{"id":2360,"date":"2012-01-16T19:09:23","date_gmt":"2012-01-16T19:09:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2360"},"modified":"2012-01-16T19:09:23","modified_gmt":"2012-01-16T19:09:23","slug":"mumtehine-suresinin-7-13-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/mumtehine-suresinin-7-13-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"M\u00fcmtehine Suresi&#8217;nin 7-13.Ayet Tefsiri &#8211; Fizilal&#8217;il Kur&#8217;an &#8211; Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p><strong>7- Belki de Allah sizinle, onlardan d\u00fc\u015fman olduklar\u0131n\u0131z aras\u0131na a\u011f\u0131r sevgi koyar, Allah buna kadirdir. Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan \u00e7ok esirgeyendir.<\/p>\n<p>8- Allah, sizinle din u\u011frunda sava\u015fmayan ve sizi yurtlar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmayanlara iyilik yapman\u0131z ve adil davranman\u0131z\u0131 yasaklamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, adaletli olanlar\u0131 sever.<\/p>\n<p>9- Allah, yaln\u0131z sizinle din u\u011frunda sava\u015fanlar\u0131, sizi yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karanlar\u0131 ve \u00e7\u0131kar\u0131lman\u0131z i\u00e7in yard\u0131m edenleri dost edinmenizi yasaklar. Kim onlar\u0131 dost edinirse, i\u015fte zalim onlard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130slam bar\u0131\u015f dinidir. Sevgiye dayal\u0131 bir inan\u00e7t\u0131r. B\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n onun himayesinde o havay\u0131 teneff\u00fcs etmesini hedefler. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya sistemini egemen k\u0131lmak ister. \u0130nsanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah&#8217;\u0131n sanca\u011f\u0131 alt\u0131nda birbiriyle tan\u0131\u015fan birbirini seven karde\u015fler haline getirmek ister. \u0130slam\u0131n bu temel misyonuna islama ve m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve sald\u0131r\u0131 temeline dayal\u0131 y\u00f6neli\u015flerden ba\u015fkas\u0131 engel say\u0131lmaz. Onlar bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 istediklerinde islam ille de s\u00fcrt\u00fc\u015fmeyi \u00f6n g\u00f6rmez. Kendisi de b\u00f6yle d\u00fc\u015fmanca bir ortam\u0131 istemez. Hatta islam s\u00fcrt\u00fc\u015fme hallerinde bile g\u00f6n\u00fcllerde sevginin tohumlar\u0131n\u0131 muhafaza eder. G\u00fczel davranmay\u0131, ili\u015fkilerde adaleti g\u00f6zetmeyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Her zaman d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n y\u00fcce sanca\u011f\u0131n alt\u0131na girdiklerinde kurtulu\u015fa ereceklerine kanaat getirecekleri g\u00fcn\u00fc bekler. B\u00fct\u00fcn ruhlar\u0131n ve g\u00f6n\u00fcllerin d\u00fczelece\u011fi, do\u011fru yola gelece\u011fi ve sa\u011flam y\u00f6ne y\u00f6nelece\u011fi bu g\u00fcnden islam asla umudunu kesmez.<\/p>\n<p>Birinci ayette \u00fcmitsizli\u011fin asla alt edemeyece\u011fi bu umuda i\u015faret edilmektedir. Mekke&#8217;den hicret eden baz\u0131 Muhacirlerin g\u00f6n\u00fcllerini rahatlatmak, aileleri ve yak\u0131nlar\u0131yla ili\u015fkilerini kesmi\u015f olman\u0131n ve onlarla sava\u015fman\u0131n zorluklar\u0131yla, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131yla bo\u011fu\u015farak yorgun d\u00fc\u015fen kalpleri beslerken buna de\u011finmektedir:<\/p>\n<p>&#8220;Belki de Allah sizinle onlardan d\u00fc\u015fman olduklar\u0131n\u0131z aras\u0131nda bir sevgi koyar Allah buna kadirdir. Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan \u00e7ok esirgeyendir.&#8221;<\/p>\n<p>Allah taraf\u0131ndan belirtilen bu umudun anlam\u0131 onun kesin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi anlam\u0131na gelir. Bu haberi duyan m\u00fcminlerin de onun ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine kesin kanaat getirmeleri gerekir. Zaten k\u0131sa bir zaman sonra Mekke fethedildi\u011finde Kurey\u015fliler m\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131nda, hepsi tek sanca\u011f\u0131n alt\u0131nda topland\u0131\u011f\u0131nda o zamana kadarki b\u00fct\u00fcn kinler ve intikam duygular\u0131 sona erdi\u011finde, hepsi kalpleri birbirine \u0131s\u0131nan karde\u015fler haline geldiklerinde bu umut ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&#8220;Allah her\u015feye kadirdir.&#8221; \u0130stedi\u011fini yapar. &#8220;Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan \u00e7ok esirgeyendir.&#8221; Ge\u00e7mi\u015fte i\u015flenen \u015firki ve g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Temenni ifadesiyle dile getirilen Allah&#8217;\u0131n s\u00f6z\u00fc ger\u00e7ekle\u015fene kadar y\u00fcce Allah, inananlar\u0131n din konusunda kendileriyle sava\u015fmayan ve kendilerini yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmayan m\u00fc\u015friklerle dostluk kurmalar\u0131na izin vermi\u015ftir. Onlara iyilik yapmalar\u0131ndaki sak\u0131ncay\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Onlarla ili\u015fkilerinde adaleti g\u00f6zetmelerini, onlar\u0131n haklar\u0131na tecav\u00fcz etmemelerini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131nda din konusunda kendileriyle sava\u015fan, kendilerini yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karan ya da \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f kimselerle dostlu\u011fu kesin bi\u00e7imde yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Onlarla dostluk kuranlar\u0131n zalimlerin ta kendileri oldu\u011funa h\u00fckmetmi\u015ftir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki &#8220;Allah&#8217;a ortak ko\u015fmak b\u00fcy\u00fck bir zul\u00fcmd\u00fcr.&#8221; (Lokman suresi, 13) ayetini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda zulm\u00fcn anlamlar\u0131ndan birinin de \u015firk oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu ise korkun\u00e7 bir tehdittir. M\u00fcminler ondan \u00fcrperir. Onun korkun\u00e7 olan kapsam\u0131na girmekten kesinlikle uzak dururlar.<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla ili\u015fkileri d\u00fczenleyen bu ilke islam dininin yap\u0131s\u0131na, y\u00f6neli\u015fine, insan hayat\u0131na hatta onun bu evrene ili\u015fkin k\u00f6kl\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131na, en uygun ve en adil ilkedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn bir varl\u0131k \u00e7e\u015fitlili\u011fine ve y\u00fczeysel ayr\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen ilahi kaynakl\u0131 \u00f6z\u00fcnde ve ezeli plan\u0131nda birbiriyle uyum i\u00e7indedir, dayan\u0131\u015fma i\u00e7indedir. Tek bir ilahtan gelmi\u015ftir. Tek bir ilaha y\u00f6nelmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ilke, islam\u0131n devletleraras\u0131 hukukunun da temelidir. Buna g\u00f6re islam ile insanlar aras\u0131nda bar\u0131\u015f hali de\u011fi\u015fmeyen temel tutumdur. Bu hal ve tutum, sava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve bu sava\u015fa kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesinin zorunlu olmas\u0131 veya antla\u015fma yap\u0131ld\u0131ktan sonra ihanet edilmesi durumlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fi\u015fmez. Antla\u015fmaya ihanet ise sald\u0131r\u0131yla tehdit etmek demektir. Davan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve inan\u00e7 h\u00fcrriyeti \u00f6n\u00fcnde kaba kuvvetle durmak da bunun gibidir. Bu da bir sald\u0131r\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki hallerde islam t\u00fcm insanlara bar\u0131\u015f\u0131, sevgiyi, iyili\u011fi ve adaleti \u00f6ng\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Sonra bu ilke islam d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de uyum i\u00e7ine girmektedir. \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re m\u00fcminler ile onlar\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 aras\u0131ndaki temel sorun, inan\u00e7 davas\u0131d\u0131r. Ba\u015fkas\u0131 de\u011fil. M\u00fcminin u\u011frunda her fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze alabilece\u011fi ve \u00f6lebilece\u011fi tek davan\u0131n sadece inan\u00e7 davas\u0131 oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlarla di\u011fer insanlar aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilecek ve \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131na neden olabilecek tek \u015fey davan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve inanc\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;\u0131n sisteminin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve s\u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcceltilmesidir.<\/p>\n<p>Bu y\u00f6neli\u015f, surenin t\u00fcm ak\u0131\u015f\u0131yla da uyum i\u00e7indedir. Sure b\u00fct\u00fcn\u00fcyle inanc\u0131n de\u011ferini ortaya koymakta ve onun t\u00fcm m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n alt\u0131nda toplanacaklar\u0131 biricik sancak oldu\u011funu \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Kimi m\u00fcsl\u00fcmanlarla birlikte bu sancak alt\u0131nda durursa o m\u00fcsl\u00fcman topluluktand\u0131r. Kim de bu toplulu\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rsa o da m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Kim islam toplumuyla bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 yapar, onlar\u0131 inan\u00e7lar\u0131 ve davalar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131r, insanlar\u0131 ondan al\u0131koymazsa, insanlar\u0131n onu duyup anlamas\u0131na engel olmazsa ve ona iman edenlere zorluk \u00e7\u0131karmazsa o da m\u00fcsl\u00fcmanlarla bar\u0131\u015f i\u00e7inde demektir. \u0130slam bu insanlara iyilik yapmay\u0131 ve onlara adil davranmay\u0131 yasaklamaz.<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman bu yery\u00fcz\u00fcnde inan\u00e7 davas\u0131 i\u00e7in ya\u015far. Kendisine ve insanlara kar\u015f\u0131 en \u00f6nemli sorunu inanc\u0131d\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman \u00e7\u0131kar i\u00e7in d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmaz. Irk, vatan, soy ve aile gibi tutkunluklar ve taassuplar i\u00e7in sava\u015fmaz. Onun sava\u015f\u0131 sadece Allah&#8217;\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fcceltmek i\u00e7indir. \u0130nanc\u0131n\u0131n hayatta uygulanan egemen bir sistem olmas\u0131 i\u00e7indir.<\/p>\n<p>Bundan sonra Tevbe suresi inmi\u015f ve orada \u015f\u00f6yle denilmi\u015fti: &#8220;Kendileri ile aran\u0131zda antla\u015fma bulunan m\u00fc\u015friklere Allah ve Peygamber&#8217;i taraf\u0131ndan y\u00f6neltilen bir ili\u015fki kesme ihtar\u0131d\u0131r bu.&#8221; (Tevbe suresi, 1) Bununla m\u00fcsl\u00fcmanlar ve m\u00fc\u015frikler aras\u0131ndaki t\u00fcm s\u00f6zle\u015fmeler ve bar\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131. S\u00fcresi belli olmam\u0131\u015f olan antla\u015fma sahiplerine d\u00f6rt ayl\u0131k bir s\u00fcre tan\u0131nm\u0131\u015f, s\u00fcreleri belirlenmi\u015f olan antla\u015fma sahiplerine ise bu s\u00fcrenin bitimine kadar izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u015eu kadar var ki bu uygulama m\u00fc\u015friklerin antla\u015fmalar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmad\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli deneyimlerle tesbit edildikten sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar antla\u015fmay\u0131 bozduklar\u0131nda kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kacaklar\u0131na inand\u0131klar\u0131 ilk f\u0131rsatta, bu anla\u015fmalar\u0131 bozacak kimselerdi! Bunlara ba\u015fka bir ilke uyguland\u0131: &#8220;E\u011fer antla\u015fmal\u0131 bir toplumun antla\u015fmas\u0131n\u0131 bozaca\u011f\u0131ndan endi\u015feli isen, aran\u0131zdaki antla\u015fmay\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ilkesi uyar\u0131nca a\u00e7\u0131kca y\u00fczlerine f\u0131rlat. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah ihanet edenleri sevmez.&#8221; (Enfal suresi, 58)<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir uygulama o zamanki islam yurdunun -ki buras\u0131 o s\u0131ralarda a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131n tamam\u0131yd\u0131- g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in zorunluydu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u0131rada f\u0131rsat kollayan d\u00fc\u015fman kom\u015fular olan m\u00fc\u015frikler ve ehl-i kitap defalarca islama sald\u0131r\u0131larda bulunmu\u015f ve antla\u015fmalar\u0131n\u0131 bozmu\u015flard\u0131. Bu ise, \u00f6z itibariyle sald\u0131r\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey. de\u011fildi. Onlara da sava\u015f ve sald\u0131r\u0131 uygulanmas\u0131 gerekiyordu. \u00d6zellikle o s\u0131rada islam\u0131n yurdunu \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatan iki imparatorluk ondan \u00f6nce kendisine kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k yapmaya ve onun tehlikesini hissetmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. O s\u0131rada Bizans ve Pers imparatorluklar\u0131, kendilerine ba\u011fl\u0131 bulunan g\u00f6\u00e7ebe Arap emirliklerini ona kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yorlard\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar, o g\u00fcn beklenen d\u0131\u015f bir sava\u015fa girmeden \u00f6nce kendi i\u00e7indeki d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7leri temizlemek zorunda idiler.<\/p>\n<p>Bu kadarl\u0131k a\u00e7\u0131klama ile yetiniyor ve surenin ak\u0131\u015f\u0131na tekrar d\u00f6n\u00fcyoruz. Burada Mekke den hicret eden m\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlarla ilgili h\u00fck\u00fcmler yer al\u0131yor:<\/p>\n<p><strong>H\u0130CRET EDEN KADINLAR<br \/>\n<\/strong><br \/>\n<strong>10- Ey iman edenler! M\u00fcmin kad\u0131nlar hicret ederek size gelirse, onlar\u0131 imtihan edin. Allah onlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 daha iyi bilir. E\u011fer siz de onlar\u0131n ger\u00e7ekten inanm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 anlarsan\u0131z onlar\u0131 kafirlere geri d\u00f6nd\u00fcrmeyin. Bu kad\u0131nlar, o inkarc\u0131lara helal de\u011fildir. Onlar da bunlara. helal olmazlar. Onlar\u0131n kocalar\u0131n\u0131n sarfetti\u011fini (mehirleri) geri verin. Mehirlerini kendilerine geri verdi\u011finiz zaman onlarla evlenmenizde size bir g\u00fcnah yoktur. Kafir kad\u0131nlar\u0131 nikah\u0131n\u0131zda tutmay\u0131n, harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 isteyin. Onlarda harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131 istesinler. Allah&#8217;\u0131n h\u00fckm\u00fc budur. Aran\u0131zda O h\u00fckmeder. Allah bilendir, hikmet sahibidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>11- E\u011fer e\u015flerinizden biri, sizden kafirlere ka\u00e7ar da sizde sava\u015fta galip durumda olursan\u0131z, e\u015fleri gitmi\u015f olanlara ganimetten, harcad\u0131klar\u0131 kadar verin. \u0130nand\u0131\u011f\u0131n\u0131z Allah&#8217;a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n.<\/strong><\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcmlerin ini\u015f \u015fartlar\u0131 ile ilgili baz\u0131 rivayetlerde onlar\u0131n Hudeybiye antla\u015fmas\u0131ndan sonra indikleri belirtilmektedir. Hudeybiye antla\u015fmas\u0131nda: &#8220;M\u00fcsl\u00fcman da olsa Mekke&#8217;den Medine&#8217;ye g\u00f6\u00e7 eden bizden birini geri vereceksin&#8221; deniyordu. Bu antla\u015fmadan sonra Hz. Peygamber ve O&#8217;nunla birlikte olan m\u00fcsl\u00fcmanlar daha Hudeybiye&#8217;nin alt taraf\u0131nda iken hicret etmek ve Medine&#8217;deki islam yurduna kat\u0131lmak istediklerini bildiren baz\u0131 inanm\u0131\u015f kad\u0131nlar Peygambere geldiler. Kurey\u015fliler ardlar\u0131ndan gelerek antla\u015fma gere\u011fi onlar\u0131n geri verilmelerini istediler. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki antla\u015fma metninde kad\u0131nlar konusunda kesin bir h\u00fck\u00fcm yoktu. Bu iki ayet-i kerime olay \u00fczerine gelerek inanm\u0131\u015f kad\u0131nlar\u0131n tekrar kafirlere verilmelerini yasaklad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar g\u00fc\u00e7s\u00fcz bulunuyorlard\u0131. Dinleri u\u011frunda zulme ve i\u015fkenceye u\u011frat\u0131lacaklar\u0131 kesindi.<\/p>\n<p>Devletleraras\u0131 hukuki ili\u015fkileri de belirleyen h\u00fck\u00fcmler de bunlarla birlikte indi. Bu h\u00fck\u00fcmler s\u00f6zkonusu h\u00fck\u00fcmleri en adil bir \u015fekilde d\u00fczenliyor, uygulaman\u0131n kendisinde adaleti ilke kabul ediyordu. Kar\u015f\u0131 grubun uygulamalar\u0131ndan ve ondaki zul\u00fcm ve ta\u015fk\u0131nl\u0131ktan etkilenmiyordu. Zaten islam gerek i\u00e7, gerekse d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde adalet ilkesini bu \u015fekilde g\u00f6zetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu konuda ilk uygulama, ilk i\u015f hicret eden inanm\u0131\u015f kad\u0131nlar\u0131n hicret sebebini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in onlar\u0131n s\u0131navdan ge\u00e7irilmeleriydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kad\u0131nlar\u0131n hicret nedeni istenmeyen bir evlilikten kurtulu\u015f, bir \u00e7\u0131kar elde etme, islam yurdunu ki\u015fisel bir sevgi pe\u015finde ko\u015farak se\u00e7me olmamal\u0131yd\u0131!<\/p>\n<p>\u0130bni Abbas der ki: Hz. Peygamber onlar\u0131 \u015f\u00f6yle imtihan ediyordu: &#8220;Allah&#8217;a yemin ederim ki ben e\u015fime k\u0131zd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in hicret etmedim. Allah&#8217;a yemin ederim ki bir yerden nefret edip ba\u015fka bir yeri arzu etti\u011fim i\u00e7in hicret etmedim. Allah&#8217;a yemin ederim ki d\u00fcnyal\u0131k bir \u00e7\u0131kar\u0131 elde etmek i\u00e7in \u00e7\u0131kmad\u0131m. Allah&#8217;a yemin ederim ki ben s\u0131rf Allah ve Rasul\u00fcn\u00fc sevdi\u011fim i\u00e7in hicret ettim.&#8221; \u0130krime der ki; onlara \u015f\u00f6yle deniyordu: &#8220;Kocandan ka\u00e7mad\u0131\u011f\u0131na, bizden birine a\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131na, s\u0131rf Allah ve Resul\u00fcn\u00fcn sevgisi i\u00e7in hicret etti\u011fine yemin et.&#8221; \u0130\u015fte imtihan buydu. Allah&#8217;a yemin ederek d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerinin ve ikrarlar\u0131n\u0131n durumlar\u0131na bak\u0131l\u0131yordu. Onlar\u0131n i\u00e7lerinde gizledikleri \u015feyler ise Allah&#8217;a havale ediliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131 insanlar bilemezlerdi. &#8220;Allah onlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 daha iyi bilir.&#8221; &#8220;E\u011fer siz de onlar\u0131n ger\u00e7ekten inanm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 anlarsan\u0131z onlar\u0131 kafirlere geri d\u00f6nd\u00fcrmeyin. Bu kad\u0131nlar o inkarc\u0131lara helal de\u011fildir. Onlar da bunlara helal olamaz:&#8217;<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc aralar\u0131ndaki inan\u00e7 ba\u011f\u0131 olan temel ba\u011f kopuvermi\u015ftir. Art\u0131k bu birbirinden kopan par\u00e7alar\u0131, birbirine ba\u011flayacak ba\u015fka bir ba\u011f yoktu. Evlilik ise kayna\u015fma, uyu\u015fma ve huzura kavu\u015fma halidir. Bu temel ba\u011f koptuktan sonra evlili\u011fin devam etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. G\u00f6n\u00fcl hayat\u0131n\u0131n temel dire\u011fi imand\u0131r. Ba\u015fka hi\u00e7bir duygu onun yerini dolduramaz. \u0130man ba\u011f\u0131ndan yoksun olan bir kalbin inanm\u0131\u015f bir kalp ile kayna\u015fmas\u0131, onunla uyu\u015fmas\u0131, dost olmas\u0131, sevmesi, onunla huzura kavu\u015fup himayesinde rahat etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Evlilik ise sevgidir, merhamettir, kayna\u015fmad\u0131r ve huzura kavu\u015fmad\u0131r.<\/p>\n<p>Hicretin ilk y\u0131llar\u0131nda bu konu herhangi bir h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f de\u011fildi. \u0130nanm\u0131\u015f kad\u0131nla kafir kocan\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi gibi inanm\u0131\u015f erkekle k\u00e2fir kad\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 da \u015fart ko\u015fulmam\u0131\u015ft\u0131. Zira islam toplumu hen\u00fcz t\u00fcm ilkelerini belirlememi\u015f ve oturmam\u0131\u015ft\u0131. Hudeybiye antla\u015fmas\u0131ndan -veya bir\u00e7ok rivayette kullan\u0131lan deyimle Hudeybiye zaferinden sonra- ise art\u0131k tamamen ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015fti. M\u00fcmin erkeklerin ve m\u00fcmin kad\u0131nlar\u0131n kalbinde yer eden ilkenin art\u0131k pratik hayatlar\u0131na da yerle\u015fmesi gerekiyordu. &#8220;Yani g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda da iman ba\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir ba\u011f yoktur. \u0130nan\u00e7 ba\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir ba\u011f yoktur. Ba\u011flar ancak Allah&#8217;a ba\u011fl\u0131 olanlar aras\u0131nda ge\u00e7erlidir&#8221; ilkelerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n<p>Ayr\u0131l\u0131k h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle bedel \u00f6denmesi h\u00fckm\u00fc de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Bu adalet ve e\u015fitli\u011fin gere\u011fiydi. Buna ba\u011fl\u0131 olarak inanm\u0131\u015f han\u0131m\u0131 kendisinden ayr\u0131l\u0131p Medine&#8217;ye geldi\u011finde zarar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla e\u015fine verdi\u011fi mehrin tazminat\u0131 kafir olan kocas\u0131na veriliyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde kafir olan e\u015fini bo\u015fayan m\u00fcsl\u00fcman erke\u011fe de mehrinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 iade ediliyordu.<\/p>\n<p>Bundan sonra inanm\u0131\u015f erkeklerin hicret eden inanm\u0131\u015f kad\u0131nlarla mehirlerini verdikten sonra evlenmeleri helal olur. Bu konuda f\u0131khi a\u00e7\u0131dan birtak\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r. &#8220;Bu kad\u0131nlar\u0131n iddet beklemeleri gerekir mi? Yoksa sadece hamile olanlar\u0131n\u0131n do\u011fum yapana kadar iddetlerini beklemelidirler? E\u011fer iddet beklemeleri gerekir deniyorsa bu iddet normalde bo\u015fanan kad\u0131nlar\u0131nki gibi \u00fc\u00e7 ay m\u0131d\u0131r? Yoksa tek bir ayba\u015f\u0131yla rahmin temizli\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar m\u0131d\u0131r^&#8221; gibi.<\/p>\n<p>&#8220;Onlar\u0131n kocalar\u0131n\u0131n sarfetti\u011fini (mehrini) verin. Mehirlerini kendilerine geri verdi\u011finiz zaman, onlarla evlenmenizde bir g\u00fcnah yoktur. Kafir kad\u0131nlar\u0131 nikah\u0131n\u0131zda tutmay\u0131n, sarfetti\u011finizi isteyin, onlarda harcad\u0131klar\u0131n\u0131 istesinler.&#8221;<\/p>\n<p>Sonra bu h\u00fck\u00fcmlerin hepsi m\u00fcminin vicdan\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck teminata ba\u011flan\u0131yor. Bu Allah&#8217;\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131nda olma, O&#8217;ndan korkma ve takva bilincidir. &#8220;Allah&#8217;\u0131n h\u00fckm\u00fc budur. Aran\u0131zda O h\u00fckmeder. Allah bilendir, hikmet sahibidir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu s\u00f6z\u00fcnde durmaman\u0131n, hilenin ve aldatman\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131yan yegane g\u00fcvencedir, teminatt\u0131r. Allah&#8217;\u0131n h\u00fckm\u00fc, her\u015feyi bilen ve her\u015feyi en g\u00fczel yerle\u015ftiren Allah&#8217;\u0131n h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n i\u00e7indeki her \u015feyden haberi olan \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7 ve kudret sahibinin h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. \u0130\u015fte m\u00fcsl\u00fcman\u0131n bu ba\u011f\u0131 hissetmesi yeterlidir. Bu h\u00fckm\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 kavramas\u0131 onun do\u011frultusunda d\u00fczelmesi ve ona uymas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o eninde sonunda Allah&#8217;\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na kesin inanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fer inanm\u0131\u015f bir kocan\u0131n, kafir olan e\u015finden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra e\u015fi ya da ailesi onun yapt\u0131\u011f\u0131 masraf\u0131 kendisine iade etmezse -nitekim buna benzer olaylar olmu\u015ftur- devlet ba\u015fkan\u0131, e\u015fleri iman edip islam yurduna s\u0131\u011f\u0131nan kafir erkeklerin mehir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131 haktan bu m\u00fcmin erke\u011fin alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil eder. Ya da kafirlerin m\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan elde edilen ganimet mallar\u0131ndan bu inanm\u0131\u015f kocan\u0131n zarar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.<\/p>\n<p>&#8220;E\u011fer e\u015flerinizden biri, sizden kafirlere ka\u00e7arda sizde sava\u015fta galip durumda olursan\u0131z, e\u015fleri gitmi\u015f olanlara ganimetten harcad\u0131klar\u0131 kadar verin.&#8221;<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm de ve uygulamas\u0131 da her h\u00fckm\u00fcn ve her uygulaman\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 temel g\u00fcvenceye ba\u011flanmaktad\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130nand\u0131\u011f\u0131n\u0131z Allah&#8217;a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n.&#8221;<\/p>\n<p>Bu inanm\u0131\u015flar\u0131n kalbine Allah&#8217;\u0131n bir dokunu\u015fudur. Bu dokunu\u015fun onlar\u0131n kalpleri \u00fczerine b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc etkileri vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu \u015fekilde e\u015fler aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131k h\u00fck\u00fcmleri islam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin realiteye dayal\u0131 bir uygulamas\u0131 niteli\u011findedir. Hayat\u0131n de\u011ferleri ve ba\u011flar\u0131 b\u00f6ylece yerlerine oturtulmaktad\u0131r. \u0130slam\u0131n saf\u0131 bire indirgenmekte ve di\u011fer saflardan tamamen ayr\u0131lmaktad\u0131r. Hayat\u0131n tamam\u0131 inan\u00e7 ilkesi \u00fczerine kurulmakta ve b\u00fct\u00fcn bir hayat iman eksenine ba\u011flanmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn\u00fcyle insanca bir d\u00fcnya kurulmaktad\u0131r. Burada \u0131rk, renk, dil, soy ve vatan farkl\u0131l\u0131klar\u0131 eriyip gitmektedir. \u0130nsanlar\u0131 birbirinden ay\u0131ran tek bir arma kalmaktad\u0131r. Bu da insanlar\u0131n ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu taraf\u0131n armas\u0131d\u0131r. Ortada sadece iki cephe bulunmaktad\u0131r: Allah&#8217;\u0131n cephesi ve \u015feytan\u0131n cephesi.<\/p>\n<p><strong>KADINLARIN B\u0130ATI<\/strong><\/p>\n<p>Sonra Hz. Peygamber&#8217;e inanm\u0131\u015f kad\u0131nlarla iman \u00fczere nas\u0131l s\u00f6zle\u015fece\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. \u0130slama giren bu kad\u0131nlar\u0131n ve onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda islama gireceklerin hangi ilkelere ba\u011fl\u0131 kalmak \u00fczere s\u00f6z vereceklerini (bey&#8217;at edeceklerini) a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r:<\/p>\n<p><strong>12- Ey Peygamber! \u0130nanm\u0131\u015f kad\u0131nlar, Allah&#8217;a hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fmamak, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmamak, zina etmemek, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmemek, elleri ile ayaklar\u0131 aras\u0131nda bir iftira uydurup getirmemek, iyi bir i\u015fte sana kar\u015f\u0131 gelmemeleri hususunda sana biat etmeye geldikleri zaman, biatlar\u0131n\u0131 kabul et ve onlar i\u00e7in Allah&#8217;tan ma\u011ffiret dile. \u015e\u00fcphesiz Allah, \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan, \u00e7ok esirgeyendir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ilkeler inanc\u0131n temel ilkeleridir. Ayr\u0131ca bunlar islam\u0131n yeniden kurdu\u011fu sosyal hayat\u0131n temel direkleridir. Bunlar kesin bir \u015fekilde Allah&#8217;a ortak ko\u015fmamakt\u0131r. Allah&#8217;\u0131n kesin yasaklar\u0131na yana\u015fmamakt\u0131r. H\u0131rs\u0131zl\u0131k ve zinadan uzak durmakt\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131 hi\u00e7bir gerek\u00e7eyle \u00f6ld\u00fcrmemektir. Burada cahiliye d\u00f6neminde egemen olan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n topra\u011fa g\u00f6m\u00fclmesi gelene\u011fine i\u015faret edilmektedir. Bu ilke herhangi bir sebeple kad\u0131n\u0131n rahmindeki cenini \u00f6ld\u00fcrmesini de kapsamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar rahimlerindekini korumakla g\u00f6revlendirilmi\u015flerdir. &#8216;<\/p>\n<p>&#8221; &#8220;Elleri ile ayaklar\u0131 aras\u0131nda bir iftira uydurup getirmemek&#8230;<\/p>\n<p>\u0130bni Abbas der ki; Bu kad\u0131nlar\u0131n kocalar\u0131na ba\u015fkalar\u0131ndan olan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 nisbet etmesinler demektir. Mukatil de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemi\u015ftir. Zina etmeyeceklerine ili\u015fkin onlardan s\u00f6z al\u0131nd\u0131ktan sonra bu noktaya da dikkat \u00e7ekilmesi herhalde cahiliye d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bir gelene\u011fe i\u015faret etmektedir. Bu d\u00f6nemde kad\u0131n bir\u00e7ok erkekle beraber olur. Bir \u00e7ocu\u011fu oldu\u011funda ise hangisine daha \u00e7ok benziyorsa onun \u00e7ocu\u011fu oldu\u011funu s\u00f6ylerdi. Bazen en g\u00fczel erke\u011fi se\u00e7er ve \u00e7ocu\u011funu ona nisbet ederdi. Asl\u0131nda \u00e7ocu\u011funun babas\u0131n\u0131n o olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile bile!<\/p>\n<p>Ayet-i kerimenin ifadesi hem bu t\u00fcr hallerdeki iftiralar\u0131 hem de yalana dayal\u0131 her t\u00fcr uydurma iftiray\u0131 kapsamaktad\u0131r. Herhalde \u0130bni Abbas ve Mukatil ayeti bu \u015fekilde yorumlamakla o zaman meydana gelen bir olayla ilgi kurmak istemi\u015flerdir. Son \u015fart ise \u015fudur:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130yi bir i\u015fte sana kar\u015f\u0131 gelmeyeceklerine.&#8221;<\/p>\n<p>Bu onlar\u0131n peygamberin kendilerine emretti\u011fi her i\u015fte kendisine itaat edeceklerine s\u00f6z vermeleri anlam\u0131ndad\u0131r. Peygamber zaten iyilikten ba\u015fkas\u0131n\u0131 emretmez. Fakat bu, islam yasas\u0131n\u0131n temel ilkelerinden biridir. Bu anayasa devlet ba\u015fkan\u0131 olsun, idareci olsun, hi\u00e7 kimseye y\u00f6netilenlerin iyili\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda itaat etmemeleri gerekti\u011fini ifade etmektedir. Allah&#8217;\u0131n dini ve Allah&#8217;\u0131n yasas\u0131yla uyum i\u00e7indeki iyilik. Bu yasaya g\u00f6re yetki sahiplerine her i\u015fte s\u0131n\u0131rs\u0131z itaat edilmez. \u0130\u015fte bu ilke yasama ve y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011frudan Allah&#8217;\u0131n yasas\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r. Devlet ba\u015fkan\u0131na ve millet iradesine b\u0131rakmamak gerekir. Allah&#8217;\u0131n yasalar\u0131 ile \u00e7eli\u015fti\u011finde bunlara itaat yoktur. Devlet ba\u015fkan\u0131 da \u00fcmmet de Allah&#8217;\u0131n yasas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Her ikisi de g\u00fcc\u00fcn\u00fc Allah&#8217;\u0131n \u015feriatinden al\u0131r.<\/p>\n<p>Hicret eden kad\u0131nlar bu kapsaml\u0131 ilkelere ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na s\u00f6z verdiklerinde onlar\u0131n verdikleri bu s\u00f6z beyat olarak kabul edilir. Hz. Peygamber onlar\u0131n daha \u00f6nce i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 i\u00e7in dua eder:<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan, \u00e7ok merhamet edendir.&#8221; Ba\u011f\u0131\u015flar, merhamet eder ve t\u00f6kezleyenleri aya\u011fa kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>GAZABA U\u011eRAYANLARI DOST ED\u0130NMEY\u0130N<\/p>\n<p>Surenin sonunda \u015fu genel direktif yer al\u0131yor:<\/p>\n<p><strong>13- Ey iman edenler, Allah&#8217;\u0131n gazab\u0131na u\u011frayan bir toplulu\u011fu dost edinmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar kafirlerin mezardakilerden \u00fcmitlerini kestikleri gibi ahiretten \u00fcmitlerini kesmi\u015flerdir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7a\u011fr\u0131 inananlara iman ad\u0131yla y\u00f6neltilen bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. Onlar\u0131 di\u011fer topluluklardan ay\u0131ran s\u0131fatlar\u0131yla kendilerine seslenmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 Allah&#8217;a ba\u011flayan ve Allah&#8217;\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan ay\u0131ran onlar\u0131n bu s\u0131fatlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Baz\u0131 rivayetlerde Allah&#8217;\u0131n gazab\u0131na u\u011frayan toplulu\u011fun yahudiler oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;de bir\u00e7ok yerde bu s\u0131fat onlar i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne varki, bu h\u00fckm\u00fcn genelli\u011fine hem yahudiler hem de bu surede s\u00f6z\u00fc edilen m\u00fc\u015frikleri ve Allah&#8217;\u0131n t\u00fcm d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kapsam\u0131na almaktad\u0131r. Onlar\u0131n hepsi Allah&#8217;\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Ve hepsi Allah&#8217;\u0131n gazab\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Hepsi ahiretten \u00fcmitlerini kesmi\u015ftir. Ahirete ili\u015fkin hi\u00e7bir umutlar\u0131 yoktur. Kafirler \u00f6l\u00fclerden, mezardakilerden umutlar\u0131n\u0131 kestikleri gibi ahiretten hi\u00e7bir \u015fey beklemezler. \u00c7\u00fcnk\u00fc kafirler \u00f6l\u00fcmle her\u015feyin bitti\u011fine inan\u0131rlar. \u00d6l\u00fcmden sonra dirilmeye ve hesaba \u00e7ekilmeye inanmazlar.<\/p>\n<p>Bu son sesleni\u015f surenin t\u00fcm direktiflerini ve y\u00f6nlendirmelerini i\u00e7inde toplamaktad\u0131r. Bu nedenle sure onunla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi yine onunla sona ermektedir. Bu surenin son direktifi olmaktad\u0131r. B\u00f6ylece surenin yank\u0131lar\u0131 insanlar\u0131n kalplerinde dalgalan\u0131p gitmektedir&#8230;<\/p>\n<p>M\u00dcMTEH\u0130NE SURES\u0130N\u0130N SONU<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>7- Belki de Allah sizinle, onlardan d\u00fc\u015fman olduklar\u0131n\u0131z aras\u0131na a\u011f\u0131r sevgi koyar, Allah buna kadirdir. Allah \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan \u00e7ok esirgeyendir. 8- Allah, sizinle din u\u011frunda sava\u015fmayan ve sizi yurtlar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmayanlara iyilik yapman\u0131z ve adil davranman\u0131z\u0131 yasaklamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, adaletli olanlar\u0131 sever. 9- Allah, yaln\u0131z sizinle din u\u011frunda sava\u015fanlar\u0131, sizi yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karanlar\u0131 ve \u00e7\u0131kar\u0131lman\u0131z i\u00e7in yard\u0131m &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1653,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2360","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-mumtehine-suresinin-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2360"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2360\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}