{"id":2317,"date":"2012-01-16T17:01:34","date_gmt":"2012-01-16T17:01:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2317"},"modified":"2012-01-16T17:01:34","modified_gmt":"2012-01-16T17:01:34","slug":"hakka-suresinin-25-52-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/hakka-suresinin-25-52-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Hakka Suresi’nin 25-52.Ayet Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"


\n25- Kitab\u0131 sol taraf\u0131ndan verilen ise der ki: “Ke\u015fke bana kitab\u0131m verilmeseydi,<\/p>\n

26- \u015eu hesab\u0131m\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f olsayd\u0131m!<\/p>\n

27- Ke\u015fke (\u00f6l\u00fcm i\u015fimi) bitirmi\u015f olsayd\u0131!<\/p>\n

28- Mal\u0131m bana hi\u00e7bir fayda vermedi,<\/p>\n

29- G\u00fcc\u00fcm benden yok olup gitti.”<\/strong><\/p>\n

“Kitab\u0131 sol taraf\u0131ndan verilene gelince”; k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ile yakalanaca\u011f\u0131 ve azabland\u0131r\u0131lmaya gitmekte oldu\u011funu anlam\u0131\u015f; bu ta\u015fk\u0131n kalabal\u0131k aras\u0131nda \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve manevi \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc i\u00e7erisinde: “Ke\u015fke bana kitab\u0131m verilmeseydi! \u015eu hesab\u0131m\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f olsayd\u0131m! Ke\u015fke (\u00f6l\u00fcm i\u015fimi) bitirmi\u015f olsayd\u0131! Mal\u0131m bana hi\u00e7bir fayda vermedi! G\u00fcc\u00fcm benden yok olup gitti” der.<\/p>\n

Art\u0131k onunkisi; uzun bir bekleyi\u015f, uzay\u0131p giden pi\u015fmanl\u0131k, \u00fcmitsizlik yans\u0131tan terenn\u00fcmler ve can s\u0131k\u0131c\u0131 yorumlard\u0131r. ifade bu bekleyi\u015fin sunu\u015funu; dinleyenin bu bekleyi\u015fin bir sona ula\u015fmayaca\u011f\u0131, bu s\u0131zlanma ve kederlenmenin sonsuzca uzay\u0131p gidece\u011fi san\u0131s\u0131na kap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uzatmaktad\u0131r. Ki\u015filerde b\u0131rak\u0131lmak istenen psikolojik etki g\u00f6zetilerek; anlat\u0131m\u0131n kimi durumlarda uzat\u0131l\u0131p, kimi durumlarda k\u0131sa tutulmas\u0131 sunu\u015fun be\u011fenilen t\u00fcrlerindendir. Burda, bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc konumun kavranmas\u0131 ve bu peri\u015fan durumun \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile b\u00fcy\u00fck belan\u0131n alg\u0131la olmas\u0131 g\u00f6zetildi\u011finden; s\u00f6z, vurgu ve ayr\u0131nt\u0131larla uzat\u0131ld\u0131k\u00e7a uzat\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte o bela ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan bu zavall\u0131; bu konuma gelmemi\u015f, kitab\u0131 kendisine verilmemi\u015f, hesab\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmemi\u015f ve k\u0131yametin geriye bir\u015fey kalmamak \u00fczere varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle yok etmi\u015f olmas\u0131n\u0131 temenni etmekte; kendileri veya biriktirimi ile g\u00fc\u00e7 kazand\u0131klar\u0131ndan hi\u00e7bir yarar g\u00f6rmedi\u011fine vahlanmaktad\u0131r: “Mal\u0131m bana hi\u00e7bir fayda vermedi. G\u00fcc\u00fcm benden yok olup gitti.” Art\u0131k, ne yarar sa\u011flayacak mal var, ne de kal\u0131c\u0131 veya koruyucu g\u00fc\u00e7. Durak sonundaki hareketsiz harfle onun \u00f6n\u00fcndeki elifle uzatman\u0131n ard\u0131ndan gelen illetli `y’ \u00fczerinde t\u0131nlayan uzay\u0131p giden hazin ses de; \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve \u00fcmitsizli\u011fi etkin bi\u00e7imde ilham eden konumun yan \u00f6\u011felerinden biridir.<\/p>\n

Bu uzay\u0131p giden hazin ses; cel\u00e2l, korku ve heybet dolu y\u00fcce emir gelinceye kadar kesilmiyor:<\/p>\n

30- Tutun onu, ba\u011flay\u0131n onu,<\/p>\n

31- Sonra cehenneme sallay\u0131n onu.<\/p>\n

32- Sonra uzunlu\u011fu yetmi\u015f ar\u015f\u0131n olan zincire vurun onu!<\/strong><\/p>\n

Ne \u00fcrperti salan \u00fcrk\u00fcn\u00e7l\u00fck! Ne \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc korku! Ne b\u00e2riz g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck! “Tutun onu”.<\/p>\n

Bir emir ki, y\u00fcceler y\u00fccesinden geliyor. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm varl\u0131k hemen; bu zay\u0131f, k\u00fc\u00e7\u00fck, zavall\u0131ya kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7iyor. Emir kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fck\u00fcml\u00fc olanlar her y\u00f6nden emri yerine getirmenin yar\u0131\u015f\u0131na giriyorlar. ibn. Ebi H\u00e2tem’in el-Munh\u00e2l b. Amr’dan ta\u015f\u0131ma zinciri ile nakletti\u011fi hadis, konuya ayr\u0131nt\u0131 getiriyor: “Ulu Allah: `Tutun onu’ dedi\u011finde yetmi\u015f bin melek konu\u015fur. Onlardan bir melek: `Ate\u015fe \u0130\u015fte b\u00f6yle yetmi\u015f bin kez at\u0131lacak’ der” Hepsi; kendinden ge\u00e7mi\u015f \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck ha\u015fereye ko\u015fu\u015facaklar.<\/p>\n

“Ba\u011flay\u0131n onu: ‘<\/p>\n

Hemen yetmi\u015f bin melek ona yakla\u015fm\u0131\u015f boynuna zinciri vurmu\u015ftur. “Sonra cehenneme sallay\u0131n onu: ‘<\/p>\n

Neredeyse ate\u015fin onu nas\u0131l k\u0131zartt\u0131\u011f\u0131n\u0131, yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymaktay\u0131z… “Sonra uzunlu\u011fu yetmi\u015f ar\u015f\u0131n olan zincire vurun onu: ‘<\/p>\n

Bir ar\u015f\u0131n ate\u015f zinciri onun i\u00e7in yeter de artar bile! Fakat uzatma ve korkutman\u0131n vurgusu `yetmi\u015f’in s\u00f6yleni\u015fi ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden etkinlik kazanmaktad\u0131r. G\u00f6zetilen bu olsa gerektir…<\/p>\n

33- \u00c7\u00fcnk\u00fc o B\u00fcy\u00fck Allah \u00e2 inanm\u0131yordu.<\/p>\n

34- Yoksulu doyurmaya \u00f6nayak olmazd\u0131.”<\/strong><\/p>\n

Onun kalbi Allah’a iman ve kullara ac\u0131ma duygusundan yoksundur. Dolay\u0131s\u0131yla o kalb, bu ate\u015f ve bu azabtan ba\u015fkas\u0131na uygun d\u00fc\u015fmez…<\/p>\n

Kalbi Allah’a imandan bo\u015falm\u0131\u015f olan \u00f6l\u00fcd\u00fcr, harapt\u0131r, i\u015flevsizdir, \u0131\u015f\u0131ktan yoksundur. O varl\u0131klar\u0131n en de\u011fersizidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey inanmakta, Rabbini \u00f6vmekte, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. O ise; Allah’tan kopuktur. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, Allah’a inanan varl\u0131ktan da kopuktur.<\/p>\n

Onun kalbi kullara ac\u0131ma duygusundan bo\u015falm\u0131\u015ft\u0131r. `Miskin’ merhamete en \u00e7ok gereksinimi olan ki\u015fidir; fakat onun kalbi, miskinin problemlerinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin do\u011fal \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 duymamaktad\u0131r. Onun doyurulmas\u0131n\u0131 izleyen bir ad\u0131m olup, m\u00fc’minlerin birbirini \u00f6zendirmeleri bi\u00e7iminde varl\u0131k bulacak toplumsal bir g\u00f6revin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. Bu g\u00f6rev imanla g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131l\u0131l\u0131k i\u00e7inde olup nas ve hesap vermede onun hemen arkas\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

35- Bug\u00fcn onun i\u00e7in candan bir dost yoktur.<\/p>\n

36- \u0130rinden ba\u015fka yiyecek yoktur.<\/p>\n

37- Onu (bile bile) hata i\u015fleyenlerden ba\u015fkas\u0131 yemez.<\/strong><\/p>\n

Bunlar, bu bedbaht\u0131n sonuna ili\u015fkin y\u00fcce duyurunun tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 \u00e2yetler. O b\u00fcy\u00fck Allah’a inanmaz, yoksulu doyurmaya \u00f6nayak olmazd\u0131. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n yani ba\u015fkalar\u0131 ile ilgilenmemesinin sonucu olarak \u015fimdi yapayaln\u0131zd\u0131r: “Bug\u00fcn onun candan bir dostu yoktur.” Ona bir\u00e7ok \u015fey de yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r: “\u0130rinden ba\u015fka yiyecek yoktur.” `Gisl\u00een’ cehennemdekilerin irin ve cerahat s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r. O kalbi kullara merhametten bo\u015falm\u0131\u015f olan cimrilere uygun “(Bile bile) hata i\u015fleyenlerden ba\u015fkas\u0131n\u0131n yemeyece\u011fi” bir yiyecektir. Yani g\u00fcnahkarl\u0131kla nitelenenlerden ba\u015fkas\u0131, o ise ku\u015fkusuz onlardand\u0131r.<\/p>\n

Allah’\u0131n bu \u015fiddetle yakalanma, ba\u011flanma, yak\u0131lma ve cehennemde yetmi\u015f ar\u015f\u0131nl\u0131k zincire vurulmaya m\u00fcstahak k\u0131ld\u0131klar\u0131; yukar\u0131da ge\u00e7en g\u00fcnahlar\u0131 i\u015fleyenlerdir. Ve onlar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 azap t\u00fcrleri cehennemin en etkin azap t\u00fcrlerindendirler. Bu takdirde; miskini doyurmay\u0131 yasaklayan, \u00e7ocuklar\u0131 kad\u0131nlar\u0131 ve ihtiyarlar\u0131 a\u00e7 b\u0131rakan, k\u0131\u015f so\u011fu\u011funda bir lokma, bir \u00f6rt\u00fc i\u00e7in el a\u00e7anlar\u0131 zorbalar gibi h\u0131rpalayanlar\u0131n durumu nas\u0131l olacakt\u0131r? Bunlar nereye gidiyorlar? Onlar yery\u00fcz\u00fcnde zaman zaman var olmaktad\u0131rlar. Yoksulu doyurmaya \u00f6nayak olmayanlara cehennemde b\u00f6yle bir azab haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; Allah’\u0131n bunlar i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 nedir acaba!..<\/p>\n

Bu etkin tablo burada sona eriyor. Belki de; tablonun b\u00f6yle korkun\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle verilmesinin nedeni; toplumun, tablonun onlar\u0131 etkileyip sarsmas\u0131, canland\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bu sert sahnelerin sunulmas\u0131n\u0131 gerektiren zorba, ac\u0131mas\u0131z, inat kar yap\u0131s\u0131d\u0131r. insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc cahiliyetler i\u00e7inde bu t\u00fcr toplumlar yinelenip durur. Ayn\u0131 \u00e7a\u011flarda haktan etkilenen ince duygulu toplumlar da bulunabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yery\u00fcz\u00fc geni\u015ftir. Bilin\u00e7 d\u00fczeyleri ve psikolojik yap\u0131lar\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Kur’an, her d\u00fczeydeki insana ve nefse; ona etki eden, \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda icabet etti\u011fiyle hitab eder. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn kimi b\u00f6lgeleri \u00f6yle ac\u0131mas\u0131z kalbler, duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015f psikolojik yap\u0131lar bar\u0131nd\u0131r\u0131yor ki, onlara, bu kelimeler gibi ate\u015ften ve kural d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6zler, etkin tasvirler ve bu sahnelerden ba\u015fkas\u0131 etki etmez.<\/p>\n

Surenin ba\u015f\u0131ndan beri, ard\u0131 ard\u0131na gelen bu etkin, korkun\u00e7 sahneler d\u00fcnya ve ahirette yakalan\u0131\u015f sahneleri, geni\u015f boyutlu evrensel y\u0131k\u0131m sahneleri, nefislerin \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak a\u00e7\u0131kta kal\u0131\u015f sahnesi, ta\u015fk\u0131n sevin\u00e7 ve harap durumda vahlanma sahneleri g\u00f6lgesinde..<\/p>\n

Duygular\u0131 derinden etkileyen bu sahnelerin g\u00f6lgesinde; sayg\u0131n el\u00e7inin getirdi\u011fi bu s\u00f6z\u00fcn ger\u00e7e\u011fine ili\u015fkin, kesin tesbit geliyor. Onlar\u0131n ku\u015fku, alay ve yalanlamayla kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131 s\u00f6z\u00fcn ger\u00e7e\u011fini:<\/p>\n

38- Yoo yemin ederim; g\u00f6rd\u00fcklerinize<\/p>\n

39- Ve g\u00f6rmediklerinize ki,<\/p>\n

40- O (Kur’an), elbette \u015ferefli bir peygamberin s\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

41- O, bir \u015fairin s\u00f6z\u00fc de\u011fildir. Ne de inan\u0131yorsunuz!<\/p>\n

42- Bir k\u00e2hinin s\u00f6z\u00fc de de\u011fildir. Ne kadar da az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz!<\/p>\n

43- Kur’an alemlerin Rabbinden indirilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Mesele bu \u00f6l\u00e7\u00fcde, a\u00e7\u0131k, kan\u0131tlan\u0131r ve ortadayken; yemine gereksinimi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc o; ne bir \u015fairin \u015fiiri, ne bir k\u00e2hinin keh\u00e2neti ne de bir iftirac\u0131n\u0131n iftiras\u0131 de\u011fil bir ger\u00e7ektir, haktan gelmi\u015ftir. Hay\u0131r, o bu durumu ile asla yeminle takviye gereksiniminde de\u011fildir.<\/p>\n

“Yoo, yemin ederim; bildiklerinize ve bilmediklerinize”.<\/p>\n

Bu \u00fcst\u00fcnd\u00fck, bu \u00e7apl\u0131l\u0131k ve g\u00f6r\u00fcnenin yan\u0131nda, sakl\u0131 gayb la sa\u011flanan bu korkutma… Varl\u0131k, insan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, hatta kavrad\u0131\u011f\u0131ndan. insan\u0131n evrenden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve kavrad\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck u\u00e7lard\u0131r sadece. Yerin imar\u0131 ve Allah’\u0131n insanlar i\u00e7in diledi\u011fi bi\u00e7imde, orada hilafet etme ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verecek \u00f6l\u00e7\u00fcdedir. Yer bu b\u00fcy\u00fck evren i\u00e7inde neredeyse g\u00f6r\u00fclmez veya hissedilmez bir toz taneci\u011finden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130nsan, bu geni\u015f m\u00fclk\u00fcn durumu, s\u0131rlar\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n koydu\u011fu yasalar\u0131ndan; g\u00f6rmesi ve kavramas\u0131 i\u00e7in kendisine tan\u0131nan s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fma g\u00fcc\u00fcne sahip de\u011fildir…<\/p>\n

“Yoo, yemin ederim; g\u00f6rd\u00fcklerinize ve g\u00f6rmediklerinize.”<\/p>\n

Bu gibi g\u00f6ndermeler; g\u00f6zlerimi ve kavrama s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesindeki \u00f6zellikler, \u00e2lemler, g\u00f6r\u00fcnmez, kavranmaz ba\u015fka s\u0131rlar oldu\u011fu konusunda kalbi a\u00e7makta, bilinci uyarmakta, b\u00f6ylece evren ve ger\u00e7e\u011fine ili\u015fkin insan tasavvurunun ufuklar\u0131 geni\u015flemektedir. Bu da, insan\u0131n g\u00f6zlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hepsinde ya\u015famak, s\u0131n\u0131rl\u0131 bilincinin kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131n esiri olmaktan kurtarmaktad\u0131r. Evrendeki g\u00f6revine g\u00f6re s\u0131n\u0131rl\u0131 enerji ile donat\u0131lm\u0131\u015f bu insan ayg\u0131t\u0131ndan, evren daha geni\u015f ger\u00e7ek daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Onun d\u00fcnya hayat\u0131ndaki g\u00f6revi yery\u00fcz\u00fcnde halifeliktir. Donan\u0131m\u0131 da ona g\u00f6redir… Bunun yan\u0131nda o, g\u00f6rme ve kavrama yeteneklerinin s\u0131n\u0131rl\u0131, g\u00f6rme ve bilincinin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesinde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ile k\u0131yas kabul etmez \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck \u00e2lemler, ger\u00e7ekler oldu\u011funu bilirse daha b\u00fcy\u00fck daha \u00fcst\u00fcn ufuklara y\u00fckselebilir. \u0130\u015fte bu y\u00f6nelim sayesinde insan kendini a\u015far ve kalbine d\u00f6k\u00fclen bilgi, nur \u00f6rt\u00fcler arkas\u0131ndan do\u011frudan ili\u015fki arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile k\u00fcll\u00ee marifet kaynaklar\u0131 ile ba\u011flant\u0131 kurar…<\/p>\n

Kendilerini, g\u00f6z\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve kendisine verilen yetenekler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bilincin kavrad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlara hapsedenler zavall\u0131 kimselerdir. Duyu ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n tutsaklar\u0131d\u0131rlar Dar bir alemde \u00e7aresizdirler. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 alemin geni\u015fli\u011fine ra\u011fmen k\u00fc\u00e7\u00fcklerdir.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k tarihinin \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerinde az olsunlar \u00e7ok olsunlar, bir k\u0131s\u0131m insanlar kendilerini kendi elleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 his d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n ve g\u00f6r\u00fclen alemlerin zindan\u0131na hapsediyor, bilgi ve ayd\u0131nl\u0131k pencerelerini kendi \u00fczerlerine kapat\u0131yor, iman ve \u015fuur arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flanabilen en b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ekle ba\u011flant\u0131 kurma yollar\u0131n\u0131 kapat\u0131yor ve ard\u0131ndan bu pencerelerin kanallar\u0131 kendi \u00fczerlerine kapatt\u0131ktan sonra di\u011fer insanlar\u0131n \u00fczerine de kapatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bunu kimi kez cahiliye kimi kez l\u00e2iklik ad\u0131na yap\u0131yorlar. l\u00e2iklik de cahiliye gibi bir hapishanedir. Ac\u0131 ve i\u015fkencedir. Bilgi ve ayd\u0131nl\u0131k kayna\u011f\u0131ndan kopmak demektir.<\/p>\n

Bilim son y\u00fczy\u0131lda, iki y\u00fczy\u0131l \u00f6nce ahmakca, gururlanarak \u00e7evresine \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc demir kafesten kurtulmaktad\u0131r. \u0130lim bu kafesten kurtulmu\u015f ve tamamen kendi deneyimleri sonucu gurur sarho\u015flu\u011fundan ay\u0131larak, kilisenin Avrupa \u00fczerindeki zorba esaret zincirini k\u0131rarak ayd\u0131nl\u0131k kayna\u011f\u0131yla ba\u011flant\u0131 kurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lim art\u0131k haddini bilmektedir. Bu evrende s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcren ve gizemlilikleri bildiren s\u0131n\u0131rl\u0131 ara\u00e7lar\u0131 denedikten sonra imana y\u00f6nelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015flang\u0131\u00e7 ferahl\u0131k m\u00fcjdesi veriyor. Evet ferahl\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisini kuruntu \u00fcr\u00fcn\u00fc madde kafesi arkas\u0131na hapseden insan, kendisini ancak s\u0131k\u0131nt\u0131 ve darl\u0131\u011fa mahkum etmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u00fccre ve kan nakli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda uzman, t\u0131p biliminde \u00fcstad olmu\u015f, cerrahl\u0131k yapm\u0131\u015f ve farmakoloji enstit\u00fclerinin y\u00f6neticisi olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, 1912 nobel t\u0131b \u00f6d\u00fcl\u00fc sahibi ve ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Fransa’da insan et\u00fctleri enstit\u00fcs\u00fcnde m\u00fcd\u00fcrl\u00fck yapm\u0131\u015f Dr. Aleksi Carrel’in g\u00f6r\u00fc\u015flerini dinleyiniz:<\/p>\n

“Evren b\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fince, bizim ak\u0131llar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda etkin ak\u0131llarla doludur. insan akl\u0131, e\u011fer g\u00fcvendiklerinin t\u00fcm\u00fc do\u011fru yolu bulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olursa, \u00e7evresindeki \u00e7\u00f6l\u00fcn ge\u00e7itleri aras\u0131nda kolayca ilerler. Dua; \u00e7evremizdeki ak\u0131llar ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz g\u00f6remedi\u011fimiz t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n kaderine egemen ak\u0131lla ba\u011flant\u0131la\u015fma vesilelerindendir.”<\/p>\n

Etkin ruhi g\u00fc\u00e7lerden olan ba\u015fkalar\u0131 ile temizlenme \u015fuurunun hayatta \u00f6zel bir konumu vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bizi ruhlar aleminden g\u00f6rkemli gizli ufuklarla ba\u011flant\u0131ya g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n

Bir ba\u015fka t\u0131p otoritesi Leomte De Nouy anatomi ve do\u011fa bilimi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile u\u011fra\u015fan Curie, e\u015fiyle birlikte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve “Rockfeller Enstit\u00fcs\u00fc”nce, enstit\u00fc \u00fcyeleri ile birlikte cerrahi tedavi ve \u00f6zelliklerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda Amerika’ya \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015f bu \u00fcnl\u00fc bilgin \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

“Bir\u00e7ok iyi niyetli zeki ki\u015filer var ki, kavrayamad\u0131klar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah’a inanamayacaklar\u0131n\u0131 san\u0131yorlar. Oysa kendisini bilimin \u00e7ekicili\u011fine kapt\u0131rm\u0131\u015f insan\u0131n, Allah konusunu, bir fizik bilgininin elektri\u011fi tasavvuru gibi tasavvur etmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc elektri\u011fi maddi yap\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama varl\u0131\u011f\u0131 ve etkileri bir a\u011fa\u00e7 par\u00e7as\u0131 \u00fczerine denenerek kan\u0131tlanabilir:’<\/p>\n

\u00dcnl\u00fc isko\u00e7ya’l\u0131 yazar Sir Arthur Tomson da diyor ki: Biz topra\u011f\u0131n kat\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131 ve esirinin maddi yap\u0131s\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi bir devirde ya\u015f\u0131yoruz. Bu devir maddi yorumlarda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7maya en az \u015fans tan\u0131yan bir devirdir.<\/p>\n

“Bilim ve Din” adl\u0131 dergide de \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ak\u0131ll\u0131 dindar insanlar\u0131n; do\u011fa bilginleri do\u011fadan kurtulup, do\u011fan\u0131n Rabbine ula\u015fam\u0131yorlar, zaten y\u00f6nelimleri bu de\u011fil diye \u00fcz\u00fclmeleri yersizdir. Bilginlerin, do\u011fan\u0131n bilgisine dayanarak elde ettikleri sonu\u00e7larla do\u011fa \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmalar\u0131, ba\u015ftan do\u011fa \u00f6tesine y\u00f6nelmelerinden daha ciddi sonu\u00e7lar verecektir. Bunun yan\u0131nda biz sevinme\u011fe daha l\u00e2y\u0131\u011f\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fa bilginleri kimi kez dini e\u011filimin Bilim atmosferinde teneff\u00fcs edilmesi i\u00e7in \u0131srar ediyorlar. Ki bu baba ve dedelerimizin zaman\u0131nda kolay de\u011fildi… Do\u011fa bilginlerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Mr. Loncdon Daws’in “insan\u0131n D\u00fcnyas\u0131 ve Harikalar\u0131” adl\u0131 eserinde yanl\u0131\u015f olarak ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi, Allah’\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik de\u011filse de, biz rahatl\u0131kla belirtiyoruz ki, bu konuda en b\u00fcy\u00fck hizmeti do\u011fa bilimi yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o insan\u0131 Allah konusunda daha \u00fcst\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelere g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bilim insana yeni bir g\u00f6ky\u00fcz\u00fc, yeni bir d\u00fcnya yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ve onu, d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00e7abas\u0131yla, belirli bir hedefe y\u00f6neltip \u00e7o\u011fu kere anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ula\u015fabildi\u011fi en y\u00fcksek noktalarda huzura erdirdi\u011fi ve bunun sonucunda Allah’a imana y\u00f6neltti\u011fi ger\u00e7e\u011fini s\u00f6ylersek kesinlikle ilmin bir harf d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z.<\/p>\n

Newyork bilimler akademisi rekt\u00f6r\u00fc ve Amerika Birle\u015fik Devletleri bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar kurulu eski \u00fcyelerinden A.Cressy Morrissonn “insan Yaln\u0131z De\u011fildir:’ adl\u0131 eserinde \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

“Biz bilinmeyen engin aleme yava\u015f yava\u015f yakla\u015f\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc anl\u0131yoruz ki bilimsel a\u00e7\u0131dan madde, t\u00fcm\u00fcyle \u00f6z\u00fc elektrik olan evrensel bir sistemin g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Evrenin olu\u015fumunda rastlant\u0131n\u0131n hi\u00e7bir rol\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ku\u015fku kalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu engin evren yasalar\u0131n egemenli\u011findedir:’<\/p>\n

\u015eu basit bir canl\u0131 olan insan\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnen ve benli\u011finin bilincinde olan bir varl\u0131k d\u00fczeyine y\u00fckseli\u015fi, yarat\u0131c\u0131 bir el olmaks\u0131z\u0131n, sadece maddenin evrimi yoluyla ula\u015fabilecek bir hadise olmaktan \u00e7ok \u00e7ok uzakt\u0131r.<\/p>\n

Do\u011fada belirli bir hedefe y\u00f6nelimin ger\u00e7ekli\u011fi kabul edildi\u011fi durumda, insan bu niteli\u011fi ile bir ayg\u0131t olmu\u015f olur. \u00d6yle ise bu ayg\u0131t\u0131 y\u00f6neten kimdir? \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6netilmedi\u011fi takdirde onun yararl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc olmayacakt\u0131r. Bilim ne insan\u0131n kimin y\u00f6netti\u011fine yorum getirmekte, ne de onu y\u00f6netenin madde oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir.”<\/p>\n

Biz Allah’\u0131n insana, kendi nurundan bir k\u0131v\u0131lc\u0131m verdi\u011fine emin olmam\u0131za yetecek kadar ilerlemi\u015f bulunuyoruz:’<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6ylece bilim kendi y\u00f6ntemleri ile materyalizm zindan duvar\u0131 i\u00e7inden \u00e7\u0131kma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k Kur’an-\u0131 Kerim’in \u015fu ayet-i kerimenin benzerleri ile de\u011findi\u011fi \u00f6zg\u00fcr ortama a\u00e7\u0131l\u0131yor: “Yo, yemin ederim; g\u00f6rd\u00fcklerinize ve g\u00f6rmediklerinize.” Kur’an’da bunun gibi bir \u00e7ok de\u011finiler vard\u0131r. E\u011fer aram\u0131zda; bilim konusunda salih ak\u0131lc\u0131, din konusunda ruhi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ger\u00e7ek bilgi konusunda bilin\u00e7sel ve sayg\u0131n insan yarat\u0131\u011f\u0131na uygunluk konusunda bir dengesizlik varsa hal\u00e2 Bilim ad\u0131na iki eli ile ayd\u0131nl\u0131k kap\u0131lar\u0131n\u0131 kendisi ve \u00e7evresindekilerin \u00fczerine kapatanlar bulunuyorsa, bilin\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce konusunda d\u00fczeysiz olan biziz!..<\/p>\n

“Yoo, yemin ederim; bildiklerinize ve bilmediklerinize ki; o (Kur’an) elbette \u015ferefli bir peygamberin s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. O, bir \u015fairin s\u00f6z\u00fc de\u011fildir. Ne de az inan\u0131yorsunuz? Bir k\u00e2hinin s\u00f6z\u00fc de de\u011fildir. Ne de az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Alemlerin Rabbinden indirilmi\u015ftir.”<\/p>\n

M\u00fc\u015friklerin Kur’an ve Peygamber’e kar\u015f\u0131 uydurduklar\u0131 s\u00f6zler aras\u0131nda “O \u015fairdir”, “O kahindir” ithamlar\u0131 da bulunuyordu. Bunlar\u0131 y\u00fczeysel bir \u015f\u00fcphenin etkisi ile s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131 ki; dayanaklar\u0131, bu s\u00f6z\u00fcn yap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan s\u00f6z\u00fcnden \u00fcst\u00fcn olmas\u0131yd\u0131. San\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u015fairin cinlerden bir yol g\u00f6stericisi olur ona \u00fcst\u00fcn s\u00f6z\u00fc o getirirdi. Kahin de onun gibi, cinlerle ili\u015fki kuran ki\u015fiydi. Ki onlara gizli olan bilgiyi cinler ula\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131. Bu, Kur’an ve peygamberli\u011fin yap\u0131s\u0131 ile \u015fairli\u011fin ve k\u00e2hinli\u011fin yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok az irdelenmesi ile ortadan kalkacak bir \u015f\u00fcphedir…<\/p>\n

\u015eiirde \u00fcst\u00fcn ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011fa dayanan, g\u00fczel tasvir ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara yer veren melodik dokunu\u015flar elbette vard\u0131r. Fakat o, asla Kur’an’a benzemez, uyumluluk g\u00f6stermez. Zira aralar\u0131nda k\u00f6kl\u00fc farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. Kur’an de\u011fi\u015fmez ger\u00e7eklere dayanan, b\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getiren, Allah’\u0131n Rabb l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden do\u011fan, evrene ve hayata h\u00fckmeden ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sistem getirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eiir ise co\u015fkun hislerden ve duygusal varyasyonlardan ibarettir. Hayata hi\u00e7bir zaman belirli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getirmi\u015f de\u011fildir. \u015eiir, k\u0131zg\u0131nl\u0131k, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, i\u00e7e kapan\u0131kl\u0131k sevgi ve nefret gibi psikolojik hallere g\u00f6re etkilenir ve sonu\u00e7ta da de\u011fi\u015fken bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 dile getirir.<\/p>\n

Bu noktadan hareketle Kur’an d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini ortaya koymu\u015f, b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ve par\u00e7alar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ilahi kaynaktan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin t\u00fcm par\u00e7alar\u0131 onun insan \u00fcr\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. insan yap\u0131s\u0131, bunun gibi eksiksiz evrensel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kompleksini ortaya koymaya m\u00fcsait de\u011fildir. Ondan \u00f6nce de sonra da insanlar onun benzeri bir sistem ortaya koymam\u0131\u015flard\u0131r. insanl\u0131\u011f\u0131n, evrenin olu\u015fumu ve i\u015fleyi\u015fi konusunda ortaya att\u0131\u011f\u0131; bu konuda felsefe, \u015fiir ve di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnce ekollerinde de yer alan d\u00fc\u015f\u00fcncelerin hepsi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcnde ve yaz\u0131l\u0131 olarak bulunmaktad\u0131r. Bunlar ile Kur’an’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu sistemin apayr\u0131 bir kaynaktan do\u011fdu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar. Onun, t\u00fcm insani \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde e\u015fsiz bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu farkedilir.<\/p>\n

Kahinlik ve ona dayal\u0131 konularda da durum ayn\u0131d\u0131r. Tarih Kur’an’dan ne \u00f6nce ne de sonra da, herhangi bir kahinin Kur’an’\u0131n getirdi\u011fi gibi de\u011fi\u015fmez, eksiksiz bir hayat sistemi ortaya koydu\u011funu kaydetmi\u015ftir. Kahinlerden aktar\u0131lanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc; kafiyeli s\u00f6zler, bireysel yetenekler ve s\u00fcsl\u00fc uydurmalardan ibarettir.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n insan \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ba\u015fka \u00f6zellikleri de var. Bu Kitap da zaman zaman onlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00fczerinde durduk. insanl\u0131k O’ndan \u00f6nce de sonra da onlar\u0131n benzerlerini ortaya koyamad\u0131. Kapsaml\u0131, duyarl\u0131, latif bilgiyi dile getirmede de ayn\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131. Kur’an’\u0131n sundu\u011fu \u015fu e\u015fsiz anlat\u0131ma kulak veriniz:<\/p>\n

“Gayb’\u0131n anahtarlar\u0131 Allah’\u0131n kat\u0131ndad\u0131r, onu yaln\u0131z O bilir. Mutlaka O’nun bilgisi alt\u0131nda dal\u0131ndan d\u00fc\u015fen her yaprak, yerin karanl\u0131k derinliklerindeki her tane, ya\u015f-kuru ne varsa hepsi apa\u00e7\u0131k bir kitaptad\u0131r.” (En’am; 59) veya buna; “Allah yere gireni, ondan \u00e7\u0131kan\u0131, g\u00f6kten ineni, ona \u00e7\u0131kan\u0131 bilir. Nerede olsan\u0131z olun O sizinle beraberdir. Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6rmektedir.”(Hadid; 4), ya da \u015funa: “Onun bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir di\u015fi ve hamile kalabilir, ne de do\u011furabilir. \u00d6mr\u00fc uzun olan\u0131n \u00e7ok ya\u015famas\u0131 ve k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fclerin az ya\u015famalar\u0131 kesinlikle bir kitapta kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu Allah i\u00e7in kolay bir i\u015ftir.” (Fat\u0131r; 11)<\/p>\n

Kur’an’dan \u00f6nce de sonra da, bu evreni elinde tutan g\u00fcce bu \u00f6l\u00e7\u00fcde dikkat \u00e7eken ba\u015fka bir eser g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir: “G\u00f6kleri ve yeryuvarla\u011f\u0131n\u0131 dengede tutarak y\u00f6r\u00fcngelerinden \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyen sadece Allah’t\u0131r. E\u011fer onlar y\u00f6r\u00fcngelerinden \u00e7\u0131kacak olsalar onlar\u0131 O’ndan ba\u015fka kimse dengeye getiremez:’ (F\u00e2t\u0131r; 41)<\/p>\n

Kur’an’\u0131n; hayat\u0131n evrende yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 eliyle olu\u015fturulmas\u0131 ve hayat\u0131 ku\u015fatan planlanm\u0131\u015f, g\u00fcd\u00fcml\u00fc evrensel uyumluluklara ili\u015fkin \u015fu dikkat \u00e7eki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda da insanl\u0131k ayn\u0131 durumda kalm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

“Tohumu ve \u00e7ekirde\u011fi \u00e7atlatan Allah’t\u0131r. O \u00f6l\u00fcden diriyi ve diriden \u00f6l\u00fcy\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130\u015fte Allah budur. Nas\u0131l olur da bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmezlikten geliyorsunuz?”<\/p>\n

“Sabah\u0131 a\u00e7t\u0131ran O’dur. O geceyi dinlenme zaman\u0131, g\u00fcne\u015f ile ay\u0131 zaman \u00f6l\u00e7me birimi yapt\u0131. Bu, \u00fcst\u00fcn iradeli ve her \u015feyi bilen Allah’\u0131n d\u00fczenlemesidir.”<\/p>\n

“O ki, karan\u0131n ve denizin karanl\u0131klar\u0131nda yolunuzu \u015fa\u015f\u0131rmayas\u0131n\u0131z diye size y\u0131ld\u0131zlar\u0131 k\u0131lavuz yapt\u0131. Biz bilenler i\u00e7in ayetleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131k: ‘<\/p>\n

“O ki, sizi bir tek nefisten olu\u015fturdu. Arkas\u0131ndan sizin i\u00e7in bir bar\u0131nma ve bir ge\u00e7i\u015f yeri belirledi. Biz anlayanlar i\u00e7in ayetleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131k.”<\/p>\n

O ki, g\u00f6kten suyu indirdi. Her \u00e7e\u015fit bitkiyi bu su arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kard\u0131k, her bitkiden ye\u015fil s\u00fcrg\u00fcn \u00e7\u0131kard\u0131k, bu ye\u015fil s\u00fcrg\u00fcnden taneleri \u00fcst\u00fcste binmi\u015f ba\u015faklar, hurma tomurcu\u011fundan yere sarkan salk\u0131mlar, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131, zeytin ve nar \u00e7\u0131kar\u0131r\u0131z. Bu meyvalar\u0131n kimi birbirine benzer, kimi de benzemez. Bunlar\u0131n meyvalar\u0131na bir hamken ve bir de olgunla\u015f\u0131nca bak\u0131n\u0131z. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz m\u00fcminlerin bunlardan alacaklar\u0131 bir\u00e7ok ibret dersi vard\u0131r: ‘<\/p>\n

Kur’an’da evrenin yap\u0131s\u0131 ile ilgili bu t\u00fcr dokunu\u015flara canl\u0131 bir anlat\u0131mla yer verilmi\u015ftir. insanlar\u0131n Kur’an\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Kitab\u0131n \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin ba\u015fka belirtiler veya onlara e\u015flik eden de\u011finiler bir kenara b\u0131rak\u0131lsa da…<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla O’nun hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ku\u015fkular bo\u015f ve y\u00fczeyseldir. Kur’an tamamlanmam\u0131\u015f, birka\u00e7 ayet veya birka\u00e7 s\u00fbreden ba\u015fka bir\u015fey inmemi\u015f de olsa, \u00fczerindeki bu \u00f6zel ilahi damga ve yap\u0131s\u0131ndaki e\u015fsiz kayna\u011f\u0131n i\u015fareti g\u00f6r\u00fclecektir…<\/p>\n

Kurey\u015fin ileri gelenleri, zaman zaman konuyu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Ama bu onlar\u0131n k\u00f6r, sa\u011f\u0131r ve hain olmalar\u0131ndand\u0131r. O’nunla do\u011fru yolu bulamad\u0131klar\u0131nda da eski bir uydurmad\u0131r deyip ge\u00e7iyorlard\u0131.<\/p>\n

Peygamberimizin hayat\u0131na ili\u015fkin tarih kitaplar\u0131, Kurey\u015f ileri gelenlerinin tutumlar\u0131n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcne \u00e7ok\u00e7a yer veriyor. Onlar kendi kendilerine bu ku\u015fkuyu irdeliyor, sonrada aralar\u0131nda onu \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Onlar\u0131n bu durumlar\u0131yla ilgili tarih\u00e7i ibn ishak; Velid b. Mu\u011f\u00eere, Nadr b. H\u00e2ris ve Utbe b. Reb\u00ee’a’dan aktarmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Vel\u00eed b. Mu\u011f\u00eere’den nakletti\u011fi haber \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Bir grup Kurey\u015fli Velid b. Mu\u011f\u00eere’nin yan\u0131nda toplanm\u0131\u015flard\u0131. O en ya\u015fl\u0131lar\u0131 idi. Zaman hac mevsimi idi. Vel\u00eed onlara: Ey Kurey\u015fliler, hac mevsimi geldi, bu mevsimde arap kabileleri size gelecek, bu arkada\u015f\u0131n\u0131z\u0131n durumunu da i\u015fitmi\u015f bulunuyorlar. O’na kar\u015f\u0131 bir tek g\u00f6r\u00fc\u015fte birle\u015fin, ayr\u0131l\u0131k g\u00f6stermeyin ki, kiminiz kiminizi yalanlar, kiminiz kiminizin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc reddeder duruma d\u00fc\u015fmiyesiniz dedi\u011finde; Onlar: Ey Abd \u015eems! Sen bize bir g\u00f6r\u00fc\u015f belirle de onu s\u00f6yliyeyim.” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdiler. Vel\u00eed: “Hay\u0131r, siz s\u00f6yleyin dinliyorum” dedi. Onlar: “K\u00e2hindir” diyelim dediler. Velid: Hay\u0131r, Allah’a yemin olsun O bir k\u00e2hin de\u011fil; k\u00e2hinleri g\u00f6rd\u00fck, O’nun s\u00f6yledikleri k\u00e2hinlerin \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 ve kafiyeli s\u00f6zlerinden de\u011fil kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi\u011finde onlar: \u00d6yle ise delidir diyelim dediler. Velid: Hay\u0131r, O’nda g\u00f6r\u00fclen delilik de\u011fil, delili\u011fi g\u00f6rd\u00fck onu biliriz; O’nun s\u00f6yledikleri delili\u011fin say\u0131klamalar\u0131, sa\u00e7malamalar\u0131 ve vesvesesi t\u00fcr\u00fcnden de\u011fil, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi. Onlar: \u00d6yle ise, \u015fairdir diyelim dediler. Velid: O bir \u015fair s\u00f6z\u00fc de\u011fil; \u015fiiri t\u00fcm t\u00fcrleri ile biliriz, o \u015fair de\u011fil dedi. Onlar: \u00d6yle ise, sihirbazd\u0131r diyelim dediler. Velid: O bir sihirbaz de\u011fil; sihirbazlar\u0131 ve sihirlerini g\u00f6rd\u00fck, Onunkisi, sihirbazlar\u0131n \u00fcf\u00fcrme, d\u00fc\u011f\u00fcm atmalar\u0131ndan de\u011fil dedi. Onlar: \u00d6yle ise, ne diyelim? Ey Abd \u015eems dediler. Velid: Allah’a yemin olsun s\u00f6z\u00fcnde bir tatl\u0131l\u0131k var, k\u00f6k\u00fc \u00e7atall\u0131, dallar\u0131 meyvelidir. Siz O’na ili\u015fkin ne s\u00f6yleseniz bat\u0131l oldu\u011fu mutlaka anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. O’nun durumuna ili\u015fkin en uygunu: `O bir sihirbazd\u0131r; bir s\u00f6z getirdi, o b\u00fcy\u00fc olup;ki\u015fiyi babas\u0131, kard\u00e9\u015fi, kar\u0131s\u0131 ve akrabalar\u0131ndan ay\u0131rmaktad\u0131r” demenizdir dedi. Bunun \u00fczerine da\u011f\u0131ld\u0131lar. Ard\u0131ndan \u015fehrin giri\u015f yollar\u0131n\u0131 tutarak \u015fehire giren herkesi uyarmaya ve Peygamberin durumunu sapt\u0131rmaya koyuldular.”<\/p>\n

Nadr b. Haris’ten nakledilenler ise \u015funlar:<\/p>\n

“Ey Kurey\u015fliler; Allah’a yemin olsun size \u00f6yle bir\u015fey indir diki siz bir daha kesinlikle onu elde edemezsiniz. Muhammed aran\u0131zda gen\u00e7 bir delikanl\u0131 idi, en \u00e7ok O’ndan memnundunuz, aran\u0131zda en g\u00fcvenilir, en do\u011fru s\u00f6zl\u00fc ki\u015fiydi. Ama onun yanaklar\u0131nda ya\u015fl\u0131l\u0131k izini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde ve yan\u0131ndakilerle size geldi\u011finde ona “Sihirbazd\u0131r” dediniz. Hay\u0131r, Allah’a yemin olsun O bir sihirbaz de\u011fil. Biz b\u00fcy\u00fcc\u00fcleri onlar\u0131n, \u00fcf\u00fcrmelerini ve d\u00fc\u011f\u00fcm atmalar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. K\u00e2hindir dediniz. Allah’a yemin olsun O bir kahin de\u011fil; k\u00e2hinleri ve dengesizliklerini g\u00f6rd\u00fck, latifeli s\u00f6zlerini i\u015fittik. \u015eairdir dediniz. Allah’a yemin olsun O bir \u015fair de\u011fil; \u015fiiri g\u00f6rd\u00fck ve t\u00fcm t\u00fcrlerini dinledik. Delidir dediniz. Delili\u011fi de g\u00f6rd\u00fck. O’nda delili\u011fin ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131, sa\u011fa sola sald\u0131rmas\u0131 ve anormal hareketleri yok. Ey Kurey\u015fliler, durumunuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Allah’a yemin olsun size b\u00fcy\u00fck bir \u015fey inmi\u015ftir.”<\/p>\n

Nadr’la Utbe’den gelen rivayetler aras\u0131nda hemen hemen \u00f6rt\u00fc\u015fme var. Belki de ayn\u0131 olay bir kere birine, bir kere de di\u011ferine nisbet edilmi\u015ftir. Fakat biz; Kurey\u015f’in ileri gelenlerinden, iki ki\u015finin benzer bir ortamda, Kur’an kar\u015f\u0131s\u0131ndaki hayranl\u0131klar\u0131n\u0131 dile getiri\u015flerinde s\u00f6zlerinin benzerlik g\u00f6sterebilece\u011fini, uzak bir olas\u0131l\u0131k olarak g\u00f6rm\u00fcyoruz.<\/p>\n

Utbe’nin h\u00e2lini bu c\u00fczdeki Kale:n suresinin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde anlatt\u0131k. Muhammed ve getirdi\u011fi s\u00f6z kar\u015f\u0131s\u0131nda O’nun tutumu da Vel\u00eed ve Nadr’\u0131n tutumlar\u0131na yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki; sihirbazd\u0131r veya k\u00e2hindir s\u00f6zleri; kimi zaman hileli bir kurnazl\u0131k, kimi zaman da dayanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015f\u00fcpheden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Durum; irdeleme ve d\u00fc\u015f\u00fcnmenin daha ba\u015flang\u0131c\u0131nda, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa meydan vermeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131k olup; bildikleri ve bilmediklerine yemini gerektirmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, sayg\u0131n bir peygamberin s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Ne bir \u015fair ne de bir k\u00e2hin s\u00f6z\u00fc olmay\u0131p, \u00e2lemlerin Rabbi taraf\u0131ndan indirilen bir s\u00f6zd\u00fcr.<\/p>\n

“O sayg\u0131n bir peygamberin s\u00f6z\u00fcd\u00fcr” tespiti, o kendisinin anlam\u0131na de\u011fil; burda onunla kastedilen, \u015fair kahinlerin s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrden olmay\u0131p, peygamberlerin s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrden oldu\u011fudur. Bu t\u00fcr s\u00f6z\u00fc Allah kendi kat\u0131ndan peygamberleri ile g\u00f6nderir, peygamberler de oradan, o y\u00fcce kaynaktan aktar\u0131rlar onu. Bu anlam\u0131 “Peygamber s\u00f6z\u00fc” deyimi de belirler. Yani Allah taraf\u0131ndan onunla g\u00f6nderilen s\u00f6z. O ne bir \u015fair, ne de bir kahindir. Bu cin veya \u015feytan\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile s\u00f6yl\u00fcyor da de\u011fil… O bir el\u00e7i olup, kendisine g\u00f6nderileni s\u00f6ylemektedir. Durumu arkadan gelen \u00e2yet kesin bi\u00e7imde belirliyor: “Alemlerin Rabbinden indirilmi\u015ftir.”<\/p>\n

“Ne de az inan\u0131yorsunuz? Ne de az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?”. Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ifade bi\u00e7imi i\u00e7inde inan\u00e7s\u0131zl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesizlik anlam\u0131nad\u0131r bunlar. Allah’\u0131n Ras\u00fbl\u00fc’n\u00fcn -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- niteli\u011fine ili\u015fkin hadis de bizim s\u00f6yledi\u011fimizi do\u011frulamaktad\u0131r: “O, manas\u0131z ve gereksiz s\u00f6z s\u00f6ylemezdi.” yani hi\u00e7 konu\u015fmazd\u0131 anlam\u0131na. Sonu\u00e7 olarak Kur’an onlardan d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iman yoksunu olarak bahsetmektedir. Yoksa bir m\u00fcmin, peygamberi hakk\u0131nda nas\u0131l \u015fair diyebilir? D\u00fc\u015f\u00fcnen biri nas\u0131l onun kahin oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrebilir? Bunu s\u00f6ylemek k\u00fcf\u00fcr ve gafletten ba\u015fka bir \u015fey ile tarif edilmez.<\/p>\n

Nihayet, esneklik i\u00e7ermeyen salih cidd\u00eelikten olu\u015fmu\u015f olan akide konusunda Allah’a iftira edenlere y\u00f6nelik o korkun\u00e7 tehdit geliyor. El\u00e7inin onlara ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 veya kendisine ula\u015fanla ilgili durumu konusunda tek olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n, O’nun do\u011fru ve g\u00fcvenilir tutum i\u00e7inde oldu\u011funa `\u015fiddetle yakalanm\u0131\u015f olu\u015funun’ tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131kl\u0131k getirme amac\u0131 ile yer al\u0131yor bu tehdit burada. Zira tebli\u011fin g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin en ufak bir sapma durumunda \u015fiddetle yakalanmadan kurtulu\u015f yoktur:<\/p>\n

44- E\u011fer Muhammed, bize kar\u015f\u0131 ona baz\u0131 s\u00f6zler katm\u0131\u015f olsayd\u0131.<\/p>\n

45- Biz onu kuvvetle yakalard\u0131k,<\/p>\n

46- Sonra onun \u015fah damar\u0131n\u0131 kopar\u0131rd\u0131k.<\/p>\n

47- Hi\u00e7biriniz de onu koruyamazd\u0131n\u0131z.<\/p>\n

48- Do\u011frusu Kur’an Allah’a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131nanlara bir \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr.<\/p>\n

49- \u0130\u00e7inizde yalanlayanlar bulundu\u011funu \u015f\u00fcphesiz bilmekteyiz.<\/p>\n

50- Do\u011frusu Kur \u00e2n inkarc\u0131lar i\u00e7in bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

51- O, \u015f\u00fcphesiz kesin ger\u00e7ektir.<\/p>\n

52- \u00d6yleyse ey insanlar! \u00c7ok b\u00fcy\u00fck olan Rabbinin ad\u0131n\u0131 tesbih et.<\/strong><\/p>\n

“E\u011fer o, baz\u0131 laflar uydurup bize iftira etseydi, elbette O’ndan sa\u011f elini al\u0131rd\u0131k sonra O’nun can damar\u0131n\u0131 keserdik. Sizden hi\u00e7 kimse buna engel olamazd\u0131:’<\/p>\n

Anlat\u0131m y\u00f6n\u00fcnden bu s\u00f6z\u00fcn anlam\u0131; Muhammed’in -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- onlara ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konusunda do\u011fru davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesidir. O kendisine vahyedilmeyen baz\u0131 s\u00f6zler uydurmu\u015f olsa, Allah O’nu ge\u00e7en ayetlerin belirtti\u011fi bi\u00e7imde yakalar ve belirtildi\u011fi \u015fekilde \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bu ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fine g\u00f6re, O’nun tebli\u011f konusunda do\u011fru davrand\u0131\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n

Konunun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesele budur… Fakat a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmede olu\u015fan hareketli sahne ba\u015fka bir \u015fey olup, a\u00e7\u0131kl\u0131k getirme anlam\u0131n\u0131n \u00f6tesinden geni\u015f boyutlu bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m uyand\u0131r\u0131yor. O \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar; hayat hareket i\u00e7erdi\u011fi gibi korku ve \u00fcrk\u00fcn\u00e7l\u00fckler de i\u00e7eriyor. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda do\u011frudan etkileme \u00f6\u011feleri, imalar ve vurgular da i\u00e7eriyor…<\/p>\n

Onda yer alan sa\u011f elin al\u0131nmas\u0131, can damar\u0131n\u0131n kesilmesi hareketi, insan\u0131 \u00fcrperten, i\u00e7ine korku salan canl\u0131 bir tasvir olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda; kim olursa olsun hi\u00e7 kimseye, isterse Allah kat\u0131nda sayg\u0131n, se\u00e7ilmi\u015f sevimle O Muhammed olsun, herhangi bir tolerans hakk\u0131 tan\u0131mayan bu meselenin ciddiyetini i\u00e7erdi\u011fi gibi, Allah’\u0131 sonsuz g\u00fcc\u00fc ve O’nun kar\u015f\u0131s\u0131nda insan yarat\u0131\u011f\u0131n\u0131n acz ve zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bir anlam\u0131 da i\u00e7eriyor. T\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6tesinde, korku ve \u00fcrk\u00fcn\u00e7l\u00fck vurgusu yer al\u0131yor.<\/p>\n

Son olarak, bu meselenin ger\u00e7e\u011fi ve g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131s\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren son b\u00f6l\u00fcm geliyor:<\/p>\n

“O (Kur’an), korunanlar i\u00e7in bir \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. Biz i\u00e7inizde yalanlay\u0131c\u0131lar\u0131n bulundu\u011funu elbette biliyoruz. Do\u011frusu o, kafirler i\u00e7in hay\u0131flanmad\u0131r. O kesin ger\u00e7ektir.”<\/p>\n

Bu Kur’an muttaki kalblere \u00f6\u011f\u00fct verir ve bu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc de ancak onlar al\u0131r. Kur’an’\u0131n getirdi\u011fi bu hakikat onlarda potansiyel olarak \u00f6nceden vard\u0131r. Kur’an o hakikati o kalblere hat\u0131rlatarak harekete ge\u00e7irir, onlar da \u00f6\u011f\u00fct al\u0131rlar. Kalplerinde korunma duygusu bulunmayan, kalpleri k\u00f6rle\u015fmi\u015f kimseler gaflet i\u00e7inde olup, ne \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r ve ne de bu kitaptan bir yarar elde edebilir. Muttakiler onda gafillerin bulmad\u0131\u011f\u0131; bilgi, ayd\u0131nl\u0131k hayat ve \u00f6\u011f\u00fct bulurlar.<\/p>\n

“Biz i\u00e7inizde yalanlay\u0131c\u0131lar\u0131n bulundu\u011funu elbette biliyoruz.” Fakat bu, ne bu meselenin ger\u00e7e\u011fine etki eder, ne de bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin tutumunuz meselenin ger\u00e7eklerini etkileme g\u00fcc\u00fcnden yoksundur.<\/p>\n

“Do\u011frusu o, kafirler i\u00e7in hay\u0131flanmad\u0131r”. M\u00fcminlerin durumlar\u0131n\u0131n y\u00fccelmesi, yalanlayanlar\u0131n haysiyetinin ayak alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve hakk\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131; kafirlerin tutundu\u011fu bat\u0131l\u0131n silinmesine yol a\u00e7mas\u0131, onlar\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fcye bo\u011far. Di\u011fer yandan o k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah kat\u0131nda aleyhlerine kan\u0131t olu\u015fturacak, O’nun tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla azaba u\u011frayacaklar, O’nun sebebi ile \u00e7arp\u0131ld\u0131klar\u0131 azaba \u00fcz\u00fclecekler. Dolay\u0131s\u0131yla O k\u00e2firler i\u00e7in hem d\u00fcnya hem de ahiret bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

“O kesin ger\u00e7ektir.” Yalanlay\u0131c\u0131lar\u0131n yalanlamas\u0131na ra\u011fmen… Kesin ger\u00e7ek. Salt bir kesinlik de\u011fil, bu kesinlik ger\u00e7e\u011fi de beraberinde i\u00e7eriyor. Bu \u00f6zel bir ifade tarz\u0131 olup, anlam ve vurguyu g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Ku\u015fku yoktur ki Kur’an hak olma ve kesinlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. O her ayetinde kayna\u011f\u0131n\u0131n ilk y\u00fcce ger\u00e7ek oldu\u011funa i\u015faret eden kat\u0131ks\u0131z ger\u00e7e\u011fi ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu meselenin yap\u0131s\u0131 ve apa\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fi budur. O ne \u015fair s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, ne k\u00e2hin s\u00f6z\u00fc, ne de Allah’a yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir iftirad\u0131r. O alemlerin Rabbi taraf\u0131ndan indirilmedir. O muttakiler i\u00e7in \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. O kesin ger\u00e7ektir.<\/p>\n

En uygun zaman ve durum olan burda sayg\u0131n el\u00e7iye \u015fu ger\u00e7ek telkin ediliyor:<\/p>\n

“\u00d6yle ise, sen b\u00fcy\u00fck Rabbinin ismini tesbih et…”<\/p>\n

Tesbih; Allah’\u0131n eksikliklerden uzak oldu\u011funu ve y\u00fcceli\u011fini dile getirme; s\u00f6zlerinin ger\u00e7ekli\u011fini itiraf etme; onaylama kulluk ve ba\u015f e\u011fme anlamlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Meseleye a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmenin son b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve ulu Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fc, sayg\u0131n Rabbin azametinin bu uzun sunu\u015funun ard\u0131ndan kalbi harekete ge\u00e7iren bir bilin\u00e7tir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

25- Kitab\u0131 sol taraf\u0131ndan verilen ise der ki: “Ke\u015fke bana kitab\u0131m verilmeseydi, 26- \u015eu hesab\u0131m\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f olsayd\u0131m! 27- Ke\u015fke (\u00f6l\u00fcm i\u015fimi) bitirmi\u015f olsayd\u0131! 28- Mal\u0131m bana hi\u00e7bir fayda vermedi, 29- G\u00fcc\u00fcm benden yok olup gitti.” “Kitab\u0131 sol taraf\u0131ndan verilene gelince”; k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ile yakalanaca\u011f\u0131 ve azabland\u0131r\u0131lmaya gitmekte oldu\u011funu anlam\u0131\u015f; bu ta\u015fk\u0131n kalabal\u0131k aras\u0131nda \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1643,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2317","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-hakka-suresinin-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2317\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}