{"id":2406,"date":"2012-01-17T08:34:02","date_gmt":"2012-01-17T08:34:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2406"},"modified":"2012-01-17T08:34:02","modified_gmt":"2012-01-17T08:34:02","slug":"zariyat-suresinin-24-60-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/zariyat-suresinin-24-60-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Zariyat Suresi’nin 24-60.Ayet Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

24- \u0130brahim’in \u015ferefli misafirlerinin haberi sana geldi mi?<\/p>\n

25- Onlar, \u0130brahim’in yan\u0131na girip “Selam sana” demi\u015flerdi, \u0130brahim de: “Selam size” demi\u015fti. \u0130\u00e7inden de, onlar\u0131n “tan\u0131nmam\u0131\u015f bir topluluk ” olduklar\u0131n\u0131 ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n

26- Gizlice ailesinin yan\u0131na gitti, semiz bir buza\u011f\u0131 getirdi<\/p>\n

27- Onu, \u00f6nlerine yakla\u015ft\u0131rd\u0131 “Yemez misiniz?” dedi.<\/p>\n

28- Yemediklerini g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7ine bir korku d\u00fc\u015ft\u00fc. “Korkma ” dediler ve ona bilgin bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu m\u00fcjdelediler.<\/p>\n

29- Kar\u0131s\u0131 hayretle \u00e7\u0131\u011fl\u0131k i\u00e7inde geldi. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc kapayarak “Ben k\u0131s\u0131r bir koca kar\u0131y\u0131m” dedi.<\/p>\n

30- Dediler ki: “Rabb’in b\u00f6yle dedi. O, h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir bilendir.”<\/p>\n

31- \u0130brahim: “O halde i\u015finiz nedir ey el\u00e7iler?” dedi.<\/p>\n

32- Dediler ki: “Biz su\u00e7lu bir kavme g\u00f6nderildik.”<\/p>\n

33- “Ki onlar\u0131n \u00fczerine \u00e7amurdan ta\u015flar salal\u0131m; ”<\/p>\n

34- “Rabb ‘inin kat\u0131nda, haddi a\u015fanlar i\u00e7in i\u015faretlenmi\u015f ta\u015flar.”<\/p>\n

35- Orada m\u00fc’minlerden kim varsa \u00e7\u0131kard\u0131k.<\/p>\n

36- Zaten orada bir ev halk\u0131ndan ba\u015fka m\u00fcsl\u00fcman da bulamad\u0131k.<\/p>\n

37- Ac\u0131 azabdan korkanlar i\u00e7in orada bir ibret b\u0131rakt\u0131k.<\/strong><\/p>\n

Bunlar peygamberlerin tarihlerinde yer alan delil veya delillerdir. T\u0131pk\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde ve ruhlarda i\u015faret olunan deliller gibidir bunlar da… Bu s\u00f6zler birinci b\u00f6l\u00fcmde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi ifade olunan va’dler gibi ger\u00e7ekle\u015fecek olan va’d veya tehditlerdir.<\/p>\n

Hz. \u0130brahim’in -sel\u00e2m \u00fczerine olsun- hikayesi bir soru ile ba\u015fl\u0131yor: “\u0130brahim’in \u015ferefli misafirlerinin haberi sana geldi mi?” Bu hikaye anlat\u0131lacak olan hikayeye dinleyenlerin dikkatlerini \u00e7ekmek ve zihinleri buna haz\u0131rlamak i\u00e7in b\u00f6yle soru ile ba\u015fl\u0131yor. Hz. \u0130brahim -sel\u00e2m \u00fczerine olsun- misafirlerinin \u015ferefli olarak nitelenmelerinin nedeni ya onlar\u0131n Allah kat\u0131nda b\u00f6yle \u015ferefli olu\u015flar\u0131ndan veya hikayede anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi Hz. \u0130brahim’in onlara yapt\u0131\u011f\u0131 ikramdan dolay\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hz. \u0130brahim’in c\u00f6mertli\u011fi ve d\u00fcnya mal\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nem vermeyi\u015fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Misafirleri i\u00e7eri girer girmez “selam” diyorlar. Kendilerini tan\u0131y\u0131p bilmedi\u011fi halde salamlar\u0131n\u0131 al\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor. Evet kendisine selam verilir verilmez onlar\u0131n selamlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verir vermez hemen onlara yemek haz\u0131rlamak \u00fczere h\u0131zla han\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131na ko\u015fuyor. O kadar bol yemek getiriyor ki de\u011fil \u00fc\u00e7 ki\u015fiye onlarca ki\u015fiye bile yeter. “Gizlice ailesinin yan\u0131na gitti semiz bir buza\u011f\u0131 getirdi.” Rivayete g\u00f6re gelen konuklar \u00fc\u00e7 ki\u015fiymi\u015fler. Bu semiz buza\u011f\u0131n\u0131n bir omuzu bile onlara yetecek kadarm\u0131\u015f!<\/p>\n

“Onu \u00f6nlerine yakla\u015ft\u0131rd\u0131 `yemez misiniz?’ dedi.”<\/p>\n

Hz. \u0130brahim konuklar\u0131n yeme\u011fe ellerini uzatmamalar\u0131 ve biraz sonra yiyeceklerini g\u00f6steren bir davran\u0131\u015f i\u00e7inde bulunmamalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden soruyor bu soruyu. “Yemediklerini g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7ine bir korku d\u00fc\u015ft\u00fc.” Bunun iki nedeni olabilir: Birincisi ev sahibinin sundu\u011fu yeme\u011fi yemeyen bir yabanc\u0131 konu\u011fun bu hareketi o konu\u011fun i\u00e7inde k\u00f6t\u00fc niyet ve h\u0131yanet besledi\u011fi anlam\u0131na gelmesindendir. Ya da Hz. \u0130brahim onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131nda tuhaf \u015feyler g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr bundan dolay\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu esnada konuklar ona ger\u00e7ek kimliklerini a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar veya onu yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlar ve kendisine m\u00fcjde veriyorlar. “Korkma’ dediler. Ve ona bilgin bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu m\u00fcjdelediler.” Bu m\u00fcjde k\u0131s\u0131r e\u015finin Hz. \u0130shak peygamberi do\u011furaca\u011f\u0131na dairdir.<\/p>\n

Kar\u0131s\u0131 hayretle \u00e7\u0131\u011fl\u0131k i\u00e7inde geldi. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc kapayarak “Ben k\u0131s\u0131r bir koca kar\u0131y\u0131m’ dedi.” Hz. \u0130brahim’in -sel\u00e2m \u00fczerine olsun- han\u0131m\u0131 m\u00fcjdeyi duymu\u015f ve bu m\u00fcjde kar\u015f\u0131s\u0131nda birden \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f, deh\u015fet i\u00e7inde \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atm\u0131\u015f ve kad\u0131nlar\u0131n adeti oldu\u011fu gibi, yanaklar\u0131n\u0131 iki avucu ile kapatm\u0131\u015ft\u0131. Bu nas\u0131l olur? “K\u0131s\u0131r bir kocakar\u0131y\u0131m” diye ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece kendisi ya\u015fl\u0131 bir kocakar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu m\u00fcjde kar\u015f\u0131s\u0131nda deh\u015fetini dile getirmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc o asl\u0131nda k\u0131s\u0131r birisiydi. Hi\u00e7bir zaman beklemedi\u011fi bu \u00e7arp\u0131c\u0131 m\u00fcjde kar\u015f\u0131s\u0131nda kendisinden ge\u00e7mi\u015f ve unutmu\u015ftu m\u00fcjdeyi meleklerin getirdi\u011fini. \u0130\u015fte o s\u0131rada melekler onu ilk ger\u00e7e\u011fe, kendisini hi\u00e7bir \u015feyin kay\u0131tlayam\u0131yaca\u011f\u0131 ve her i\u015fi hikmet ve ilim ile idare eden kudret ger\u00e7e\u011fine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n

“Dediler ki: `Rabb’in b\u00f6yle dedi. O, h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir, bilendir.” Her\u015feye “Ol” deyince hemen oluverir. Y\u00fcce Allah ol demi\u015ftir. O halde onun s\u00f6z\u00fcnden sonra neye gerek var bir \u015feyin olmas\u0131 i\u00e7in. Ancak ne varki al\u0131\u015fkanl\u0131k ve adetler be\u015ferin kavramas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131yor, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini daralt\u0131yor ve bu y\u00fczden insan al\u0131\u015fageldi\u011fi \u015feye ayk\u0131r\u0131 bir \u015feyin oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce deh\u015fete kap\u0131l\u0131yor ve nas\u0131l olaca\u011f\u0131na hayret ediyor. Zaman zaman da \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k ederek onun olu\u015funu inkara yelteniyor. Oysa mutlaka dileme (y\u00fcce irade) yoluna devam etmektedir, be\u015ferin k\u00fc\u00e7\u00fck ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile kay\u0131tl\u0131 de\u011fildir. Diledi\u011fini hi\u00e7bir kay\u0131t ve s\u0131n\u0131r tan\u0131madan yoktan var eder.<\/p>\n

Bu s\u0131rada Hz. \u0130brahim konuklar\u0131n\u0131n kimler olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi i\u00e7in hangi g\u00f6revle g\u00f6nderildiklerini sormaya y\u00f6neliyor. “Ey el\u00e7iler i\u015finiz nedir dedi…” “Dediler ki: `Biz su\u00e7lu bir kavme g\u00f6nderildik: Hz. Lut’un g\u00f6nderildi\u011fi kimselerdi. “Rab’binin kat\u0131nda, haddi a\u015fanlar i\u00e7in i\u015faretlenmi\u015f ta\u015flar.”<\/p>\n

Bu ta\u015flar\u0131n, a\u015f\u0131r\u0131 gidenler ve hakk\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fanlar i\u00e7in Allah kat\u0131nda haz\u0131rlan\u0131p damgalanm\u0131\u015f olmalar\u0131; yerin derinliklerinden k\u0131zg\u0131n lavlar p\u00fcsk\u00fcrten azg\u0131n yanarda\u011flar\u0131n f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 ta\u015flar olmalar\u0131na engel de\u011fildir. Zaten Hz. Lut’un g\u00f6nderildi\u011fi insanlar f\u0131trat\u0131n ve dinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak a\u015f\u0131r\u0131 gitmi\u015flerdi. Bu ta\u015f bu itibarla “Rabbinin kat\u0131nda” O’nun iradesi ve yasalar\u0131 uyar\u0131nca azg\u0131nlardan dilemi\u015f oldu\u011fu kimselerin ba\u015flar\u0131na gelecektir. “At\u0131lacakt\u0131r”. Ne zaman ve nerede at\u0131laca\u011f\u0131 ise O’nun ilmi ve ezeli plan\u0131 uyar\u0131nca takdir edilip belirlenmi\u015ftir. Ta\u015f\u0131n at\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yine kendi iradesi ve konumlar\u0131 uyar\u0131nca melekler \u00fcstlenirler. Bizler meleklerin nas\u0131l olduklar\u0131n\u0131 biliyor muyuz? Onlar\u0131n bu kainat ve i\u00e7inde bulunan canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klarla ili\u015fki tarzlar\u0131n\u0131 kavrayabiliyor muyuz? Zaman zaman a\u00e7\u0131\u011fa vuran d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerine g\u00f6re, kendimizden isimler verdi\u011fimiz kainat g\u00fc\u00e7lerinin as\u0131l y\u00fczlerini kavrayabiliyor muyuz? O halde Allah’\u0131n bu g\u00fc\u00e7lerden baz\u0131lar\u0131na herhangi bir zamanda g\u00f6rev verdi\u011fini, bu g\u00fc\u00e7lerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde baz\u0131 insanlar\u0131n \u00fczerine d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde g\u00f6nderdi\u011fini bizlere haber vermesine itiraz etmeye hakk\u0131m\u0131z yoktur. Bizlerin bilgi ad\u0131na sahip oldu\u011fumuz tek \u015fey bu g\u00fc\u00e7lerin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerine dair bir tak\u0131m varsay\u0131mlar, nazariyeler ve temelsiz yorumlardan ibaret iken, ve bu g\u00fc\u00e7lerin ger\u00e7ek \u015fekilleri hala bizlerden uzak iken Allah’\u0131n bu konuda vermi\u015f oldu\u011fu haberlere itiraz etmeye de hakk\u0131m\u0131z yoktur. Bu ya\u011fan, ister volkanik bir ta\u015f olsun, isterse ba\u015fka bir ta\u015f olsun, Allah’\u0131n elinden \u00e7\u0131k\u0131yor. Onun sanat\u0131n\u0131n ve dilemesinin eseridir. S\u0131rr\u0131 O’nun y\u00fcce kat\u0131ndad\u0131r, bilinmez. Allah onu diledi\u011fi zaman, somut olarak meydana \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n

“Orada m\u00fc’minlerden kim varsa \u00e7\u0131kard\u0131k.”<\/p>\n

Onlar\u0131 kurtarmak ve korumak i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131k. “Zaten orada bir ev halk\u0131ndan ba\u015fka m\u00fcsl\u00fcman da bulamad\u0131k”. Ba\u015fka yerlerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, bu ev halk\u0131 Lut Peygamberin evinin halk\u0131 idi. Sadece onlar kurtulmu\u015ftu. Fakat kar\u0131s\u0131 da helak olanlar aras\u0131nda idi.<\/p>\n

“Ac\u0131 azaptan korkanlar i\u00e7in orada bir ibret b\u0131rakt\u0131k.” Korkanlar bu kan\u0131t\u0131 g\u00f6r\u00fcrler, kavrarlar ve ondan yararlan\u0131rlar. Di\u011ferleri ise, g\u00f6zleri k\u00f6r oldu\u011fundan ne yery\u00fcz\u00fcnde, ne benliklerinde ve ne de tarih olaylar\u0131nda Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kudretini g\u00f6steren delilleri g\u00f6remezler.<\/p>\n

Bir di\u011fer delil de Hz. Musa’n\u0131n hikayesinde vard\u0131r. Allah (c.c.) o delile Peygamberler tarihindeki kan\u0131tlar sergilenirken k\u0131saca ve h\u0131zla i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

38- Musa’n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7enlerde de ibretler vard\u0131r. Onu apa\u00e7\u0131k bir delille Fir’avn’a g\u00f6nderdik.<\/p>\n

39- Fir’avn ordusuyla birlikte y\u00fcz \u00e7evirmi\u015f ve “Musa, ya bir b\u00fcy\u00fcc\u00fc ya da bir delidir” dedi.<\/p>\n

40- Sonunda onu ve ordular\u0131n\u0131 yakalay\u0131p denize att\u0131k. O, k\u0131nanmay\u0131 haketmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n

Allah Teala, Hz. Musa’y\u0131 Fir’avn’a g\u00f6nderirken ona heybeti ve kesin delili vermi\u015fti. Hz. Musa onlar\u0131 i\u015fitmekte ve g\u00f6rmektedir. Ne varki, Fir’avn b\u00fct\u00fcn adamlar\u0131 ile birlikte y\u00fcz \u00e7evirmi\u015f ve apa\u00e7\u0131k ger\u00e7ekten ve kesin delillerden sapm\u0131\u015ft\u0131. Ve kendisine Allah’\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc mucizelerini g\u00f6steren Peygamberi Hz. Musa i\u00e7in o, “Ya bir b\u00fcy\u00fcc\u00fcd\u00fcr ya da bir delidir” demi\u015fti. Bu da kesin olarak g\u00f6steriyor ki, ola\u011fan\u00fcst\u00fc olaylar ve mucizeler hidayete haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmayan kalpleri hidayete erdiremez, bat\u0131lda \u0131srar eden yalanlamaya y\u00f6nelen dilleri kesip susturamaz.<\/p>\n

Burada ifadenin ak\u0131\u015f\u0131, hikayenin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 sunarak s\u00f6z\u00fc uzatm\u0131yor.. Hemen tarihte anlat\u0131lan ve s\u00f6z\u00fc edilen delilin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 hikayenin final k\u0131sm\u0131na ge\u00e7iyor.<\/p>\n

“Sonunda onu ve ordular\u0131n\u0131 yakalay\u0131p denize att\u0131k. O, k\u0131nanmay\u0131 haketmi\u015fti”.<\/p>\n

Yani azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve yalanlamas\u0131 k\u0131nanmay\u0131 gerektirecek seviyedeydi.<\/p>\n

Ayetin Allah’\u0131n Fir’avn’u ve adamlar\u0131n\u0131 yakalay\u0131p denize att\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki ifadesinde O’nun bu fiilleri direkt olarak kendisinin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Allah’\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki ruhlardaki ve peygamberler tarihindeki delilleri sunulurken Hz. Musa’ya de\u011finilmesinde g\u00fcd\u00fclen hedef de budur zaten.<\/p>\n

Bir ba\u015fka delil de Ad kavmi ile ilgilidir.<\/p>\n

41- Ad kavminde de ibretler vard\u0131r. Onlara kas\u0131p kavuran r\u00fczgar\u0131 g\u00f6ndermi\u015ftik.<\/p>\n

42- \u00dczerinden ge\u00e7ti\u011fi \u015feyi canl\u0131 b\u0131rakm\u0131yor, onu k\u00fcl edip savuruyordu.<\/strong><\/p>\n

Ad kavmine g\u00f6nderilen r\u00fczgara “Akim” denilmesinin nedeni, onlar\u0131n umduklar\u0131 gibi, bu r\u00fczgar\u0131n su ve hayat de\u011fil de \u00f6l\u00fcm ve felaket ta\u015f\u0131mas\u0131yd\u0131. \u00dczerinden ge\u00e7ti\u011fi her\u015feyi \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcp da\u011f\u0131tmas\u0131, ufalay\u0131p k\u0131r\u0131nt\u0131 haline \u00e7evirmesiydi.<\/p>\n

R\u00fczgar bu evrendeki g\u00fc\u00e7lerden birisi, Allah’\u0131n ordular\u0131ndan bir ordudur. “Rabb’inin ordular\u0131n\u0131 ancak O bilir” (Zariyat, 31) Ve Allah r\u00fczgar\u0131 -kendi dilemesi ve kanunlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde- herhangi bir bi\u00e7imi ile, belirlenen zamanda, \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yok etmek ya da diriltip canland\u0131rmak i\u00e7in istedi\u011fi kimseler \u00fczerine g\u00f6nderir. Burada basit ve bireysel itirazda bulunmaya ve “r\u00fczgar tabiat kanunlar\u0131na g\u00f6re akar, tabii fakt\u00f6rlere uyarak \u015furaya veya buraya eser” diyerek g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olmaya gerek yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onu bu sistem uyar\u0131nca ve bu fakt\u00f6rlere uygun olarak ak\u0131tan g\u00fc\u00e7, takdir ve planlamas\u0131 uyar\u0131nca diledi\u011fi zaman diledi\u011fi kimsenin ba\u015f\u0131na bela eden, g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu g\u00fc\u00e7, r\u00fczgar\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 sistem ve yaratt\u0131\u011f\u0131 etmenler \u00e7er\u00e7evesinde diledi\u011fi gibi bela etmeye yetenekli ve kadirdir. Bu noktada hi\u00e7bir fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na, itiraza ve ku\u015fkuya yer yoktur.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc delil Semud kavmi hakk\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

43- Semud kavminin ba\u015f\u0131na gelende de ibretler vard\u0131r: Onlara, “Bir s\u00fcreye kadar zevklenin” denmi\u015fti.<\/p>\n

44- Rab’lerinin buyru\u011funa ba\u015f kald\u0131rd\u0131lar, bu y\u00fczden bak\u0131p dururlarken onlar\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m yakalad\u0131.<\/p>\n

45- Aya\u011fa kalkacak g\u00fc\u00e7leri kalmam\u0131\u015f, yard\u0131m edenleri de olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>\n

“Bir s\u00fcreye kadar zevklenin” s\u00f6z\u00fc ile onlar\u0131n di\u015fi deveyi \u00f6ld\u00fcrmelerinden sonra kendilerine \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcre verilmesine i\u015faret ediliyor olabilir. Nitekim bu konu bir ayette \u015f\u00f6yle ifade olunmaktad\u0131r: “Salih onlara `yurdunuzda \u00fc\u00e7 g\u00fcn daha ya\u015fay\u0131n\u0131z’ dedi.” (Hud, 65) Yahut da bu i\u015faretle, Salih Peygamberin geli\u015finden di\u015fi deveyi \u00f6ld\u00fcrmelerine, Rab’lerinin buyru\u011funu dinlemeyip ondan y\u00fcz \u00e7evirmelerine ve sonunda da helak olmay\u0131 hak etmelerine kadar ge\u00e7en nimetlenip faydaland\u0131klar\u0131 s\u00fcre kastedilmektedir.<\/p>\n

Lut peygamberin kavmine g\u00f6nderilen ta\u015f, Ad kavmine g\u00f6nderilen r\u00fczgar hakk\u0131nda s\u00f6yledi\u011fimiz \u015feylerin ayn\u0131s\u0131n\u0131 Semud kavmine g\u00f6nderilen y\u0131ld\u0131r\u0131m hakk\u0131nda da s\u00f6yleyebiliriz. Bunlar\u0131n hepsi de kainat kuvvetleri olup Allah’\u0131n emri ile y\u00f6neltilmekte ve O’nun dilemesi ve koydu\u011fu kanunlara boyun e\u011fmektedirler. Allah bunlar\u0131 bu kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde diledi\u011fi kimselerin ba\u015flar\u0131na bela olarak verir. Ve onlar da Allah’\u0131n kendilerine y\u00fckledi\u011fi fonksiyonu yerine getirirler. T\u0131pk\u0131 Allah’\u0131n ordular\u0131ndan herhangi bir ordu gibi.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc delil ise Nuh kavmi hakk\u0131ndad\u0131r:<\/p>\n

46- Daha \u00f6nce de Nuh kavmini helak etmi\u015ftik. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar da yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir toplum idiler.<\/strong><\/p>\n

Bu ifade, Hz. Nuh’un hikayesine a\u00e7\u0131klama getirmeden h\u0131zl\u0131ca dokunu\u015flar i\u00e7eren k\u0131sa bir i\u015faret niteli\u011findedir. Ve sanki Nuh kavmini de hat\u0131rla denilmektedir. Baz\u0131 okunu\u015f rivayetlerinde bu “kavm” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, “\u00fczkur” (hat\u0131rla) fiilinin ba\u011flac\u0131 olan “fi” olmadan \u00fcst\u00fcn olarak okunmu\u015ftur. Ve bundan sonra gelen ayet, “G\u00f6\u011f\u00fc g\u00fcc\u00fcm\u00fczle biz kurduk. \u015e\u00fcphesiz biz onu geni\u015fleticiyiz: ‘ ayeti ba\u011fla\u00e7la ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayet, kainat mucizesinden s\u00f6z etmektedir. Bundan \u00f6ncekiler tarihsel delillerle ilgilidir. Ayetin ak\u0131\u015f\u0131 bu iki delil ve mucizeyi birbirine ba\u011fl\u0131yor. Bu b\u00f6l\u00fcm de her iki delili surenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131na ba\u011fl\u0131yor…
\n 47- G\u00f6\u011f\u00fc g\u00fcc\u00fcm\u00fczle biz kurduk; \u015f\u00fcphesiz biz onu geni\u015fleticiyiz.<\/p>\n

48- Yeri biz d\u00f6\u015fedik biz ne g\u00fczel d\u00f6\u015feyiciyiz.<\/p>\n

49- Her \u015feyden \u00e7ift \u00e7ift yaratt\u0131k ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alas\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n

Bu ayetle yeniden surenin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan evrensel senfoniye yeniden d\u00f6n\u00fclmektedir. Kur’an’\u0131n kalplere cazip g\u00f6sterdi\u011fi de\u011fi\u015fik \u015fekillerden birisini olu\u015fturur bu ayet. Ve yine bu ayet, hem burada ve hem de ba\u015fta Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kuvvetini g\u00f6steren delillere yeni bir giri\u015ftir. Bu giri\u015f Hz. Nuh peygamberin mucizesini g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ile yery\u00fcz\u00fcne ve yarat\u0131klarda bulunan delillere ba\u011flamaktad\u0131r. Sonra da b\u00fct\u00fcn bunlardan, insanlar tevhid i\u00e7inde soyutlanarak Allah a d\u00f6ns\u00fcnler ve O’na y\u00f6nelsinler diye onlara \u00e7a\u011fr\u0131 yinelenmektedir.<\/p>\n

“G\u00f6\u011f\u00fc g\u00fcc\u00fcm\u00fczle biz kurduk; \u015f\u00fcphesiz biz onu geni\u015fleticiyiz.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en “Eyd” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc g\u00fc\u00e7 anlam\u0131ndad\u0131r. Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ne demek oldu\u011funu en g\u00fczel g\u00f6steren de, ak\u0131llara durgunluk verecek derecede birbirine ba\u011fl\u0131 ve g\u00f6rkemli g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn bina edilmesidir. G\u00f6k kelimesi ile hangi anlam kastedilirse kastedilsin de\u011fi\u015fmez. \u0130ster y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ve gezegenlerin y\u00f6r\u00fcngeleri kastedilsin isterse, milyonlarca y\u0131ld\u0131z k\u00fcmelerini i\u00e7eren ve ad\u0131na galaksi denilen y\u0131ld\u0131z topluluklar\u0131 kastedilmi\u015f olsun, ister y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ve gezegenlerin serpili bulundu\u011fu \u015fu uzay bo\u015fluklar\u0131ndan herhangi biri kastedilsin, ister “sema” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ifade etti\u011fi anlamlarda di\u011ferleri kastedilsin, farketmez… Geni\u015flik s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de bunun gibi apa\u00e7\u0131k g\u00f6zler \u00f6n\u00fcndedir. Say\u0131lar\u0131 milyonu bulan ve ak\u0131l almaz k\u00fctlelere sahip bulunan bu y\u0131ld\u0131zlar, engin uzay denizine serpi\u015ftirilmi\u015f birer zerre gibidirler.<\/p>\n

Burada g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn geni\u015fli\u011fine i\u015faret edilmesinde y\u00fcce Allah’\u0131n daha \u00f6nce “g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde” dedi\u011fi r\u0131z\u0131k hazinelerine ba\u015fka bir ima daha vard\u0131r. Burada sema s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc her ne kadar Allah’\u0131n kat\u0131nda olan \u015feyler i\u00e7in bir sembol olsa da, Kur’an ifadesi bu kelimeye belirli \u00f6zellikler vermektedir. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, be\u015ferin duygular\u0131na ilham verici olan bu seslenmeden hedef de bu \u00f6zelliklerdir.<\/p>\n

Daha sonra gelen “d\u00f6\u015fenen yery\u00fcz\u00fc” deyimine i\u015faretten hedef de bunun gibidir.<\/p>\n

“Yeri biz d\u00f6\u015fedik, biz ne g\u00fczel d\u00f6\u015feyiciyiz.”<\/p>\n

Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, Allah Teala, bu yery\u00fcz\u00fcn\u00fc hayata be\u015fik olsun diye haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ayette ge\u00e7en “d\u00f6\u015feme” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, konfor rahatl\u0131k ve d\u00fczeni \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130\u015fte yery\u00fcz\u00fc de, insano\u011flu i\u00e7in aynen bir be\u015fik gibi rahat ve huzur yata\u011f\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, her\u015fey orada en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131 ile hayat\u0131n kolay olmas\u0131 ve s\u00fcrmesi i\u00e7in takdir edilmi\u015ftir. “Ne g\u00fczel d\u00f6\u015feyiciyiz.”<\/p>\n

“Ve her\u015feyden de \u00e7ift \u00e7ift yaratt\u0131k ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alas\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Bu ifade, \u015fu yery\u00fcz\u00fcnde belki de \u015fu evrende var olan yaratma kural\u0131n\u0131 g\u00f6steren, ak\u0131llara durgunluk verecek bir ger\u00e7ektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ifade, yarat\u0131klarda \u00e7ift cinslilik kural\u0131n\u0131 sadece yery\u00fcz\u00fcne \u00f6zg\u00fc k\u0131lm\u0131yor. Yarat\u0131l\u0131\u015fta \u00e7ift olmak kural\u0131 canl\u0131larda apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. Ancak ayette ge\u00e7en “\u015fey” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, cans\u0131zlar\u0131 da kapsam\u0131na al\u0131r. Yani bu ifade, canl\u0131 varl\u0131klar gibi e\u015fyan\u0131n da “\u00e7ift cinslilik” prensibine g\u00f6re yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Bu ayetleri insanl\u0131\u011f\u0131n ond\u00f6rt as\u0131rdan beri bildi\u011fini g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131rsak ve yine her\u015feyde “\u00e7ift” olma prensibi bir yana, canl\u0131larda bile \u00e7ift yarat\u0131lma prensibinin o zamanlar bilinmedi\u011fini bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, evet b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve hayret verecek bir durumla y\u00fczy\u00fcze buluruz kendimizi. \u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim, kainata dair ger\u00e7ekleri, herkesten \u00f6nce as\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinden ak\u0131llara durgunluk verecek bir bi\u00e7imde bizlere haber vermektedir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu ayet bizlere, modern bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ger\u00e7eklere ula\u015fma yolunda olduklar\u0131 izlenimini vermektedir. \u00d6te yandan bu modern bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n kainat\u0131n temel yap\u0131s\u0131n\u0131n atom oldu\u011funu, atomun ise art\u0131 ve eksi y\u00fckl\u00fc \u00e7ift kutuplu elektronlardan olu\u015ftu\u011funu belirtti\u011fini g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ak\u0131llar\u0131 hayrette b\u0131rakan ayetin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7e\u011fi yakalama yolunda oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Bu k\u0131sa ifadeli fakat ak\u0131llar\u0131 yerinden s\u00f6k\u00fcp oynatacak kadar geni\u015f boyutlu, bu dokunu\u015flar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, g\u00f6klerin kuca\u011f\u0131na, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en sonuna ve yarat\u0131klar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n derinliklerine kadar yap\u0131lan bu gezintilerden sonra ayet insanlara seslenerek g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131c\u0131s\u0131na ko\u015fmalar\u0131n\u0131 istiyor. Ruhlar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k veren ve s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 her engelden s\u0131yr\u0131larak, e\u015fsiz ve ortaks\u0131z olarak bu kainat\u0131 yaratan Allah’\u0131 birleyerek O’na ko\u015fmalar\u0131n\u0131 istiyor.<\/p>\n

50- O halde Allah’a ko\u015fun. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben, sizi O’ndan a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde korkutuyorum.<\/p>\n

51- Allah ile beraber ba\u015fka tanr\u0131lar uydurmuyorum. Ben size O’nun taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmi\u015f apa\u00e7\u0131k bir uyar\u0131c\u0131y\u0131m.<\/strong><\/p>\n

Burada “ko\u015fma” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yer almas\u0131 ger\u00e7ekten hayret vericidir. Bu ifade insan\u0131n ruhunu \u015fu yery\u00fcz\u00fcne ba\u011flayan, serbest kalmamas\u0131 i\u00e7in \u00fczerine a\u011f\u0131rl\u0131k gibi \u00e7\u00f6ken, ruhu her y\u00f6nden ku\u015fatan, tutsak eden ve kelep\u00e7eye vuran, a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131, kay\u0131tlar\u0131, bu a\u011flar\u0131 ve kementleri ima etmektedir. Ve \u00f6zellikle de r\u0131z\u0131k ve ihtiras ile va’dedilen paylar\u0131n (r\u0131zk\u0131n) g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile oyalanma tuzaklar\u0131n\u0131 ima etmektedir… Bundan dolay\u0131, silkinip harekete ge\u00e7mek, bu y\u00fcklerden ve kay\u0131tlardan kurtularak Allah’a ko\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lan sesleni\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc olmaktad\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc \u015firkten uzakla\u015farak sadece bir olan Allah’a ko\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lan sesleni\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc olmaktad\u0131r. \u0130nsanlara delillerinin olmayaca\u011f\u0131 ve \u00f6z\u00fcrlerinin kalmayaca\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc sesleni\u015fte bulunulmaktad\u0131r. “Ben size O’nun taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmi\u015f apa\u00e7\u0131k bir uyar\u0131c\u0131y\u0131m.” Yanyana iki ayette bu uyar\u0131n\u0131n tekrar edilmesi uyarma ve sak\u0131nd\u0131rmay\u0131 daha da art\u0131rmak i\u00e7indir.<\/p>\n

Ve sanki g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki, yery\u00fcz\u00fcndeki ve yarat\u0131klardaki Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kudretini g\u00f6steren delillere i\u015faret, peygamberlik ve peygamberlerin mucizeleri ile birbirinin uzant\u0131s\u0131 \u015feklinde bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

\u015eimdi bu i\u015faretler son bulunca ayetin yukar\u0131s\u0131nda ge\u00e7en Peygamber hikayelerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeler geliyor.<\/p>\n

52- \u0130\u015fte b\u00f6yle, onlardan \u00f6nce de ne kadar el\u00e7i geldiyse mutlaka: “B\u00fcy\u00fcc\u00fc veya cinlenmi\u015f” dediler.<\/p>\n

53- Bunu birbirlerine vasiyet mi ettiler? Hay\u0131r onlar azg\u0131n bir topluluktur.<\/p>\n

54- Onlardan y\u00fcz \u00e7evir, sen k\u0131nanacak de\u011filsin.<\/p>\n

55- Ancak yine de hat\u0131rlat, \u00e7\u00fcnk\u00fc hat\u0131rlatmak, m\u00fc’minlere fayda verir. Yalanc\u0131lar\u0131n karekteri ve miza\u00e7lar\u0131 hep ayn\u0131d\u0131r. Sap\u0131klar Hakk\u0131 ve Peygamberi hep ayn\u0131 \u015fekilde kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00f6yle, onlardan \u00f6nce de ne kadar el\u00e7i geldiyse mutlaka: `B\u00fcy\u00fcc\u00fc veya cinlenmi\u015f’ dediler.”<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 \u015fu m\u00fc\u015friklerin dedi\u011fi gibi. Ve sanki \u00e7a\u011flar boyu bu \u00e7e\u015fit kar\u015f\u0131lamay\u0131 birbirlerine \u00f6\u011f\u00fctlemi\u015flerdir. Ger\u00e7ekte onlar birbirlerine bir\u015fey \u00f6\u011f\u00fctlememi\u015flerdir. B\u00f6yle bir \u015fey yoktur. Ama azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve do\u011fru yoldan sapman\u0131n \u00f6zelli\u011fi var ya bu hep ayn\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte eskilerle yenilerin ortak \u00f6zellikleri budur.<\/p>\n

Azg\u0131nlar\u0131n sanki birbirlerine \u00f6\u011f\u00fct vermi\u015f gibi \u00e7a\u011flar boyu tekrarlay\u0131p durduklar\u0131 bu tutumlar\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu Resulullah’\u0131n -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun-m\u00fc\u015friklerin yalanlamalar\u0131na ald\u0131rmamas\u0131d\u0131r, \u00f6nem vermemesidir. Peygamber onlar\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 k\u0131nanacak de\u011fildir, hidayete ermemelerinde kusurlu say\u0131lmayacakt\u0131r. “Onlardan y\u00fcz \u00e7evir, sen k\u0131nanacak de\u011filsin.” O sadece bir hat\u0131rlat\u0131c\u0131d\u0131r. D\u00f6nekler ne kadar y\u00fcz \u00e7evirirlerse \u00e7evirsinler, yalanlayanlar ne kadar yalanlarsa yalanlas\u0131nlar o bir uyar\u0131c\u0131d\u0131r, g\u00f6revi \u00f6\u011f\u00fct vermektir ve \u00f6\u011f\u00fct vermeye de devam edecektir.<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc hat\u0131rlatmak m\u00fc’minlere fayda verir.” M\u00fc’minlerin d\u0131\u015f\u0131nda inkarc\u0131lara fayda vermez. Peygamberin g\u00f6revi \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. Bir kimsenin do\u011fru yola ermesi veya sap\u0131k olarak kalmas\u0131 bu g\u00f6revin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Her iki konu da yetki sadece, insanlar\u0131 diledi\u011fi duruma g\u00f6re yaratan, Allah’\u0131n yetkisindedir.<\/p>\n

Burada surenin son vurgulamas\u0131 geliyor. Ve burada Allah’a ko\u015fman\u0131n anlam\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmakta ve insan\u0131n g\u00f6revini yerine getirmek i\u00e7in y\u00fcklerden ve tutsakl\u0131ktan kurtulmas\u0131n\u0131n ne demek oldu\u011fu belli olmaktad\u0131r. Bu \u00f6yle bir g\u00f6rev ki Allah kullar\u0131n\u0131 o g\u00f6revi yerine getirsinler diye yaratm\u0131\u015f ve onu yaps\u0131nlar diye onlar\u0131 bu varl\u0131k alemine g\u00f6ndermi\u015ftir.<\/p>\n

56- Ben cinleri ve insanlar\u0131, ancak bana kulluk etsinler diye yaratt\u0131m.<\/p>\n

57- Ben onlardan r\u0131z\u0131k istemiyorum, beni beslemelerini de istemiyorum.<\/p>\n

58- \u015e\u00fcphesiz r\u0131z\u0131k veren, g\u00fc\u00e7 ve kuvvet sahibi olan ancak Allah’t\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu k\u0131sac\u0131k ayet muazzam ve korkun\u00e7 bir ger\u00e7e\u011fi kapsamaktad\u0131r ki bu ger\u00e7ek iyice anla\u015f\u0131lmadan yery\u00fcz\u00fcnde be\u015fer hayat\u0131 d\u00fczenli olmaz. Yery\u00fcz\u00fcnde s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz hayat ister ki\u015fisel hayat olsun ister toplum hayat\u0131 olsun isterse t\u00fcm devirler ve \u00e7a\u011flar boyu b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n hayat\u0131 olsun farketmez.<\/p>\n

Bu k\u0131sac\u0131k ayet bir\u00e7ok anlam ve gayelerin ufuklar\u0131n\u0131 a\u00e7maktad\u0131r ki bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc hayat\u0131n \u00fczerinde durdu\u011fu temel ta\u015f\u0131 say\u0131lan bu muazzam ger\u00e7e\u011fin i\u00e7inde yer al\u0131r.<\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fin kapsad\u0131\u011f\u0131 ufuklardan birincisi \u015fudur: Elbette ki cinlerin ve insanlar\u0131n var olmalar\u0131n\u0131n, yarat\u0131lmalar\u0131n\u0131n belirli bir gayesi vard\u0131r. Bu gaye bir g\u00f6revde simgelenmektedir ki, kim bu g\u00f6revi yerine getirirse varl\u0131k ve yarat\u0131l\u0131\u015f gayesini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olur. Yerine getirmeyen ya da yan \u00e7izen ise yarat\u0131l\u0131\u015f gayesini y\u0131km\u0131\u015f ve yitirmi\u015f olur. B\u00f6yle birisi g\u00f6revsiz, ba\u015f\u0131 bo\u015f kalm\u0131\u015f ve hayat\u0131 hedef ve de\u011ferini yitirmi\u015ftir. Hayat\u0131, kendisini de\u011ferli k\u0131lan as\u0131l anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015f olur. B\u00f6ylece hayat yarat\u0131l\u0131\u015f gayesinden s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f ve bunun sonucunda ki\u015fi dipsiz bir bo\u015flu\u011fa yuvarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum kendisini ana sisteme ba\u011flayan, koruyan ve ona \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flayan varl\u0131k kanunundan s\u0131yr\u0131l\u0131p ka\u00e7an herkesin ba\u015f\u0131na gelir.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131 ve cinleri varl\u0131k kanununa ba\u011flayan bu belirli g\u00f6rev Allah’a ibadet veya O’na kulluktur. Ortada bir kul, bir de Rab olacakt\u0131r. \u0130badet eden bir kul, tap\u0131lan bir Rab… \u0130\u015fte bir kulun hayat\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile bu ilke \u00fczerine olursa d\u00fczg\u00fcn olur.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ger\u00e7e\u011fin bir di\u011fer y\u00f6n\u00fc de burada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ve buna g\u00f6re ibadetin anlam\u0131 s\u0131rf, birtak\u0131m sembolik davran\u0131\u015flar\u0131 yerine getirmekten \u00e7ok daha geni\u015f ve \u00e7ok daha kapsaml\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc cinler ve insanlar b\u00fct\u00fcn hayatlar\u0131n\u0131 belirli sembolik hareketleri yerine getirerek ge\u00e7irmezler. Ve Allah Teala onlara bunu y\u00fcklemiyor. Aksine y\u00fcce Allah onlara hayatlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ku\u015fatan ve me\u015fgul eden ba\u015fka birtak\u0131m faaliyetler y\u00fckl\u00fcyor. Bizler Allah’\u0131n cinlere y\u00fckledi\u011fi faaliyet \u015fekillerini bilmiyoruz. Fakat insandan istenen faaliyetlerin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 biliyoruz. Bunu Kur’an’dan y\u00fcce Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcnden \u00f6\u011freniyoruz. “Hani Rabb’in meleklere `ben yery\u00fcz\u00fcnde bir halife yarataca\u011f\u0131m’ demi\u015fti.” (Bakara, 30) \u015eu halde insan denen varl\u0131ktan yapmas\u0131 istenen amel, yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131n halifesi olmakt\u0131r. Bu g\u00f6rev i\u00e7inde yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn imar\u0131 da vard\u0131r. Bunun i\u00e7inde yery\u00fcz\u00fcndeki g\u00fc\u00e7 ve enerji kaynaklar\u0131n\u0131n, ham madde rezervlerinin ve gizli cevherlerin ke\u015ffedilmesi ve bunlar\u0131 kullanarak geli\u015ftirip ya\u015fam d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesi gibi birtak\u0131m aktif faaliyetler gerekmektedir. Ayr\u0131ca evrenin genel kanunlar\u0131 ile uyum i\u00e7inde olan mutlak sistemi ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek, yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131 hakim k\u0131lmak da halifeli\u011fin gerekleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Buradan a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ki; insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f gayesi ve ilk g\u00f6revi olan ibadetin anlam\u0131 sadece birtak\u0131m sembolik davran\u0131\u015flar\u0131 yapmaktan \u00e7ok daha geni\u015f ve \u00e7ok daha kapsaml\u0131d\u0131r ve halifelik g\u00f6revi de ibadet kavram\u0131na kesinkes dahildir. O halde ger\u00e7ek ibadet kavram\u0131 iki ana unsurda somutla\u015f\u0131r:<\/p>\n

1- Allah ‘a ibadetin anlam\u0131n\u0131 ruhlara yerle\u015ftirmek. Yani, d\u00fc\u015f\u00fcnceye \u015funu kesin olarak yerle\u015ftirmeli ki, ortada bir kul, bir de Rab vard\u0131r. Kul kulluk eder, Rab’be ise ibadet edilir. Bunun \u00f6tesinde hi\u00e7bir \u015fey yoktur, ve ortada bu konumdan ve bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Ve \u015fu varl\u0131k alemi t\u00fcm\u00fc ile ikiye ayr\u0131l\u0131r: Bir ibadet eden ve bir de ibadet edilen ma’bud. \u0130badet edilen Rab, birdir. Ve herkes O’nun kullar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2- \u0130badet, vicdandaki her harekette, organlar\u0131n her i\u015fleyi\u015finde, hayattaki her davran\u0131\u015fta Allah’a y\u00f6nelmektir. B\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar ile samimi olarak Allah’a y\u00f6nelmek, ba\u015fka her t\u00fcrl\u00fc duygudan ve Allah’a ibadet etme motifi d\u0131\u015f\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc motiften s\u0131yr\u0131lmakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte ibadet bu iki unsur ile birlikte anlam kazan\u0131r. Ve yap\u0131lan ameller dini ibadet sembolleri yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kalk\u0131nd\u0131rmakla, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kalk\u0131nd\u0131rmak da Allah yolunda cihatla, Allah yolunda cihad ise belalara sabretmek ve Allah’\u0131n kaderine raz\u0131 olmakla e\u015fit hale gelir… Bunlar\u0131n hepsi ibadet demektir. Hepsi Allah’\u0131n insanlar\u0131 ve cinleri yerine getirsinler diye yaratt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00f6revi ger\u00e7ekle\u015ftirmek demektir. Ve bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc, Allah’tan ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelmeyi b\u0131rak\u0131p her\u015feyin, sadece O’na kullu\u011funda somutla\u015fan genel kanunlara boyun e\u011fmek demektir.<\/p>\n

Ve i\u015fte o zaman, insan \u015fu yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015farken, burada Allah’\u0131n kendisine vermi\u015f oldu\u011fu bir g\u00f6revi yerine getirmek i\u00e7in var oldu\u011funu hissederek ya\u015far. Bu d\u00fcnyaya o g\u00f6revi yerine getirmek i\u00e7in belirli bir s\u00fcre ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak geldi\u011fini, hissederek ya\u015far… Bu g\u00f6revin \u00f6tesinde Allah’a itaattan ba\u015fka d\u00fcnyada hi\u00e7bir istek ve arzu, hi\u00e7bir gaye ve hedef d\u00fc\u015f\u00fcnmeden d\u00fcnyaya gelmesinin sadece O’na kulluk ve itaat ederek bu g\u00f6revi yerine getirmek oldu\u011funu hissederek ya\u015far. Bu g\u00f6revin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise duyulan i\u00e7 huzuru, kendi durumundan ve amelinden ho\u015fnutluk, Allah’\u0131n kendisinden ho\u015fnutlu\u011fu ve O’nun kendisini g\u00f6zetmesi ile g\u00fcven duymakt\u0131r. Sonra da bu, ahirette kar\u015f\u0131s\u0131na \u015fereflendirme, nimet, ihsan ve b\u00fcy\u00fck bir ba\u011f\u0131\u015f olarak \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

Ve i\u015fte o zaman, insan ger\u00e7ekten Allah’a t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle y\u00f6nelmi\u015f olur. O zaman, \u015fu yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan, engelleyici cazibelerinden ve ak\u0131llar\u0131 \u00e7elen tuzaklar\u0131ndan s\u0131yr\u0131larak Allah’a ko\u015fmu\u015f olur. Ger\u00e7ekten esaretten ve y\u00fcklerden kurtulmu\u015f ve kendisini Allah’a adam\u0131\u015f olur. Kainatta bulunaca\u011f\u0131 yere, Allah’a kul olma yerine yerle\u015fmi\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah onu kendisine ibadet etsin diye yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte o zaman yarat\u0131l\u0131\u015f gayesini yerine getirmi\u015f, d\u00fcnyaya geli\u015f hedefini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olur. \u0130badet kavram\u0131n\u0131n ruhlara yerle\u015ftirilmesinin gerekleri aras\u0131nda insan\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde halifelik g\u00f6revini yerine getirmesi, o g\u00f6revin gereklerini omuzlamas\u0131, halifeli\u011fin en son meyvelerini vermesini sa\u011flamas\u0131 vard\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra insan\u0131n elini halifeli\u011fin meyvelerine bula\u015ft\u0131rmamas\u0131, kalbini onlar\u0131n cazibelerinden ve tuzaklar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p kurtarmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o halifeli\u011fi ve halifeli\u011fin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi \u015fahs\u0131 i\u00e7in veya kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in yapm\u0131\u015f de\u011fildir. Fakat, halifeli\u011fi yerine getirerek ger\u00e7ek ibadet (kulluk) kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve sonra da ibadet (halifelik) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Allah’a y\u00f6nelmek i\u00e7in yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ve yine ibadet kavram\u0131n\u0131n bir di\u011fer gere\u011fi de, yap\u0131lan amellerin ruhlarda yer eden de\u011ferlerinin o amellerin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re de\u011fil de nedenlerine g\u00f6re olmas\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 ne olursa olsun insan hi\u00e7bir zaman sonu\u00e7lara ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bu amelleri yaparken ibadet g\u00f6revini yerine getirmek niyeti ile yapmaktad\u0131r. Ve \u00e7\u00fcnk\u00fc ona verilecek \u00f6d\u00fcl o amellerin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, yerine getirdi\u011fi amellerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6yle olunca, insan\u0131n, g\u00f6revler, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ve ameller kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu t\u00fcm\u00fc ile de\u011fi\u015fir. Ve insan b\u00fct\u00fcn bunlarda i\u00e7lerinde gizli olan ibadet kavram\u0131n\u0131 dikkate al\u0131r. \u0130nsan t\u00fcm faaliyetlerinde bu espriyi ger\u00e7ekle\u015ftirince, g\u00f6revi sona ermi\u015f ve gayesi ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur. Vars\u0131n bundan sonra sonu\u00e7 nas\u0131l geli\u015firse geli\u015fsin. Bu sonu\u00e7lar onun g\u00f6revleri aras\u0131nda yoktur. Hesab\u0131n\u0131 ona g\u00f6re yapmaz ve onu ilgilendirmez de… \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan sonras\u0131 Allah’\u0131n kaderine ve dilemesine kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kulun kendisi, \u00e7abas\u0131, niyyeti, ameli de y\u00fcce Allah’\u0131n kaderi ve dilemesinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan kalbini amel ve \u00e7abalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan \u00e7ekip \u00e7\u0131kar\u0131nca, kendisini amel ve \u00e7abaya y\u00f6nelten motifte ibadet kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir ger\u00e7ekle\u015ftirmez pay\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00fckafat\u0131n\u0131 garanti etti\u011fini hisseder. \u0130\u015fte o zaman kalbinde insan\u0131 d\u00fcnya hayat\u0131ndaki mallara k\u00f6pekler gibi \u00fc\u015f\u00fc\u015fmeye ve onun u\u011frunda bo\u011fu\u015fmaya sevkeden h\u0131rs\u0131n k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 kalmaz. Bir yandan halifelik ve halifeli\u011fin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini omuzlamak u\u011fruna olanca g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00e7abas\u0131n\u0131 sarfederken, bir yandan da elini ve g\u00f6nl\u00fcn\u00fc \u015fu d\u00fcnyan\u0131n fani mallar\u0131na ve \u00e7abalar\u0131n\u0131n sonucuna ba\u011flamaktan \u00e7eker. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bu sonu\u00e7lar\u0131 elde etmek veya sonu\u00e7lar\u0131 kendine mal etmek i\u00e7in de\u011fil, aksine onlarda ibadet kavram\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, bu duyguyu insan\u0131n kafas\u0131n\u0131 r\u0131z\u0131k endi\u015fesi ile me\u015fgul olmaktan ve ruhun cimriliklerinden kurtararak besleyip g\u00fc\u00e7lendiriyor. R\u0131z\u0131k zaten garanti alt\u0131ndad\u0131r. Allah, kullara y\u00f6nelik r\u0131zk\u0131 kendisi \u00fcstlenmi\u015ftir. \u0130nsanlara mallar\u0131n\u0131 kendilerine muhta\u00e7lara harcamalar\u0131n\u0131 ve yoksullara kendi mallar\u0131ndaki haklar\u0131n\u0131 vermelerini emrederken, verdi\u011fi r\u0131zk\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal olarak onlardan kendisini yedirmelerini veya r\u0131z\u0131kland\u0131rmalar\u0131n\u0131 istemi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

“Ben onlardan r\u0131z\u0131k istemiyorum, beni beslemelerini de istemiyorum: ‘ “\u015e\u00fcphesiz r\u0131z\u0131k veren, g\u00fc\u00e7 ve kuvvet sahibi olan ancak Allah’t\u0131r.”<\/p>\n

O halde bir m\u00fc’min amel ederken, halifelik g\u00f6revinde g\u00fc\u00e7 sarfederken onu itici g\u00fcc\u00fc, r\u0131z\u0131k elde etme h\u0131rs\u0131 de\u011fildir. Aksine, onu iten g\u00fc\u00e7, insan\u0131n olanca enerji ve \u00e7abas\u0131n\u0131 sarfetmesi ile ger\u00e7ekle\u015fen ibadet kavram\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmektir. Dolay\u0131s\u0131 ile insan\u0131n kalbi, \u00e7abalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na tak\u0131l\u0131p kalmaktan kurtularak, t\u00fcm amellerinde ibadet kavram\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmek noktas\u0131na e\u011filmi\u015ftir, y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu \u015ferefli ve y\u00fcce hisler ancak bu y\u00fcce islam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin g\u00f6lgesi alt\u0131nda filizlenebilir.<\/p>\n

E\u011fer bug\u00fcn insanl\u0131k bu duygular\u0131 anlayam\u0131yor ve onlardaki tad\u0131 alam\u0131yorsa, bu onlar\u0131n -ilk m\u00fcsl\u00fcman nesillerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gibi- hayatlar\u0131n\u0131 \u015fu Kur’an’\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ya\u015famamalar\u0131ndan ve hayatlar\u0131n\u0131n prensiplerini bu b\u00fcy\u00fck anayasadan almamalar\u0131ndan ileri gelmektedir.<\/p>\n

\u0130nsan bu ufka, ibadet ya da kulluk ufkuna y\u00fckselir ve orada yerle\u015firse, ruhu \u015ferefli bir hedefi hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in basit ara\u00e7lara sar\u0131lmaktan tiksinir ve ka\u00e7\u0131n\u0131r. \u0130sterse bu hedef Allah’\u0131n (\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na) davas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc en \u00fcst\u00fcn k\u0131lmak olsun. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakir ve \u00f6nemsiz ara\u00e7lar, ibadet gibi y\u00fcce ve temiz duyguyu siler s\u00fcp\u00fcr\u00fcr. Bir di\u011fer y\u00f6nden de kulu ilgilendiren, gayelere ula\u015fmak de\u011fildir. Kulu ilgilendiren sadece, ibadetin anlam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in g\u00f6revlerini yerine getirmektir. Hedeflere gelince bunlar Allah’a havale edilmi\u015ftir. Amac\u0131 y\u00fcce Allah diledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fc uyar\u0131nca ger\u00e7ekle\u015ftirir. O halde, ger\u00e7ekle\u015fmesi y\u00fcce Allah’a ba\u011fl\u0131 ve Allah’a ibadet eden m\u00fc’minin hesab\u0131nda yer almayan bir gayeye varmak i\u00e7in, h\u0131rs ile \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lara ba\u015fvurmaya ve bo\u015fu bo\u015funa yorulmaya gerek yoktur. Ayr\u0131ca ibadet eden kul, her zaman ve durumda, vicdan rahat\u0131, ruh huzuru ve zihin rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde olur. \u0130ster yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucunu g\u00f6rs\u00fcn ister g\u00f6rmesin. Sonu\u00e7, ister umdu\u011fu gibi \u00e7\u0131ks\u0131n isterse tahminlerinin aksine \u00e7\u0131ks\u0131n. \u0130badeti ger\u00e7ek anlam\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fine g\u00f6re, amelini yapm\u0131\u015f m\u00fckafat\u0131n\u0131 garantilemi\u015ftir. Art\u0131k rahatt\u0131r. Bundan sonra olacaklar, onun g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r… \u00c7\u00fcnk\u00fc bilmektedir ki kendisi bir kuldur. Dolay\u0131s\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcnce ve arzular\u0131nda kul olman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r. Ve yine bilmektedir ki Allah Teala alemlerin Rab’bidir. Dolay\u0131s\u0131 ile Allah’\u0131 ilgilendiren i\u015flere burnunu sokmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bu s\u0131n\u0131rda ve bu noktada yer al\u0131r, karar k\u0131lar. Y\u00fcce Allah ondan ho\u015fnut o da y\u00fcce Allah’tan ho\u015fnut olur.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6ylece bir tek k\u0131sac\u0131k ayetin, “Ben cinleri ve insanlar\u0131, ancak bana kulluk etsinler diye yaratt\u0131m” ayetinin ortaya koydu\u011fu ak\u0131llara durgunluk verecek muazzam ger\u00e7e\u011fin bir y\u00f6n\u00fc ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

Do\u011frusu, vicdanlarda ger\u00e7ek anlamda yer etti\u011fi takdirde bu biricik ger\u00e7e\u011fin yery\u00fcz\u00fcnde hayat\u0131n \u00e7ehresini b\u00fct\u00fcn\u00fc ile de\u011fi\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr…<\/p>\n

Bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda y\u00fcce Allah zulmedip de inanmayanlar\u0131, Allah’\u0131n va’dinin \u00e7abucak gelmesini isteyip de bunu yalanlayanlar\u0131 uyar\u0131yor. Ve sure bu son uyar\u0131 ile birlikte son buluyor.<\/p>\n

59- Muhakkak ki bu zulmedenlerin de, ge\u00e7mi\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131n pay\u0131 gibi bir azab pay\u0131 vard\u0131r. Acele etmesinler.<\/p>\n

60- S\u00f6z verilen g\u00fcn\u00fcn azab\u0131ndan vay o kafirlerin haline!<\/strong><\/p>\n

ZAR\u0130YAT SURES\u0130N\u0130N SONU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

24- \u0130brahim’in \u015ferefli misafirlerinin haberi sana geldi mi? 25- Onlar, \u0130brahim’in yan\u0131na girip “Selam sana” demi\u015flerdi, \u0130brahim de: “Selam size” demi\u015fti. \u0130\u00e7inden de, onlar\u0131n “tan\u0131nmam\u0131\u015f bir topluluk ” olduklar\u0131n\u0131 ge\u00e7irmi\u015fti. 26- Gizlice ailesinin yan\u0131na gitti, semiz bir buza\u011f\u0131 getirdi 27- Onu, \u00f6nlerine yakla\u015ft\u0131rd\u0131 “Yemez misiniz?” dedi. 28- Yemediklerini g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7ine bir korku d\u00fc\u015ft\u00fc. “Korkma ” …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585,1665],"class_list":["post-2406","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2","tag-zariyat-suresinin-fazileti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2406\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}