Rabbimiz y\u00fcceler y\u00fccesidir; ne e\u015f ne evlat edinmemi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Ger\u00e7e\u011fin ok\u015fay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanan bu silkini\u015f, Kurey\u015f kabilesinin \u015fefleri taraf\u0131ndan aldat\u0131lan \u00e7ok say\u0131daki kalbi de uyarmal\u0131yd\u0131. As\u0131ls\u0131z telkinlerle y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaklar\u0131, e\u015fi ve \u00e7ocuklar\u0131 oldu\u011funu sanmaya itilen bu kalpler, b\u00f6yle bir silkini\u015fle ihtiyatl\u0131 bir uyan\u0131kl\u0131k kazanmal\u0131, do\u011fruyu s\u00f6yleyen taraf\u0131n Peygamberimiz mi, yoksa Kurey\u015fin ileri gelenleri mi oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelmeli, kabile \u015feflerinin aptalca s\u00f6zlerine kar\u015f\u0131 besledikleri geleneksel k\u00f6r g\u00fcven sars\u0131lmaya y\u00fcz tutmal\u0131yd\u0131. Bu ger\u00e7ek dile getirilmekle bu say\u0131lan ama\u00e7lar\u0131n t\u00fcm\u00fcne erilmek istenmi\u015fti. Bu ger\u00e7e\u011fe parmak basmak Kur&#8217;an ile serke\u015f ve inat\u00e7\u0131 Kurey\u015f m\u00fc\u015frikleri aras\u0131ndaki uzun sava\u015f\u0131n bir a\u015famas\u0131, Kurey\u015flilerin kalplerindeki cahiliye tortular\u0131n\u0131 ay\u0131klamaya, sap\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceleri silmeye y\u00f6nelik sab\u0131rl\u0131 tedavi \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir halkas\u0131 idi. Bu kalplerin \u00e7o\u011funlu\u011fu da ger\u00e7e\u011fi kabul etmeye yatk\u0131n, saf kalplerdi. Fakat kuruntularla, hurafelerle, cahiliye \u00f6nderlerinin yan\u0131lt\u0131c\u0131 telkinleri ile g\u00fcd\u00fclerek sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Birtak\u0131m insanlar birtak\u0131m cinlere s\u0131\u011f\u0131n\u0131nlar ve bu tutum onlar\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Burada cinler, soyda\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ve insanlar \u00fczerinde egemenlik sahibi olduklar\u0131, bu yarat\u0131klar\u0131n fayda ya da zarar dokundurabilecek g\u00fc\u00e7te olduklar\u0131; karan\u0131n, denizlerin ve havan\u0131n belirli b\u00f6lgelerinde ya\u015famaya mahkum edildikleri yolundaki hurafelere de\u011finiyorlar. Daha bir\u00e7ok t\u00fcrleri olan bu hurafelerin gere\u011fi olarak eski araplar \u0131ss\u0131z bir \u00e7\u00f6lde ya da kuytu bir vadide konaklamak zorunda kald\u0131klar\u0131nda o y\u00f6redeki ayak tak\u0131m\u0131ndan cinlerin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinden korunmak i\u00e7in vadinin cin k\u00f6kenli efendisine s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar, arkas\u0131ndan g\u00fcven i\u00e7inde yat\u0131p uyurlard\u0131. Bu hurafeler ilkel cahiliye toplumlar\u0131nda yayg\u0131n olduklar\u0131 gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir\u00e7ok toplumunda da egemendir.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi insanlar\u0131n kalpleri \u015feytan\u0131n her t\u00fcrl\u00fc k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na ve y\u0131k\u0131c\u0131 giri\u015fimlerine a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak Allah&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nan kimseler bu y\u0131k\u0131c\u0131 giri\u015fimlerden ve k\u0131\u015fk\u0131rtmalardan korunabilirler. E\u011fer bir kimse \u015feytana s\u0131\u011f\u0131nmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsa bu s\u0131\u011f\u0131nmadan hi\u00e7bir yarar sa\u011flamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015feytan onun d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. O ona ancak bunal\u0131m ve s\u0131k\u0131nt\u0131 a\u015f\u0131lar. S\u00f6zkonusu cinler burada bize olup biteni anlatarak \u015f\u00f6yle diyorlar:<\/p>\n<p>&#8220;Birtak\u0131m insanlar, birtak\u0131m cinlere s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar ve bu tutum onlar\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Burada s\u00f6z\u00fc edilen sap\u0131kl\u0131k ve bunal\u0131m, belki de Allah&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nacaklar\u0131, Allah&#8217;\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 dileyecekleri yerde d\u00fc\u015fmanlar\u0131 olan \u015feytana s\u0131\u011f\u0131nan kimselerin kalplerini alt-\u00fcst eden sap\u0131kl\u0131k, bunal\u0131m ve endi\u015fe duygusudur. Oysa insanlar ilk atalar\u0131 Adem&#8217;den ve onunla \u015feytan aras\u0131nda beliren o eski d\u00fc\u015fmanl\u0131ktan beri \u015feytandan uzak durarak Allah&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nmakla emrolunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan kalbi, yarar sa\u011flamak ya da zarar\u0131 savmak umudu ile Allah&#8217;tan ba\u015fkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131nca endi\u015feden, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan, istikrars\u0131zl\u0131ktan ve g\u00fcvensizlikten ba\u015fka bir\u015fey elde edemez. \u0130\u015fte bu bunal\u0131mlar\u0131n en beteridir. Kalbe huzur ve g\u00fcven y\u00fcz\u00fc g\u00f6stermeyen koyu bir bunal\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki her\u015fey ve herkes de\u011fi\u015fmeye a\u00e7\u0131kt\u0131r, sabit ve kal\u0131c\u0131 de\u011fildir; gidici-ge\u00e7icidir, s\u00fcrekli de\u011fildir. E\u011fer kalp bu ge\u00e7ici ve de\u011fi\u015fmeye mahkum \u015feylere ve ki\u015filere ba\u011flan\u0131rsa onlarla birlikte sars\u0131l\u0131r, de\u011fi\u015fir, beklentilerin titre\u015fimlerinde dalgalan\u0131r, kayg\u0131l\u0131 olur, umut ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u015feyin ya da ki\u015finin ortadan kalkmas\u0131 ile amac\u0131n\u0131 kaybederek bo\u015flukta kal\u0131r. Hi\u00e7 yok olmayan &#8220;kal\u0131c\u0131&#8221; hi\u00e7 \u00f6lmeyen &#8220;diri&#8221; ve hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen &#8220;s\u00fcrekli&#8221; sadece y\u00fcce Allah&#8217;t\u0131r. Kim O&#8217;na y\u00f6nelirse hi\u00e7 y\u0131k\u0131lmayan, hi\u00e7 kaybolmayan de\u011fi\u015fmez ve istikrarl\u0131 bir dergaha y\u00f6nelmi\u015f olur. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;O sap\u0131k insanlar, t\u0131pk\u0131 sizler gibi, Allah&#8217;\u0131n hi\u00e7 kimseyi yeniden diriltmeyece\u011fini sanm\u0131\u015flard\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Peygamberimizi dinlemeye gelen cinler bu s\u00f6zleri soyda\u015flar\u0131na s\u00f6yl\u00fcyorlar, onlara birtak\u0131m cinlere s\u0131\u011f\u0131nan insanlardan s\u00f6zederek &#8220;Onlar da, sizler gibi, Allah&#8217;\u0131n peygamber g\u00f6ndermeyece\u011fini san\u0131yorlard\u0131&#8221; diyorlar. Fakat i\u015fin asl\u0131 sizin ve onlar\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 gibi de\u011fildir. \u0130\u015fte Allah \u015fu Peygamberi g\u00f6nderdi ve O&#8217;na do\u011fru yola ileten \u015fu Kur&#8217;an&#8217;\u0131 indirdi.<\/p>\n<p>Ayetin anlam\u0131 \u015f\u00f6yle de olabilir: &#8220;O insanlar t\u0131pk\u0131 sizler gibi, \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015f ve hesapla\u015fma olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015flar, bu y\u00fczden ahiret i\u00e7in hi\u00e7bir haz\u0131rl\u0131k yapmam\u0131\u015flar, ahireti k\u00f6kten inkar ettikleri i\u00e7in Peygamberin oraya ili\u015fkin verdi\u011fi t\u00fcm haberleri yalanlam\u0131\u015flard\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Bu san\u0131lar\u0131n (zanlar\u0131n) her ikisi de ger\u00e7e\u011fe terstir. Bunlar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insanlar\u0131 yaratma gerek\u00e7esini kavramaktan yoksun cahillik \u00f6rnekleridir. Y\u00fcce Allah insanlar\u0131 hem iyili\u011fe hem k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe, hem do\u011fru yola hem sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6nelmeye yatk\u0131n yeteneklerle donat\u0131lm\u0131\u015f olarak yaratt\u0131. Bu surenin ayetlerinden \u00f6\u011frendik ki, cinler de b\u00f6yledir, onlar da \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir yap\u0131da yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Yaln\u0131z iblis (\u015feytan) gibiler hari\u00e7. O varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe adam\u0131\u015f, Allah&#8217;a k\u00fcstah\u00e7a kafa tutarak O&#8217;nun rahmetinden kovulmu\u015f, b\u00f6ylece \u00e7ift y\u00f6ne a\u00e7\u0131k yeteneklerini dumura u\u011fratarak kat\u0131ks\u0131z k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn pen\u00e7esine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bundan dolay\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n rahmeti Peygamberler eli ile insanlara yard\u0131m etmeyi gerektirmi\u015ftir. Peygamberleri insanlar\u0131n vicdanlar\u0131ndaki iyilik potansiyelini harekete ge\u00e7irmekle, f\u0131tratlar\u0131ndaki do\u011fru yola d\u00f6n\u00fck yetene\u011fi uyarmakla g\u00f6revlendirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insanlara peygamber g\u00f6ndermeyece\u011fi bi\u00e7imindeki \u00f6n yarg\u0131 yersiz ve dayanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131klama ayetteki &#8220;Yabasa&#8221; fiilini &#8220;Peygamber g\u00f6nderme&#8221; anlam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde do\u011frudur. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn &#8220;yeniden dirilme&#8221; anlam\u0131na geldi\u011fini farz etti\u011fimiz takdirde \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapabiliriz: Bu hayat\u0131 izleyecek olan ahiretteki yeniden dirili\u015f olay\u0131, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir gerekliliktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n hesab\u0131 d\u00fcnyada tam olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 belirli bir hikmete dayanarak y\u00fcce Allah dilemi\u015ftir. Varolu\u015f olgusunu b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmeyi \u00f6ng\u00f6ren bu hikmeti, bu anlaml\u0131 gerek\u00e7eyi O biliyor, fakat biz bilmiyoruz. Bu hikmetin sonucu olarak y\u00fcce Allah ahirette yeniden dirilmeyi \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama\u00e7 kullar\u0131n hesaplar\u0131n\u0131 tam olarak g\u00f6rmek ve d\u00fcnyadaki ya\u015fant\u0131lar\u0131na uygun d\u00fc\u015fen kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 elde etmelerini sa\u011flamakt\u0131r. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hi\u00e7bir kulunu yeniden diriltmeyece\u011fini sanmak yersiz ve tutars\u0131zd\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n &#8220;kemal&#8221; s\u0131fat\u0131na, yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015fi yerinde yapt\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131na ters d\u00fc\u015fer.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Peygamberimizin Kur&#8217;an okurken dinleyen bu cin heyeti soyda\u015flar\u0131n\u0131n bu yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kur&#8217;an&#8217;da cinlerin bu s\u00f6zlerini aktararak m\u00fc\u015friklerin ayn\u0131 do\u011frultudaki saplant\u0131lar\u0131n\u0131 do\u011frultmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>C\u0130NLER\u0130N G\u00d6KY\u00dcZ\u00dcNDEN B\u0130LG\u0130 HIRSIZLIGI<\/strong><\/p>\n<p>Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetlerde bize yine cinlerin s\u00f6zleri aktar\u0131l\u0131yor. Bu s\u00f6zler evrenin \u00e7e\u015fitli birimlerine, varl\u0131k aleminin \u00e7e\u015fitli k\u00f6\u015felerine, g\u00f6klerin ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fik durumlar\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalard\u0131r. Onlar bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 Kur&#8217;an&#8217;\u0131n verdi\u011fi bilgilerden \u00f6\u011frenmi\u015flerdir. Bu s\u00f6zleri ile y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n Peygamberimize inen mesaj\u0131nda beliren iradesi ile \u00e7eli\u015fen her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fimden el \u00e7ekiyorlar, gayb\u0131 bildiklerine ili\u015fkin as\u0131ls\u0131z iddialar\u0131 kendi dilleri ile \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar, bu t\u00fcr ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7leri oldu\u011fu yolundaki yayg\u0131n saplant\u0131lar\u0131 yalanl\u0131yorlar. Okuyoruz:<br \/>\n<strong> 8- G\u00f6\u011f\u00fc yoklad\u0131k, oray\u0131 sert bek\u00e7ilerle ve g\u00f6kta\u015flar\u0131 ile dopdolu bulduk.<\/p>\n<p>9- Daha \u00f6nce g\u00f6\u011f\u00fcn elveri\u015fli dinleme yerlerinde pusuya yatard\u0131k. Fakat \u015fimdi hangimiz oran\u0131n seslerini i\u015fitmeye \u00e7al\u0131\u015fsa kendisini bekleyen g\u00f6kta\u015flar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>10- Acaba yery\u00fcz\u00fcndekiler i\u00e7in k\u00f6t\u00fcl\u00fck m\u00fc dileniyor, yoksa Rabbleri onlar hakk\u0131nda iyilik mi diliyor, bunu bilmiyoruz.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ayetlerde cinlerin kendi s\u00f6zlerinden aktar\u0131lan olaylar bize \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor: Onlar Peygamberimiz gelmeden \u00f6nce -belki de Hz. \u0130sa ile Peygamberimizin geli\u015fi aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde- y\u00fcceler alemi ile ili\u015fki kurma, meleklerin yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan yarat\u0131klara ili\u015fkin konu\u015fmalar\u0131ndan bilgi s\u0131zd\u0131rma giri\u015fimlerinde bulunabiliyorlard\u0131. Meleklerin bu konu\u015fmalar\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n yery\u00fcz\u00fcne ili\u015fkin pl\u00e2n\u0131n\u0131n ve dile\u011finin uygulanmas\u0131 ile ilgili idi. Cinler s\u0131zd\u0131rd\u0131klar\u0131 bu bilgileri dostlar\u0131 olan kahinlere ve bilgi\u00e7lere aktar\u0131yorlar, bu kahinler de \u015feytan\u0131n pl\u00e2nlar\u0131 uyar\u0131nca insanlar aras\u0131nda bozgunculuk \u00e7\u0131kar\u0131yorlard\u0131. Ba\u015fka bir deyimle \u015feytanlar\u0131n kuklalar\u0131 olan bu kahinler ve bilgi\u00e7ler, cinlerden s\u0131zd\u0131rd\u0131klar\u0131 az miktardaki ger\u00e7e\u011fe b\u00fcy\u00fck o~anda &#8220;bat\u0131l&#8221; ve e\u011frilik katarak bu yan\u0131lt\u0131c\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 halk y\u0131\u011f\u0131nlar \u0131 aras\u0131nda yay\u0131yor, iki d\u00f6nem aras\u0131ndaki peygambersiz bo\u015fluktan yararlanarak yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u00fczenini bozuyorlard\u0131. Bu bilgi s\u0131zd\u0131rma ve onu kahinlere aktar\u0131na i\u015fleminin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine gelince Kur&#8217;an bu konuda bize hi\u00e7bir bilgi vermiyor. B\u00f6yle olunca bu meseleyi kurcalamak gereksizdir. Burada bize anlat\u0131lan ger\u00e7e\u011fin \u00f6z\u00fc ve i\u00e7eri\u011fi ile yetinmeliyiz.<\/p>\n<p>Peygamberimizin okudu\u011fu Kur&#8217;an&#8217;\u0131 dinlemeye gelen cinlerin bu konudaki s\u00f6yledikleri \u015fudur: Cinler art\u0131k g\u00f6kten bilgi s\u0131zd\u0131ram\u0131yorlar. \u015eimdilerde b\u00f6yle bir y &#8221; &#8221; &#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fe giri\u015ftiklerinde -ki bu giri\u015fimlerini &#8220;g\u00f6\u011fe dokunma , g\u00f6\u011f\u00fc yoklama olarak tan\u0131ml\u0131yorlar- \u00f6nlerindeki yolu kapal\u0131 ve g\u00fcvenlik ekipleri taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f buluyorlar. Bu koruma ekipleri taraf\u0131ndan g\u00f6kta\u015f\u0131 bombard\u0131man\u0131na tutuluyorlar, alev sa\u00e7an bu ta\u015flar g\u00f6kten bilgi s\u0131zd\u0131rmaya kalk\u0131\u015fanlar\u0131n ba\u015flar\u0131na ya\u011farak \u00f6lmelerine yola\u00e7\u0131yor. Ayr\u0131ca &#8220;Acaba yery\u00fcz\u00fcndekiler i\u00e7in k\u00f6t\u00fcl\u00fck m\u00fc dileniyor, yoksa Rabbleri onlar hakk\u0131nda iyilik mi diliyor, bunu bilmiyoruz&#8221; diyerek insanlar\u0131n gelece\u011fine ili\u015fkin gayb hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmediklerini ilan ediyorlar. Bu s\u00f6zleri ile k\u0131saca \u015funu demek istiyorlar: &#8220;Gayb\u0131n s\u0131rlar\u0131na ili\u015fkin bilgi y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n tekelindedir, bu s\u0131rlar\u0131 O&#8217;ndan ba\u015fka hi\u00e7 kimse bilemez. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kullar\u0131 i\u00e7in ne gibi bir gelecek belirledi\u011fini biz bilemeyiz. Acaba onlara k\u00f6t\u00fcl\u00fck indirmeyi planlam\u0131\u015ft\u0131r da bu y\u00fczden sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kuca\u011f\u0131na m\u0131 at\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r, yoksa onlar\u0131n do\u011fru yola girmelerini, hidayete ermelerini mi planlam\u0131\u015ft\u0131r, bu konuda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6yleyemeyiz.&#8221; G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, cinler do\u011fru yolu, hidayeti k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na, yani iyili\u011fin yerine koyuyorlar. Ger\u00e7ekten do\u011fru yolda olmak, hidayete ermek iyili\u011fin ta kendisi oldu\u011fu gibi getirece\u011fi sonu\u00e7 da sadece iyiliktir.<\/p>\n<p>K\u00e2hinlerin, gayba ili\u015fkin s\u00f6zde bilgilerine dayanak sayd\u0131klar\u0131 kaynak gayb alemi hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fini belirtti\u011fine g\u00f6re art\u0131k s\u00f6ylenecek hi\u00e7bir s\u00f6z kalmam\u0131\u015f, bu konudaki b\u00fct\u00fcn iddialar havada kalm\u0131\u015f, k\u00e2hinlik ve bilgi\u00e7lik i\u015fi son bulmu\u015ftur. Gayba ili\u015fkin bilginin y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n tekelinde oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131z bir ger\u00e7ek olmu\u015ftur. Art\u0131k hi\u00e7 kimse gayb\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 bildi\u011fini ve bu alanda kehanette bulunabilece\u011fini s\u00f6ylemeye c\u00fcret edemez. B\u00f6ylece Kur&#8217;an insan akl\u0131n\u0131 bu t\u00fcr kuruntular\u0131n ve iddialar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtararak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fturmu\u015ftur. O g\u00fcnden itibaren insanl\u0131\u011f\u0131n olgunluk \u00e7a\u011f\u0131na erdi\u011fini, hurafelerin ve masallar\u0131n k\u0131skac\u0131ndan yakas\u0131n\u0131 kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Peki, g\u00f6kteki bu g\u00fcvenlik ekibi nerede duruyor? Kimlerden olu\u015fuyor? \u015eeytanlar\u0131 nas\u0131l g\u00f6kta\u015flar\u0131 ile bombal\u0131yor? Ne Kur&#8217;an ve ne de hadisler bu konuda bir\u015fey s\u00f6ylemiyor. Bu gayb konusu hakk\u0131nda bu iki kaynak d\u0131\u015f\u0131nda bilgi alaca\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fka bir kaynak da yok. E\u011fer y\u00fcce Allah bu konularda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi vermenin yarar\u0131m\u0131za olaca\u011f\u0131n\u0131 bilseydi, mutlaka bu bilgiyi verirdi. B\u00f6yle bir bilgiyi bize vermedi\u011fine g\u00f6re bizim bu konular\u0131 kurcalamam\u0131z, hayat d\u00fczeyimize ve yararl\u0131 bilgi da\u011farc\u0131\u011f\u0131m\u0131za hi\u00e7bir katk\u0131s\u0131 olmayan bo\u015f bir \u00e7abad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu t\u00fcr itirazlar yapmak ve bu yolda tart\u0131\u015fmalara giri\u015fmek de yersizdir: &#8220;Efendim g\u00f6kta\u015flar\u0131, meteorlar Peygamberimizden \u00f6nce de sonra da evrensel d\u00fczenin belirli kanunlar\u0131na g\u00f6re hareket ederler. Astronomi bilginleri bu kurallar\u0131 a\u00e7\u0131klamaktad\u0131rlar.&#8221; Bir kere astronomi bilginlerinin dayand\u0131klar\u0131 kuramlar do\u011fru da olabilir, yanl\u0131\u015f da. Do\u011fru olduklar\u0131n\u0131 farzetsek bile bu durum konumuzun d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6kta\u015flar\u0131 do\u011fal hareketlerini yaparken ayn\u0131 zamanda \u015feytanlar\u0131 da bombalam\u0131\u015f olabilirler. Bunun yan\u0131s\u0131ra do\u011fal kanunlar\u0131 dile\u011fi uyar\u0131nca y\u00f6nlendiren y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n iradesi uyar\u0131nca bu ate\u015fli g\u00f6k cisimleri kimi zaman \u015feytanlar\u0131 bombalamak i\u00e7in ve kimi zaman da ba\u015fka bir ama\u00e7la harekete ge\u00e7ebilirler.<\/p>\n<p>Bir de Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 sembolik ifadeler sayanlar var. Onlar g\u00f6re g\u00f6re Allah, Kur&#8217;an&#8217;\u0131 onunla \u00e7eli\u015fen unsurlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 korumak amac\u0131na y\u00f6nelik olarak bu t\u00fcr sembolik ifadelere yer vermi\u015ftir, buna g\u00f6re bu ifadeleri,somut anlamlar\u0131na g\u00f6re alg\u0131lamak do\u011fru de\u011fildir. B\u00f6ylelerini bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcncelere s\u00fcr\u00fckleyen sebep, Kur&#8217;an&#8217;a kafalar\u0131ndaki \u00f6n yarg\u0131larla yakla\u015fmalar\u0131d\u0131r. Onlar bu \u00f6n yarg\u0131lar\u0131 Kur&#8217;an-d\u0131\u015f\u0131 kaynaklardan alm\u0131\u015flard\u0131r. Sonra Kur&#8217;an&#8217;\u0131 kafalar\u0131nda \u00f6nceden yer etmi\u015f olan bu pe\u015fin yarg\u0131lara g\u00f6re a\u00e7\u0131klamaya kalk\u0131\u015f\u0131rlar. Bu y\u00fczden melekleri iyili\u011fi ve Allah&#8217;a ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 simgeleyen g\u00fc\u00e7ler, \u015feytanlar\u0131 da k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve Allah&#8217;a ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 sembolize eden g\u00fc\u00e7ler olarak yorumlarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur&#8217;an&#8217;la y\u00fczy\u00fcze g\u00e9lmeden \u00f6nce kafalar\u0131na \u00e7\u00f6reklenen \u00f6n yarg\u0131lara g\u00f6re meleklerin, \u015feytanlar\u0131n ve cinlerin ayetlerde anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde varolmalar\u0131, b\u00f6ylesine somut hareketlere giri\u015fmeleri ve pratik etkiler meydana getirmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Peki, bu adamlar bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri nereden ald\u0131lar? Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ayetlerini ve Peygamberimizin s\u00f6zlerini de\u011ferlendirirken kriter olarak kulland\u0131klar\u0131 bu \u00f6n yarg\u0131lar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 nedir?<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131 anlaman\u0131n, a\u00e7\u0131klaman\u0131n ve \u0130sl\u00e2m&#8217;a uygun bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi olu\u015fturman\u0131n ideal yolu \u015fudur: \u0130nsan b\u00f6yle bir i\u015fe giri\u015firken b\u00fct\u00fcn eski d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kafas\u0131ndan silip atmal\u0131, Kur&#8217;an&#8217;a her t\u00fcrl\u00fc \u00f6n yarg\u0131dan ar\u0131nm\u0131\u015f bir mant\u0131k ve bilin\u00e7le yakla\u015fmal\u0131, varl\u0131k alemine ili\u015fkin ger\u00e7ekleri Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ve hadislerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile uyu\u015fan yarg\u0131lara dayand\u0131rmal\u0131, Kur&#8217;an&#8217;\u0131 ve hadisleri Kur&#8217;an-d\u0131\u015f\u0131 kriterlere g\u00f6re de\u011ferlendirmeye kalk\u0131\u015fmamal\u0131, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n &#8220;var&#8221; dedi\u011fi hi\u00e7bir \u015feyi ne ink\u00e2r etmeli ne \u00e7arp\u0131tmal\u0131, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n &#8220;yok&#8221; dedi\u011fi hi\u00e7bir \u015feye de &#8220;var&#8221; dememelidir. Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ne &#8220;var&#8221; ne de &#8220;yok&#8221; dedi\u011fi konulara gelince o alanda herkes akl\u0131n\u0131n erdi\u011fi ve bilgi birikiminin elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00f6z s\u00f6yleyebilir.<\/p>\n<p>Biz bu s\u00f6zleri, elbette ki, Kur&#8217;an&#8217;a inanmakla birlikte onun ayetleri ile kafalar\u0131ndaki \u00f6n yarg\u0131lar ve zihinlerinde \u00e7\u00f6reklenen do\u011fal ger\u00e7eklere ili\u015fkin eski d\u00fc\u015f\u00fcnceler aras\u0131nda uyum sa\u011flamak amac\u0131 ile ayetleri \u00e7arp\u0131tarak yorumlamaya kalk\u0131\u015fanlara s\u00f6yl\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Bir de Kur&#8217;an&#8217;a inanmad\u0131klar\u0131 halde s\u0131rf bilimsel bulu\u015flar o noktaya eremedi diye Kur&#8217;an&#8217;daki bu t\u00fcr kavramlar\u0131 inkar etme gayretke\u015fli\u011fine kap\u0131lanlar var ki, bunlar\u0131n tutumu ger\u00e7ekten g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr. Sebebine gelince bilim, hen\u00fcz \u00f6n\u00fcnde duran ve deneylerinde kulland\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 bilemiyor. Ama onun bu bilmeyi\u015fi, do\u011fald\u0131r ki, bu varl\u0131klar\u0131n varolduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fini ortadan kald\u0131rmaz. \u00dcstelik az\u0131msanmayacak say\u0131daki ger\u00e7ek bilim adamlar\u0131 yava\u015f yava\u015f, t\u0131pk\u0131 dindarlar gibi, &#8220;bilinmezlik&#8221; ger\u00e7e\u011fine inanmaya ba\u015flam\u0131\u015flar, en az\u0131ndan bilmediklerini inkar etmekten vazge\u00e7meye y\u00f6nelmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu adamlar daha \u00f6nce bilimin ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131klar\u0131, \u00dcstelik g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde duran bir\u00e7ok konuda bilinmezlik duvarlar\u0131 ile y\u00fczy\u00fcze geldiklerini g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir, hem de bu \u00e7\u0131kmazlara saplan\u0131rken kulland\u0131klar\u0131 y\u00f6ntem bilimsel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi olmu\u015ftur. Bu y\u00fczden soylu ve bilimsel bir al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc benimsemi\u015flerdir. Bu al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc tutumda ne iddial\u0131 konu\u015fmalar\u0131n belirtilerine ve ne de bilinmezlik ger\u00e7e\u011fini k\u00fcstah\u00e7a reddeden bir \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131\u011f\u0131n damgas\u0131na rastlayamazs\u0131n\u0131z. Fakat Bilim simsarlar\u0131 ile bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce yaygarac\u0131lar\u0131 b\u00f6ylesine soylu bir al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn uza\u011f\u0131ndad\u0131rlar, onlar hem din kaynakl\u0131 ger\u00e7ekleri ve hem de bilgimize kapal\u0131 ger\u00e7ekleri pervas\u0131zca inkar etmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>\u00c7evremizi saran evren \u00e7e\u015fitli s\u0131rlarla, g\u00fc\u00e7lerle dolu, \u00e7e\u015fitli ruhlarla donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Elimizdeki bu sure -t\u0131pk\u0131 Kur&#8217;an&#8217;\u0131n \u00f6b\u00fcr sureleri gibi- bu varl\u0131klara ili\u015fkin ger\u00e7eklerin baz\u0131 y\u00f6nlerini bilgimize sunuyor. Bu ger\u00e7ekler varl\u0131k alemine ve bu varl\u0131k aleminde bulunan g\u00fc\u00e7lere, ruhlara ve canl\u0131lara ili\u015fkin do\u011fru ve ger\u00e7ek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak yeterliliktedir. \u00c7evremizde k\u0131m\u0131ldayan bu g\u00fc\u00e7lerle, ruhlarla ve canl\u0131lar ile bizim varl\u0131klar\u0131m\u0131z ve hayatlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim vard\u0131r. \u0130\u015fte bu d\u00fc\u015f\u00fcnce M\u00fcsl\u00fcman\u0131 di\u011fer insanlardan ayr\u0131 yapan, onu saplant\u0131lar ve hurafeler ile kof iddialar ve \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131klar aras\u0131ndaki orta noktaya yerle\u015ftiren tutarl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin kayna\u011f\u0131 Kur&#8217;an ve s\u00fcnnettir. M\u00fcsl\u00fcman \u00f6b\u00fcr b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, b\u00fct\u00fcn s\u00f6zleri, b\u00fct\u00fcn yorumlar\u0131 bu iki kayna\u011f\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirir.<\/p>\n<p>\u015eunu da hemen belirtelim ki, insan akl\u0131n\u0131n bilinmezin ufuklar\u0131n\u0131 kurcalayaca\u011f\u0131 belirli bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 vard\u0131r. islam bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u0131srarla te\u015fvik eder, akl\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir destekle o y\u00f6ne do\u011fru iter. Fakat bu belirli alan\u0131n \u00f6tesinde insan akl\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na giri\u015femeyece\u011fi bir ba\u015fka alan vard\u0131r. Akla bu g\u00fc\u00e7 verilmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n bu alan\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ihtiyac\u0131 yoktur. Yery\u00fcz\u00fcndeki halifelik g\u00f6revi i\u00e7in gerekli olmayan bilgiler insana kapal\u0131 tutulmu\u015ftur. Ona bu alanda yard\u0131mc\u0131 olman\u0131n hi\u00e7bir gerek\u00e7esi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr bilgiler ona g\u00f6re olmad\u0131klar\u0131 gibi onun uzmanl\u0131k alan\u0131na da girmezler. Bu t\u00fcr bilgilerin \u00e7evresindeki canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klara g\u00f6re evrendeki konumunu bilmesine yarayacak kadar\u0131 gereklidir ki, bu kadarl\u0131k gayb bilgisini insana a\u00e7\u0131klama i\u015fini y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kendisi \u00fcstlenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bilgi onun \u00f6\u011frenme g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015far, ayr\u0131ca y\u00fcce Allah ona verdi\u011fi bu gayb bilgisinin dozaj\u0131n\u0131 kapasitesine g\u00f6re ayarlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte meleklere, \u015feytanlara, ruha, ilk yarat\u0131l\u0131\u015fa ve insan\u0131n ilerde ne olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin gayb bilgileri bu t\u00fcr bilgiler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hidayeti sayesinde do\u011fru yolu bulanlar bu konularda y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n indirdi\u011fi kutsal kitaplarda ve Peygamberlerin s\u00f6zlerinde bulduklar\u0131 bilgilerle yetinirler. Bu s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgilerden yararlanarak yarat\u0131c\u0131n\u0131n y\u00fcceli\u011fini, yaratma olay\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hikmetleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler: bu alemler ve bu ruhlar ortas\u0131nda insan\u0131n konumunu irdelerler; gerek yery\u00fcz\u00fcnde ve gerekse uzaydaki \u00f6b\u00fcr gezegenlerde akl\u0131n bilgi edinme s\u0131n\u0131rlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar yaparlar; edindikleri bilgileri davran\u0131\u015f alan\u0131nda, \u00fcretim faaliyetlerinde, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kalk\u0131nd\u0131rma \u00e7abalar\u0131nda ve halifelik g\u00f6revinin gereklerini yerine getirmede kullan\u0131rlar. Bu \u00e7abalar s\u0131ras\u0131nda y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n direktiflerine ba\u011fl\u0131 kal\u0131rlar, O&#8217;na y\u00f6nelirler, O&#8217;nun y\u00fckselmesini istedi\u011fi doru\u011fa t\u0131rmanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi yoldan saparak ba\u015fka yollar tutturanlara gelince bunlar iki ana gruba ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p>Birinci gruptakiler s\u0131n\u0131rl\u0131 ak\u0131llar\u0131 ile &#8220;s\u0131n\u0131rs\u0131z&#8221;\u0131 kavramaya kalk\u0131\u015f\u0131rlar; kutsal kitaplara ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n zat\u0131n\u0131 ve bilgimize kapal\u0131 alemlerin s\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yeltenirler. Evrenin s\u0131rlar\u0131n\u0131 ve b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan filozoflar bu gruba girerler. Adamlar bu \u00e7abalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda t\u00f6kezlerler, t\u0131pk\u0131 doru\u011funa eri\u015filmez bir y\u00fcce da\u011fa t\u0131rmanmaya kalk\u0131\u015fan \u00e7ocuklar gibi zavall\u0131la\u015f\u0131rlar. Ya da &#8220;varolu\u015f&#8221; bilmecesinin s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yeltenirler. Oysa evren alfabesinin daha ilk harflerini bellemi\u015f de\u011fillerdir.<\/p>\n<p>\u00dcnl\u00fc filozoflar olmalar\u0131na ra\u011fmen bu adamlar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnceler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler Kur&#8217;an&#8217;\u0131n yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k ve tutarl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcl\u00fcn\u00e7l\u00fckleri daha bariz bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler t\u00f6kezlemeleri bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcrler, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcrler, tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcrler, a\u00e7\u0131klamaya kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 varl\u0131k aleminin g\u00f6rkemi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda basitlikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcrler. Bu gruba \u00fcnl\u00fc eski yunan filozoflar\u0131 da, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemlerine \u00f6zenen islam filozoflar\u0131 da, \u00e7a\u011fda\u015f filozoflar da girerler. Hi\u00e7 birini bu kategorinin d\u0131\u015f\u0131nda tutmuyorum. Hepsinin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, islam\u0131n varl\u0131k alemine ili\u015fkin orjinal d\u00fc\u015f\u00fcncesi kar\u015f\u0131s\u0131nda komiktir.<\/p>\n<p>Bunlar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n direktiflerine yan \u00e7izen gruplar\u0131n birincisidir. Bu gruplar\u0131n ikincisine gelince bu adamlar felsefecilerin bilgi edinme y\u00f6ntemlerinin yarars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flar, bu y\u00fczden bilim edinme ve ara\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile deneysel ve uygulamal\u0131 bilimler alan\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r, bilgimize kapal\u0131 alemlerin s\u0131rlar\u0131n\u0131 kurcalamay\u0131 kesinlikle bir yana b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alana girecek yol bulamad\u0131klar\u0131 gibi y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n o alana ili\u015fkin direktiflerini de umursamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu y\u00fczden zaten y\u00fcce Allah&#8217;\u0131 kavramaktan da yoksun kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu adamlar onsekizinci ve on dokuzuncu y\u00fczy\u0131llarda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n doruklar\u0131nda gezindiler. Fakat bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren i\u00e7inde y\u00fczd\u00fckleri bilimsel \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131\u011f\u0131n sarho\u015flu\u011fundan yava\u015f yava\u015f ay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc madde, avu\u00e7lar\u0131 i\u00e7inden kayarak \u0131\u015f\u0131nlara (radyasyona) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, \u00f6z\u00fc bak\u0131m\u0131ndan belirsizli\u011fe g\u00f6m\u00fcld\u00fc, hatta nerede ise hangi kanunlara ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bile bilinmez oldu.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k islam, berrakl\u0131k kayas\u0131 \u00fczerindeki yerinde sabit duruyor. insanl\u0131\u011fa bilinmez aleminden gerekti\u011fi ve yararl\u0131 oldu\u011fu kadar bilgi sunuyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda akl\u00ee enerjilerini yery\u00fcz\u00fc halifeli\u011fine ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131yor. Ak\u0131llar i\u00e7in g\u00fcven i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilecek alanlar haz\u0131rl\u0131yor. Ara\u015ft\u0131r\u0131na yeteneklerini bilgimize a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alanlarda en tutarl\u0131 ve ge\u00e7erli y\u00f6ntemlerle iletiyor.<\/p>\n<p><strong>M\u00dc&#8217;M\u0130N VE KAF\u0130R C\u0130NLER<\/strong><\/p>\n<p>Daha sonraki ayetlerde cinler, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hidayeti kar\u015f\u0131s\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131 ve tutumlar\u0131n\u0131 anlat\u0131yorlar. Bu a\u00e7\u0131klamalarda onlar\u0131n da t\u0131pk\u0131 insanlar gibi ikiz karakterli bir yarat\u0131l\u0131\u015fta olduklar\u0131n\u0131, hem do\u011fru yola hem de sap\u0131kl\u0131\u011fa yatk\u0131n olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011freniyoruz. A\u015fa\u011f\u0131daki ayetlerde cinler bize daha \u00f6nce kendisine iman ettiklerini a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 Rablerine ili\u015fkin inan\u00e7lar\u0131ndan ve do\u011fru yolda olan ile yoldan \u00e7\u0131kan\u0131n kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 ak\u0131bete ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden s\u00f6zediyorlar. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p><strong>11- Aram\u0131zda iyiler de var, bu d\u00fczeye eri\u015fememi\u015f olanlar da var; farkl\u0131 yollara ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n<p>12- Yery\u00fcz\u00fcnde Allah ile ba\u015f edemeyece\u011fimizi ve O&#8217;ndan ka\u00e7\u0131p kurtulamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kesinlikle anlad\u0131k.<\/p>\n<p>13- Biz do\u011fru yola ileten Kur&#8217;\u00e2n&#8217;\u0131 i\u015fitir-i\u015fitmez ona inand\u0131k. Kim Rabbine inan\u0131rsa ne haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framaktan ve ne zora ko\u015fulmaktan korkar.<\/p>\n<p>14- Aram\u0131zda M\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fu gibi ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler de var. M\u00fcsl\u00fcman olanlar, do\u011fruyu aray\u0131p bulanlard\u0131r.<\/p>\n<p>15- Ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler ise cehennem odunlar\u0131d\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n<p>Cinlerin aralar\u0131nda iyilerin de, k\u00f6t\u00fclerin de, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenlerin de bulundu\u011fu yolundaki bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bu yarat\u0131klar\u0131n da, t\u0131pk\u0131 insanlar gibi, ikiz karakterli olduklar\u0131m, hem iyili\u011fe hem de k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe yatk\u0131n olduklar\u0131n\u0131 ortaya koyar. Yaln\u0131z o soydan gelen \u015feytan ve adamlar\u0131 hari\u00e7. Onlar kendilerini s\u0131rf k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe adam\u0131\u015flard\u0131r-. Bu a\u00e7\u0131klama bu yarat\u0131klara ili\u015fkin yayg\u0131n kanaatleri d\u00fczeltebilecek son derece \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131klamad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara ve bilim adamlar\u0131na var\u0131ncaya kadar \u00e7o\u011fumuz \u015fu inanc\u0131 ta\u015f\u0131yor: Cinler k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn simgesidirler, yap\u0131sal \u00f6zellikleri itibar\u0131 ile kendilerini s\u0131rf k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe adam\u0131\u015flard\u0131r, iki y\u00f6nl\u00fc yarat\u0131l\u0131\u015fta olan tek canl\u0131 insand\u0131r. Bu yan\u0131lg\u0131, yukarda de\u011findi\u011fimiz gibi, varl\u0131klar alemine ili\u015fkin Kur&#8217;an-d\u0131\u015f\u0131 \u00f6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131zdan kaynaklan\u0131yor. \u015eimdi bu as\u0131ls\u0131z yan\u0131lg\u0131m\u0131z\u0131 Kur&#8217;an kaynakl\u0131 bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6zden ge\u00e7irip d\u00fczeltmemiz gerekir.<\/p>\n<p>S\u00f6zkonusu cin heyeti \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n<p>&#8220;Aram\u0131zda iyiler de var, bu d\u00fczene eri\u015fmemi\u015f olanlar da var.&#8221;<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile durumlar\u0131n\u0131 ana \u00e7izgileri ile a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar. Sonra s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle ba\u011fl\u0131yorlar:<\/p>\n<p>&#8220;Farkl\u0131 yollara ayr\u0131ld\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Yani farkl\u0131 yollara koyularak birbirine ayr\u0131 d\u00fc\u015fen, \u00e7eli\u015fik gruplara b\u00f6l\u00fcnd\u00fck. Arkas\u0131ndan iman ettikten sonra Allah hakk\u0131ndaki inan\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar:<\/p>\n<p>&#8220;Yery\u00fcz\u00fcnde Allah ile ba\u015fedemiyece\u011fimizi ve O&#8217;ndan ka\u00e7\u0131p kurtulamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kesinlikle anlad\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Bu yarat\u0131klar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n yery\u00fcz\u00fcne egemen olan g\u00fcc\u00fcn\u00fc; O&#8217;nun egemenlik alan\u0131ndan ka\u00e7maya, O&#8217;nun elinden kurtulmaya, O&#8217;nun g\u00fcc\u00fcnden yaka s\u0131y\u0131rmaya g\u00fc\u00e7lerinin yetmeyece\u011fini biliyorlar. Onlar yery\u00fcz\u00fcnde y\u00fcce Allah ile ba\u015fedemeyecekleri gibi yery\u00fcz\u00fcnde ka\u00e7makla da O&#8217;nunla ba\u015fa \u00e7\u0131kamazlar. Bu s\u00f6zler kulun Rabbi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yarat\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ezici ve \u00fcst\u00fcn otoritesine ili\u015fkin bilinci dile getirmektedir.<\/p>\n<p>Birtak\u0131m insanlar\u0131n kendilerine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131klar\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yard\u0131mlar\u0131na ba\u015fvurduklar\u0131, hatta kimi m\u00fc\u015friklerin Allah&#8217;\u0131n akrabalar\u0131 sayd\u0131klar\u0131 cinler bunlard\u0131r. \u0130\u015fte bu cinler y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fcklerini, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131ndaki zavall\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kar\u015f\u0131 konulmaz iradesi \u00f6n\u00fcndeki ezikliklerini kendi dilleri ile itiraf ediyorlar. B\u00f6ylece sadece kendi soyda\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fil, m\u00fc\u015friklerin yan\u0131lg\u0131lar\u0131n\u0131 da d\u00fczeltiyorlar, evrene ve evrendeki t\u00fcm varl\u0131klara egemen olan tek g\u00fcc\u00fcn Allah&#8217;\u0131n g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu vurguluyorlar.<\/p>\n<p>Arkas\u0131ndan hidayete erdiren Kur&#8217;an&#8217;\u0131 dinledikleri andaki tepkilerini anlat\u0131yorlar. Bu durumu daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131. Fakat burada s\u00f6z s\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken, iman s\u0131nav\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda gruplara ve farkl\u0131 kesimlere ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerken bu tepkilerini tekrar g\u00fcndeme getirmeyi uygun g\u00f6r\u00fcyorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Biz do\u011fru yola ileten Kur&#8217;an&#8217;\u0131 i\u015fitir-i\u015fitmez ona inand\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Hidayete y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 i\u015fiten herkesin b\u00f6yle davranmas\u0131 gerekir. Cinler burada &#8220;hidayeti i\u015fitir-i\u015fitmez&#8221; derken Kur&#8217;an&#8217;\u0131 kastediyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc dinledikleri oydu. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, Kur&#8217;an&#8217;a &#8220;hidayet&#8221; ad\u0131n\u0131 tak\u0131yorlar. Ger\u00e7ekten Kur&#8217;an hem \u00f6z\u00fc bak\u0131m\u0131ndan hem de sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan &#8220;hidayet&#8221;tir.<\/p>\n<p>Sonra Rablerine ba\u011flad\u0131klar\u0131 g\u00fcveni dile getiriyorlar. Bu s\u00f6zler m\u00fc&#8217;min bir kulun Rabbine y\u00f6nelik g\u00fcvenini sembolize eder. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Kim Rabbine inan\u0131rsa ne haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framaktan ve ne zora ko\u015fulmaktan korkar.&#8221;<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zler y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n adaletine ve \u00fcst\u00fcn g\u00fcc\u00fcne beslenen g\u00fcvenin ifadesidir; ger\u00e7ek iman\u0131n \u00f6z\u00fcnden kaynaklanan huzurun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah adildir, m\u00fc&#8217;mini hak kayb\u0131na u\u011fratmaz, onu g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fan bask\u0131lar alt\u0131nda ezmez. O g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, m\u00fcmin kulunun hak kayb\u0131na u\u011framas\u0131na meydan vermez, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde emek harcamas\u0131na ve s\u0131k\u0131nt\u0131ya katlanmas\u0131na g\u00f6z yummaz. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n korumas\u0131 ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda olan m\u00fc&#8217;minin hakk\u0131na kim el koyabilir ya da onu zora ko\u015farak bask\u0131 alt\u0131na alabilir? Kimi zaman m\u00fc&#8217;min d\u00fcnyada baz\u0131 mahrumiyetlere u\u011frat\u0131labilir. Fakat bu onun hak kayb\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc u\u011frad\u0131\u011f\u0131 mahrumiyetler ileride kar\u015f\u0131lanacak ve hakk\u0131n\u0131n yokolmas\u0131na engel olunacakt\u0131r. Yine m\u00fc&#8217;min kimi zaman yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn kaba g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan eziyetlere u\u011frat\u0131labilir. Fakat bu eziyetler de onun bask\u0131lar\u0131n kuca\u011f\u0131na at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumlarda y\u00fcce Allah onun imdad\u0131na yeti\u015fecek kendisine ac\u0131lara katlanma g\u00fcc\u00fc ba\u011f\u0131\u015flar; b\u00f6ylece m\u00fc&#8217;min bu eziyetlerden k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kar, onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile derecesini y\u00fckseltir. Rabbi ile aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ili\u015fki \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde hafifletir, bunlar\u0131 d\u00fcnya ve ahirete y\u00f6nelik mutlulu\u011funun sermayesi haline getirir.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re hak kayb\u0131na u\u011frama ve katlanamayaca\u011f\u0131 zorluklar alt\u0131nda kalma tehlikesi kar\u015f\u0131s\u0131nda psikolojik bir g\u00fcven alt\u0131ndad\u0131r. Ayette belirtildi\u011fi gibi &#8220;Ne haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framaktan ne de zora ko\u015fulmaktan korkar.&#8221; Bu g\u00fcven k\u0131van\u00e7l\u0131 g\u00fcnleri boyunca g\u00f6nl\u00fcnde huzur ve rahatl\u0131k duygusu do\u011furur. Bunun sonucu olarak endi\u015fe ve tedirginlik i\u00e7inde ya\u015famaz. S\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca da feryad\u0131 basmaz, umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmaz, ferahl\u0131k kanallar\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne kapatmaz. Tersine y\u00fczy\u00fcze geldi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 Rabbinin bir s\u0131nav\u0131 sayarak sabreder ve sonunda sevap kazan\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 giderece\u011fini umar, yine sevap kazan\u0131r. Her iki durumda da haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frama ve zora ko\u015fulma korkusuna kap\u0131lmaz. Haks\u0131zl\u0131klar ve bask\u0131lara boyun e\u011fmez.<\/p>\n<p>M\u00fc&#8217;min cinler bu ayd\u0131nl\u0131k ger\u00e7e\u011fi en g\u00fczel anlat\u0131yorlar!<\/p>\n<p>Sonra bu cinler hidayete ve sap\u0131kl\u0131\u011fa ve bunun yan\u0131s\u0131ra hidayete ve sap\u0131kl\u0131\u011fa bi\u00e7ilecek kar\u015f\u0131l\u0131klara ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlat\u0131yorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>Aram\u0131zda M\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fu gibi ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler de var. M\u00fcsl\u00fcman olanlar, do\u011fruyu aray\u0131p bulanlard\u0131r. Ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler ise cehennem odunlar\u0131d\u0131rlar.&#8221;<\/p>\n<p>Ayetin orjinalinde ge\u00e7en &#8220;kas\u0131tun&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc &#8220;zalimler&#8221;, &#8220;adalete ve iyili\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler&#8221; anlam\u0131na gelir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi m\u00fcmin cinler bunlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131 kutbunda yer alan grup olarak tan\u0131ml\u0131yorlar. Bu tan\u0131mlama, derin anlaml\u0131, ince bir ima ta\u015f\u0131r. Demek oluyor ki, m\u00fc&#8217;min adil, yap\u0131c\u0131 ve iyilik yanl\u0131s\u0131d\u0131r, kar\u015f\u0131 kutbunda ise zalimler ve bozguncular yer al\u0131r. Ayetin ikinci c\u00fcmlesi \u00fczerinde biraz dural\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;M\u00fcsl\u00fcman olanlar, do\u011fruyu aray\u0131p bulanlard\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Bu c\u00fcmledeki &#8220;aramak&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bize \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: islama kavu\u015fmak demek do\u011fruyu titiz bir bi\u00e7imde ara\u015ft\u0131rmak ve bulmak demektir. Bu da do\u011fruya s\u0131rt \u00e7evirmenin ve sap\u0131tman\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman olmak do\u011fruyu ara\u015ft\u0131rmak, onu iyice tan\u0131d\u0131ktan sonra bilerek, isteyerek se\u00e7mek demektir. Yoksa k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne bir fikre saplanmak ya da anlamadan bir ak\u0131nt\u0131ya kap\u0131lmak demek de\u011fildir. Bu c\u00fcmle &#8220;o adamlar islam\u0131 bilerek se\u00e7ince fiilen do\u011fruyu bulmu\u015flard\u0131r&#8221; demektir. Burada ince ve esprili bir anlam sakl\u0131d\u0131r. ikinci ayeti okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Ger\u00e7e\u011fe s\u0131rt \u00e7evirenler ise cehennem odunlar\u0131d\u0131rlar.&#8221;<\/p>\n<p>Yani b\u00f6yleleri hakk\u0131nda son s\u00f6z s\u00f6ylenmi\u015f, bu s\u00f6ze g\u00f6re onlar\u0131n cehenneme odun olacaklar\u0131 karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Odun nas\u0131l ate\u015fin alevlerini artt\u0131r\u0131rsa onlar da cehennemin alevlerini \u00f6yle besleyecek, \u00f6yle g\u00fcrle\u015ftireceklerdir.<\/p>\n<p>Bu ayet, cinlerin cehennem azab\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131labileceklerini kan\u0131tl\u0131yor. Bundan onlar\u0131n cennetle \u00f6d\u00fcllendirilebilecekleri de anla\u015f\u0131l\u0131r. Kur&#8217;an b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor. Bizim d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin kayna\u011f\u0131, tek dayana\u011f\u0131 Kur&#8217;an&#8217;d\u0131r. O halde bundan sonra hi\u00e7 kimse cinlerin nitelikleri ya da cennete ve cehenneme girip giremeyecekleri hakk\u0131nda Kur&#8217;an-d\u0131\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerden kaynaklanan ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcremez. Art\u0131k y\u00fcce Allah ne diyorsa, tart\u0131\u015fmas\u0131z do\u011fru o kabul edilecektir.<\/p>\n<p>M\u00fcmin cinlerin kendi soyda\u015flar\u0131 hakk\u0131nda do\u011fru olan bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 insanlar hakk\u0131nda da ge\u00e7erli ve do\u011frudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00f6zleri onlara vahiy kayna\u011f\u0131, peygamberlerinin dilinden s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Surenin \u015fimdiye kadar okudu\u011fumuz ayetlerinde cinlerin s\u00f6zleri kendi a\u011f\u0131zlar\u0131ndan aktar\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi ise bu anlat\u0131m y\u00f6ntemi b\u0131rak\u0131larak cinlerin Allah&#8217;\u0131n do\u011fru yolu izleyenlere y\u00f6nelik tutumunu anlatan s\u00f6zleri \u00f6zetleniyor, bu s\u00f6zlerin kendileri de\u011fil de i\u00e7erikleri aktar\u0131l\u0131yor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1- Ey Muhammed de ki: &#8220;Bana vahiy yolu ile bildirildi ki bir grup cin, Kur&#8217;\u00e2n&#8217;\u0131 dinledi ve arkas\u0131ndan \u015f\u00f6yle dedi: Biz harikul\u00e2de bir Kur an dinledik. 2- O do\u011fru yola iletiyor. Hemen inand\u0131k ona. Art\u0131k Rabbimize hi\u00e7bir ortak ko\u015fmayaca\u011f\u0131z. 3- Rabbimiz y\u00fcceler y\u00fccesidir, ne e\u015f ne evlat edinmemi\u015ftir. 4- Me\u011fer aram\u0131zdaki aptallar Allah hakk\u0131nda as\u0131ls\u0131z &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1640,1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2305","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-cin-suresinin-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2305"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2305\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}