{"id":2378,"date":"2012-01-16T19:47:14","date_gmt":"2012-01-16T19:47:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2378"},"modified":"2012-01-16T19:48:49","modified_gmt":"2012-01-16T19:48:49","slug":"hadid-suresinin-1-10-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/hadid-suresinin-1-10-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Hadid Suresi’nin 1-10.Ayet Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

1- G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ederler. O \u00fcst\u00fcn iradelidir ve her i\u015fi yerinde yapar.<\/p>\n

2- G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi O’nun tekelindedir. Can verir ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. O’nun her\u015feye g\u00fcc\u00fc yeter.<\/p>\n

3- O hem ilktir hem sondur; hem a\u00e7\u0131kt\u0131r hem gizlidir. O her\u015feyi bilir.<\/p>\n

4- O g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratt\u0131, sonra Ar\u015f’a kuruldu. O yeralt\u0131na giren ve oradan \u00e7\u0131kan, g\u00f6kten inen ve oraya y\u00fckselen her\u015feyi bilir. Nerede olsan\u0131z sizinle beraberdir. O Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her i\u015fi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

5- G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi O’nun tekelindedir. Her i\u015fin sonu Allah’a var\u0131r.<\/p>\n

6- O geceyi g\u00fcnd\u00fcze, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de geceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. O kalplerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir.<\/strong><\/p>\n

Bu giri\u015f, y\u00fcce Allah’\u0131n aktif, etkileyici ve se\u00e7me nitelikleri ile y\u00fckl\u00fc, duyguland\u0131r\u0131c\u0131 bir tan\u0131mlamad\u0131r. Bu tan\u0131mlamaya g\u00f6re y\u00fcce Allah, evrendeki canl\u0131 cans\u0131z t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 yoktan varetmi\u015ftir, bu varl\u0131klar\u0131 bilgisi ile ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r, bu varl\u0131klar\u0131n hepsi O’nun s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenli\u011fi alt\u0131ndad\u0131r, O’nun g\u00fc\u00e7l\u00fc eli g\u00f6kler ile yery\u00fcz\u00fcnde gezinerek yaratma eylemini s\u00fcrd\u00fcrmektedir, g\u00f6n\u00fcllerin kuytu k\u00f6\u015felerini ve kalplerin girintili-\u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 labirentlerini taramaktad\u0131r, canl\u0131-cans\u0131z b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 tepeden s\u00fczmekte ve y\u00f6netmektedir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n se\u00e7kin s\u0131fatlar\u0131n\u0131 s\u0131ralayan bu duyguland\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015f kalpleri kavrayarak sarsmakta, onlar\u0131 yakalayarak evrendeki canl\u0131-cans\u0131z t\u00fcm varl\u0131klar aras\u0131nda gezdirmektedir. Kalpler bu gezi s\u0131ras\u0131nda y\u00fcce Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey bulam\u0131yorlar, O’ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6remiyorlar, O’nun d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fc\u00e7 alg\u0131layam\u0131yorlar, O’nun g\u00fcc\u00fcnden ve bilgisinden ka\u00e7\u0131p da s\u0131\u011f\u0131nabilecekleri ba\u015fka bir derg\u00e2ha rastlayam\u0131yorlar, O’na d\u00f6nmekten ba\u015fka \u00e7are bulam\u0131yorlar, O’nun y\u00fcce kap\u0131s\u0131na y\u00f6nelmenin zorunlu bir istikamet oldu\u011funun bilincine var\u0131yorlar. Okuyoruz:<\/p>\n

“G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ederler. O \u00fcst\u00fcn iradelidir ve her i\u015fi yerinde yapar.”<\/p>\n

Sureye ba\u015flarken Kur’an’\u0131n g\u00fcr sesi i\u015fte b\u00f6yle y\u00fckseliyor ve evrenin her k\u00f6\u015fesi bu sese, y\u00fcce Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ederek cevap veriyor, g\u00f6klerde ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar bu muhte\u015fem koroya kat\u0131l\u0131yor. Her a\u00e7\u0131k kalp, fanili\u011fin perdeleri ile \u00f6rt\u00fcl\u00fc olmayan her kalp bu g\u00fcr sesi i\u015fitiyor.<\/p>\n

Bu ayetin s\u00f6zlerini yorumlamaya, a\u00e7\u0131k anlamlar\u0131n\u0131n gerisindeki esprileri irdelemeye gerek yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00f6zleri s\u00f6yleyen y\u00fcce Allah’t\u0131r. Biz \u015fu evrenin yap\u0131s\u0131n\u0131 ve niteliklerini y\u00fcce Allah’\u0131n bize anlatt\u0131\u011f\u0131ndan daha iyi bilecek de\u011filiz. K\u0131sacas\u0131 “G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih eder” o kadar. Bu ifadeye ne bir s\u00f6zc\u00fck ekleyebiliriz ve ne de s\u00f6zc\u00fcklerinden birini \u00e7\u0131karabiliriz. Bu c\u00fcmleleri ne yorumlayabiliriz ve ne de ba\u015fka ba\u015fka anlamlara \u00e7ekebiliriz. Yapaca\u011f\u0131m\u0131z tek \u015fey \u015fu ana fikri kafam\u0131za i\u015flemektir: G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n birer “ruh”u vard\u0131r. Her varl\u0131k bu ruhla y\u00fcce yarat\u0131c\u0131s\u0131na y\u00f6nelmekte ve O’nu noksan niteliklerden tenzih etmektedir. Elimizdeki do\u011fru bilgilere en yak\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131 budur. Ayr\u0131ca bu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131 baz\u0131 se\u00e7kin kalplerin deneyimleri taraf\u0131ndan da onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kalpler saf ve p\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 anlar\u0131nda, nesnelerin bi\u00e7imlerinin ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin gerisindeki sakl\u0131 ger\u00e7ekle ili\u015fki kurabildikleri saniyelerde bu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131, bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi Kur’an’\u0131n bir ayetinde “Ey da\u011flar o (Hz. Davud) tesbih ettik\u00e7e siz de s\u00f6ylediklerini tekrarlay\u0131n:’ buyuruluyor. (Sebe suresi, 10) Yani da\u011flar\u0131n, Hz. Davud’un tesbihine koro halinde kat\u0131ld\u0131klar\u0131 belirtiliyor. Elimizde bu ger\u00e7e\u011fi vurgulayan hadisler de vard\u0131r. Birka\u00e7 tanesini birlikte g\u00f6zden ge\u00e7irelim:<\/p>\n

Sahabilerden Cabir’in bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Mekke’de bir kaya var. Bu kaya peygamberli\u011fimin ilk gecelerinde bana sel\u00e2m verirdi. O kayay\u0131 \u015fimdi de biliyorum.” (M\u00fcslim)<\/p>\n

\u00d6te yandan Hz. Ali \u015f\u00f6yle diyor: .<\/p>\n

“Bir keresinde Peygamberimiz ile birlikte Mekke’nin kenar semtlerinden birinde geziye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131k. Yolda rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her a\u011fa\u00e7, her tepe `Essel\u00e2mu aleyke ya Resulellah’ diyerek O’nu sel\u00e2ml\u0131yordu.” (Tirmizi)<\/p>\n

Bu arada sahabilerden Hz. Enes de \u015f\u00f6yle bir olay anlat\u0131yor: “Peygamberimiz mescidindeki konu\u015fmalar\u0131n\u0131 bir hurma k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinden yapard\u0131. Bir s\u00fcre sonra mescide minber yap\u0131ld\u0131. Peygamberimiz bu minbere \u00e7\u0131k\u0131p ilk konu\u015fmas\u0131n\u0131 yaparken o hurma k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc deve sesini and\u0131ran bir sesle inlemeye ba\u015flad\u0131. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz minberden inip onu eli ile ok\u015fad\u0131, bu ok\u015fama \u00fczerine k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn iniltisi kesiliverdi.” (Buhari)<\/p>\n

Bu evrensel ger\u00e7e\u011fi dile getiren a\u00e7\u0131k anlaml\u0131 ayetler \u00e7oktur. Ba\u015fl\u0131calar\u0131n\u0131 birlikte okuyal\u0131m:<\/p>\n

“G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n ve havada s\u00fcz\u00fclen ku\u015flar\u0131n Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ettiklerini g\u00f6rm\u00fcyor musunuz? Bu varl\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fc, Allah’a nas\u0131l dua edeceklerini, O’nu nas\u0131l noksanl\u0131klardan tenzih edeceklerini bilir.” (Nur suresi, 41)<\/p>\n

“G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n, g\u00fcne\u015fin, ay\u0131n, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n, da\u011flar\u0131n, a\u011fa\u00e7lar\u0131n, hayvanlar\u0131n ve \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n Allah’a secde ettiklerini, O’nun buyru\u011funa boyun e\u011fdiklerini g\u00f6rm\u00fcyor musun?” (Hac suresi, 182)<\/p>\n

“Evrendeki her varl\u0131k, O’nu \u00f6verek tesbih eder, fakat siz bu varl\u0131klar\u0131n tesbihlerini anlayamazs\u0131n\u0131z.” (\u0130sra suresi, 44)<\/p>\n

Kur’an kaynakl\u0131 olmayan nesnelerin yap\u0131sal \u00f6zelliklerine ili\u015fkin eski bilgilerimizle uyu\u015fsunlar diye bu a\u00e7\u0131k anlaml\u0131 ayetleri yorumlamaya kalk\u0131\u015fmamal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilke olarak evrene, varl\u0131k alemine ili\u015fkin t\u00fcm bilgilerimiz bu evrenin, bu varl\u0131k aleminin y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n verdi\u011fi bilgilere dayanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayetin sonunu tekrar okuyal\u0131m:<\/p>\n

“O \u00fcst\u00fcn iradelidir ve her i\u015fi yerinde yapar.”<\/p>\n

\u00d6yleyse g\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n O’nu noksanl\u0131klardan tenzih etmesi, bu \u00fcst\u00fcn iradesinin ve \u00e7arp\u0131c\u0131 hikmetinin do\u011fal bir sonucudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc O \u00fcst\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile her\u015feye egemendir ve yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015f g\u00f6rkemli hikmetine uygundur.<\/p>\n

Yukardaki ayet insan kalbini co\u015fturarak kendinden ge\u00e7irmi\u015f, g\u00f6klerde ve yerde y\u00fcce yarat\u0131c\u0131y\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih eden varl\u0131klar\u0131n \u015fenli\u011fine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. O sarho\u015fluktan ay\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fan kalpler \u015fimdi g\u00f6klerin ve yerin g\u00f6rkemli enginliklerinde yeni bir geziye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

“G\u00f6klerin ve yerin enginli\u011fi O’nun tekelindedir. Can verir ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. O’nun g\u00fcc\u00fc her\u015feye yeter.”<\/p>\n

G\u00f6klerdeki ve yerdeki her\u015fey g\u00f6klerin ve yerin egemeni olan, egemenli\u011fini hi\u00e7 kimse ile payla\u015fmayan y\u00fcce Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih eder. Bu tenzih eylemi egemenlik alt\u0131nda olandan ortaks\u0131z egemene y\u00f6neltilmi\u015f bir eylemdir. Can veren de, can alan da o ortaks\u0131z egemendir. Yani hayat\u0131 da \u00f6l\u00fcm\u00fc de O yarat\u0131yor. Her canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n hem hayat sahnesine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve hem de \u00f6lmesini O planlam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece O’nun pl\u00e2nlad\u0131klar\u0131 oluyor.<\/p>\n

“Hayat” olgusu gerek mahiyeti gerek kayna\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hal\u00e2 bir s\u0131rd\u0131r. Hi\u00e7 kimse onun ne nereden geldi\u011fini ve ne de nas\u0131l geldi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Dahas\u0131 hi\u00e7 kimse onun \u00f6z\u00fc itibar\u0131 ile ne oldu\u011funu da anlayam\u0131yor. Okudu\u011fumuz ayet “dirilik” olgusunu yaratan\u0131n y\u00fcce Allah oldu\u011funu, yani canl\u0131lara hayat\u0131 O’nun verdi\u011fini belirtiyor. Kimse bunu inkar ederek ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayamaz. \u00d6l\u00fcm de \u00f6yle. O da hayat gibi, bilgimize kapal\u0131 bir s\u0131rd\u0131r. Hi\u00e7 kimse onun ne oldu\u011funu bilmedi\u011fi gibi hi\u00e7 kimse onu meydana getiremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131 vermeyen bir kimse onu nas\u0131l geri alabilsin ki? Bu iki olgu g\u00f6kler ile yer \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenli\u011fin iki g\u00f6stergesidir, yani g\u00f6klerin ve yerin s\u0131n\u0131rs\u0131z egemeni can veriyor ve can al\u0131yor. Ayetin sonunu okuyoruz:<\/p>\n

“O’nun g\u00fcc\u00fc her\u015feye yeter.”<\/p>\n

C\u00fcmlenin anlam\u0131 geneldir, hi\u00e7bir kayda, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlamaya ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6zg\u00fcr dile\u011fi, hi\u00e7bir kayda ve hi\u00e7bir s\u0131n\u0131ra dayanmaks\u0131z\u0131n s\u00fcrekli y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kal\u0131r ve dile\u011fi uyar\u0131nca diledi\u011fine ba\u011flan\u0131r. \u0130nsan akl\u0131n\u0131n kendi mant\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131nca bu \u00f6zg\u00fcr dilek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her kay\u0131t, hangi renkten ve hangi t\u00fcrden olursa olsun, as\u0131ls\u0131zd\u0131r, s\u0131n\u0131rl\u0131 insan akl\u0131n\u0131n yap\u0131sal \u00f6zelli\u011finden kaynaklanan bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r. Bu “dile\u011fin” evren i\u00e7in yasalar ve prensipler se\u00e7mesi onun kay\u0131ts\u0131z ve s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7er\u00e7evesini a\u015fmayan bir olgudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6zg\u00fcr dilek, bu yasalar\u0131 ve gelenekleri \u00f6zg\u00fcr bi\u00e7imde se\u00e7iyor; onlar\u0131 evrende y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyuyor, ama kendisi bu “y\u00fcr\u00fctme”ye bu “i\u015fleyi\u015f”e ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fildir,bu yasalar\u0131n tutsa\u011f\u0131 de\u011fildir. Bu yasalar\u0131n ve geleneklerin \u00f6tesinde O’nun \u00f6zg\u00fcr se\u00e7imi s\u00fcrekli ve kesintisizdir.<\/p>\n

Kur’an bu ger\u00e7e\u011fe son derece b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verir; her f\u0131rsattan yararlanarak onu vurgular; her s\u00f6z s\u0131ras\u0131 geldik\u00e7e y\u00fcce Allah’\u0131n dile\u011finin \u00f6zg\u00fcr oldu\u011funu, kendi i\u015fleyi\u015fi de dahil olmak \u00fczere hi\u00e7bir kayd\u0131n onu s\u0131n\u0131rlayamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Bu ger\u00e7e\u011fin apa\u00e7\u0131k kalmas\u0131na, hi\u00e7bir ku\u015fku bulutunun g\u00f6lgesi alt\u0131na girmemesine \u00f6zen g\u00f6sterir.<\/p>\n

Mesela y\u00fcce Allah cennetliklere orada s\u00fcrekli kalacaklar\u0131n\u0131 vadetti\u011fi gibi cehennemliklere de cehennemde s\u00fcrekli kalacaklar\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Bu s\u00f6z y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6zg\u00fcr dile\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bununla birlikte O, \u00f6zg\u00fcr dile\u011finin bir uygulamas\u0131, bir tercihi olan bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc bu \u00f6zg\u00fcr dile\u011finin \u00e7er\u00e7evesi d\u0131\u015f\u0131nda tutarak cennetlikler ve cehennemlikler i\u00e7in \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“G\u00f6kler ile yer durduk\u00e7a, Rabb’inin dile\u011fi uyar\u0131nca cehennemlikler (ve cennetlikler) orada s\u00fcrekli kalacaklard\u0131r.” (Hud suresi, 107-108)<\/p>\n

Kur’an’\u0131n neresinde s\u00f6z s\u0131ras\u0131 gelmi\u015f ise bu vurgulama titizlikle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu alan ne insan mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ne de insan \u00fcr\u00fcn\u00fc bilgilerin alan\u0131d\u0131r. \u0130nsan akl\u0131 bu ger\u00e7e\u011fe ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn bilgilerini Kur’an’\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan almal\u0131d\u0131r, bu konuda Kur’an d\u0131\u015f\u0131nda bir kayna\u011fa ba\u015fvurmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 insan bu ayeti okurken y\u00fcce Allah’\u0131n evren \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rs\u0131z ve ortaks\u0131z egemenli\u011fini kalbine sindiriyor. B\u00fct\u00fcn evrenin y\u00fcce Allah’a y\u00f6nelmesini ve O’nu noksanl\u0131klardan tenzih etmesini son derece do\u011fal ve normal bir olay olarak alg\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

G\u00d6R\u00dcNT\u00dcY\u00dc A\u015eAB\u0130LMEK<\/p>\n

\u0130nsan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dolup ta\u015f\u0131ran bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fin co\u015fkusundan ay\u0131l\u0131p kendine gelir-gelmez bir sonraki ayetin dile getirdi\u011fi ba\u015fka bir ger\u00e7ekle y\u00fczy\u00fcze geliyor. Belki de bir \u00f6ncekinden daha \u00f6nemli olan bu ger\u00e7ek \u015fu evrendeki hi\u00e7bir nesnenin ger\u00e7ek anlamda varolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ger\u00e7ek anlamda sadece y\u00fcce Allah’\u0131n varoldu\u011funu, bu y\u00fczden O’nun evrendeki her \u015feyi egemenli\u011fi ve bilgisi ile ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“O hem ilktir hem sondur; hem a\u00e7\u0131kt\u0131r hem de gizlidir. O her\u015feyi bilir.”<\/p>\n

O “ilk”tir, yani O’ndan \u00f6nce olan hi\u00e7bir \u015fey yoktur. O “son”dur, yani O’ndan sonra kalacak olan hi\u00e7bir \u015fey yoktur. O “a\u00e7\u0131k”t\u0131r; yani O’nun \u00fcst\u00fcnde \u00f6tesinde olan hi\u00e7bir \u015fey yoktur. O “gizli”dir; yani O’nun gerisinde olan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey yoktur. “\u0130lk” ve “son” zamana ili\u015fkin ger\u00e7e\u011fi, “a\u00e7\u0131k” ve “gizli”de mekana ili\u015fkin ger\u00e7e\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fc ile kapsar. Bu ger\u00e7ekler s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131rlar. B\u00f6yle olunca insan kalbi \u00f6teye beriye bak\u0131p b\u00fct\u00fcn yer ve zaman boyutlar\u0131n\u0131 taray\u0131nca y\u00fcce Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7bir varl\u0131k bulam\u0131yor. Varolu\u015fun t\u00fcm dayanaklar\u0131 sadece O’nun varl\u0131\u011f\u0131nda biraraya gelmi\u015ftir, b\u00f6yle olan ba\u015fka hi\u00e7bir “varl\u0131k” yoktur. \u015eu insan kalbi bile varolu\u015funu y\u00fcce Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, di\u011fer t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n varolu\u015flar\u0131n\u0131 kendisine bor\u00e7lu olduklar\u0131 “ger\u00e7ek varl\u0131k”t\u0131r. Bu ger\u00e7ek, di\u011fer her\u015feye ger\u00e7eklik kazand\u0131ran “ilk ger\u00e7ek”tir. Ne bu ger\u00e7e\u011fin \u00f6tesinde ba\u015fka bir “dolays\u0131z ger\u00e7ek” vard\u0131r ve ne de \u015fu evrende “varolu\u015fu ba\u011f\u0131ms\u0131z ve dolays\u0131z” bir ba\u015fka varl\u0131k vard\u0131r. Ayetin sonunu okuyal\u0131m:<\/p>\n

“O her\u015feyi bilir.”<\/p>\n

Her\u015feyi ger\u00e7ek anlamda ve eksiksiz olarak bilir. Her varl\u0131k, ger\u00e7ekli\u011fini y\u00fcce Allah’\u0131n ger\u00e7ekli\u011finden al\u0131r, O’nun ger\u00e7ekli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u00d6yleyse do\u011fal olarak her\u015fey y\u00fcce Allah’\u0131n dolays\u0131z bilgisinin kapsam\u0131 i\u00e7indedir. \u0130nsanlar ve di\u011fer yarat\u0131klar nesnelerin d\u0131\u015f y\u00fczlerine ili\u015fkin neler bilirlerse bilsinler y\u00fcce Allah, bilgisinin t\u00fcr\u00fcnde, niteli\u011finde ve y\u00f6nteminde ortaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer bir kalp bu ger\u00e7e\u011fi iyice \u00f6z\u00fcmlerse y\u00fcce Allah d\u0131\u015f\u0131nda bu evrendeki nesneleri niye umursas\u0131n ki? Hi\u00e7bir \u015feyin varl\u0131\u011f\u0131 ve ger\u00e7ekli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re onlara niye \u00f6nem versin ki? Hatta kalbin kendisi de bu “g\u00f6lge” varl\u0131klardan biri de\u011fil mi? O da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 o “b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek”ten alm\u0131yor mu? O halde evrendeki her\u015fey gelip ge\u00e7ici birer kuruntu(vehim)dur. Varolan ve kal\u0131c\u0131 olan sadece y\u00fcce Allah’t\u0131r. Varolu\u015fun ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm dayanaklar\u0131 sadece O’nun varl\u0131\u011f\u0131nda biraraya gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Kalp bu ger\u00e7e\u011fi iyice \u00f6z\u00fcmleyince bu ger\u00e7e\u011fin bir par\u00e7as\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Peki hen\u00fcz bu ger\u00e7e\u011fi i\u00e7ine sindirme a\u015famas\u0131na erememi\u015f kalpler ne olacak? Onlara okumu\u015f oldu\u011fumuz bu ayet yeter. Hayatlar\u0131n\u0131 onu irdelemeye, anlam\u0131n\u0131 kavramaya adas\u0131nlar. S\u00fcrekli \u00e7abalar\u0131 ile bu tek anlam\u0131 yakalamaya \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar. Yapacaklar\u0131 tek i\u015f budur.<\/p>\n

Tasavvuf\u00e7ular bu b\u00fcy\u00fck ve temel ger\u00e7e\u011fe sar\u0131lm\u0131\u015flar, onun derinliklerine dal\u0131p \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, onun enginliklerinde \u00e7e\u015fitli yollara koyulmu\u015flard\u0131r. Kimi evrendeki her\u015feyde y\u00fcce Allah’\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kimi evrendeki her\u015feyin arkas\u0131nda Allah’\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kimisi de evrende y\u00fcce Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remedi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu alanda yetersiz kalan s\u00f6zc\u00fcklerin d\u0131\u015f anlamlar\u0131n\u0131 a\u015farak bu s\u00f6zleri de\u011ferlendirirsek hepsinin az \u00f6nce a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011fe i\u015faret ettiklerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yaln\u0131z tasavvuf\u00e7ulara y\u00f6neltilebilecek tek ele\u015ftiri \u015fudur: Onlar bu kavramla b\u00fct\u00fcnle\u015ferek ya\u015famay\u0131 ihmal etmi\u015flerdir. \u0130slam mutlak dengeyi g\u00f6zeten ilkesi uyar\u0131nca insan kalbinden \u015funu ister: Bu ger\u00e7e\u011fi kavras\u0131n ve onunla b\u00fct\u00fcnle\u015ferek ya\u015fas\u0131n. Bunu yaparken yery\u00fcz\u00fcndeki halifelik g\u00f6revini b\u00fct\u00fcn gerekleri ile yerine getirsin. D\u00fcnyaya ilgi duysun, \u00e7evresine \u00f6nem versin, y\u00fcce Allah’\u0131n sistemini yery\u00fcz\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in cihad etsin, bu yolda olanca eme\u011fini ve \u00e7abas\u0131n\u0131 ortaya koysun. B\u00fct\u00fcn bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fi denge ilkesi uyar\u0131nca kavraman\u0131n \u00fcr\u00fcnleridir. Gerek insan f\u0131trat\u0131 ile gerekse evrenin \u00f6z\u00fc ile uyumlu bi\u00e7imde ya\u015faman\u0131n do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

EVRENSEL GER\u00c7EKLER<\/strong><\/p>\n

Bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek b\u00f6ylece dile getirildikten sonra bu ger\u00e7ekten t\u00fcreyen di\u011fer evrensel ger\u00e7eklerin anlat\u0131lmas\u0131na ge\u00e7iliyor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“O g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratt\u0131, sonra Ar\u015f’a kuruldu. O yeralt\u0131na giren ve oradan \u00e7\u0131kan, g\u00f6kten inen ve oraya y\u00fckselen her\u015feyi bilir. Nerede olursan\u0131z sizinle beraberdir O. Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her i\u015fi g\u00f6r\u00fcr.”<\/p>\n

” G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi O’nun tekelindedir. Her i\u015fin sonu Allah’a var\u0131r.”<\/p>\n

“O geceyi g\u00fcnd\u00fcze, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de geceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. O kalplerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir.”<\/p>\n

Bu ayetlerde \u015fu ger\u00e7ekler s\u0131ralan\u0131yor: Y\u00fcce Allah g\u00f6kleri ve yeri yaratt\u0131. Ar\u015f a kuruldu ve t\u00fcm yarat\u0131klara egemen oldu. Yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu nesneleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve somut bi\u00e7imde bilir. Herkes nerede olursa olsun, O onunla beraberdir. Her\u015feyin tek d\u00f6n\u00fc\u015f mercii O’dur. Varl\u0131klar\u0131n \u00f6z\u00fc O’nun her yere s\u0131zan tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r. Gizli bilgisi kalplerin en sakl\u0131 duygular\u0131ndan haberdard\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7ekler o ilk ger\u00e7ekten t\u00fcremi\u015ftir, O’nun do\u011fal uzant\u0131lar\u0131d\u0131r. Fakat bu ger\u00e7eklerin s\u00f6zkonusu evrensel sahnede sunulmas\u0131, insan kalbine y\u00f6nelik etkilerine ve mesajlar\u0131na g\u00fc\u00e7 kazand\u0131r\u0131r. G\u00f6kler ile yery\u00fcz\u00fc iri hacimleri ile, g\u00f6rkemleri ile, uyumluluklar\u0131 ile, g\u00fczellikleri ile, ince d\u00fczenleri ile, hareketlerinin disiplini ile, g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin s\u00fcreklili\u011fi ile kendilerini izleyen insan kalbine hayranl\u0131k duygusu a\u015f\u0131larlar. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra bu uzay cisimleri t\u0131pk\u0131 insan kalbi gibi y\u00fcce Allah’\u0131n yarat\u0131klar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcrler. O halde insan kalbi ile bu yarat\u0131klar aras\u0131nda aile ba\u011f\u0131 ve akrabal\u0131k tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bu yarat\u0131klar kendilerini izleyen, seslerini i\u015fiten ve sempati ile kavrayan insan kalbinin tellerini dolays\u0131z namelerinin melodileri ile titretirler. Bu yarat\u0131klar, insan kalbine \u015f\u00f6yle derler: “Bizi yaratan Allah, senin de yarat\u0131c\u0131nd\u0131r. Biz yarat\u0131c\u0131m\u0131z\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ediyoruz, sen de O’nu noksanl\u0131klardan tenzih et. Biz varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini yarat\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131yoruz, sen de \u00f6ylesin. O halde ortada \u00f6nem verilmeye de\u011fer tek ger\u00e7ek y\u00fcce Allah ger\u00e7e\u011fidir.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en “alt\u0131 g\u00fcn”\u00fcn ne oldu\u011funu y\u00fcce Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7 kimse bilemez. Bizim bildi\u011fimiz “g\u00fcn”ler yerk\u00fcrenin kendi ekseni \u00e7evresinde ve g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nmesinden meydana gelen izd\u00fc\u015f\u00fcmleridir. Bu g\u00fcnler g\u00fcne\u015fin ve yerk\u00fcrenin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. O halde y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6kleri ve yerk\u00fcreyi yarat\u0131rken hesap birimi olarak kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerin aynileri de\u011fildirler. Biz bu g\u00fcnlerin ne oldu\u011funu y\u00fcce Allah’\u0131n bilgisine b\u0131rak\u0131yoruz. O e\u011fer isteseydi, onlar hakk\u0131nda bize bilgi verirdi.<\/p>\n

“Ar\u015f” da \u00f6yle. Biz buna y\u00fcce Allah’\u0131n tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imi ile inan\u0131yoruz, fakat ne oldu\u011funu bilemeyiz. “Ar\u015f’a kurulmak (istiva)” meselesine gelince bu deyimin varl\u0131klar b\u00fct\u00fcne egemen olman\u0131n dolayl\u0131 (kinayeli) bir anlat\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. B\u00f6yle derken Kur’an’\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fu kesin ilkeye dayan\u0131yoruz: Y\u00fcce Allah durum de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011framaz. Buna g\u00f6re bir zamanlar Ar\u015f’a kurulmam\u0131\u015f durumdayken daha sonra Ar\u015f’a kurulmu\u015f olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bizim “Ar\u015f’a kurulma (istiva)” olgusuna inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, fakat bunun nas\u0131l oldu\u011funu bilmedi\u011fimizi s\u00f6ylememiz ayette “Ar\u015f’a kuruldu (istiva etti)” s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ne anlama geldi\u011fini a\u00e7\u0131klamaz. En do\u011frusu az \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi bu s\u00f6z\u00fcn mutlak egemenli\u011fin dolayl\u0131 bir anlat\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylememizdir. Bu yorum bizi az \u00f6nce i\u015faret etti\u011fimiz y\u00f6ntemin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc dile getirdi\u011fimiz bu yorum kendi kafam\u0131z\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bilgilerden ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerden kaynaklanm\u0131yor; tersine Kur’an’\u0131n kendisinin a\u00e7\u0131klamalar\u0131na ve y\u00fcce Allah’\u0131n zat\u0131 ile s\u0131fatlar\u0131na ili\u015fkin do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcncelerin sonu\u00e7lar\u0131na dayan\u0131yor.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, mutlak egemenli\u011fini ve geni\u015f kapsaml\u0131 bilgisini vurgulayan bu tan\u0131nman\u0131n arkas\u0131ndan insan kalbini etkilemeyi ama\u00e7layan son derece \u00e7arp\u0131c\u0131 bir tasvirle y\u00fczy\u00fcze geliyoruz. Bu somut tabloda \u015fu u\u00e7suz-bucaks\u0131z evrende ara\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 bir geziye \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yor. Evrenin kesintisiz, s\u00fcrekli hareketlili\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. Burada bize sadece soyut bilgi verilmiyor, sadece ger\u00e7ekleri kavramsal d\u00fczeyde \u00f6\u011frenmemizle yetiniliyor. Tersine bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6n\u00fcnde son derece duyguland\u0131r\u0131c\u0131 ve etkileyici bir tablo canland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu tablonun etkileri vicdan\u0131m\u0131z\u0131 dolduruyor, kalplerimizin \u00e7arp\u0131nt\u0131lar\u0131na ivme kazand\u0131r\u0131yor, d\u00fc\u015f\u00fcncemizin \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131 ve hayalimizin akrobasileri ile ileti\u015fim kuruyor. Okuyoruz:<\/p>\n

“O yeralt\u0131na giren ve oradan \u00e7\u0131kan, g\u00f6kten inen ve oradan y\u00fckselen her\u015feyi bilir.”<\/p>\n

Her an yeralt\u0131na say\u0131s\u0131n\u0131 ve t\u00fcrlerini yaln\u0131z y\u00fcce Allah’\u0131n bildi\u011fi nice canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar giriyor ve her an yine sadece y\u00fcce Allah’\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc ve say\u0131s\u0131n\u0131 bildi\u011fi nice canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. Her an g\u00f6kten nice ya\u011fmurlar, \u0131\u015f\u0131nlar, meteorlar, g\u00f6k ta\u015flar\u0131, melekler, kaderler ve s\u0131rlar g\u00f6kten yere inerken yerden g\u00f6\u011fe say\u0131lar\u0131n\u0131 sadece y\u00fcce Allah’\u0131n bildi\u011fi nice g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez varl\u0131klar y\u00fckseliyor. Okudu\u011fumuz ayet i\u015fte bu s\u00fcrekli ve kesintisiz harekete, her hesaba s\u0131\u011fmaz \u00f6nemli olaylara i\u015faret ediyor. \u0130nsan kalbi, bu ayetin etkisi ile yeralt\u0131na giren ve oradan \u00e7\u0131kan, g\u00f6kten inen ve oraya y\u00fckselen varl\u0131klar konusunda s\u00fcrekli dikkat kesiliyor, bu hareketleri ve olaylar\u0131 gerek ini\u015fleri ve gerekse \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda izleyen y\u00fcce Allah’\u0131n kapsaml\u0131 bilgisi konusunda uyan\u0131kl\u0131k kazan\u0131yor.<\/p>\n

\u0130nsan kalbi gerek o dikkati ve gerekse bu uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda y\u00fcce Allah ile birlikte ya\u015f\u0131yor, yerinde dururken y\u00fcce Allah’\u0131n egemenlik alan\u0131nda geziye \u00e7\u0131k\u0131yor, evrenin engebelerini ve varl\u0131k aleminin k\u00f6\u015felerini-bucaklar\u0131n\u0131 bir yandan duyarl\u0131l\u0131k ve \u015feffafl\u0131kla, \u00f6b\u00fcr yandan \u00fcrperti, deh\u015fet ve hayranl\u0131kla dola\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u0130nsan kalbi dikkat kesilmi\u015f yeri ve g\u00f6kleri izlerken bir sonraki ayet onu ans\u0131z\u0131n kendine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor, \u00f6z\u00fcnden tutuyor. Bir de bak\u0131yor ki, y\u00fcce Allah yan\u0131 ba\u015f\u0131ndad\u0131r, ona bak\u0131yor, onu s\u00fcz\u00fcyor, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 son derece yak\u0131ndan izliyor.<\/p>\n

“Nerede olursan\u0131z O sizinle beraberdir.”<\/p>\n

Bu s\u00f6z ger\u00e7ek anlam\u0131nda s\u00f6yleniyor. Yani “kinaye” ya da “mecaz” anlam\u0131 de\u011fildir kastedilen. Ger\u00e7ek y\u00fcce Allah her yerde, her zaman her \u015feyin ve herkesin yan\u0131ndad\u0131r. Yap\u0131lan her hareketten haberdard\u0131r, kullar\u0131n\u0131 g\u00f6zler. E\u011fer insan kalbi bu ger\u00e7e\u011fi somut bi\u00e7imde kavrarsa son derece m\u00fcthi\u015f bir ger\u00e7ek oldu\u011funu derhal anlar. Bu ger\u00e7ek bir yandan \u00fcrpertici, bir yandan da \u00fcrkekli\u011fi gidericidir. Y\u00fcce Allah’tan duyulan korkuyu somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcrpertici, buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcce Allah’a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ok\u015fay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirdi\u011fi i\u00e7in \u00fcrkekli\u011fi giderici, ferahlat\u0131c\u0131d\u0131r. Bu ger\u00e7ek tam anlam\u0131 ile kavran\u0131rsa insan kalbini tek ba\u015f\u0131na ar\u0131nd\u0131r\u0131p y\u00fcceltebilir, ondaki b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc kaynakl\u0131 endi\u015feleri d\u0131\u015far\u0131 atarak tek ba\u015f\u0131na onlar\u0131n yerini alabilir. Onu s\u00fcrekli bi\u00e7imde \u00e7ekingenlik ve korku halinde tutarak hayat\u0131n her t\u00fcrl\u00fc kirinden ve lekesinden uzakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Bir sonraki ayette y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6klere ve yer y\u00fcz\u00fcne egemen oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ile bir kere daha y\u00fczy\u00fcze geliyoruz. Yaln\u0131z bu ger\u00e7ek daha \u00f6nceki hat\u0131rlat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 bir alanla ili\u015fkili olarak \u015fimdi g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n

“G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi O’nun tekelindedir. Her i\u015fin sonu Allah’a var\u0131r.”<\/p>\n

Yukardaki ayette bu ger\u00e7ek, y\u00fcce Allah’\u0131n can vericili\u011fi, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fc ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak g\u00fcndeme gelmi\u015fti. \u015eimdi burada ise her i\u015fin sonunun Allah’a d\u00f6nece\u011fi ger\u00e7e\u011fi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ger\u00e7ekten her i\u015fin sonunun sonunda Allah’a varaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi, y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6klere ve yery\u00fcz\u00fcne egemen oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu ger\u00e7e\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fcn tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fin bilincine varmak, insan kalbini herhangi bir i\u015fin ba\u015f\u0131nda da sonunda da y\u00fcce Allah’tan ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelmekten korur, onu y\u00fcce Allah’tan ba\u015fkas\u0131ndan bir\u015fey beklememeye sevkeder, bir i\u015f yaparken sadece y\u00fcce Allah’\u0131n denetimini hissetmesini sa\u011flar, onu gizli-a\u00e7\u0131k her davran\u0131\u015f\u0131nda y\u00fcce Allah’a erdirecek yolda tutar; hareketleri, duru\u015flar\u0131, \u00e7arp\u0131nt\u0131lar\u0131 ve f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131 bu amaca y\u00f6nelik olur. Y\u00fcce Allah’tan ka\u00e7\u0131p ba\u015fka yere s\u0131\u011f\u0131n\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, O’nun derg\u00e2h\u0131ndan ba\u015fka g\u00fcvenli bir korunak bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 akl\u0131ndan \u00e7\u0131karmaz.<\/p>\n

Surenin bu giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayan zarif, esprili bir hareketle noktalan\u0131yor. Bu hareketin bir alan\u0131 evren, \u00f6b\u00fcr alan\u0131 ise insan kalbinin k\u0131vr\u0131ml\u0131 l\u00e2birentleridir.<\/p>\n

“O geceyi g\u00fcnd\u00fcze, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de geceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. O kalplerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir.”<\/p>\n

Gecenin g\u00fcnd\u00fcze ge\u00e7mesi ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn geceye ge\u00e7mesi s\u00fcrekli bir olu\u015fum oldu\u011fu gibi ayn\u0131 zamanda zarif, incelikli bir harekettir. Bu ifadenin anlam\u0131 ister g\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc k\u0131rpan gecenin uzamas\u0131 ve gecenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc k\u0131rpan g\u00fcn\u00fcn uzamas\u0131 olsun, isterse g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda gecenin g\u00fcne kar\u0131\u015fmas\u0131 olsun, anlat\u0131lan hareket incelikli ve zarif bir harekettir. Y\u00fcce Allah’\u0131n bilgisinin kalplerin \u00f6z\u00fcne y\u00f6nelik hareketi de i\u015fte b\u00f6ylesine gizli ve fark edilmezdir. “Kalplerin \u00f6z\u00fc” demek, kalpte bulunan, oradan ayr\u0131lmayan, oran\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmayan s\u0131rlar demektir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n elinin sessiz bir hareketle geceyi g\u00fcnd\u00fcze, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de geceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin bilin\u00e7, insan kalbinde ince bir d\u00fc\u015f\u00fcnce co\u015fkusu ve u\u00e7ar\u0131 bir duyarl\u0131l\u0131k uyand\u0131r\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n kalbin \u00f6z\u00fcnden kalbin kuytu k\u00f6\u015felerinde sakl\u0131 duran duygulardan haberdar oldu\u011fu, bilgisinin fark edilmez k\u0131m\u0131ldamalar\u0131 ile bu gizlilikleri ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 yolundaki bilin\u00e7 de kalpte ayn\u0131 etkiyi meydana getirir.<\/p>\n

Surenin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7arp\u0131c\u0131 mesajlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile insan kalbine direktif almaya haz\u0131rl\u0131kl\u0131, ince bir duyarl\u0131l\u0131k kazand\u0131r\u0131yor. Bu y\u00fczden hemen kendisine sesleniliyor, iman etmeye, gerekli anlarda Allah yolunda mal harcamaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kalbin giri\u015f yollar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, duygular\u0131 bilenmi\u015f ve dinleme yetene\u011fi geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden hemen surenin ikinci kesitini olu\u015fturan sesleni\u015f devreye giriyor. Fakat bu sesleni\u015f sadece kuru bir \u00e7a\u011fr\u0131 de\u011fildir. Tersine etkileyici mesajlar\u0131, \u00e7arp\u0131c\u0131 titre\u015fimleri ve m\u00fczikal dokunu\u015flar\u0131 ile birlikte g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n

7- Allah’a ve peygambere inan\u0131n\u0131z. Allah’\u0131n kullanma yetkisini elinize verdi\u011fi mallar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc O’nun i\u00e7in harcay\u0131n\u0131z. \u0130\u00e7inizdeki iman edenleri ve hay\u0131r yolunda mal harcayanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00f6d\u00fcl bekliyor.<\/p>\n

8- Peygamber sizi Allah’a inanmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde ni\u00e7in O’na inanm\u0131yorsunuz? Oysa o bu konuda sizden s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131. E\u011fer inanacaksan\u0131z ne duruyorsunuz?<\/p>\n

9- O sizi karanl\u0131klardan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kulu Muhammed’e apa\u00e7\u0131k ayetler indiriyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah size kar\u015f\u0131 son derece \u015fefkatli ve merhametlidir.<\/p>\n

10- Ni\u00e7in mal\u0131n\u0131z\u0131 Allah yolunda harcam\u0131yorsunuz? Oysa g\u00f6kler ve yer Allah’a miras kalacakt\u0131r. \u0130\u00e7inizden Mekke fethinden \u00f6nce mal harcayanlar ve sava\u015fanlar, daha sonra mal harcayanlar ve sava\u015fanlarla bir de\u011fildirler. Onlar\u0131n derecesi daha sonra mal harcay\u0131p sava\u015fanlar\u0131n derecesinden daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Bununla birlikte Allah her iki gruba da en g\u00fczel \u00f6d\u00fcl\u00fc vadetmi\u015ftir. Allah sizin neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilir.<\/strong><\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayetlerde y\u00fcce Allah, kendi yarat\u0131klar\u0131 olan kalplere sesleniyor. O onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131, giri\u015f yollar\u0131n\u0131 ve gizli duygular\u0131n\u0131 bilir. Ayn\u0131 zamanda \u015fu ger\u00e7e\u011fi de herkesten iyi bilir: \u0130nan\u00e7 safl\u0131\u011f\u0131, kalp temizli\u011fi ve k\u00f6kl\u00fc iman gibi y\u00fcce duygular, pratik hayatta fedak\u00e2rl\u0131k, eli a\u00e7\u0131kl\u0131k ve Allah i\u00e7in \u00f6ne at\u0131lma gibi erdemlere kaynakl\u0131k ederler. Fakat bu y\u00fcce duygular ve se\u00e7kin erdemlikler, insandan yo\u011fun emekler ve uzun vadeli b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar ister.<\/p>\n

\u0130\u015fte bundan dolay\u0131 y\u00fcce Allah, kalplere bu yolda yo\u011fun mesajlar ve etkileyici uyar\u0131lar sunar. Onlara g\u00f6r\u00fcnce etkilenecekleri bir\u00e7ok evrensel ger\u00e7ekler a\u00e7\u0131klar. Her\u015feyi kendi duyarl\u0131 terazisinde tartar. Kalpleri arka arkaya tedavi eder. Onlar\u0131 ad\u0131m ad\u0131m y\u00fcce duygulara ve se\u00e7kin erdemlere do\u011fru ilerletir. Onlara bir sesleni\u015f y\u00f6netmekle, bir a\u00e7\u0131klama yapmakla yetinmez. Tellerine bir defa dokunup da sonra etkisi kaybolan bir uyar\u0131c\u0131y\u0131 yeterli g\u00f6rmez. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar\u0131 Allah’a \u00e7a\u011f\u0131ran dava adamlar\u0131 Kur’an’\u0131n kalpleri tedavi etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ntemi iyi incelemeli ve onu \u00f6rnek edinmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Surenin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki g\u00fc\u00e7l\u00fc, ard\u0131\u015f\u0131k, k\u00f6kl\u00fc ve etkileyici mesajlar \u00f6l\u00fc kalpleri titretecek, ta\u015f g\u00f6n\u00fclleri yumu\u015fatarak pamuk gibi duyarl\u0131 hale getirecek nitelikte idi. Fakat \u015fu ayette okuyucular\u0131n\u0131 iman etmeye ve Allah yolunda mal\u0131 fedak\u00e2rl\u0131k yapmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken surenin giri\u015findeki ilk dokunu\u015flarla yetinmiyor.<\/p>\n

“Allah’a ve Peygamber’e inan\u0131n\u0131z. Allah’\u0131n kullanma yetkisini ellerinize verdi\u011fi mallar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc O’nun i\u00e7in harcay\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Burada m\u00fcsl\u00fcmanlara sesleniliyor. Fakat onlar\u0131n Allah’a ve Peygamber’e inanmaya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. O halde s\u00f6zkonusu olan “ger\u00e7ek” imand\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu t\u00fcr bir iman\u0131 kalplerinde ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yorlar. Bu dikkatlerimizden ka\u00e7mamas\u0131 gereken ince bir noktad\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra m\u00fcsl\u00fcmanlar Allah yolunda mal\u0131 fedak\u00e2rl\u0131k yapmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yor. Fakat \u00e7a\u011fr\u0131 ile birlikte duyguland\u0131r\u0131c\u0131 bir hat\u0131rlatma yap\u0131l\u0131yor. M\u00fcminler Allah yolunda mal harcarken asl\u0131nda kendilerinin olan bir \u015feyi vermiyorlar. Sadece y\u00fcce Allah’\u0131n kullanma yetkisini ellerine verdi\u011fi kendi mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc veriyorlar. Bilindi\u011fi gibi “g\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi Allah’\u0131n tekelindedir.” Bir b\u00fct\u00fcn olarak insanlar\u0131 egemenlik alan\u0131n\u0131n, m\u00fclk\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine halife olarak atayan O’dur. Ayr\u0131ca “can veren ve \u00f6ld\u00fcren de O’dur.” O bu yolla insan ku\u015faklar\u0131n\u0131n birini bir \u00f6ncekinin yerine ge\u00e7irir.<\/p>\n

B\u00f6ylece bu espri y\u00fckl\u00fc i\u015faretle surenin giri\u015finde yeralan evrensel ger\u00e7ekler aras\u0131nda ba\u011f kuruluyor. Sonra da bu espri y\u00fckl\u00fc i\u015faret, m\u00fcminlerin utanma duygusunu harekete ge\u00e7irmek amac\u0131 ile kullan\u0131l\u0131yor. Evet, m\u00fcminler y\u00fcce Allah’tan utanmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerinde vekil olarak atayan, ellerindeki mallar\u0131 onlara veren as\u0131l m\u00fclk sahibi O’dur. \u00d6yleyse y\u00fcce Allah, onlar\u0131 kendi ba\u011f\u0131\u015f\u0131 olan ve birer vekil s\u0131fat\u0131yla y\u00f6netimini \u00fcstlendikleri mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc harcamaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, kendilerini cimrili\u011fin pen\u00e7esinden kurtulmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda ne diyebileceklerdir? Veren Allah’t\u0131r ve O’nun m\u00fclk\u00fcn\u00fcn bitmesi s\u00f6zkonusu de\u011fildir. O halde onlar\u0131 vermeden, hay\u0131r yolunda harcama yapmaktan al\u0131koyan nedir? Ellerindeki mal y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n

Fakat Kur’an, bu hat\u0131rlatma ile, bu utan\u00e7 duygusunu harekete ge\u00e7irici uyar\u0131 ile, bu l\u00fctuf ve umut \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile yetinmiyor. M\u00fcminlere yeni bir uyar\u0131 y\u00f6neltiyor. Bu uyar\u0131 onlar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n keremi kar\u015f\u0131s\u0131nda utanmaya ve O’nun l\u00fctfunu ummaya sevk ediyor.<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizdeki iman edenleri ve hay\u0131r yolunda mal harcayanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00f6d\u00fcl bekliyor.”<\/p>\n

O halde bu c\u00f6mert l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda kim iman etmekten ve mal\u0131n\u0131 harcamaktan geri durabilir?<\/p>\n

Fakat bu ilk dokunu\u015flarla yetinmiyor. Tersine m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n pratik hayatlar\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f imana \u00f6zendirici fakt\u00f6rler ile, inanmaya g\u00f6t\u00fcrecek gerek: :…ile onlar\u0131n kalplerine co\u015fku a\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

“Peygamber sizi Allah’a inanmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde ni\u00e7in O’na inanm\u0131yorsunuz? Oysa O bu konuda sizden s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131. E\u011fer inanacaksan\u0131z ne duruyorsunuz.”<\/p>\n

“O sizi karanl\u0131klardan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kulu Muhammed’e apa\u00e7\u0131k ayetler indiriyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah size kar\u015f\u0131 son derece \u015fefkatli ve merhametlidir.”<\/p>\n

Peygamberimiz aralar\u0131nda oldu\u011fu halde onlar\u0131 ger\u00e7ek anlam\u0131 ile iman etmekten al\u0131koyan nedir? Oysa onlar bu konuda Peygamberimize s\u00f6z vermi\u015fler, O’na ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na dair yemin etmi\u015flerdi. Y\u00fcce Allah, kulu Muhammed’e m\u00fcminleri sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n karanl\u0131klar\u0131ndan \u00e7\u0131kararak hidayetin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na erdirerek, onlar\u0131 ku\u015fkudan ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan kurtararak kesin bilgiye ve g\u00fcvene kavu\u015fturacak apa\u00e7\u0131k ayetler indirdi\u011fi halde onlar\u0131 iman etmekten al\u0131koyacak ne olabilir ki? Gerek Peygamberin aralar\u0131nda olu\u015fu ve gerekse y\u00fcce Allah’\u0131n Peygamber’e a\u00e7\u0131k ayetler indirmesi, y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fcminlere d\u00f6n\u00fck merhametinin ve \u015fefkatinin delilleridir.<\/p>\n

M\u00fcminler aras\u0131nda bulunan Peygamberimiz onlara y\u00fcce Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fc ile sesleniyor, g\u00f6\u011f\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 y\u00f6neltiyor, \u00f6zel i\u015fleri ve ki\u015fisel problemleri konusunda y\u00fcce Allah ile aralar\u0131nda ba\u011f kuruyor. Bu ayr\u0131cal\u0131k o g\u00fcn\u00fcn m\u00fcminleri i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek derecede b\u00fcy\u00fck bir nimettir. Biz bu nimeti \u015fimdi uzun y\u0131llar\u0131n arkas\u0131ndan de\u011ferlendirirken ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu anlayabiliyoruz. Bu d\u00f6nem-yani Peygamberimizin hayatta oldu\u011fu ve vahyin geldi\u011fi d\u00f6nem- ger\u00e7ekten enteresan bir d\u00f6nemdir. D\u00fc\u015f\u00fcnelim ki, y\u00fcce Allah kendi s\u00f6zleri ile ve ok\u015fay\u0131c\u0131, y\u00fcce merhameti ile, Peygamberinin dilinden o g\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131na seslenerek \u015f\u00f6yle diyor: “\u015eunu yap\u0131n, \u015funu yapmay\u0131n, benim yolum budur, bu yola koyulun, \u015fu anda t\u00f6kezlediniz, i\u015fte benim ipim, hemen ona sar\u0131larak do\u011frulun; yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fcz, g\u00fcnaha girdiniz; hemen tevbe ediniz, i\u015fte benim kap\u0131m, \u00f6n\u00fcn\u00fczde a\u00e7\u0131k bekliyor. Hemen bu kap\u0131ya ko\u015funuz, uzaklara d\u00fc\u015fmeyiniz. Benim her\u015feyi ku\u015fatacak kadar engin olan rahmetimden \u00fcmidinizi kesmeyiniz. Sen ey falanca, \u015f\u00f6yle bir s\u00f6z s\u00f6yledin, o s\u00f6z yanl\u0131\u015ft\u0131r; \u015fu i\u015fi yapmaya niyetlendin, o i\u015f g\u00fcnaht\u0131r; \u015f\u00f6yle bir hareket yapt\u0131n, o hareket hatal\u0131d\u0131r. Hemen ko\u015f, \u00f6n\u00fcme gel, tevbe ederek ar\u0131n, tekrar himayeme s\u0131\u011f\u0131n. Sen ey filanca, \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle bir problemin var, o problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u015fudur; kafana tak\u0131lan \u015fu soru var ya, onun cevab\u0131 \u015fudur; yapt\u0131\u011f\u0131n \u015fu i\u015f var ya, onun benim terazimdeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u015fu kadard\u0131r.”<\/p>\n

Bunlar\u0131 do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcce Allah s\u00f6yl\u00fcyor. Kime s\u00f6yl\u00fcyor? O g\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131na. Yani kendi yarat\u0131klar\u0131na. Onlar O’nunla beraber ya\u015f\u0131yorlar. Somut bir ger\u00e7ek olarak O’nu yanlar\u0131nda hissediyorlar. O gecenin koyu karanl\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131n \u015fikayetlerini dinliyor ve istedikleri cevaplar\u0131 veriyor. O her ad\u0131mlar\u0131nda onlar\u0131 g\u00f6zetiyor, ilgisi alt\u0131nda tutuyor.<\/p>\n

Evet, bu ayr\u0131cal\u0131k ger\u00e7ekten o d\u00f6nemi ya\u015famayanlar\u0131n kavrayamayacaklar\u0131 derecede b\u00fcy\u00fck bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. Fakat okudu\u011fumuz ayetlerin muhataplar\u0131 bu d\u00f6nemi somut olarak ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca onlar b\u00f6yle bir e\u011fitime, b\u00f6ylesine dokunu\u015flara, bu t\u00fcr hat\u0131rlatmalara muhta\u00e7 olduklar\u0131n\u0131n bilincinde olmu\u015flard\u0131r. Bu bilin\u00e7de o ayr\u0131cal\u0131ktan a\u015fa\u011f\u0131 kalmayan b\u00fcy\u00fck bir ilahi l\u00fctuf ve merhamettir.<\/p>\n

Bu mutlu \u00e7a\u011fda ya\u015fama imkan\u0131n\u0131 elde edememi\u015f olanlar her iki ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n da ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu daha iyi anlayabilirler.<\/p>\n

Nitekim Buhar\u00ee’nin verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re birg\u00fcn Peygamberimiz, sahabelere “Sizce hangi m\u00fcminlerin iman\u0131 hayrete \u015fayand\u0131r, en \u00e7ok takdire de\u011ferdir?” diye sorar. Sahabeler “Meleklerin iman\u0131” derler. Peygamberimiz onlara “Onlar Allah’\u0131n yak\u0131n\u0131nda olduklar\u0131na g\u00f6re niye iman etmesinler ki?” diye kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Bunun \u00fczerine sahabeler “O halde peygamberlerin iman\u0131” derler. Peygamberimiz kendilerine “Onlara Allah’\u0131n vahyi inip dururken nas\u0131l iman etmesinler ki?” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir. Bu defa sahabeler “O halde bizim iman\u0131m\u0131z” derler. Peygamberimiz onlara \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verir: “Ben aran\u0131zdayken sizler nas\u0131l olur da iman etmezsiniz? En hayrete \u015fayan, en takdire de\u011fer iman sizden sonra gelecek olan \u00f6yle kimselerin iman\u0131d\u0131r ki, onlar \u00f6nlerinde sadece Kur’an’\u0131n sayfalar\u0131n\u0131 bulacaklar ve bu sayfalar\u0131n i\u00e7eri\u011fine inanacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Peygamberimiz ne kadar do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor. Ger\u00e7ekten sahabelerin durumu farkl\u0131 ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir durumdur. Ger\u00e7ekten iman\u0131n kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131 fakt\u00f6rlerinin ve gerektirici sebeplerinin ellerinin alt\u0131nda olu\u015fu m\u00fcthi\u015f ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir olayd\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden Kur’an \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k belirtici bir ifade ile onlar hakk\u0131nda “Niye iman etmesinler ki?” demektedir. Arkas\u0131ndan e\u011fer bu yolda niyetleri varsa iman\u0131n ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 vicdanlar\u0131nda somutla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 istiyor.<\/p>\n

Sonra da iman\u0131n kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131 fakt\u00f6rlerinden, gerektirici sebeplerinden mal harcama konusuna ge\u00e7iliyor, bu defa mal harcaman\u0131n gerek\u00e7eleri ve kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131 fakt\u00f6rleri tekrar vurgulan\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Ni\u00e7in mal\u0131n\u0131z\u0131 Allah yolunda harcam\u0131yorsunuz? Oysa g\u00f6kler ile yer Allah’a miras kalacakt\u0131r.”<\/p>\n

Bu ayet “G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011finin Allah’\u0131n tekelinde oldu\u011fu ve her i\u015fin sonunda O’na d\u00f6nece\u011fi” ger\u00e7e\u011fini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bir i\u015faret niteli\u011findedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6klerin ve yerin miras\u0131 O’nun m\u00fclk\u00fcd\u00fcr, ilerde O’na kalacakt\u0131r. Yani kullanma yetkisini insanlar\u0131n eline verdi\u011fi mallar g\u00fcn gelecek. tamamen O’nun eline ge\u00e7ecektir. \u00d6yleyse insanlar ni\u00e7in O’nun \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyarak mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc O’nun yolunda harcamazlar? Yukardaki ayette buyurdu\u011fu gibi bu mallar\u0131 kullanma yetkisini onlara ge\u00e7ici olarak veren O de\u011fil mi? Ve bu ayette a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi bu mallar ilerde t\u00fcm\u00fc ile O’na kalacak de\u011fil mi? Okudu\u011fumuz ayetlerde dile getirilen bu ger\u00e7ekler kar\u015f\u0131s\u0131nda cimri olman\u0131n, eli s\u0131k\u0131l\u0131k yapman\u0131n ne gibi bir mant\u0131kl\u0131 gerek\u00e7esi kalm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n

Muhacirlerden ve Medine yerlilerinden olu\u015fmu\u015f bir avu\u00e7luk \u00f6nc\u00fc m\u00fcsl\u00fcman gerek Mekke fethinden, gerekse Hudeybiye’de imzalanan ate\u015fkes antla\u015fmas\u0131ndan \u00f6nceki zor ve s\u0131k\u0131\u015f\u0131k g\u00fcnlerde ellerinden gelen b\u00fct\u00fcn bedeni ve mali fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131 g\u00f6zlerini k\u0131rpmadan yapm\u0131\u015flard\u0131. Gerek Mekke fethi, gerekse Hudeybiye ate\u015fkes antla\u015fmas\u0131 islam\u0131 y\u00fcceltmi\u015f; daha \u00f6nceki garip, her y\u00f6nden ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fmanlarca abluka alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, az taraftarl\u0131 ve zay\u0131f destekli g\u00fcnlerin s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na son vermi\u015flerdi.<\/p>\n

O zor g\u00fcnlerde yap\u0131lan bedeni ve mal\u0131 fedak\u00e2rl\u0131klar i\u00e7tendi, hi\u00e7bir maddi \u00e7\u0131kar beklentisi ile g\u00f6lgelenmedikleri gibi \u00e7ok say\u0131daki m\u00fcsl\u00fcman g\u00f6z\u00fcne girmek gibi bir beklentiden de kaynaklanm\u0131yorlard\u0131. Bu fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131 yapanlar sadece y\u00fcce Allah’\u0131n verece\u011fi \u00f6d\u00fcl\u00fc elde edebilmeyi ve canlar\u0131 ile mallar\u0131 da dahil olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n her \u015feyine tercih ederek ba\u011fland\u0131klar\u0131 inan\u00e7 sistemlerini desteklemeyi ama\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131. Fakat bu se\u00e7kin \u00f6nc\u00fclerin yapabildikleri fedak\u00e2rl\u0131klar, nicelik bak\u0131m\u0131ndan, Mekke d\u00f6neminden sonraki imkanl\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapabilecekleri fedak\u00e2rl\u0131klardan daha azd\u0131. Fakat Mekke fethi sonras\u0131n\u0131n baz\u0131 imkanl\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 fedak\u00e2rl\u0131k yaparken nicelik bak\u0131m\u0131ndan onlar\u0131 \u00f6rnek almaya kalk\u0131\u015f\u0131yor, onlar\u0131n bilinen veya kulaktan dolma fedak\u00e2rl\u0131k rakamlar\u0131na eri\u015fince g\u00f6revlerini yapm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131 bekliyorlard\u0131. \u0130\u015fte bunun \u00fczerine inen bu ayet, bu iki grubun fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131n\u0131 hak terazisinde tart\u0131yor, terazide a\u011f\u0131r basmay\u0131 sa\u011flayacak olan fakt\u00f6r\u00fcn nicelik unsuru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, as\u0131l \u00f6nemli olan\u0131n fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131ndaki motif ile iman\u0131n ger\u00e7eklik derecesi oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizden Mekke fethinden \u00f6nce mal harcayanlar ve sava\u015fanlar, daha sonra mal harcayanlar ve sava\u015fanlarla bir de\u011fildirler. Onlar\u0131n derecesi daha sonra mal harcay\u0131p sava\u015fanlar\u0131n derecesinden daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.”<\/p>\n

\u0130slam inanc\u0131 a\u011f\u0131r bask\u0131lar alt\u0131ndayken, taraftarlar\u0131 az say\u0131dayken; ufukta \u00e7\u0131kar, mevki ve servet belirtileri yokken mal harcayanlar\u0131n ve sava\u015fanlar\u0131n fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131, g\u00fcvenli g\u00fcnlere kavu\u015fulduktan, yeni dinin taraftarlar\u0131 \u00e7o\u011fald\u0131ktan; zafer, \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve ba\u015far\u0131 elle tutulur yak\u0131nl\u0131\u011fa geldikten sonra mal harcayanlar\u0131n ve sava\u015fanlar\u0131n fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131 ile ayn\u0131 de\u011ferde de\u011fildir. Birinci grubu olu\u015fturan \u00f6nc\u00fclerin fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131nda tek etken do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcce Allah’a ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r. Bu fedak\u00e2rl\u0131k her t\u00fcrl\u00fc ku\u015fkudan y\u00fczde y\u00fcz uzakt\u0131r. Sadece Allah’a duyulan k\u00f6kl\u00fc g\u00fcvenin ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n eseridir. Her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f beklentiden ve yak\u0131n vadeli hesaptan tamamen uzakt\u0131r. \u0130nanca ba\u011fl\u0131l\u0131ktan ba\u015fka hi\u00e7bir dayana\u011f\u0131, hi\u00e7bir \u00f6zendirici unsuru yoktur. Oysa ikinci grubu olu\u015fturan m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131n yard\u0131mc\u0131 ve \u00f6zendirici fakt\u00f6rleri vard\u0131r. onlar da ilk gruptakiler kadar temiz niyetli ve i\u00e7tenlikli olsalar bile aralar\u0131nda bu a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck fark vard\u0131r.<\/p>\n

Nitekim \u0130mam-\u0131 Ahmed’in Ahmed b. Abd\u00fclmelik, Z\u00fcbeyr ve Humeyd Tavil kanal\u0131 ile verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re sahabilerden Hz. Enes diyor ki: “Birg\u00fcn Halid b. Velid ile Abdurrahman b. Avf aras\u0131nda tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131. Tart\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda Halid, Abdurrahman’a `Eski g\u00fcnlerdeki hizmetlerinizi \u00f6ne s\u00fcrerek bize kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck tasl\u0131yorsunuz’ dedi. Duydu\u011fumuza g\u00f6re bu s\u00f6z Peygamberimizin kula\u011f\u0131na var\u0131nca \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Sahabilerimi bana b\u0131rak\u0131n, onlara ili\u015fmeyin. Nefsimi elinde tutan Allah ad\u0131na yemin ederim ki, e\u011fer siz Uhud da\u011f\u0131 -ya da da\u011flar- kadar alt\u0131n harcasan\u0131z onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar\u0131n derecesine eremezsiniz.” ( Bu hadisten anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Peygamberimizin kendilerine dil uzat\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k yasaklad\u0131\u011f\u0131 “sahabilerinin” \u00f6zel bir anlam\u0131 vard\u0131r. Bu sahabiler i\u015fte o ‘ `\u00f6nc\u00fc” m\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Peygamberimiz \u00e7evresindekilere, yak\u0131n\u0131nda yer alanlara “benim sahabilerime ili\u015fmeyin” dedi\u011fine g\u00f6re bu s\u00f6z\u00fc ile \u00f6zel bir sahabi kesimini kastetti\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Nitekim bir defas\u0131nda Hz. Ebu Bekir’i kastederek “Benim dostuma, (sahabime) ili\u015fmeyin” buyurmu\u015ftu.)<\/p>\n

\u00d6te yandan Buhar\u00ee’nin verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Sahabilerime dil uzatmay\u0131n. Nefsimi elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, i\u00e7inizden biri Uhud da\u011f\u0131 kadar alt\u0131n\u0131 Allah yolunda harcasa onlardan birinin bir dirhemlik ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131n, hatta onun yar\u0131s\u0131n\u0131n derecesine eremez.”<\/p>\n

Bu iki grup m\u00fcsl\u00fcman m\u00fccahidin y\u00fcce Allah’\u0131n terazisindeki de\u011ferleri belirlendikten sonra her iki gruba da \u00f6d\u00fcllerin en g\u00fczelinin verilece\u011fi a\u00e7\u0131klan\u0131yor. “Bununla birlikte Allah her iki gruba da en g\u00fczel \u00f6d\u00fcl\u00fc vadetmi\u015ftir.” \u00c7\u00fcnk\u00fc aralar\u0131ndaki derece fark\u0131na ra\u011fmen her iki grup da iyi i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek bu iki grup aras\u0131ndaki derece farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve gerekse her iki gruba en g\u00fczel \u00f6d\u00fcl\u00fcn verilmesi, y\u00fcce Allah’\u0131n onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren bilgisine, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki niyetlerine ve ama\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin g\u00f6zlemine ve yapt\u0131klar\u0131 i\u015fin i\u00e7y\u00fcz\u00fcnden haberdar olu\u015funa dayan\u0131r.<\/p>\n

“Allah sizin neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 iyi bilir.”<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klama, g\u00f6r\u00fcnen davran\u0131\u015flar\u0131n ard\u0131ndaki gizli niyetler alemine dikkatleri \u00e7eken kalpleri uyar\u0131c\u0131 bir dokunu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011ferlerin dayana\u011f\u0131 olan ve terazide a\u011f\u0131rl\u0131k olu\u015fturan temel fakt\u00f6r, davran\u0131\u015flar\u0131n gerisindeki bu niyettir.<\/p>\n

\u0130MANA Y\u00d6NLEND\u0130REN TE\u015eV\u0130KLER<\/strong><\/p>\n

Arkas\u0131ndan kalpleri iman etmeye ve Allah yolunda mal harcamaya \u00f6zendiren yeni bir kampanya ile, biraz \u00f6nceki te\u015fvik unsurlar\u0131na eklenen yeni te\u015fvik unsurlar\u0131 ile y\u00fczy\u00fcze geliyoruz. Okuyal\u0131m:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1- G\u00f6klerdeki ve yerdeki t\u00fcm varl\u0131klar Allah’\u0131 noksanl\u0131klardan tenzih ederler. O \u00fcst\u00fcn iradelidir ve her i\u015fi yerinde yapar. 2- G\u00f6klerin ve yerin egemenli\u011fi O’nun tekelindedir. Can verir ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. O’nun her\u015feye g\u00fcc\u00fc yeter. 3- O hem ilktir hem sondur; hem a\u00e7\u0131kt\u0131r hem gizlidir. O her\u015feyi bilir. 4- O g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratt\u0131, sonra …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1657,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2378","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-hadid-suresinin-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2378\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}