{"id":2319,"date":"2012-01-16T17:06:04","date_gmt":"2012-01-16T17:06:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2319"},"modified":"2012-01-16T17:06:04","modified_gmt":"2012-01-16T17:06:04","slug":"hakka-suresinin-1-24-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/hakka-suresinin-1-24-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Hakka Suresi’nin 1-24.Ayet Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

\n
\n1- Elbette ger\u00e7ekle\u015fecek olan<\/p>\n

2- Nedir o muhakkak ger\u00e7ekle\u015fecek olan<\/p>\n

3- O ger\u00e7ekle\u015fecek olan\u0131 sana bildiren nedir?<\/strong><\/p>\n

Surenin \u00e7o\u011funlu\u011funu, k\u0131yamet sahneleri ve olaylar\u0131 olu\u015fturuyor. Di\u011fer yandan sure k\u0131yametin ad\u0131yla ba\u015flamakta ve onunla adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6nceden de\u011findi\u011fimiz gibi, o hem anlam\u0131 ve hem de ses tonu g\u00f6zetilerek se\u00e7ilen bir add\u0131r. El Hakka: “Bir \u015fey olu\u015fur olu\u015fmaz, ona ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7e\u011fin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 yahut, olu\u015fur olu\u015fmaz h\u00fckm\u00fc gere\u011fi insanlar \u00fczerinde i\u015fleve ge\u00e7mesi veya olu\u015fur olu\u015fmaz onda hakk\u0131n varl\u0131k kazanmas\u0131” anlamlar\u0131nad\u0131r. Hepsi de surenin y\u00f6nelimi ve konusuna uyum g\u00f6steren ve meseleye kesin bi\u00e7imde a\u00e7\u0131kl\u0131k getirici anlamlard\u0131r. Di\u011fer yandan o; ses tonuyla onda sakl\u0131 olan bu anlama paralel belirli bir vurgu ortaya koyarak onunla hedeflenen havan\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamakta ve yalanlay\u0131c\u0131lar\u0131n d\u00fcnyada ve ahirette ba\u015flar\u0131na geleceklere a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmektedir.<\/p>\n

Surenin havas\u0131; \u00fcrk\u00fcn\u00e7l\u00fck ve korku havas\u0131 oldu\u011funun yan\u0131nda, t\u00fcm\u00fcyle ciddiyet ve kat\u0131 tutum havas\u0131 olup hisse ilahi g\u00fcce ili\u015fkin bilin\u00e7 veriyor. Di\u011fer y\u00f6nden de bu g\u00fc\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ve o g\u00fcc\u00fcn insan\u0131; peygamberlerin hak, akide ve \u015feriata ili\u015fkin getirdikleri ile ger\u00e7eklik kazanan, Allah’\u0131n insanl\u0131k i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi hayat sisteminden sapmas\u0131 veya ona kar\u015f\u0131 lakayt davranmas\u0131 durumunda d\u00fcnya ve ahirette yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc o hayat sistemi, savsaklanmak, de\u011fi\u015ftirilmek i\u00e7in de\u011fil; uyulmak, sayg\u0131 g\u00f6sterilmek, \u00e7ekingenlik ve \u00f6nemle kar\u015f\u0131lanmak i\u00e7in inmi\u015ftir. Aksi takdirde ezici bir yakalay\u0131\u015f ve korkun\u00e7luklar tepede beklemektedir.<\/p>\n

Suredeki s\u00f6zler, ses tonlar\u0131, anlamlar\u0131, c\u00fcmlede bir araya geli\u015fleri ve c\u00fcmlenin delaleti hepsi bu havan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve tasvir edilmesine i\u015ftirak etmekteler. Sure g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde y\u00fcklemi olmayan “Ger\u00e7ekle\u015fen” s\u00f6z\u00fc ile ba\u015fl\u0131yor. Onu, bu b\u00fcy\u00fck olay\u0131n mahiyetini b\u00fcy\u00fck ve korkun\u00e7 g\u00f6rme imaj\u0131 ile y\u00fckl\u00fc bir soru izliyor: “Nedir o ger\u00e7ekle\u015fen?” Ard\u0131ndan bu b\u00fcy\u00fck ve korkun\u00e7 imaj\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131dakini bilgisizlikle ay\u0131plama ve meseleyi bilgi ve kavrama s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kararak daha da art\u0131yor: “Ger\u00e7ekle\u015fenin ne oldu\u011funu nereden bileceksin?”<\/p>\n

Sonra bu soruya cevap vermeden susuyor. Muhatab\u0131, bilmedi\u011fi ve bilmesine elveri\u015fli olmayan bu ulu ve korkun\u00e7 g\u00f6r\u00fclen meselenin \u00f6n\u00fcnde \u00f6ylece b\u0131rak\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bilgi ve kavray\u0131\u015f\u0131n \u00fczerindedir.<\/p>\n

Sonra o meseleyi yalanlayan ve yalanlayanlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 helak edici yakalan\u0131\u015flar\u0131; bu meselenin yalan g\u00f6t\u00fcrmez ciddiyeti ve onu yalanlamada \u0131srar edenlere kurtulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin s\u00f6z ba\u015fl\u0131yor: ‘
\n
\n4- Sem\u00fbd ve \u00c2d, mutlaka patlak verecek olan k\u0131yameti yalan sayd\u0131lar.<\/p>\n

5- B\u00f6ylece Sem\u00fbd korkun\u00e7 bir sesle y\u0131k\u0131ma u\u011frat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

6- \u00c2d’a gelince onlar da, u\u011fultu y\u00fckl\u00fc, azg\u0131n bir kas\u0131rga ile y\u0131k\u0131ma u\u011frat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

7- Onu, yedi gece ve sekiz g\u00fcn, aral\u0131k vermeksizin onlar\u0131n \u00fczerine musallat etti. \u00d6yle ki, o kavmi, orada i\u00e7i kof hurma k\u00fct\u00fckleriymi\u015f gibi onlar\u0131n \u00e7arp\u0131l\u0131p yere y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.<\/p>\n

8- \u015eimdi onlardan hi\u00e7 arta kalan g\u00f6r\u00fcyor musun?<\/strong><\/p>\n

Bu “el-K\u00e2ri’a” k\u0131yamet i\u00e7in yeni bir isim. Bu kelime ger\u00e7ekle\u015fme yan\u0131nda \u00e7arpma anlam\u0131 da ta\u015f\u0131r. O ok ucundan t\u00fcretilmi\u015ftir. O delicidir. “El-Kar\u011f”, sert cisme benzeri ile vurup oymak, delmek anlam\u0131nad\u0131r. K\u0131yamet (K\u00e2ri’a) de kalpleri korku, evreni ise y\u0131k\u0131mla delecek oyacakt\u0131r. Kelime ses tonu ile de sallay\u0131p sarsmakta, delmekte, korkutmaktad\u0131r. Semud ve Ad kavimleri onu yalanlam\u0131\u015flard\u0131. \u015eimdi yalanlaman\u0131n nas\u0131l oldu\u011funa bakal\u0131m:<\/p>\n

“Semud’a gelince, azg\u0131n bir vak’a ile helak edildi: ‘<\/p>\n

Ba\u015fka ziyaretlerde de anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Semud kavmi, hicaz\u0131n kuzeyinde \u015eam’la Hicaz aras\u0131ndaki \u00f6relerde ya\u015farlard\u0131. Kur’an’\u0131n ba\u015fka yerde belirtti\u011fi \u00fczere yakalan\u0131\u015flar\u0131 sesle oldu. Kur’an burda sesin ad\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p niteli\u011fini veriyor: “el T\u00e2giye” (azg\u0131n). Nedeni, bu niteli\u011fin surenin havas\u0131na uygun d\u00fc\u015fen \u00fcrk\u00fcn\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc art\u0131rmas\u0131 ve s\u00f6yleni\u015finin bu kesimdeki duraklar\u0131n vurgusuna uyum g\u00f6stermesi. Semud kavmi konusunda onlar\u0131 \u00fcst \u00fcste y\u0131\u011f\u0131p b\u00fcr\u00fcyen, yok eden yaln\u0131z bu mucizeyi hat\u0131rlatmakla yetiniyor.<\/p>\n

Ad kavmi konusunda ise; onun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaketin ayr\u0131nt\u0131s\u0131na inerek s\u00f6z\u00fc uzat\u0131yor. Fel\u00e2ketin darbesi etkinli\u011fini koruyarak yedi gece, sekiz g\u00fcn devam ediyor. Oysa Semud’un u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaket \u00e7ok \u00e7abuk olmu\u015f bitmi\u015fti. Normal \u00f6l\u00e7\u00fcleri a\u015fan bir ses duyulmu\u015f olay tamamlanm\u0131\u015ft\u0131: “Ad kavmi ise u\u011fultulu, azg\u0131n bir kas\u0131rga ile hel\u00e2k edildi.” Metinde ge\u00e7en “el-r\u00eeh el-sarsar” \u00e7ok so\u011fuk r\u00fczgar anlam\u0131nad\u0131r. S\u00f6zlerin s\u00f6yleni\u015fi ile r\u00fczgar\u0131n eserken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesi veriyor. Kur’an azg\u0131nl\u0131k niteli\u011fini de vererek, r\u00fczgar\u0131n etkinlik havas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor ki; Ad kavminin Kur’an’da ba\u015fka yerlerde dile getirilen zorbal\u0131\u011f\u0131 ile uyumlu olsun. Onlar arap yar\u0131madas\u0131n\u0131n g\u00fcneyinde Yemen’le Hadramevt aras\u0131nda kum tepeleri \u00fczerinde otururlard\u0131. \u00c7ok zorba ve sald\u0131rgand\u0131lar. \u0130\u015fte tutumlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fen sert, so\u011fuk r\u00fczgar onlara; “Allah onu, yedi gece sekiz g\u00fcn ard\u0131 ard\u0131na onlar\u0131n \u00fczerine musallat etti.” “El-Husum”, keskin ve \u00f6zelli\u011fi s\u00fcrekli anlam\u0131nad\u0131r. ifadede `yedi gece sekiz g\u00fcn’ olarak belirlenen bu uzun zaman s\u00fcrecinde devam eden y\u0131k\u0131c\u0131 u\u011fultulu kas\u0131rgan\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7izdikten sonra; g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde duran g\u00f6r\u00fcn\u00fcme dikkat \u00e7ekiyor: “O kavmi orada, i\u00e7i bo\u015f hurma k\u00fct\u00fckleri gibi yere serilmi\u015f g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.” \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcyorsun .. \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcyorsun manzara ortada duruyor… Anlat\u0131m, kal\u0131c\u0131l\u0131k sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in onu \u0131srarla hisse sunuyor; “yere serilmi\u015f”…. Kavim t\u00fcm\u00fcyle etrafa serpilmi\u015f olarak yere da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumda. Sanki, i\u00e7leri yenilip bo\u015falarak k\u00f6kleri ve g\u00f6vdeleriyle yere serilmi\u015f hurma k\u00fct\u00fckleri. Ku\u015fkusuz bu apa\u00e7\u0131k g\u00f6z\u00f6n\u00fcne dikilen bir sahne. Y\u0131k\u0131c\u0131, u\u011fultulu kas\u0131rgan\u0131n ard\u0131nda kalan hazin hareketsiz bir sahne. “Onlardan hi\u00e7 geri kalan g\u00f6r\u00fcyor musun? Hay\u0131r!..” Onlardan hi\u00e7 geri kalan yok!.<\/p>\n

Ad ve Semud kavimlerinin durumu bu. Bu, ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki yalanlayanlar\u0131n da durumudur. Gelen iki ayette konuyla ilgili \u00e7e\u015fitli olaylar \u00f6zetleniyor:
\n 9- Firavun, ondan \u00f6ncekiler ve yerle bir olan \u015fehirler o hata ile geldiler.<\/p>\n

10- B\u00f6ylece Rablerinin el\u00e7isine isyan ettiler. Bu y\u00fczden onlar\u0131, \u015fiddeti gittik\u00e7e artan bir yakalay\u0131\u015fla yakalad\u0131.<\/strong><\/p>\n

Firavun M\u0131s\u0131r’da ya\u015fard\u0131 -s\u00f6z\u00fc edilen Musa’n\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 olan Firavun- O’ndan \u00f6ncekilerin ayr\u0131nt\u0131s\u0131na girilmiyor. “El-Mu’tefik\u00e2t” ile L\u00fbt kavminin y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f kentleri kastediliyor. Kelime, yalana uyanlar veya alt \u00fcst olanlar anlam\u0131nad\u0131r. ifade bunlar\u0131n hepsinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 “Hepsi g\u00fcnahkard\u0131” s\u00f6z\u00fcyle \u00f6zetliyor. “Rabblerinin el\u00e7isine kar\u015f\u0131 geldiler.” Onlar \u00e7ok say\u0131da peygambere kar\u015f\u0131 geldiler. Fakat, o peygamberlerin ger\u00e7eklikleri ve mesajlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc bir oldu\u011fundan; Kur’an onlar\u0131 bir tek ger\u00e7e\u011fi temsil eden bir peygamber olarak dile getiriyor. Bu, Kur’an’\u0131n ilham veren e\u015fsiz de\u011finilerinden birini olu\u015fturuyor. Surenin havas\u0131 ile uyumlu bir korkun\u00e7luk ve keskinlik hissettiren s\u00f6ylem i\u00e7inde \u00f6zet olarak onlar\u0131n sonlar\u0131m da dile getiriyor: “O da onlar\u0131 \u015fiddeti gittik\u00e7e artan bir yakalay\u0131\u015fla yakalad\u0131.”<\/p>\n

Gittik\u00e7e \u015fiddetlenen, her \u015feyi \u00f6rt\u00fcp saran… Kelime “gittik\u00e7e \u015fiddetlenen” anlam\u0131 ile ayr\u0131nt\u0131ya girmeyen anlat\u0131m\u0131n korku salan havas\u0131yla uyum g\u00f6sterdi\u011fi gibi; “r\u00e2biye” olan s\u00f6yleni\u015fiyle de “tagiye” olan Semud kavmi ve “\u00e2tiye” olan Ad kavminin yakalan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n isimlerine uyum g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Sonra tufan ve ak\u0131p giden gemi tablosunu \u00e7izerek, Nuh kavminin yakalan\u0131p yokedili\u015flerine dikkat \u00e7ekiyor. Ayn\u0131 zamanda, t\u00fcredikleri atalar\u0131n\u0131n kurtar\u0131l\u0131\u015flar\u0131na de\u011finerek onlara sundu\u011fu nimeti hat\u0131rlat\u0131yor. Fakat onlar bu nimete kar\u015f\u0131l\u0131k \u015f\u00fckretmemi\u015fler ve bu b\u00fcy\u00fck mucizelerden ibret almam\u0131\u015flar.<\/p>\n

11- Sular kabar\u0131nca biz sizi ak\u0131p giden (gemide) ta\u015f\u0131d\u0131k ki;<\/p>\n

12- Onu size bir ibret yapal\u0131m ve belleyen kulaklar onu bellesin.<\/strong><\/p>\n

Ta\u015fan su ve azg\u0131n su \u00fczerinde ak\u0131p giden gemi sahneleri surenin verdi\u011fi di\u011fer sahneler ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlarla uyum halindedir. Yine bunun gibi, “c\u00e2riye” ve “v\u00e2iye”nin ses tonu da, bu b\u00f6l\u00fcmdeki kafiyenin vurgusu ile uyum i\u00e7inde. \u015eu de\u011finideki etkinlik ne e\u015fsizdir: “Ki onu size bir ibret yapal\u0131m, belleyen kulaklar onu bellesin:’ Bu; t\u00fcm ge\u00e7en uyar\u0131lar, g\u00fcnahta \u0131srar edenlerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 sonlar, t\u00fcm ge\u00e7en mucizeler, \u00f6\u011f\u00fctler ve bu gafillerin atalar\u0131na lutfedilen Allah’\u0131n bu nimetlerine ra\u011fmen; dini yalanlayan donuk kalblere ve i\u015fitme yoksunu kulaklara etki edebilecek nitelikte bir ifade.<\/p>\n

Bu insan\u0131 \u00fcrperten helak edici keskin sahnelerin korkun\u00e7luklar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc; yalanlayanlar\u0131n cezaland\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmelerine ra\u011fmen, yalanlay\u0131c\u0131lar\u0131n yalanlad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck korkun\u00e7lu\u011fun, k\u0131yametin korkun\u00e7lu\u011funun yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nemsiz kal\u0131r.<\/p>\n

insan\u0131 \u00fcrperten boyutlar\u0131na ra\u011fmen, g\u00fcnahkar kavimlerin cezaland\u0131r\u0131l\u0131\u015flar\u0131ndaki korkun\u00e7luklar; o \u00f6nemli toplama g\u00fcn\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rs\u0131z vurgusu ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6nemsiz kalacaklard\u0131r ku\u015fkusuz. Bu giri\u015fin ard\u0131ndan burda, o g\u00fcn\u00fcn korkun\u00e7luklar\u0131n\u0131 a\u00e7arak konunun sunu\u015funu tamaml\u0131yor. O g\u00fcn\u00fcn korkun\u00e7luklar\u0131 sanki \u00f6nceki sahneleri k\u00fc\u00e7\u00fck b\u0131rakan tamamlay\u0131c\u0131lard\u0131rlar:<\/p>\n

13- Sura birinci \u00fcfleme \u00fcflendi\u011fi,<\/p>\n

14- Yer ve da\u011flar yerlerinden kald\u0131r\u0131l\u0131p bir \u00e7arp\u0131\u015fla birbirlerine \u00e7arp\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman,<\/p>\n

15- \u0130\u015fte o vak’a olmu\u015ftur.<\/p>\n

16- G\u00f6k yar\u0131lm\u0131\u015f, o g\u00fcn o; zay\u0131flam\u0131\u015f sarkm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

17- Melekler de onun kenarlar\u0131ndad\u0131r. O g\u00fcn Rabblerinin taht\u0131n\u0131, bunlar\u0131n da \u00fcst\u00fcnde sekiz (melek) ta\u015f\u0131r.
\n<\/strong>
\nBiz, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc sur’a \u00fcflenece\u011fi, onun ard\u0131ndan bu olaylar\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131na inan\u0131r, bunun d\u0131\u015f\u0131nda bu konuda ayr\u0131nt\u0131ya girmeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun \u00f6tesindekiler duyularla eri\u015filemeyecek \u015feylerdir. Biz onlara ili\u015fkin bu \u00f6zet naslar\u0131n benzerlerinin d\u0131\u015f\u0131nda bir kan\u0131ta sahip de\u011filiz. Bu \u00f6zetin ayr\u0131nt\u0131s\u0131na inmeyi sa\u011fl\u0131yacak ba\u015fka bir kayna\u011f\u0131m\u0131z da yoktur. Zaten ayr\u0131nt\u0131 nass\u0131n hikmetine bir katk\u0131 sa\u011flamaz. Bunun \u00f6tesine uzanmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, esasen yasaklanm\u0131\u015f olan “zan”n\u0131n pe\u015fine tak\u0131lmaktan ba\u015fka bir \u015fey olmayan bo\u015f bir i\u015ftir.<\/p>\n

Sur’a ilk \u00fcf\u00fcrme, \u00fcf\u00fcr\u00fcl\u00fcr \u00fcf\u00fcr\u00fclmez bu korkun\u00e7 olaylar o \u00fcf\u00fcr\u00fclmeyi izleyecekler: “Yer ve da\u011flar yerlerinden kald\u0131r\u0131l\u0131p bir \u00e7arp\u0131\u015fla birbirine \u00e7arp\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman”. Yerin ve da\u011flar\u0131n yerlerinden kald\u0131r\u0131lmalar\u0131, sars\u0131lmalar\u0131 ve Ortal\u0131\u011f\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getiren bir \u00e7arp\u0131\u015fla birbirine \u00e7arp\u0131lmalar\u0131 sahnesi insan\u0131 \u00fcrperten bir sahnedir. \u0130\u015fte insan\u0131n, ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda dengeli iken \u00fczerinde g\u00fcven i\u00e7inde gezdi\u011fi yer; \u0130\u015fte insan\u0131 heybetleri ile, kararl\u0131l\u0131klar\u0131 ile \u00fcrperten yerlerine sa\u011flam tutunmu\u015f da\u011flar, bu durumlar\u0131na ra\u011fmen yerlerinden kald\u0131r\u0131l\u0131p \u00e7ocu\u011fun elindeki top gibi birbirlerine \u00e7arp\u0131lmaktalar. Ku\u015fkusuz, bu, insana o benzersiz g\u00fcnde g\u00f6r\u00fclecek bu kadir g\u00fc\u00e7 yan\u0131nda, kendi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hissettirecek bir sahnedir.<\/p>\n

Surenin “\u0130\u015fte o g\u00fcn o vak’a olmu\u015ftur” s\u00f6zleriyle de\u011findi\u011fi meselenin zaman\u0131; Sur’a bir \u00fcf\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015fle \u00fcf\u00fcr\u00fcl\u00fcp yer ve da\u011flar kald\u0131r\u0131l\u0131p bir \u00e7arp\u0131\u015fla birbirine \u00e7arp\u0131ld\u0131klar\u0131 zamand\u0131r. Ayette ge\u00e7en; “v\u00e2k\u0131’a”: “h\u00e2kka” ve “k\u00e2ri’a” gibi k\u0131yametin isimlerinden bir isimdir. O k\u0131yamet olu\u015facakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc olu\u015fmas\u0131 gereklidir. Yap\u0131s\u0131 ve ger\u00e7ekli\u011fi gere\u011fi olu\u015facak olmas\u0131d\u0131r. O, k\u0131yametin ger\u00e7ekli\u011fi konusunda ku\u015fkulanma ve onu yalanlama durumlar\u0131na kar\u015f\u0131 se\u00e7ilmi\u015f belirli bir etkileme g\u00fcc\u00fc i\u00e7eren bir isimdir.<\/p>\n

Korkun\u00e7luk, yer ve da\u011flar\u0131n kald\u0131r\u0131l\u0131p bir \u00e7arp\u0131\u015fla birbirine \u00e7arp\u0131lmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu korkun\u00e7lukla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. O korkun\u00e7 g\u00fcnde g\u00f6k de kurtulacak de\u011fil:<\/p>\n

“G\u00f6k yar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, o g\u00fcn o, zay\u0131flam\u0131\u015f sarkm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/p>\n

Biz Kur’an’daki `sema’ (g\u00f6k) kelimesi ile neyin kastedildi\u011fini, kan\u0131tlan\u0131r olarak bilmiyoruz. Fakat, bu e\u015fsiz g\u00fcnde olu\u015facak evrensel olaylara de\u011finen bu ve di\u011fer naslar\u0131n t\u00fcm\u00fc, o g\u00fcn bu g\u00f6r\u00fcnen evrenin d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi; bu, duyarl\u0131, g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran sistem i\u00e7inde tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan koruyucu unsurlar ve ba\u011flant\u0131lar\u0131n bozulaca\u011f\u0131, d\u00fczen i\u00e7inde ya\u015fam\u0131n\u0131 sa\u011flayan yasalar\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan par\u00e7alar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131laca\u011f\u0131na i\u015faret etmekteler.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz astronomi bilginlerinin; salt bilimsel m\u00fclahazalar\u0131 ve bu evrenin yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin \u00e7ok az olan bilgilerine dayanarak; evrenin sonu olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri ortam\u0131n biraz Kur’an’\u0131n s\u00f6yledi\u011fine benzemesi, k\u0131yametin ger\u00e7e\u011fine ili\u015fkin garip bir rastlant\u0131d\u0131r belki de…<\/p>\n

Bize gelince, kesin Kur’an\u00ee naslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile di\u011fer her \u015feyden ilgiyi kesen bu sahneleri neredeyse adeta seyrediyoruz. O naslar \u00f6zet olup genel bir\u015feye i\u015faret ediyorlar. Biz bu naslar\u0131n i\u015faret etti\u011fi yerde duruyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bize g\u00f6re durumun mahiyetine ili\u015fkin yegane g\u00fcvenilir haberlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, durumu olu\u015fturan, yaratan, yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 eksiksiz bilenden gelmedirler. Neredeyse biz evrene oranla toz par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 gibi k\u00fc\u00e7\u00fck olan yerin da\u011flar\u0131 bu k\u00fctleleri ile kald\u0131r\u0131l\u0131p birbirine \u00e7arp\u0131l\u0131rken seyrediyoruz. Yine neredeyse, g\u00f6\u011f\u00fc par\u00e7alanm\u0131\u015f, sarkm\u0131\u015f, y\u0131ld\u0131zlar\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6nm\u00fc\u015f olarak seyrediyoruz. Bunlar\u0131n hepsine, g\u00f6z \u00f6n\u00fcndelermi\u015fcesine, tam bir etkinlikle sahnelenen canl\u0131 Kur’an\u00ee naslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ula\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Sonra sahneyi Allah’\u0131n celali kapl\u0131yor; \u00fcf\u00fcr\u00fc\u015f, \u00e7arpma, yar\u0131lma ve da\u011f\u0131lman\u0131n hisse y\u00f6neltti\u011fi g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve karga\u015fa diniyor; sahnede tek ve k\u00e2hir olan\u0131n taht\u0131 beliriyor:<\/p>\n

“Melekler de onun kenarlar\u0131ndad\u0131r. O g\u00fcn Rabbinin taht\u0131n\u0131, bunlar\u0131n da \u00fcst\u00fcnde sekiz (melek) ta\u015f\u0131r.”<\/p>\n

Melekler yar\u0131lan g\u00f6\u011f\u00fcn \u00e7evresinde, taht da onlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde ve taht\u0131 sekiz yarat\u0131k ta\u015f\u0131yor… Sekiz melek veya onlardan sekiz saf ya da tabakalar\u0131ndan sekiz tabaka veyahut ne olduklar\u0131n\u0131 \u015fu an i\u00e7in sadece Allah’\u0131n bildi\u011fi sekiz yarat\u0131k… Biz onlar\u0131n, kimler olduklar\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Taht\u0131n ne oldu\u011fu, nas\u0131l ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konusunda da bilgimiz yok. Haklar\u0131nda bilgimiz olmayan ve Allah’\u0131n bize ula\u015fan bilgileri konusunda, bizi sorumlu tutmad\u0131\u011f\u0131 bu gaybleri olduklar\u0131 gibi b\u0131rak\u0131yor yorum yapm\u0131yoruz. Gayblerin, mahiyeti \u00fczerinde durmadan onlar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmalar\u0131na neden olan e\u015fsiz \u00f6zelliklerine ge\u00e7iyoruz ki; bizden istenen de o \u00f6zelliklerini i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda \u00f6z\u00fcmlememizdir. Bu olaylar\u0131n dile getirilmesinde g\u00f6zetilen de; o benzersiz g\u00fcn ve ortamda ortaya \u00e7\u0131kacak olan s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck, varl\u0131klar\u0131n o g\u00fcce ba\u015f e\u011fmi\u015f durumlar\u0131 ve kap\u0131ld\u0131klar\u0131 korkuyu insan kalbine hissettirmektir.<\/p>\n

18- O g\u00fcn hesap i\u00e7in huzura al\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z. Hi\u00e7 bir s\u0131rr\u0131n\u0131z gizli kalmaz.<\/strong><\/p>\n

O g\u00fcn her \u015fey a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; cesed, nefis (ruh), insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ak\u0131beti her \u015feyi. S\u0131rlar\u0131 \u00f6rten \u00f6rt\u00fclerin t\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, nefis kabu\u011fundan s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f, cesedler soyunmu\u015f, gaybler d\u00fcnyas\u0131 seyre a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan; bi\u00e7imi, hile kurma, \u00f6nlem alma yetenekleri ve bilincinden soyutlan\u0131r, kendisinden bile gizleme\u011fe \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fi ay\u0131plar\u0131 ortaya d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131kta kal\u0131\u015f; \u00f6zellikle ileri gelenler i\u00e7in en ac\u0131mas\u0131z, mah\u015fer kalabal\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda en feci bi\u00e7imde rusvay eden bir skandal durumu olacakt\u0131r. Konuya Allah’\u0131n nazar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131lacak olursa; O’nun i\u00e7in t\u00fcm gizliler s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k durumdad\u0131r. Fakat insan belki de bunun ger\u00e7ek bilincine varamamakta, topra\u011f\u0131n \u00f6rt\u00fclerine aldanmaktad\u0131r. \u0130\u015fte o insan k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde; her \u015feyinden soyutlanm\u0131\u015f durumda Allah’\u0131n bak\u0131\u015f\u0131na her\u015feyin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu tam olarak kavrayacakt\u0131r. O g\u00fcn evrende her\u015fey g\u00f6r\u00fcn\u00fcr durumdad\u0131r. Yer birbirine \u00e7arp\u0131larak d\u00fczlenmi\u015f, herhangi bir engebe arkas\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey gizlememektedir. G\u00f6k de yar\u0131lm\u0131\u015f, sarkm\u0131\u015f arkas\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey gizlememektedir. Cesedler soyulmu\u015f olup hi\u00e7 bir \u015fey onlar\u0131 \u00f6rtmemektedir. Onlar gibi nefisler de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f olup kendilerinin d\u0131\u015f\u0131nda ne \u00f6rt\u00fc vard\u0131r ne de onlarda gizlenen bir s\u0131r kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Gaflet edilmemelidir ki, bu zor bir durumdur. Yerle da\u011flar\u0131n birbirlerine \u00e7arp\u0131lmalar\u0131 ve g\u00f6\u011f\u00fcn yar\u0131lmas\u0131ndan daha zor bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakacakt\u0131r insan\u0131. \u0130nsan orda; ceset, nefis, duygular, tarih, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n gizli kalan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan hepsinden soyutlanm\u0131\u015f olarak, Allah’\u0131n ve insan, cin ve melek yarat\u0131klar\u0131 toplulu\u011funun \u00f6n\u00fcnde ve Allah’\u0131n celali t\u00fcm di\u011fer yarat\u0131klar\u0131n \u00fczerine kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan taht\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalakalacakt\u0131r…<\/p>\n

Do\u011frusu insan\u0131n yap\u0131s\u0131 son derece karma\u015f\u0131kt\u0131r. Psikolojik yap\u0131s\u0131 \u00e7e\u015fitli k\u0131vr\u0131mlar ve dehlizler i\u00e7erir. Nefis, onlar aras\u0131na gizlenerek; duygular\u0131, arzular\u0131, s\u00fcr\u00e7meleri, hat\u0131ralar\u0131, s\u0131rlar\u0131 ve \u00f6zellikleri ile \u00f6rt\u00fcn\u00fcr. \u0130nsan s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6ce\u011fin, bir d\u00fcrt\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha m\u00fckemmelini yapar. Bilindi\u011fi gibi s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cek bir d\u0131\u015f etkiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r kar\u015f\u0131la\u015fmaz h\u0131zla k\u0131vr\u0131l\u0131r, k\u0131vr\u0131mlar\u0131 aras\u0131na b\u00fcz\u00fcl\u00fcr ve tamamen kendisine tutunur. Evet insan, bir g\u00f6z\u00fcn gizlice kendine ait gizledi\u011fi bir \u015feyi ke\u015ffetti\u011fi ve bir bak\u0131\u015f\u0131n kendisine ait gizli bir dehlize ve gizli bir k\u0131vr\u0131ma isabet etti\u011fini hissetti\u011finde s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6ce\u011fin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha m\u00fckemmelini yapar. Herhangi bir kimsenin psikolojik \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerinden birine vak\u0131f oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131nda derinlerine batan \u015fiddetli ac\u0131lar duyar…<\/p>\n

O ayn\u0131 yarat\u0131k; ceset, kalb, bilin\u00e7, niyet, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rt\u00fcden soyutland\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek \u00e7\u0131plakl\u0131k i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde durumu nas\u0131l olur… O bu durumda Cebbar’\u0131n taht\u0131n\u0131n alt\u0131nda, ta\u015fk\u0131n kalabal\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde kalakald\u0131\u011f\u0131nda hali nice olur?..<\/p>\n

Dikkat edilmelidir ki bu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan her durumdan daha ac\u0131 bir durumdur!..<\/p>\n

Sonra kurtulan ve azaba u\u011frayanlar\u0131n sahneleri sunuluyor. Sahneler sanki ortada olup seyredilebilir bi\u00e7imde veriliyor…<\/p>\n

19- Kitab\u0131 sa\u011f\u0131ndan verilen: “Al\u0131n kitab\u0131m\u0131 okuyun,<\/p>\n

20- Ben hesab\u0131m\u0131n incelenece\u011fini sezmi\u015ftim” der.<\/p>\n

21- Art\u0131k o memnun edici bir hayat i\u00e7indedir.<\/p>\n

22- Meyvelerin dev\u015firilmesi kolayd\u0131r.<\/p>\n

23- Y\u00fcksek bir bah\u00e7ede ki,<\/p>\n

24- Ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flerden \u00f6t\u00fcr\u00fc afiyetle yiyin i\u00e7in.<\/strong><\/p>\n

Kitab\u0131n sa\u011fdan, soldan arkadan al\u0131nmas\u0131, maddi ger\u00e7eklik de olabilir; araplar\u0131n sa\u011f\u0131n hay\u0131rl\u0131, solla arkan\u0131n \u015ferli yanlar saymalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak arap dili \u0131st\u0131lahlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fan kli\u015fele\u015fme de olabilir… Hangisi olursa olsun i\u015faret edilen birdir.<\/p>\n

Verilen g\u00f6r\u00fcn\u00fcm bu zor g\u00fcnde kurtulan\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc. O topluluk i\u00e7inde ta\u015fk\u0131n bir sevin\u00e7 i\u00e7inde konu\u015fuyor; sevin\u00e7 psikolojisini kaplayarak dilini etkisi alt\u0131na al\u0131yor ve ba\u011f\u0131r\u0131yor: “al\u0131n kitab\u0131m\u0131 okuyun” Sonra kolay kurtulaca\u011f\u0131n\u0131 sanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; hesab\u0131n\u0131n incelenece\u011fi beklentisinde oldu\u011funu sevin\u00e7 i\u00e7inde hat\u0131rl\u0131yor… Hz. Ai\u015fe’den -Allah ondan raz\u0131 olsun- nakledilen hadiste de geldi\u011fi \u00fczere Hz. Ai\u015fe: “Resulallah `Hesab\u0131 incelenen azaba \u00e7arp\u0131l\u0131r’ dedi. Allah; “O zaman kimin kitab\u0131 sa\u011f\u0131ndan verilirse o, kolay bir hesaba \u00e7ekilecek ve sevin\u00e7li olarak ailesine d\u00f6necektir” demiyor mu? Dedi\u011fimde; `Burada s\u00f6z\u00fc edilen hesab\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131d\u0131r, yoksa k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc hesab\u0131 incelenip de, helak olmayacak kimse yoktur’ dedi.”(Buhari, Tirmizi, M\u00fcslim, Ebu Davud)<\/p>\n

\u0130bn Eb\u00ee H\u00e2tem, Eb\u00ee Osman’dan gelen \u015fu hadisi vermi\u015ftir: “Resulallah \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: `M\u00fc’mine kitab\u0131 Allah kat\u0131ndan bir \u00f6rt\u00fc i\u00e7inde sa\u011f\u0131ndan verilir. Hemen g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 okur; her bir g\u00fcnah\u0131n\u0131 okuyu\u015funda rengi de\u011fi\u015fir. Sonra iyiliklerine ge\u00e7er onlar\u0131 okur, rengi geri gelir. Ard\u0131ndan bakar ki, g\u00fcnahlar\u0131 iyili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. \u0130\u015fte bu duruma ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda: “Alin kitab\u0131m\u0131 okuyun der”.<\/p>\n

Abdullah b. Hanzala’dan -cenazesi melekler taraf\u0131ndan y\u0131kanm\u0131\u015f olan \u015fehid nakledilmi\u015ftir: “Resulallah: `Allah k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc kulunu durdurup k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini sahifesinin arkas\u0131ndan g\u00f6stererek: `Bunlar\u0131 sen mi yapt\u0131n?’ der. O: `Evet ey Rabb’ der. Allah ona: `Ben seni onlarla rusvay etmeyece\u011fim, onlar\u0131 affettim’ der. \u0130\u015fte bunun \u00fczerine kul: `Alin kitab\u0131m\u0131 okuyun, ben hesab\u0131m\u0131n incelenece\u011fini sezmi\u015ftim zaten der’ dedi.”<\/p>\n

El-Sah\u00eeli’de f\u0131s\u0131lda\u015fma konusu soruldu\u011funda; ibn. \u00d6mer’in \u015funlar\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 yer al\u0131yor: “Rasulullah’\u0131n: `K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah, kulu kendisine yakla\u015ft\u0131rarak, t\u00fcm g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 itiraf ettirir. Kul helak oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na vard\u0131\u011f\u0131nda, ulu Allah: `D\u00fcnyada onlar\u0131 \u00f6rtm\u00fc\u015ft\u00fcm, bug\u00fcn de ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yorum’ der. Ard\u0131ndan kulun iyiliklerini i\u00e7eren kitab\u0131 sa\u011f\u0131ndan verilir. Kafirler m\u00fcnaf\u0131klara gelince \u015fahitler: Rabblerine kar\u015f\u0131 yalan s\u00f6yleyenler \u0130\u015fte bunlard\u0131r biline ki; Allah’\u0131n l\u00e2neti zalimleredir’ derler, dedi\u011fini duydum.”<\/p>\n

Sonra, \u015fahitlerin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde kurtulanlar i\u00e7in haz\u0131rlanan nimetler a\u00e7\u0131klam\u0131yor. Nimetlerin; o d\u00f6nemde ayetlerin muhatab\u0131 olanlar\u0131n durumuna uygun d\u00fc\u015fen somut nimetler olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Onlar cahiliye ile yap\u0131lanm\u0131\u015flard\u0131. i\u00e7lerinden iman edenlerin \u00fczerinden uzun bir zaman ge\u00e7memi\u015fti ki, kavray\u0131\u015flar\u0131 ona g\u00f6re yap\u0131lans\u0131n ve nimetlerin her t\u00fcrl\u00fc yararlan\u0131lacak \u015feyden daha \u00fcst\u00fcn ve ince olan\u0131m ay\u0131rd edebilsinler.<\/p>\n

“Art\u0131k o, memnun edici bir hayat i\u00e7indedir. Y\u00fcksek bir bah\u00e7ede ki, meyvelerinin dev\u015firilmesi kolayd\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z iyi i\u015flerden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e2fiyetle yiyin i\u00e7in:’<\/p>\n

“Sahiplerine “ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z iyi i\u015flerden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e2fiyetle yiyin i\u00e7in” hitab\u0131yla onurland\u0131r\u0131c\u0131 iltifatla sunulan nimetin bu t\u00fcr\u00fc. Ayr\u0131ca o, hen\u00fcz duygular y\u00fccelip her t\u00fcrl\u00fc yararlan\u0131lacak \u015feyden, Allah’a yakla\u015fman\u0131n daha \u00e7ekici oldu\u011funu g\u00f6recek d\u00fczeye gelmelerinden \u00f6nce; Allah’la ba\u011flant\u0131 kurma d\u00f6nemlerinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda bulunan Kur’an muhatablar\u0131n\u0131n kavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ula\u015fabilece\u011fi t\u00fcrd\u00fcr de… Bundan \u00f6te nimetin bu t\u00fcr\u00fc; insanl\u0131k tarihi boyunca bir\u00e7ok nefsin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Nimetin bu t\u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda da bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fc oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1- Elbette ger\u00e7ekle\u015fecek olan 2- Nedir o muhakkak ger\u00e7ekle\u015fecek olan 3- O ger\u00e7ekle\u015fecek olan\u0131 sana bildiren nedir? Surenin \u00e7o\u011funlu\u011funu, k\u0131yamet sahneleri ve olaylar\u0131 olu\u015fturuyor. Di\u011fer yandan sure k\u0131yametin ad\u0131yla ba\u015flamakta ve onunla adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6nceden de\u011findi\u011fimiz gibi, o hem anlam\u0131 ve hem de ses tonu g\u00f6zetilerek se\u00e7ilen bir add\u0131r. El Hakka: “Bir \u015fey olu\u015fur olu\u015fmaz, ona …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1643,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-hakka-suresinin-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2319\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}