{"id":2344,"date":"2012-01-16T17:53:47","date_gmt":"2012-01-16T17:53:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2344"},"modified":"2012-01-16T17:53:47","modified_gmt":"2012-01-16T17:53:47","slug":"cuma-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/cuma-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Cum’a Suresinin Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

1- G\u00f6klerde ve yerde olanlar\u0131n hepsi m\u00fclk\u00fcn sahibi, mukaddes, aziz, hakim olan Allah’\u0131 tesbih eder.<\/strong><\/p>\n

Bu giri\u015f, varl\u0131k d\u00fcnyas\u0131nda bulunan her\u015feyin s\u00fcrekli olarak Allah’\u0131 tesbih etti\u011fi ger\u00e7e\u011fini ifade etmektedir. Ve y\u00fcce Allah, bu surenin konusu ile derin ilgisi bulunan bir s\u0131fat\u0131 ile nitelenmektedir. Bu, ad\u0131 Cuma suresi olan ve cuma namaz\u0131n\u0131n kendisiyle \u00f6\u011fretildi\u011fi bir suredir. Cuma namaz\u0131 zaman\u0131nda m\u00fcminlerin kendilerini Allah’\u0131 anmaya adamalar\u0131, e\u011flence ve ticareti b\u0131rakmalar\u0131, her t\u00fcrl\u00fc u\u011fra\u015f\u0131dan daha iyi kazan\u00e7lar\u0131 olan Allah kat\u0131ndaki m\u00fckafat\u0131 elde etmeye te\u015fvik eden bir suredir. Bu nedenle Allah’\u0131n “Melik” s\u0131fat\u0131 s\u00f6zkonusu edilmektedir. Yani her\u015feye sahip olma… Allah’\u0131n bu s\u0131fat\u0131 onlar\u0131n k\u00e2r elde etme amac\u0131yla pe\u015finde ko\u015ftuklar\u0131 ticarete uygun d\u00fc\u015fmektedir. Ayr\u0131ca Allah’\u0131n “Kudd\u00fbs” s\u0131fat\u0131na da de\u011finmektedir. Yani g\u00f6klerde ve yerde bulunan her\u015feyin takdis ve tenzih ile kendisine y\u00f6neldi\u011fi y\u00fcce yarat\u0131c\u0131… Bu da onlar\u0131n Allah’\u0131 anmay\u0131 b\u0131rak\u0131p oyuna dalmalar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmektedir. “Aziz” s\u0131fat\u0131na da yahudilerin kendisine \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meydan okuyu\u015fla ilgili olarak de\u011finilmektedir. Ayr\u0131ca buna t\u00fcm insanlar\u0131n de\u011fi\u015fmez kaderi olan \u00f6l\u00fcm, Allah’a d\u00f6n\u00fc\u015f ve hesaba \u00e7ekilme dolay\u0131s\u0131yla yer verilmektedir. Allah’\u0131n “Hakim” s\u0131fat\u0131na da yer vermektedir. Bu da y\u00fcce Allah’\u0131n \u00fcmmi olan Araplar\u0131 se\u00e7erek onlar\u0131n i\u00e7inden bir peygamber g\u00f6ndermesi, bu peygamberin onlara Allah’\u0131n ayetlerini okuyup g\u00f6n\u00fcllerini ar\u0131nd\u0131rmas\u0131, kendilerine kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011fretmesiyle ilgilidir. Bunlar\u0131n hepsi giri\u015fleri ve ba\u011flar\u0131 ince ve g\u00fczel olan \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n

Ard\u0131ndan surenin ana konusuna ge\u00e7iliyor: <\/p>\n

2- \u00dcmmiler aras\u0131ndan kendilerine Allah’\u0131n ayetlerini okuyan, onlar\u0131 ar\u0131nd\u0131ran, onlara kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011freten bir peygamber g\u00f6nderen Allah’t\u0131r: Halbuki onlar daha \u00f6nceleri apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydiler.<\/p>\n

3- Bu peygamber yine onlardan olup hen\u00fcz kendilerine yeti\u015fmemi\u015f bulunan ba\u015fka insanlara da g\u00f6nderdik. O Azizdir, Hakimdir.<\/strong><\/p>\n

S\u00f6ylentilere g\u00f6re Araplar \u00e7o\u011funlukla okuma yazma bilmedikleri i\u00e7in \u00fcmmi diye biliniyorlard\u0131. Yine peygamberden \u015f\u00f6yle bir rivayet de aktar\u0131lmaktad\u0131r. Ki O: Parmaklar\u0131 ile i\u015faret ederek ay \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yledir demi\u015f ve “Biz \u00fcmmi bir milletiz. Ne hesap eder ne de yazar\u0131z.” (\u0130mam Cessas, “Ahkamil Kur’an” adl\u0131 kitab\u0131nda bu hadisi isnads\u0131z olarak kaydetmi\u015ftir)<\/p>\n

Yine bir s\u00f6ylentiye g\u00f6re yaz\u0131 yazamayan insanlar “\u00fcmmi” diye adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. B\u00f6ylece annesinden do\u011fdu\u011fu hal \u00fczere kalan, demek olmu\u015f olur. Zira yaz\u0131 yazabilmek ancak \u00e7aba sarf edip \u00f6\u011frenerek elde edilebilir. Araplar, yahudilerin kendilerinden ba\u015fka milletlere \u0130branice de “Cuyim” yani di\u011fer milletler dedikleri i\u00e7in de bu ismi alm\u0131\u015f olabilirler. \u00dcmmi, yani di\u011fer \u00fcmmetlere mensup olanlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kendilerini Allah’\u0131n se\u00e7kin milleti, di\u011ferlerini de alelade milletler olarak kabul ediyorlard\u0131! Arap\u00e7ada tekile nisbet esast\u0131r. Bu durumda \u00fcmmetin nisbeti \u00fcmmiler olur. Bu yakla\u015f\u0131m, surenin konusuna daha da yak\u0131n kabul edilebilir.<\/p>\n

Yahudiler, son peygamberin kendilerinden se\u00e7ilmesini bekliyorlard\u0131. Onlar bu peygamberin o zamanki da\u011f\u0131n\u0131k yahudileri birle\u015ftirece\u011fini ve yenilgiden sonra zafere kavu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131, zilletten sonra onurlu bir hayata erdirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bununla Araplara kar\u015f\u0131 galip geleceklerini, yani bu son peygamberle fetihler elde edeceklerini hesapl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Fakat Allah’\u0131n hikmeti, bu son peygamberin Araplardan, yahudi olmayan di\u011fer bir milletten, olmas\u0131n\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah yahudilerin art\u0131k insanl\u0131\u011fa yeni m\u00fckemmel bir \u00f6nderlik yapmalar\u0131 i\u00e7in gereken \u00f6zelliklerini yitirdiklerini biliyordu. Nitekim bu ger\u00e7ek surenin gelecek b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ifade edilmektedir. Yahudiler, “Saf” suresinde de belirtildi\u011fi gibi, do\u011fru yoldan ayr\u0131lm\u0131\u015f ve sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. Uzun tarihlerinden de, dejenere olduklar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, onlar bu emaneti y\u00fcklenmeye elveri\u015fli bir karekterde de\u011fillerdi!<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda Rahman\u0131n dostu Hz. \u0130brahim’in -sel\u00e2m \u00fczerine olsun- duas\u0131 da Kabe’nin g\u00f6lgesinde \u0130smail (a.s.) ile birlikte Allah’a y\u00f6neltti\u011fi duas\u0131 vard\u0131:<\/p>\n

“Hani \u0130brahim ile \u0130smail, Kabe’nin duvarlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltirlerken \u015f\u00f6yle dua etmi\u015flerdi: `Rabbimiz, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kabul et; hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz sen her\u015feyi i\u015fiten ve bilensin.” (Bakara suresi, 127)<\/p>\n

Ortada gayb\u0131n \u00f6tesinden gelen, \u00e7a\u011flar\u0131n gerisinden uzanan ve buna ra\u011fmen Allah kat\u0131nda Allah’\u0131n ilmine ve hikmetine uygun olarak kendisi i\u00e7in belirlenen zaman\u0131 gelinceye kadar sakl\u0131 tutulan bu dua da s\u00f6zkonusu idi. Allah’\u0131n takdirinde ve plan\u0131nda, uygun zaman\u0131 geldi\u011finde bu dua ger\u00e7ekle\u015fecek, hi\u00e7bir \u015feyin ileri al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve hi\u00e7bir \u015feyin geri kalmayaca\u011f\u0131 ilahi d\u00fczenlemenin gere\u011fi olarak bu dua gelip evrendeki fonksiyonunu icra edecekti. Bu \u00e7a\u011fr\u0131 Allah’\u0131n takdirine ve planlamas\u0131na uygun olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Hem de surenin buras\u0131nda, Hz. \u0130brahim’in ilgili b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleri ile birlikte “\u00dcmmilerin aralar\u0131ndan kendilerine Allah’\u0131n ayetlerini okuyan i\u00e7lerini ar\u0131nd\u0131ran kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011freten bir peygamber g\u00f6nderdi: ‘ T\u0131pk\u0131 Hz. \u0130brahim’in diledi\u011fi gibi oldu. Hz. \u0130brahim’in duas\u0131ndaki Allah’\u0131n s\u0131fatlar\u0131 bile burada aynen veriliyor. “Do\u011frusu sen aziz ve hakimsin:’ Bu ifade burada Allah’\u0131n nimetini ve l\u00fctfunu hat\u0131rlatan ifadenin ard\u0131n-dan yer alan c\u00fcmlenin ayn\u0131s\u0131. “O azizdir, hakimdir.”<\/p>\n

Hz. Peygambere bu konuda sorulan bir soru \u00fczerine O \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Bu, atam \u0130brahim’in duas\u0131 ve Hz. \u0130sa’n\u0131n m\u00fcjdesidir. Annem bana hamile kald\u0131\u011f\u0131nda kendisinden Busra’n\u0131n saraylar\u0131n\u0131 ve \u015eam’\u0131n diyar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatan bir nurun y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.” (Bu rivayeti \u0130bni \u0130shak, Sevr bin Zeyd, Halid bin Zeyd, Halid bin Ma’an kanal\u0131 ile Hz. Peygamber’in sahabelerine dayand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130bni Kesir derki: Bu g\u00fczel bir isnatt\u0131r. Bir\u00e7ok y\u00f6nden onu destekleyen rivayetler vard\u0131r)<\/p>\n

“\u00dcmmiler aras\u0131ndan kendilerine Allah’\u0131n ayetlerini okuyan, onlar\u0131 temizleyen, onlara kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011freten bir peygamber g\u00f6nderen Allah’t\u0131r Halbuki onlar \u00f6nceden apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydiler.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n \u00fcmmileri apa\u00e7\u0131k bir kitab\u0131n sahibi k\u0131lmak, kendilerinin i\u00e7inden bir peygamber g\u00f6ndermek i\u00e7in, \u00fcmmileri se\u00e7mesi onlar i\u00e7in Allah’\u0131n apa\u00e7\u0131k bir l\u00fctfudur. Allah’\u0131n peygamberini onlar\u0131n aras\u0131ndan se\u00e7mesi onlar\u0131 y\u00fcksek bir makama \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Peygamber onlar\u0131 veya onlara Allah’\u0131n ayetlerini okuyarak onlar\u0131 \u00fcmmilikten, bilin\u00e7sizlikten kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve milletler i\u00e7inde onlar\u0131 se\u00e7kin bir yere getirmi\u015ftir.<\/p>\n

“Onlar\u0131 ar\u0131nd\u0131ran:’ Bu ger\u00e7ekten bir temizleme ve ger\u00e7ekten bir ar\u0131nd\u0131rmayd\u0131. Hz. Peygamber onlar\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ar\u0131nd\u0131r\u0131yor, i\u00e7lerini ve ahl\u00e2klar\u0131n\u0131 temizliyordu. Aile hayatlar\u0131n\u0131 ve sosyal hayatlar\u0131n\u0131 tertemiz hale getiriyordu. Bu g\u00f6n\u00fclleri \u015firk inan\u00e7lar\u0131ndan kurtar\u0131p tevhid inanc\u0131na y\u00fckseltiyordu. Yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, imana ula\u015ft\u0131r\u0131yordu. Onlar\u0131 ahl\u00e2ki bozukluklar\u0131n pisliklerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131p imana dayal\u0131 temizli\u011fe, faiz ve haram kazanc\u0131n kirlerinden, helal kazanc\u0131n temizli\u011fine kavu\u015fturuyordu. Bu ger\u00e7ekten hem birey hem de toplum i\u00e7in kapsaml\u0131 bir ar\u0131nd\u0131rmayd\u0131. Mutlu bir hayat\u0131n, ger\u00e7e\u011fe dayal\u0131 bir ya\u015fam\u0131n m\u00fcjdecisiydi. Bu \u00f6yle bir ar\u0131nd\u0131rmayd\u0131 ki, insan\u0131 hayata ve kendi \u00f6z\u00fcne yeti\u015fmesine ili\u015fkin t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ayd\u0131nl\u0131k ufuklara y\u00fckseltiyor, burada onu Rabbiyle irtibata, y\u00fcceler alemi ile ili\u015fkiye ge\u00e7iriyordu. D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve eylemi ile, bu onurlu y\u00fcce alemin de\u011ferlerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yor ve ona g\u00f6re meseleleri de\u011ferlendiriyordu.<\/p>\n

“Onlara kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011freten…” Onlara kitab\u0131 \u00f6\u011fretir, kitapl\u0131 bir toplum olurlar. Onlara hikmeti \u00f6\u011fretir, i\u015flerin, e\u015fyan\u0131n ger\u00e7eklerini kavrarlar, anlarlar. G\u00fczel bir \u015fekilde her\u015feyi takdir ederler. Ruhlar\u0131na, h\u00fckm\u00fcn ve i\u015fin do\u011frusunu bu hikmet ilham eder. Bu ise ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir erdemliliktir.<\/p>\n

“Halbuki onlar daha \u00f6nceleri apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydiler.” Cafer bin Ebi T\u00e2lib’in Habe\u015fistan h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Neca\u015fi’ye a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 cahiliyye sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde. Kurey\u015fliler Amr bin As’\u0131 ve Abdullah ibni Ebi Rebici’yi Neca\u015fi’ye g\u00f6ndererek oraya hicret eden m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 onu k\u0131\u015fk\u0131rtmak, onlar\u0131n h\u00fck\u00fcmdar kat\u0131ndaki de\u011ferlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve b\u00f6ylece onlar\u0131n onun himayesi ve a\u011f\u0131rlamas\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00f6ndermi\u015flerdi. Cafer der ki:<\/p>\n

“Ey h\u00fck\u00fcmdar! Biz cahiliyye i\u00e7inde ya\u015fayan bir toplumduk. Putlara tapar, \u00f6l\u00fc eti yer, fuhu\u015f i\u00e7inde ya\u015far, akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 kopar\u0131r, kom\u015fular\u0131m\u0131za k\u00f6t\u00fc davran\u0131rd\u0131k. G\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar\u0131m\u0131z, zay\u0131f olanlar\u0131m\u0131z\u0131 yerdi. Biz bu halde iken y\u00fcce Allah bize i\u00e7imizden bir peygamber g\u00f6nderdi. Bu peygamberin soyu belli idi. Do\u011frulu\u011fu, eminli\u011fi ve iffetli olu\u015fu herkes\u00e7e biliniyordu. Bu peygamber bizi Allah’a \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. O’nu bir bilmeye ve O’na ibadet etmeye, O’nun d\u0131\u015f\u0131nda bizim ve atalar\u0131m\u0131z\u0131n ilah diye tap\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ta\u015flara ve putlara ibadet etmekten el etek \u00e7ekmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Bize do\u011fru s\u00f6zl\u00fc olmay\u0131, emanete riayet etmeyi, akrabalarla ili\u015fkileri g\u00fczelle\u015ftirmeyi, kom\u015fulara iyi davranmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctledi. Kan d\u00f6kmeyi ve haram kazan\u00e7 elde etmeyi yasaklad\u0131. Bizi fuhu\u015ftan, yalan s\u00f6zden, yetim mal\u0131 yemekten, iffetli kad\u0131nlara iftira atmaktan men etti. Allah’a kulluk etmemizi, O’na hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fmamam\u0131z\u0131 istedi. Namaz k\u0131lmam\u0131z\u0131, oru\u00e7 tutmam\u0131z\u0131 ve zekat vermemizi emretti: ‘<\/p>\n

Onlar cahiliyye devrinin bunca sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen y\u00fcce Allah onlar\u0131n islam inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek en g\u00fcvenilir kimseler oldu\u011funu, zira onlar\u0131n i\u00e7inde iyili\u011fe ve d\u00fczelmeye ili\u015fkin bir yetenek oldu\u011funu biliyordu. Yeni \u00e7a\u011fr\u0131 i\u00e7in potansiyel bir g\u00fc\u00e7leri bulunuyordu. Yahudilerin kalpleri M\u0131s\u0131r’da ge\u00e7irdikleri uzun zillet hayat\u0131 boyunca kararm\u0131\u015f, i\u00e7leri sap\u0131kl\u0131klar, d\u00f6neklikler ve komplekslerle dolmu\u015ftu. Art\u0131k bundan sonra onlar asla d\u00fczelmeyeceklerdi. Ne Hz. Musa’n\u0131n hayat\u0131nda ne de O’ndan sonra. Neticede y\u00fcce Allah’\u0131n gazab\u0131na ve lanetine u\u011fram\u0131\u015flard\u0131. Ve yery\u00fcz\u00fcnde k\u0131yamete kadar Allah’\u0131n dinini ayakta tutma emaneti ellerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Cenab\u0131 Allah yine biliyordu ki bu s\u0131ralarda Arap yar\u0131madas\u0131 b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnyay\u0131 cahiliyyenin sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ve o zamanki b\u00fcy\u00fck imparatorluklar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f uygarl\u0131klar\u0131ndan kurtaracak \u00e7a\u011fr\u0131ya en g\u00fczel be\u015fikti. Zira o s\u0131rada bu imparatorluklar g\u0131rtlaklar\u0131na kadar batakl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Bu durumu \u00e7a\u011fda\u015f bir Avrupal\u0131 yazar \u015f\u00f6yle dile getiriyor:<\/p>\n

“Be\u015finci ve alt\u0131nc\u0131 as\u0131rlarda uygarl\u0131klar alemi korkun\u00e7 bir buhran ve u\u00e7urumun kenar\u0131ndayd\u0131. Anar\u015fi her tarafa egemendi. Zira uygarl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131na ve ayakta durmas\u0131na destek olan inan\u00e7lar y\u0131k\u0131l\u0131p yok olmu\u015flard\u0131 ve ortada onlardan bo\u015falan yeri dolduracak bir de\u011fer de yoktu. Yine anla\u015f\u0131l\u0131yor ki kurulmas\u0131 d\u00f6rt bin sene alan b\u00fcy\u00fck medeniyet de par\u00e7alanmak ve \u00e7\u00f6z\u00fclmek \u00fczereydi. B\u00fct\u00fcn bir insanl\u0131k yeniden karga\u015fa ve vah\u015fete d\u00f6nmek \u00fczereydi. Kabileler bo\u011fu\u015fuyorlard\u0131. Hi\u00e7bir kanun ve d\u00fczen de yoktu. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n kurdu\u011fu d\u00fczenler birli\u011fe kavu\u015fturup d\u00fczene sokaca\u011f\u0131 yerde, ayr\u0131l\u0131\u011fa, felaket ve y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7\u0131yordu. Medeniyet o g\u00fcn dallar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na uzanan b\u00fcy\u00fck bir a\u011fac\u0131 and\u0131r\u0131yordu. Bu a\u011fa\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e takattan d\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u00d6z\u00fcne var\u0131ncaya kadar her taraf\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcme, bozulma egemendi… \u0130\u015fte bu alabildi\u011fine geni\u015f kapsaml\u0131, bozuk ortam\u0131n i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 birle\u015ftiren adam d\u00fcnyaya geldi.”<\/p>\n

Bu tablo Avrupal\u0131 bir yazar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130slami bir bak\u0131\u015f ile olaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda o g\u00fcnk\u00fc ortam\u0131n daha karanl\u0131k ve daha k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz!<\/p>\n

Y\u00fcce Allah \u00e7\u00f6l gibi bir yar\u0131madada ya\u015fayan bedevi bir milleti bu dinin mesaj\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131 i\u00e7in se\u00e7mi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah onlar\u0131n i\u00e7lerinde ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u015fartlarda d\u00fczelme yetene\u011fi oldu\u011funu, \u00e7aba ve verim i\u00e7in potansiyel bir g\u00fc\u00e7 sahibi olduklar\u0131n\u0131 biliyordu. Bu nedenle onlara kendilerine Allah’\u0131n ayetlerini okuyacak, onlar\u0131 ar\u0131nd\u0131racak, kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011fretecek peygamberini g\u00f6nderdi. Daha \u00f6nceleri apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k \u00fczere bulunmalar\u0131na ra\u011fmen.<\/p>\n

“Hen\u00fcz kendilerine yeti\u015fmemi\u015f olan ba\u015fka insanlara da g\u00f6nderdik. Allah azizdir, hakimdir.”<\/p>\n

Bu, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kim oldu\u011funa ili\u015fkin birka\u00e7 rivayet kaydedilmi\u015ftir. \u0130mam-\u0131 Buhari -Allah ona rahmet eylesin- der ki; Abd\u00fclaziz bin Abdullah bize S\u00fcleyman bin Bilal’den o da Sevr’den, o da Ebu Gays’dan, o da Ebu H\u00fcreyre’den onun \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi\u011fini bize haber verdi: “Biz Hz. Peygamberin yan\u0131nda oturuyorduk. Bu arada Cuma suresi kendisine indi. “Hen\u00fcz kendilerine ula\u015fmam\u0131\u015f olan ba\u015fkalar\u0131na da” ayeti gelince dinleyenler: “Bunlar kimdir ey Allah’\u0131n el\u00e7isi?” diye sordular. Peygamber, onlara bu soruyu \u00fc\u00e7 kere tekrar edinceye kadar cevap vermedi. Aram\u0131zda Selman-\u0131 Farisi’de vard\u0131. Hz. Peygamber elini Selman-\u0131 Farisi’nin \u00fczerine koyarak \u015f\u00f6yle buyurdu: “E\u011fer iman s\u00fcreyya y\u0131ld\u0131z\u0131nda da olsa bunlardan bir adam ya da baz\u0131 adamlar yine de ona ula\u015f\u0131rlard\u0131.” dedi.” Bu da g\u00f6steriyor ki bu ayeti kerime Farsl\u0131lar\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Bu nedenle M\u00fccahid bu ayetin yorumunda demi\u015ftir ki; Bunlar Acemler ve Araplar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Hz. Peygambere inanan herkestir. \u0130bni Ebi Hatim der ki; babam, \u0130brahim \u0130bni A’la Zebidi, Velid \u0130bni M\u00fcslim, Ebu Muhammed \u0130sa bin Musa, Ebu Hazim kanal\u0131yla Sehl bin Sa’d Saidi’nin \u015f\u00f6yle dedi\u011fi kaydedilmi\u015ftir: Resulullah buyurdu ki: “\u00dcmmetimin, nesillerinin i\u00e7inde \u00f6yle erkek ve kad\u0131nlar vard\u0131r ki hesaba \u00e7ekilmeden cennete gireceklerdir.” Peygamber sonra “Hen\u00fcz onlara ula\u015fmam\u0131\u015f onlardan ba\u015fkalar\u0131na da” ayetini okudu. Yani bunlar, Hz. Muhammed’in \u00fcmmetinin uzant\u0131s\u0131n\u0131n uzant\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu her iki yorum da ayetin kapsam\u0131na girmektedir. Ayet Araplar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan ba\u015fka m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131 gibi Kur’an’\u0131n kendisine indi\u011fi nesilden ba\u015fka nesilleri de kapsamaktad\u0131r. Bu ayet de g\u00f6steriyor ki, islam \u00fcmmeti yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her taraf\u0131na uzanan zaman\u0131n her taraf\u0131na yay\u0131lan birbirine ba\u011fl\u0131 halkalar niteli\u011findedir. Bu \u015fekilde b\u00fcy\u00fck emaneti ta\u015f\u0131makta ve Allah’\u0131n son dini \u00fczere ayakta durmaktad\u0131r.<\/p>\n

“Allah azizdir, hakimdir.” G\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, diledi\u011fini se\u00e7meye g\u00fcc\u00fc yeter. Hakimdir, se\u00e7ilecek yerleri bilir. Allah’\u0131n \u00f6ncekileri ve sonrakileri se\u00e7mi\u015f olmas\u0131 bir l\u00fctuf ve ikramd\u0131r: <\/p>\n

4- Bu Allah’\u0131n diledi\u011fine verdi\u011fi l\u00fctuftur. Allah b\u00fcy\u00fck l\u00fctuf sahibidir.<\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n, bir toplumu, bir milleti veya bir ferdi bu b\u00fcy\u00fck emaneti ta\u015f\u0131s\u0131n, Allah nurunun kondu\u011fu, onun feyzinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yer olsun, g\u00f6\u011f\u00fcn kendisi vas\u0131tas\u0131 ile yerle temasa ge\u00e7ti\u011fi merkez olsun diye se\u00e7mesi. Evet i\u015fte Allah’\u0131n bu se\u00e7mesi dahi e\u015fi ve dengi bulunmayan bir l\u00fctuftur. \u0130nanm\u0131\u015f insan\u0131n can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 ve hayat\u0131n\u0131 u\u011frunda feda etmesine de\u011fer l\u00fctuftur. Yolun zorluklar\u0131na, m\u00fccadelenin ac\u0131lar\u0131na ve cihad\u0131n t\u00fcm zorluklar\u0131na denk gelen bir l\u00fctuf.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah Medine’deki m\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fa ve hen\u00fcz onlara ula\u015fmam\u0131\u015f, onlardan sonra gelecek onlara ba\u011fl\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara hat\u0131rlat\u0131yor. Onlara bu emaneti ta\u015f\u0131mak i\u00e7in kendilerini se\u00e7mi\u015f olma l\u00fctfunu hat\u0131rlat\u0131yor. Kendilerine kitab\u0131 okuyacak, kendilerini ar\u0131nd\u0131racak, kendilerine kitab\u0131 ve hikmeti \u00f6\u011fretecek peygamberi aralar\u0131ndan, i\u00e7lerinden \u00e7\u0131karmakla ilgili l\u00fctfunu, ihsan\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Zaman s\u00fcreci i\u00e7inde sonradan gelecek nesillere ilahi az\u0131ktan ve ilk m\u00fcsl\u00fcman cemaatin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayat ger\u00e7eklerinden bir dizi deneyimler, geni\u015f \u00e7apl\u0131 tecr\u00fcbeler b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcce Allah, yan\u0131 ba\u015f\u0131nda t\u00fcm de\u011ferlerin ve t\u00fcm nimetlerin k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve yan\u0131nda b\u00fct\u00fcn fedakarl\u0131klar\u0131n ve ac\u0131lar\u0131n basitle\u015fti\u011fi bu b\u00fcy\u00fck l\u00fctfu ve ihsan\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>\n

K\u0130TAP Y\u00dcKL\u00dc E\u015eEKLER<\/strong><\/p>\n

Bundan sonra yahudilerin Allah’\u0131n emanetini ta\u015f\u0131ma hususundaki g\u00f6revlerinin sona erdi\u011fini ifade ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n art\u0131k bu emaneti y\u00fcklenecek kalpleri yoktur. Zira bu emaneti ancak diri, keskin anlay\u0131\u015f ve kavray\u0131\u015f sahibi, bilin\u00e7li, duyarl\u0131 kendini y\u00fcklendi\u011fi g\u00f6reve adayan kalpler ta\u015f\u0131yabilirler.<\/p>\n

5- Kendilerine Tevrat \u00f6\u011fretildi\u011fi halde, onun gere\u011fini yapmayanlar\u0131n durumu, s\u0131rt\u0131na kitap y\u00fckl\u00fc e\u015fe\u011fin durumu gibidir. Allah’\u0131n ayetlerini yalanlayanlar\u0131n durumu ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Allah zalimler toplulu\u011funu do\u011fru yola iletmez.<\/strong><\/p>\n

\u0130srailo\u011fullar\u0131 Tevrat’\u0131 y\u00fcklendiler. \u015eeriat ve akidenin emaneti ile y\u00fck\u00fcml\u00fc oldular. “Sonra O’nu ta\u015f\u0131mad\u0131lar.” Zira emaneti y\u00fcklenmek; anlamak, \u00f6\u011frenmek ve kavramakla ba\u015flar. Emanetin gere\u011fini hem i\u00e7 d\u00fcnyada hem de d\u0131\u015f d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakla sona erer. Ne varki \u0130srail o\u011fullar\u0131n\u0131n Kur’an-\u0131 Kerim taraf\u0131ndan aktar\u0131lan ve tarihi ger\u00e7e\u011finden de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, hayatlar\u0131 onlar\u0131n bu emaneti takdir ettiklerini, onun ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcn\u00fc kavrad\u0131klar\u0131n\u0131 ve onu pratik hayatlar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermemektedir. Bu nedenle onlar koca koca kitaplar ta\u015f\u0131yan e\u015feklere d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Sadece onlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar, onlara sahip \u00e7\u0131kmam\u0131\u015flard\u0131r. Onun amac\u0131na katk\u0131da bulunmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bu tablo \u00e7irkin ve i\u011fren\u00e7 bir tablodur. K\u00f6t\u00fc ve \u00e7irkin bir \u00f6rnektir. Bununla beraber do\u011fru bir ger\u00e7e\u011fi dile getiren bir tablodur. Allah’\u0131n ayetlerini yalanlayan toplulu\u011fun durumu \u00f6rne\u011fi ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr: “Allah zalimler toplulu\u011funu do\u011fru yola iletmez.” \u0130nan\u00e7 emanetini y\u00fcklenip sonra onun gere\u011fini yerine getirmeyenler, pek \u00e7ok nesiller boyunca bozulan ve bu zamanda ya\u015fayanlar, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 halde onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yapmayanlar, \u00f6zellikle Kur’an’\u0131 ve kitaplar\u0131 okuduklar\u0131 halde i\u00e7indekilerle amel etmeyenler, gere\u011fini yerine getirmeyenler, evet bunlar\u0131n hepsi \u00f6nce Tevrat’\u0131 y\u00fcklenip sonra gere\u011fini yerine getirmeyenler gibidirler. T\u0131pk\u0131 koca koca kitaplar\u0131 ta\u015f\u0131yan e\u015fekler gibi. Bu t\u00fcr insanlar \u00e7ok hem de pek \u00e7oktur! \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele ta\u015f\u0131nan ve okunan kitaplar meselesi de\u011fildir. \u00d6nemli olan bu kitaplardakini g\u00fczelce kavramak ve gere\u011fini yerine getirmektir, anlamak ve ya\u015famakt\u0131r. Yahudiler, -bug\u00fcn de kendilerini \u00f6yle kabul ettikleri gibi- Allah’\u0131n se\u00e7kin milleti olduklar\u0131n\u0131 iddia ediyorlard\u0131. Kendilerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalanlara ise “Cuyim” yani di\u011fer milletler veya bilgisizler diyorlard\u0131. Bu nedenle di\u011fer milletlere kar\u015f\u0131 dinlerinin h\u00fck\u00fcmlerine uymalar\u0131n\u0131n gerekmedi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. “\u00dcmmilere (kendi dinimizden olmayanlara) kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir sorumlulu\u011fumuz yoktur.” (Al-i \u0130mran suresi, 75) Yahudilerin buna benzer hi\u00e7bir delile dayanmadan Allah ad\u0131na uydurduklar\u0131 yalana dayal\u0131 nice iddialar vard\u0131r. Bu nedenle surenin buras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bedduala\u015fma g\u00fcndeme geliyor. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bedduala\u015fma hem onlara, hem hristiyanlara hem de Mekke’deki m\u00fc\u015frik Araplara y\u00f6neltilmi\u015fti:
\nMEYDAN OKUYU\u015e<\/p>\n

6- De ki: “Ey yahudiler! B\u00fct\u00fcn insanlar bir yana, yaln\u0131z kendinizi Allah’\u0131n dostlar\u0131 oldu\u011funuzu iddia ediyorsan\u0131z ve bu iddian\u0131zda samimi iseniz, \u00f6l\u00fcm\u00fc dileyin bakal\u0131m.” ‘<\/p>\n

7- D\u00fcnyada yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fc asla istemezler. Allah, zalimleri \u00e7ok iyi bilendir.<\/p>\n

8- De ki: “Do\u011frusu kendisinden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00f6l\u00fcm mutlaka kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r; sonra, g\u00f6r\u00fcleni de g\u00f6r\u00fclmeyeni de bilen Allah’a d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceksiniz. O size yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 haber verecektir.”
\n<\/strong>
\nAyet-i Kerimede ge\u00e7en “m\u00fcbahele” birbirleriyle m\u00fccadele eden iki grubun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya durarak hep beraber Allah’a niyaz etmeleri ve hangisi yanl\u0131\u015f yolda ise Allah’\u0131n onu yok etmesini dilemeleri anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Nitekim bu gruplar\u0131n hepsi teker teker Hz. Peygambere kar\u015f\u0131 m\u00fcbaheleye giri\u015fmekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f, O’na yana\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu meydan okuma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k vermemi\u015flerdir. Bu da g\u00f6steriyor ki onlar b\u00fct\u00fcn kalpleri ile Hz. Peygamberin do\u011fru s\u00f6yledi\u011fini ve islam\u0131n ger\u00e7ek din oldu\u011funu biliyorlard\u0131.<\/p>\n

\u0130mam Ahmed der ki: \u0130smail \u0130bni Yezid Zerki, Ebu Yezid, F\u0131rat, Abd\u00fclkerim \u0130bni Malik Cezeri, \u0130krime, \u0130bni Abbas’tan \u015fu haberi nakletmi\u015flerdir: Ebu Cehil “E\u011fer ben Muhammed’i Kabe’nin yan\u0131nda g\u00f6rsem gider O’nun boynuna \u00e7\u00f6kerim” demi\u015fti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Hz. Peygamber “E\u011fer o b\u00f6yle bir i\u015f yapsayd\u0131, melekler onu a\u00e7\u0131kta yakalarlard\u0131. E\u011fer yahudiler \u00f6l\u00fcm\u00fc isteselerdi, \u00f6l\u00fcrler ve ate\u015fteki yerlerini g\u00f6r\u00fcrlerdi. Hz. Peygamberle m\u00fcbaheleye girenler olsayd\u0131 geri d\u00f6nd\u00fcklerinde ne mallar\u0131ndan ne de ailelerinden bir\u015fey g\u00f6rmezlerdi.” (Bu hadis Buhari, Tirmizi ve Nesihi Abdurrezzak, Muamei Abd\u00fclkerim kanal\u0131yla rivayet etmi\u015flerdi)<\/p>\n

Bu bir m\u00fcbahele olmaya da bilir. Onlara kar\u015f\u0131 bir meydan okuma olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar di\u011fer insanlardan ayr\u0131 olarak kendilerinin Allah’\u0131n dostlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 iddia ediyorlard\u0131. \u00d6yleyse \u00f6l\u00fcmden ni\u00e7in korkabilirlerdi ki? Ne diye insanlar\u0131n en korkaklar\u0131 olabilirlerdi ki? Zira onlar \u00f6ld\u00fcklerinde Allah’\u0131n dostlar\u0131n\u0131n ve kendisine yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kullar\u0131n\u0131n Allah kat\u0131ndaki m\u00fckafatlar\u0131na ula\u015facak de\u011filler miydi?<\/p>\n

Bu meydan okuyu\u015ftan sonra onlar\u0131n iddialar\u0131nda samimi olmad\u0131klar\u0131n\u0131, g\u00f6n\u00fcl huzuru ile kendine dayanabilecekleri bir iyilik yapmad\u0131klar\u0131n\u0131, bundan dolay\u0131 herhangi bir m\u00fckafat ve yak\u0131nl\u0131k \u00fcmidi i\u00e7inde bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade eden tesbitler yer al\u0131yor. Onlar\u0131n s\u0131rf g\u00fcnah i\u015fledikleri bu nedenle \u00f6l\u00fcm ve \u00f6tesinden korktuklar\u0131 belirtilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve az\u0131\u011f\u0131 olmayan insan yola koyulmaktan endi\u015fe eder.<\/p>\n

“D\u00fcnyada yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc kat\u00eeyken istemezler ve Allah zalimleri \u00e7ok iyi bilendir.”<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda \u00f6l\u00fcm ger\u00e7e\u011fi ve \u00f6tesi dile getiriliyor. Onlar\u0131n \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kendilerine bir yarar sa\u011flamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcm zorunludur. Ondan ka\u00e7\u0131\u015f yok, ondan sonras\u0131ndan da ka\u00e7\u0131lamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’a d\u00f6n\u00fc\u015f ve insan\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan sorguya \u00e7ekilmesi de ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmeyen ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ger\u00e7ekliktir.<\/p>\n

“De ki: `Do\u011frusu kendisinden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00f6l\u00fcm mutlaka kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r; sonra, g\u00f6r\u00fcleni de g\u00f6r\u00fclmeyeni de bilen Allah’a d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceksiniz. O size yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 haber verecektir.”<\/p>\n

Bu Kur’an-\u0131 Kerim’in, hem o zamanki muhataplara hem de onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm insanlara y\u00f6neltti\u011fi mesaj dolu bir uyar\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu zaman unuttu\u011fu, fakat nerede olurlarsa olsunlar yakalar\u0131n\u0131 b\u0131rakmayacak olan bir ger\u00e7e\u011fi g\u00f6n\u00fcllerine yerle\u015ftirmektedir. Bu hayat birg\u00fcn elbet son bulacakt\u0131r. Bu hayatta Allah’tan uzak olmak, O’na d\u00f6n\u00fc\u015fle sonu\u00e7lanacakt\u0131r. O’ndan ka\u00e7anlar\u0131n O’na s\u0131\u011f\u0131nmaktan ba\u015fka \u00e7areleri yoktur. O’na d\u00f6n\u00fc\u015ften sonra sorguya \u00e7ekilmek ve O’na g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almak mutlaka ger\u00e7ekle\u015fecektir. Bundan ka\u00e7\u0131p kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Taberi, Mu ceminde, Muaz bin Muhammed Hazeli hadisinden Yunus, Hasan, Sem\u00fcre kanal\u0131yla peygambere \u015fu s\u00f6z\u00fc izafe eder: “\u00d6l\u00fcmden ka\u00e7an adara tilki gibidir. Yer ondan borcunu ister. O ise ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Nihayet yorulur, bitkin d\u00fc\u015fer ve inine girer. Yer yine ona; ey tilki! borcum! der. Tekrar kalkar, s\u00fcr\u00fcnmeye ba\u015flar. B\u00f6yle s\u00fcr\u00fcn\u00fcp gider. Boynu \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6l\u00fcnceye kadar ka\u00e7maya devam eder.”<\/p>\n

Bu da son derece etkili, derin anlaml\u0131 ve canl\u0131 bir \u00f6l\u00fcm tablosudur.<\/p>\n

CUMA NAMAZI<\/strong><\/p>\n

9- Ey iman edenler! Cuma g\u00fcn\u00fc namaza \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, hemen Allah’\u0131 anmaya ko\u015fun ve al\u0131\u015f veri\u015fi b\u0131rak\u0131n. E\u011fer siz ger\u00e7e\u011fi anlayan kimseler iseniz elbette bu, sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

10- Namaz bitince yery\u00fcz\u00fcne da\u011f\u0131l\u0131n ve Allah’\u0131n l\u00fctfunu isteyin. Allah’\u0131 \u00e7ok zikredin, umulur ki kurtulu\u015fa erersiniz.<\/p>\n

11- Onlar bir ticaret ve e\u011flence g\u00f6rd\u00fckleri zaman hemen da\u011f\u0131l\u0131p oraya giderler ve seni ayakta b\u0131rak\u0131rlar. De ki: `Allah’\u0131n yan\u0131nda bulunan e\u011flenceden ve ticaretten daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Allah r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131d\u0131r.”<\/strong><\/p>\n

Cuma namaz\u0131 toplay\u0131c\u0131, ku\u015fat\u0131c\u0131 bir namazd\u0131r. Toplu halde k\u0131l\u0131nmadan sahih olmaz. Bu haftal\u0131k bir namazd\u0131r. Orada m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n toplanmalar\u0131 bulu\u015fmalar\u0131, kendilerine Allah’\u0131 hat\u0131rlatan konu\u015fmay\u0131 dinlemeleri zorunludur. Cuma namaz\u0131 d\u00fczenli bir ibadettir. Zaten islam, d\u00fcnya ve ahiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek bir d\u00fczen i\u00e7inde ve tek bir ibadet sistemi i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturur. Her ikisi de ibadettir, bunlar\u0131n. Cuma namaz\u0131 islam\u0131n sosyal nitelikli inanc\u0131n\u0131 \u00f6zel bir \u015fekilde dile getirmektedir. Nitekim “Saf” suresi ayetlerini a\u00e7\u0131klarken bu konuda baz\u0131 yorumlar yapm\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n

Cuma namaz\u0131n\u0131n fazileti, cuma namaz\u0131na te\u015fvik ve banyo yapma, temiz elbiseler giyinme ve koku s\u00fcr\u00fcnme ile ilgili haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ifade eden pek \u00e7ok hadisler de vard\u0131r.<\/p>\n

Buhari ve M\u00fcslim’de \u0130bni \u00d6mer’den gelen bir rivayette Resulullah’\u0131n \u015f\u00f6yle buyurdu\u011fu ifade edilmektedir: “Biriniz cuma namaz\u0131na giderken banyo yaps\u0131n.” S\u00fcnen kitaplar\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnde Evs \u0130bni Evs Sakafi’den gelen rivayette deniyor ki: Resulullah’tan i\u015fittim, \u015f\u00f6yle diyordu: “Kim cuma g\u00fcn\u00fc elbisesini y\u0131kar ve banyo ederse, erken kalkar ve erken yola d\u00fc\u015ferse, bine\u011fe binmeyip yolda y\u00fcr\u00fcrse, imama yak\u0131n durur, s\u00f6zlerine kulak verip bu arada bo\u015f s\u00f6z ve i\u015fle u\u011fra\u015fmazsa att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m i\u00e7in g\u00fcnd\u00fcz\u00fc oru\u00e7lu, gecesi ibadetli bir y\u0131ll\u0131k m\u00fckafat elde eder.”<\/p>\n

\u0130mam-\u0131 Ahmed, Kab bin Malik yoluyla Ebu Ey\u00fcp Ensari’den, onun \u015f\u00f6yle dedi\u011fini rivayet eder: Hz. Peygamber’den i\u015fittim, \u015f\u00f6yle diyordu: “Kim cuma g\u00fcn\u00fc y\u0131kan\u0131r ve evindeki kokusundan s\u00fcr\u00fcn\u00fcr, en g\u00fczel elbiselerini giyer, sonra camiye gelip dilerse iki rekat namaz k\u0131l\u0131p kimseyi de rahats\u0131z etmezse, imam hutbeye \u00e7\u0131k\u0131p, namaz\u0131 bitirene kadar susup sessiz kal\u0131rsa onun bu cumayla di\u011fer cuma aras\u0131ndaki g\u00fcnahlar\u0131 i\u00e7in kefaret olur.”<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn birinci ayeti, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ezan\u0131 duyduklar\u0131nda al\u0131\u015f-veri\u015fi ve di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 emretmektedir.<\/p>\n

“Ey iman edenler, cuma g\u00fcn\u00fc namaza \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman Allah’\u0131 anmaya ko\u015fun ve al\u0131\u015f-veri\u015fi b\u0131rak\u0131n: ‘<\/p>\n

O andan itibaren d\u00fcnya i\u015flerinden s\u0131yr\u0131ld\u0131ktan sonra hemen Allah’\u0131 anmaya ge\u00e7melerini te\u015fvik etmektedir:<\/p>\n

“E\u011fer siz ger\u00e7e\u011fi anlayan kimseler iseniz bu sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Bu da g\u00f6steriyor ki ticaret ve hayat\u0131n di\u011fer u\u011fra\u015flar\u0131ndan el etek \u00e7ekmek, b\u00f6yle bir te\u015fviki ve sevdirmeyi gerektiriyordu. Bu ayn\u0131 zamanda g\u00f6n\u00fcller i\u00e7in s\u00fcrekli bir uyar\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n d\u00fcnya i\u015flerinden ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn cazibeli de\u011ferlerinden el etek \u00e7ekti\u011fi, kalbini bunlardan ar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman dilimleri olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece yaln\u0131z Rabbinin olabilmeli, O’nunla ba\u015fba\u015fa kalmal\u0131, kendini O’nun zikrine adamal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7ok \u00f6zel tad\u0131n zevkine erebilmeli, b\u00f6ylece y\u00fcceler alemi ile ili\u015fkiye ge\u00e7erek o aleme dalmal\u0131, kalbini ve g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc bu ho\u015f kokulu tertemiz manevi hava ile doldurmal\u0131, onun g\u00fczel kokusundan tad\u0131ndan, zevkinden pay\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sonra d\u00fcnya i\u015flerine d\u00f6nmeleri, sonra bu i\u015fler s\u0131ras\u0131nda Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 hat\u0131rdan \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 hat\u0131rlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n

“Namaz bitince yery\u00fcz\u00fcne da\u011f\u0131l\u0131n ve Allah’\u0131n l\u00fctfunu isteyin. Allah’\u0131 \u00e7ok zikredin, umulur ki kurtulu\u015fa erersiniz:’<\/p>\n

\u0130\u015fte bu, islam sistemine damgas\u0131n\u0131 vuran dengenin kendisidir. Yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n gereklerini yerine getirme, \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7abalama didinme ve kazanma gibi gereksinimleri ile bir s\u00fcre bu havadan ruhen koparak, kalbinin ba\u011f\u0131n\u0131 keserek b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kendini zikre, Allah’\u0131 anmaya verme aras\u0131ndaki denge. Bu eylem kalbin hayat\u0131 i\u00e7in zorunludur. Yoksa b\u00fcy\u00fck emanetin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini onsuz elde etmek alg\u0131lamak ve yerine getirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ge\u00e7im pe\u015finde ko\u015farken dahi Allah’\u0131 anmak gerekmektedir. G\u00fcnl\u00fck i\u015fleri yerine getirirken Allah’\u0131 kalbinde hissetmek insan\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ibadete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Yaln\u0131z bununla beraber insan\u0131n somut zikir, g\u00f6revini de yerine getirmesi, kendini tamam\u0131 ile d\u00fcnyadan koparma ve k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde kendini Allah’a adama anlar\u0131n\u0131n da bulunmas\u0131 gerekmektedir. Nitekim bu iki ayetin temas\u0131 da buna i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Ancak \u0130bni Malik cuma namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kalkar gider caminin kap\u0131s\u0131nda durup \u015f\u00f6yle derdi: “Allah’\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131na uydum. Bana farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n namaz\u0131 k\u0131ld\u0131m. Bana emretti\u011fin \u015fekilde buradan ayr\u0131l\u0131p i\u015fimin ba\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcyorum. Bana hazinenden r\u0131z\u0131k ihsan et. Sen r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131s\u0131n.” (Bu olay\u0131 \u0130bni Ebi Hatim rivayet etmi\u015ftir)<\/p>\n

Bu tablo ilk m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n meseleyi ne kadar ciddi olarak ele ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Onlar emri duyar duymaz tam bir sadelik i\u00e7inde ve ger\u00e7ek anlam\u0131 ile onu harfi harfine uyguluyorlard\u0131!<\/p>\n

Belki de ilk m\u00fcsl\u00fcman nesli, surenin son ayetinde ifade edildi\u011fi gibi, onca cahili e\u011filimlere ve cazibelere ra\u011fmen ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviyeye ula\u015ft\u0131ran onlar\u0131n bu ciddi, net ve sade anlay\u0131\u015flar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

“Onlar bir ticaret ve e\u011flence g\u00f6rd\u00fckleri zaman hemen da\u011f\u0131l\u0131p oraya giderler ve seni ayakta b\u0131rak\u0131rlar. De ki: `Allah’\u0131n yan\u0131nda bulunan, e\u011flenceden ve ticaretten daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Allah r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Hz. Cabir’den rivayet edilen bir hadiste deniyor ki: “Biz bir ara Hz. Peygamberle birlikte namaz k\u0131l\u0131yorduk. Bu s\u0131rada bir yiyecek kervan\u0131 \u00e7\u0131kageldi. Herkes ona d\u00f6n\u00fcp gitti. Peygamberin etraf\u0131nda sadece on iki ki\u015fi kalm\u0131\u015ft\u0131. Bunlar\u0131n ikisi Hz. Ebu Bekir ve Hz. \u00d6mer’di. Bunun \u00fczerine \u015fu ayet indi.” (Bu hadis Buhari, M\u00fcslim ve Tirmizi rivayet etmi\u015flerdir)<\/p>\n

“Ayet-i Kerimede onlar\u0131n dikkatleri Allah’\u0131n kat\u0131ndaki m\u00fckafata \u00e7ekilmekte ve bunun oyun ve e\u011flenceden daha hay\u0131rl\u0131 oldu\u011fu belirtilmektedir. Ayr\u0131ca r\u0131z\u0131k verenin Allah oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmaktad\u0131r. “Allah r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Bu olay daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi tarihteki o e\u015fsiz toplulu\u011fun yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in e\u011fitim ve ruhi yap\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 u\u011fruna ne denli \u00e7abalar\u0131n, gayretlerin sarf edildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu e\u015fsiz nesil Allah yolunda \u00e7aba sarfeden herkese t\u00fcm as\u0131rlar boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zaaflara, eksikliklere, geri kalmalara ve ayak kaymalar\u0131na kar\u015f\u0131 t\u00fckenmez bir sab\u0131r hazinesi kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu, iyisiyle, k\u00f6t\u00fcs\u00fcyle bug\u00fcn de yine kar\u015f\u0131m\u0131zda bulunan insan halidir. Bu insan sab\u0131rla, anlay\u0131\u015fla, kavray\u0131\u015fla, sebatla, direnmeyle yolun ortas\u0131nda geri d\u00f6nmekle inan\u00e7 davas\u0131n\u0131n, temizlenmenin ve ar\u0131nman\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z basamaklar\u0131nda y\u00fckselebilir. Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Allah’t\u0131r.<\/p>\n

CUMA SURES\u0130N\u0130N SONU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1- G\u00f6klerde ve yerde olanlar\u0131n hepsi m\u00fclk\u00fcn sahibi, mukaddes, aziz, hakim olan Allah’\u0131 tesbih eder. Bu giri\u015f, varl\u0131k d\u00fcnyas\u0131nda bulunan her\u015feyin s\u00fcrekli olarak Allah’\u0131 tesbih etti\u011fi ger\u00e7e\u011fini ifade etmektedir. Ve y\u00fcce Allah, bu surenin konusu ile derin ilgisi bulunan bir s\u0131fat\u0131 ile nitelenmektedir. Bu, ad\u0131 Cuma suresi olan ve cuma namaz\u0131n\u0131n kendisiyle \u00f6\u011fretildi\u011fi bir suredir. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1651,1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2344","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-cuma-suresinin-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2344\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}