{"id":2442,"date":"2012-01-17T09:43:35","date_gmt":"2012-01-17T09:43:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2442"},"modified":"2012-01-17T09:43:35","modified_gmt":"2012-01-17T09:43:35","slug":"duhan-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/duhan-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Duhan Suresi’nin Tefsiri – Fizilal’il Kur’an – Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"\n

1- Ha, Mim.<\/p>\n

2- Apa\u00e7\u0131k Kitab’a andolsun ki,<\/strong><\/p>\n

Sure “Ha, Mim” harfleri ile ba\u015fl\u0131yor; bu iki harfe ve onlardan meydana gelen kitaba yemin gelene\u011fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bunun gibi birbirinden kopuk harflere ili\u015fkin a\u00e7\u0131klama bir \u00e7ok surenin ba\u015f\u0131nda yinelenmi\u015ftir. Kitaba yemin edildi\u011fi gibi bu harflere de yemin edilmesine gelince; b\u00fct\u00fcn harfler ger\u00e7ek birer mucizedirler ve y\u00fcce Allah’\u0131n insan\u0131n ruh ve bedenden olu\u015fan birle\u015fmesine yerle\u015ftirdi\u011fi ayet erden biridir. Y\u00fcce Allah’\u0131n insan\u0131 konu\u015fabilecek \u00f6zellikte yaratmas\u0131, insan\u0131n harflerin \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lacak bir s\u0131ralan\u0131\u015fa koyabilmesi, harfin ismi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile harfin sesini sembolize etmesi, insan\u0131n bu harfin \u00f6tesindeki bilgi alg\u0131layabilmesi… Evet b\u00fct\u00fcn bunlar ola\u011fan\u00fcst\u00fc ger\u00e7eklerdir. \u0130nsan kalbi al\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, her yeni \u015feyi y\u0131pratan gelene\u011fin etkisinden s\u0131yr\u0131l\u0131p bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman ne b\u00fcy\u00fck bir mucize oldu\u011funu anlar!<\/p>\n

Bu harflerle yemin edilmesinin gerek\u00e7esi de bu kitab\u0131n m\u00fcbarek bir gecede indirilmesidir:<\/p>\n

KAD\u0130R GECES\u0130 VE KUR’AN<\/p>\n

3- Biz onu m\u00fcbarek bir gecede indirdik. \u00c7\u00fcnk\u00fc Biz, insanlar\u0131 uyarmaktay\u0131z.<\/p>\n

4- Her hikmetli i\u015f o m\u00fcbarek gecede ay\u0131rd edilir.<\/p>\n

5- Bu kat\u0131m\u0131zdan verilen her emirdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Biz el\u00e7i g\u00f6ndericiyiz.<\/p>\n

6- Bu Rabbinden bir rahmettir. Allah, i\u015fitendir, bilendir.<\/p>\n

7- E\u011fer kesin olarak inan\u0131yorsan\u0131z bilin ki Allah, g\u00f6klerin, yerin ve ikisi aras\u0131nda bulunanlar\u0131n Rabbidir.<\/p>\n

8- O’ndan ba\u015fka ilah yoktur, ya\u015fat\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Sizinde Rabbiniz, \u00f6nceki atalar\u0131n\u0131z\u0131n da Rabbidir<\/strong>.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in indi\u011fi m\u00fcbarek gece -en do\u011frusunu Allah bilir- Kur’an’\u0131n inmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gecedir. Bu da bir Ramazan gecesidir. Nitekim y\u00fcce Allah bu hususta \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: “Ramazan ay\u0131 ki, o ayda Kur an indirildi.” (Bakara suresi, 185) Fakat Kur’an’\u0131n t\u00fcm\u00fc s\u00f6zkonusu gecede inmi\u015f de\u011fildir. Hepsi Ramazan ay\u0131nda da inmemi\u015ftir. Bu gece Kur’an’\u0131n yery\u00fcz\u00fcne ula\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Bu gece, kutlu bulu\u015fman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015f bir zamand\u0131r. Kur’an’\u0131n m\u00fcbarek bir gecede indirili\u015fine ili\u015fkin olarak bu kadar a\u00e7\u0131klama yeterlidir.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de insanlar\u0131n \u00fczerine g\u00f6k kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu ilahi sistemin insanl\u0131k hayat\u0131na yerle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131… Bu Kur’an’da kolay ve anla\u015f\u0131l\u0131r terc\u00fcmesi bulunan u\u00e7suz bucaks\u0131z evrene egemen olan ve f\u0131trat\u0131n zorlanmaks\u0131z\u0131n alg\u0131lay\u0131p olumlu tepki g\u00f6sterdi\u011fi yasalar sistemi ile insanlar\u0131n ileti\u015fim kurdu\u011fu gece m\u00fcbarektir. \u0130lahi sistemin esas al\u0131narak, f\u0131trat\u0131n kurallar\u0131 ve olumlu tepkileri temeline dayal\u0131, insan\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evrenle uyu\u015fan insana yara\u015f\u0131r bir d\u00fcnyan\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Kur’an’\u0131n indi\u011fi gece ger\u00e7ekten m\u00fcbarektir. \u0130nsan\u0131n bu d\u00fcnyada zorlamas\u0131z, bocalamas\u0131z, onurlu ve temiz bir hayat ya\u015fayarak her an g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ile ileti\u015fim halinde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Kur’an’\u0131n d\u00fcnyam\u0131za inmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gece m\u00fcbarektir, kutludur.<\/p>\n

Bu Kur’an’\u0131n ilk kez \u00fczerlerine indi\u011fi insanlar g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn g\u00f6lgesinde, direkt Allah’la ileti\u015fim halinde olduklar\u0131 e\u015fi bulunmaz bir d\u00f6nemde ya\u015fad\u0131lar. Y\u00fcce Allah en ba\u015fta onlara kendi i\u00e7 alemlerini haber veriyor, her\u015feyden \u00f6nce g\u00f6zlerinin \u00fczerlerinde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini uyand\u0131r\u0131yor. Att\u0131klar\u0131 her ad\u0131mda, vicdanlar\u0131nda depre\u015fen her duyguda bu dolays\u0131z kontrol\u00fc ve g\u00f6zetimi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda en ba\u015fta ona s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun kendilerine cevap verecek kadar yak\u0131n oldu\u011funu biliyorlard\u0131.<\/p>\n

O ku\u015fak ge\u00e7ti gitti ama Kur’an onlardan sonra insan kalbinin g\u00f6r\u00fcp ileti\u015fim kuraca\u011f\u0131 bir kitap olarak kald\u0131. Bir kalp kendini bu Kur’an’a verdi\u011fi zaman sihirin yapamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc de\u011fi\u015fikliklere u\u011frar. Kimi zaman efsanelerdeki gibi duygular\u0131n\u0131 ak\u0131llara durgunluk verecek \u015fekilde de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n

Onlardan sonra bu Kur’an her ortamda ve her \u00e7a\u011fda \u00f6rnek bir insanl\u0131k hayat\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na elveri\u015fli, eksiksiz ve a\u00e7\u0131k bir hayat sistemi olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsano\u011flu kendi ortam\u0131 ve kendi zaman\u0131nda belirgin \u00f6zelliklere sahip bu ilahi sistemin \u00e7er\u00e7evesinde, b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini koruyarak insanca bir hayat s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu durum sadece ilahi hayat sisteminin belirgin \u00f6zelli\u011fidir. Zaten ilahi g\u00fcc\u00fcn eseri olan her\u015feyin ortak \u00f6zelli\u011fidir bu.<\/p>\n

\u0130nsanlar kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren, hayatlar\u0131n\u0131n bir d\u00f6nemine ve bu d\u00f6nemin \u00f6zel \u015fartlar\u0131na uyan eserler yapabilirler. Fakat y\u00fcce Allah’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey s\u00fcreklilik ve eksiksizlik \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131r. Kesintisiz ve elveri\u015flilik, her zaman ve her \u015fart\u0131n ihtiyac\u0131na cevap verebilme \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n eseri olan her\u015fey, \u00f6z\u00fcn de\u011fi\u015fmezli\u011fi ile d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn de\u011fi\u015fkenli\u011fi \u00f6zelliklerini ak\u0131llara durgunluk veren bir ahenkle \u00f6n\u00fcnde bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah bu Kur’an’\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu m\u00fcbarek gecede indirmi\u015ftir. \u00d6ncelikle insanlar\u0131 uyarmak ve sak\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in: “Biz insanlar\u0131 uyarmaktay\u0131z.” \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah insan\u0131n gafil oldu\u011funu, \u00e7ok \u00e7abuk unuttu\u011funu, bu y\u00fczden uyar\u0131lmaya, sak\u0131nd\u0131r\u0131lmaya ihtiyac\u0131n\u0131n oldu\u011funu bilir.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n inmesiyle bereketlenen bu gece, Allah’\u0131n indirdi\u011fi vahiyle bir ay\u0131rd edicilik, iyi ile k\u00f6t\u00fcy\u00fc belirleyicilik niteli\u011fini kazanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

“Her hikmetli i\u015f o m\u00fcbarek gecede ay\u0131rd edilir.”<\/p>\n

Bu gecede inen Kur’an arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile her emir ay\u0131rd edilmi\u015f, her mesele \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanm\u0131\u015f, kal\u0131c\u0131 hak ile y\u00fczeysel bat\u0131l belirlenmi\u015f, s\u0131n\u0131rlar \u00e7izilmi\u015f, insanl\u0131\u011f\u0131n bu geceden itibaren k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcrecek yolculu\u011fundaki g\u00fczergah\u0131 belirleyen t\u00fcm yol i\u015faretleri dikilmi\u015ftir. \u0130nsanlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda hayat\u0131n dayanmak zorunda oldu\u011fu hi\u00e7bir temel a\u00e7\u0131klanmadan, belirlenmeden b\u0131rak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Genel ve kal\u0131c\u0131 evrensel yasalar sisteminde oldu\u011fu gibi her\u015fey ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n

Hi\u00e7 ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn bunlar y\u00fcce Allah’\u0131n iradesine, buyru\u011funa, peygamberleri insanlar\u0131 uyarmak ve insanlar aras\u0131nda ba\u015fg\u00f6steren g\u00f6r\u00fc\u015f ve inan\u00e7 ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flamak amac\u0131 ile g\u00f6ndermeye ili\u015fkin iste\u011fine uygun olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir:<\/p>\n

“Bu, kat\u0131m\u0131zdan verilen bir emirdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz el\u00e7i g\u00f6ndericiyiz.” Bunlar,k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar y\u00fcce Allah’\u0131n, insanlara y\u00f6nelik rahmetinin belirtileridir.<\/p>\n

Bu Rabbinden bir rahmettir. Allah i\u015fitendir, bilendir.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n insanlara y\u00f6nelik rahmeti en \u00e7ok Kur’an-\u0131 Kerim’in bu kolay anla\u015f\u0131l\u0131r \u00fcslubuyla indirili\u015finde belirginle\u015fiyor. Bu kolay anla\u015f\u0131l\u0131r \u00fcslubuyla Kur’an insan kalbine \u00e7ok \u00e7abuk yap\u0131\u015f\u0131yor. Kalbin tepkisi de damarlar\u0131ndaki kan dola\u015f\u0131m\u0131 gibi ger\u00e7ekle\u015fiyor. Be\u015feri varl\u0131k onurlu bir insana, insan toplulu\u011fu, g\u00fczel bir d\u00fc\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u015eu kadar\u0131 var ki bu d\u00fc\u015f g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen bir realitedir.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n getirdi\u011fi bu inan\u00e7 sistemi -eksiksizli\u011fi ile, ahenkli\u011fi ile- \u00f6z\u00fc itibari ile g\u00fczeldir. Sevilen, a\u015f\u0131k olunan, kalbin tutku ile ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir g\u00fczelliktir bu. Bu inan\u00e7 sistemi sadece eksiksizli\u011fi ile, \u00f6zenle haz\u0131rlanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile, insanl\u0131k i\u00e7in iyilik ve hay\u0131r kayna\u011f\u0131 olu\u015fu ile belirginle\u015fmiyor. Kur’an’\u0131n getirdi\u011fi bu inan\u00e7 sisteminin sahip oldu\u011fu bu \u00f6zellikler y\u00fccele y\u00fccele \u00f6rne\u011fin kemal\/eksiksizlik \u00f6zelli\u011fi sempatik ve ho\u015f bir g\u00fczellik\/cemal d\u00fczeyine ula\u015f\u0131yor. G\u00fczelli\u011fin bu eri\u015filmez d\u00fczeyinde par\u00e7alar en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar ele al\u0131n\u0131yor. Sonra kendi i\u00e7inde ahenkli bir b\u00fct\u00fcn haline getiriliyor. Ve hep birlikte b\u00fcy\u00fck temele ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n

“Bu Rabbinden bir rahmettir.” Kur’an’\u0131n bu m\u00fcbarek gecede getirdi\u011fi inan\u00e7 sistemi Rabbinden insanlara y\u00f6nelik bir rahmettir. “Allah i\u015fitendir, bilendir”. Her\u015feyi i\u015fitir ve her\u015feyi bilir. Her\u015feyi indirirse onu insanlar\u0131n s\u00f6zlerine ve yapt\u0131klar\u0131na ili\u015fkin bilgisine g\u00f6re indirir. Onlar\u0131 d\u00fczeltmeye elveri\u015fli kanunlar\u0131, yasalar\u0131, iyili\u011fe y\u00f6neltici direktifleri bu bilgisi uyar\u0131nca g\u00f6nderir.<\/p>\n

Evreni kontrol\u00fcnde tutan y\u00fcce Allah’t\u0131r. \u0130\u00e7indeki canl\u0131-cans\u0131z varl\u0131klar\u0131 O korur: : “E\u011fer kesin olarak inan\u0131yorsan\u0131z bilin ki Allah’\u0131 g\u00f6klerin, yerin ve ikisi aras\u0131nda bulunanlar\u0131n Rabbidir.”<\/p>\n

\u015eu halde O’nun insanlar\u0131 y\u00f6netmek \u00fczere indirdi\u011fi kitap, O’nun evren \u00fczerindeki genel Rabbl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc temsil ediyor. Bu kitap evreni y\u00f6nlendiren yasalar sistemini b\u00fct\u00fcnleyen ilkeler i\u00e7eriyor. Burada kesin inan\u00e7tan s\u00f6zedilmesi, m\u00fc\u015friklerin kar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7arp\u0131k ve tutars\u0131z inan\u00e7 sistemlerine y\u00f6nelik bir i\u015farettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6kleri ve yeri yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyor sonra da tutup onun d\u0131\u015f\u0131nda Rabbler ediniyorlard\u0131. Onlar\u0131n bu tutumlar\u0131 s\u00f6zkonusu ger\u00e7e\u011fin i\u00e7lerinde nas\u0131l belirsizle\u015fti\u011finin, y\u00fczeyselle\u015fti\u011finin, kal\u0131c\u0131l\u0131ktan ve kesinlikten uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtisiydi.<\/p>\n

\u00d6ld\u00fcrme ve hayat verme g\u00fcc\u00fcne sahip tek ilah O’dur. O’dur hem \u00f6ncekilerin hem de sonrakilerin Rabbi:<\/p>\n

“O’ndan ba\u015fka ilah yoktur, ya\u015fat\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Sizin de Rabbiniz, \u00f6nceki atalar\u0131n\u0131z\u0131n da Rabbidir.”<\/p>\n

Ya\u015fatma ve \u00f6ld\u00fcrme herkesin g\u00f6rebildi\u011fi iki olgudur. Ve bu iki olgu b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fmaktad\u0131r. Bunu anlamak i\u00e7in basit bir bak\u0131\u015f, k\u0131sac\u0131k bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yeterlidir. \u00d6l\u00fcm sahnesi de t\u0131pk\u0131 hayat sahnesi gibi, t\u00fcm g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle, t\u00fcm \u015fekilleriyle insan kalbini etkiler, derinden sarsar, onu harekete ge\u00e7irir, etkilenmeye, tepki g\u00f6stermeye haz\u0131r hale getirir, uyar\u0131c\u0131lar\u0131 alg\u0131lay\u0131p olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermesini sa\u011flar. Bunun i\u00e7in Kur’an-\u0131 Kerim’de s\u0131k\u00e7a \u00f6l\u00fcmden s\u00f6zedilir, duygular \u00f6l\u00fcme y\u00f6neltilir. \u0130kide bir \u00f6l\u00fcm hat\u0131rlat\u0131larak insan kalbi uyar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Heyecan ve co\u015fku bu d\u00fczeye ula\u015f\u0131nca surenin ak\u0131\u015f\u0131 konuya ara veriyor ve bu mesele kar\u015f\u0131s\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131 anlatmaya ge\u00e7iyor. Ne yaz\u0131k ki onlar, oyuna, e\u011flenceye al\u0131nacak taraf\u0131 bulunmayan b\u00f6ylesine \u00f6nemli bir meselede ger\u00e7e\u011fe yak\u0131\u015fmayan, \u00e7eli\u015fkili bir tav\u0131r i\u00e7indedirler: <\/p>\n

9- Fakat onlar \u015f\u00fcphe i\u00e7inde e\u011flenip duruyorlar.<\/p>\n

10- G\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zetle.<\/p>\n

11- Duman, insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyecektir. Bu, ac\u0131 bir azabt\u0131r.<\/p>\n

12- “Rabbimiz, bizden azab\u0131 kald\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc biz art\u0131k inan\u0131yoruz”derler.<\/p>\n

13- Art\u0131k onlar nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alacaklar? \u00d6\u011f\u00fct alma zaman\u0131 ge\u00e7ti. Oysa kendilerine ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klayan bir el\u00e7i gelmi\u015fti.<\/p>\n

14- Ondan y\u00fcz \u00e7evirdiler “Bu, deli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde e\u011fitilmi\u015f biridir” dediler.<\/p>\n

15- Bit sizden azab\u0131 birazc\u0131k kald\u0131raca\u011f\u0131z, fakat siz yine inkara d\u00f6neceksiniz.<\/p>\n

16- O g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle \u00e7arpar\u0131z; zira Biz \u00f6\u00e7 al\u0131c\u0131y\u0131z!<\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim \u015f\u00f6yle diyor: Onlar b\u00f6ylesine \u00f6nemli bir mesele kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011fleniyorlar. Bu de\u011fi\u015fmez ayetlerden ku\u015fku duyuyorlar. \u015eu halde onlar\u0131 o deh\u015fet verici, o zorlu g\u00fcn gelip \u00e7atana kadar kendi hallerine b\u0131rak:<\/p>\n

“G\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zetle.” “Duman insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyecektir. Bu ac\u0131 bir azapt\u0131r.”<\/p>\n

\u0130lk ku\u015fak m\u00fcsl\u00fcmanlar duman ayetini farkl\u0131 bi\u00e7imlerde yorumlam\u0131\u015flar. Baz\u0131s\u0131na g\u00f6re, bu ayette s\u00f6zkonusu edilen, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc g\u00f6\u011f\u00fc kaplayacak dumand\u0131r. Bu duman\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 beklemeye ili\u015fkin tehdit de Kur’an’da s\u0131k s\u0131k tekrarlanan t\u00fcrden bir k\u0131yamet tehdididir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131yamet hem onlar\u0131n hem de Peygamber efendimizin g\u00f6zledi\u011fi bir gelecektir. Baz\u0131s\u0131 ise \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: Hay\u0131r, s\u00f6ylendi\u011fi gibi duman\u0131n g\u00f6\u011f\u00fc b\u00fcr\u00fcmesi ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sonra Peygamber efendimizin duas\u0131 sonucu bu azap m\u00fc\u015friklerin \u00fczerinden kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi bu iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bir \u00f6zetini ve dayanaklar\u0131n\u0131 sunuyoruz. Ard\u0131ndan y\u00fcce Allah’\u0131n yolumuzu ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 oranda bunlar\u0131 de\u011ferlendirip bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131z ve Allah’\u0131n izniyle bunu do\u011fru kabul edece\u011fiz.<\/p>\n

S\u00fcleyman b. Mihran el-A’me\u015f, Ebu’d-Duha M\u00fcslim b. Subayh’a dayanarak Mesruk’un \u015f\u00f6yle dedi\u011fini anlat\u0131r: “Bir ara Kinde kap\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki Kufe mescidine girdi\u011fimizde g\u00f6rd\u00fck ki bir adam arkada\u015flar\u0131na “O g\u00fcn g\u00f6k g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirecek…” ayetini anlat\u0131yor. \u015e\u00f6yle diyordu adam: Biliyor musunuz bu duman nedir? Bu, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc g\u00f6\u011f\u00fc b\u00fcr\u00fcyecek dumand\u0131r. Bu duman m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n kulaklar\u0131n\u0131 ve g\u00f6zlerini t\u0131kayacak, m\u00fc’minleri de nezleye benzer bir \u015fekilde etkileyecektir… Kalk\u0131p Abdullah ibni Mes’ud’un Allah ondan raz\u0131 olsun yan\u0131na gittik ve adam\u0131n s\u00f6zlerini kendisine anlatt\u0131k. \u0130bni Mes’ud yan\u0131 \u00fczere uzanm\u0131\u015ft\u0131, s\u00f6ylenenleri duyunca deh\u015fet i\u00e7inde kalk\u0131p oturdu ve \u015f\u00f6yle dedi: Allah sizin peygamberinize \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “De ki: `Ben sizden bir \u00fccret istemem. Ve ben zorlay\u0131c\u0131lardan de\u011filim.” (Sad suresi, 86) Hi\u00e7 ku\u015fkusuz ki\u015finin bilmedi\u011fi bir konuda “Allah herkesten daha iyi bilir” demesi ilmin gere\u011fidir. \u015eimdi ben size olay\u0131 anlatay\u0131m. Kurey\u015fliler m\u00fcsl\u00fcman olmakta gecikince ve Peygamber efendimize kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca, Peygamberimiz de onlar\u0131n t\u0131pk\u0131 Hz. Yusuf d\u00f6nemindeki gibi k\u0131tl\u0131\u011fa u\u011framalar\u0131 i\u00e7in bedduada bulundu. Bunun \u00fczerine bir kurakl\u0131k, bir k\u0131tl\u0131k ba\u015fg\u00f6sterdi, insanlar a\u00e7 kalmaya ba\u015flad\u0131lar. \u00d6yle ki kemik ve le\u015f bile yediler. Ba\u015flar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p g\u00f6\u011fe bak\u0131yor, dumandan ba\u015fka bir\u015fey g\u00f6remiyorlard\u0131. -Bu hadisi onlardan bir ba\u015fkas\u0131 da burada \u015fu ifadeyi kullanm\u0131\u015ft\u0131r: Adam ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p g\u00f6\u011fe bak\u0131yor, ama a\u00e7l\u0131ktan g\u00f6zleri karar\u0131yor ve dumana benzer bir k\u00fctleden ba\u015fka bir\u015fey g\u00f6remiyordu-. Y\u00fcce Allah “G\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zetle. Duman insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyecektir. Bu, ac\u0131 bir azapt\u0131r” buyurdu. Bunun \u00fczerine Peygamber efendimize gidip “Ya Resulallah Mudaro\u011fullar\u0131 i\u00e7in Allah’tan ya\u011fmur iste. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar yok olmak \u00fczeredirler” dediler. Peygamberimiz Allah’tan ya\u011fmur istedi ve ya\u011fmur ya\u011fd\u0131. Y\u00fcce Allah bunun \u00fczerine \u015f\u00f6yle buyurdu: “Biz sizden azab\u0131 birazc\u0131k kald\u0131raca\u011f\u0131z, fakat siz yine inkara d\u00f6neceksiniz. ” Abdullah ibni Mes’ud \u015f\u00f6yle dedi: K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc m\u00fc\u015friklerin azab\u0131 kald\u0131r\u0131lacak m\u0131? Ama onlar tekrar refaha kavu\u015funca eski hallerine d\u00f6nd\u00fcler. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah \u015fu ayeti indirdi: “O g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle \u00e7arpar\u0131z, zira biz \u00f6\u00e7 al\u0131c\u0131y\u0131z.” S\u00f6zkonusu g\u00fcn, Bedir sava\u015f\u0131d\u0131r. \u0130bn-i Mes’ud derki \u015fu be\u015f olay da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir: G\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirmesi, Bizansl\u0131lar\u0131n galip gelmesi, ay\u0131n yar\u0131lmas\u0131, kafirlerin \u015fiddetle \u00e7arp\u0131lmalar\u0131 ve kafirlerin yokedilmeleri… Bu hadis Buhari ve M\u00fcslim’de yeral\u0131r. \u0130mam Ahmed M\u00fcsned’inde yer verir. Tirmizi ve Nesai tefsirlerinde, \u0130bn-i Cerir, \u0130bn-i Ebu Hatem de\u011fi\u015fik kanallardan A’me\u015f’ten aktar\u0131rlar. M\u00fccahid, Ebu Ali’ye, \u0130brahim en-Nehai, Dahhak, Atiyye el-Avfi gibi bir grup ilk ku\u015fak m\u00fcsl\u00fcman alim \u0130bn-i Mes’ud’un bu ayette i\u015faret edilen g\u00f6\u011f\u00fcn duman kaplamas\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fine ili\u015fkin yorumuna kat\u0131lm\u0131\u015flar. \u0130bn-i Cerir de bu y\u00f6nde g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6tekiler ise \u015f\u00f6yle diyorlar: G\u00f6\u011f\u00fcn duman kaplamas\u0131 hen\u00fcz ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu olay k\u0131yametin \u00f6n belirtilerinden biridir. Nitekim Ebu Serihe Huzeyfe b. Useyd el-Gifar\u00ee -Allah ondan raz\u0131 olsun- \u015f\u00f6yle der: Biz Arafa’da oturmu\u015f k\u0131yametten s\u00f6z ediyorken birden Resulullah \u00e7\u0131kageldi ve \u015f\u00f6yle buyurdu: On \u00f6n belirti ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131k\u00e7a k\u0131yamet kopmaz: G\u00fcne\u015fin batt\u0131\u011f\u0131 yerden do\u011fmas\u0131, duman, yerden \u00e7\u0131kan bir hayvan, Ye’cuc ve Me’cuc’un \u00e7\u0131kmas\u0131, Meryemo\u011flu \u0130sa’n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, Deccal, biri do\u011fuda, biri bat\u0131da ve biri de Arap yar\u0131madas\u0131nda olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 yer batmas\u0131, bir ate\u015fin Aden i\u00e7lerinden \u00e7\u0131karak insanlar\u0131 \u00f6n\u00fcne katmas\u0131 -veya topluca s\u00fcr\u00fcklemesi- bu ate\u015f insanlarla birlikte geceleyerek, onlar\u0131n \u00f6\u011flen uykusuna dald\u0131klar\u0131 yerde bekleyecektir.” Bu hadise sadece M\u00fcslim yer vermi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir \u015f\u00f6yle der: Bana Muhammed b. Avf anlatt\u0131, ona da Muhammed b. \u0130smail b. Ayya\u015f babas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6yle dedi\u011fini anlatm\u0131\u015f: Bana Damdam b. Zer’e anlatt\u0131, o da \u015eureyh b. Ubeyd’den duymu\u015f, ona da Ebu Malik el E\u015f’ar\u00ee anlatm\u0131\u015f: Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: Rabbiniz \u00fc\u00e7 \u015feye kar\u015f\u0131 sizi uyard\u0131: M\u00fc’mini nezleye yakalanm\u0131\u015f gibi tutan, kafiri de v\u00fccudundaki her delikten d\u0131\u015far\u0131 ta\u015fana kadar \u015fi\u015firen duman. \u0130kincisi yerden \u00e7\u0131kan hayvan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc deccal. Taberan\u00ee bu hadisi ayn\u0131 ifadelerle Ha\u015fim b. Zeyd’den, o da Muhammed b. \u0130smail b. Ayya\u015f’tan rivayet etmi\u015ftir. (\u0130bn-i Kesir, tefsirinde bu hadisi aktaranlar\u0131n sa\u011flam oldu\u011funu s\u00f6yler.)<\/p>\n

Yine \u0130bn-i Cerir \u015f\u00f6yle der: Bana Yakub anlatt\u0131. Ona da \u0130bn-i Aliye anlatm\u0131\u015f, o da \u0130bn-i C\u00fcreyc’den Abdullah b. Ebu Melike’nin \u015f\u00f6yle dedi\u011fini duymu\u015f: Bir g\u00fcn erkenden Abdullah \u0130bn-i Abbas’\u0131n -Allah ondan raz\u0131 olsun- yan\u0131na gittim. Bana \u015f\u00f6yle dedi: Bu gece sabaha kadar uyumad\u0131m. “Ni\u00e7in?” dedim. “Kuyruklu y\u0131ld\u0131z do\u011fdu, dediler, ben de duman\u0131n her taraf\u0131 kaplamas\u0131ndan korktum. Bu y\u00fczden sabaha kadar uyuyamad\u0131m” dedi. \u0130bn-i Ebu Hatem de babas\u0131ndan o da \u0130bn-i \u00d6mer’den, o da S\u00fcfyan’dan, o da Abdullah b. Ebu Yezid’den, o da Abdullah b. Ebu Melike’den, o da \u0130bn-i Abbas’tan rivayet etmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130bn-i Kesir tefsirinde derki: “\u00dcmmetin alimi, Kur’an’\u0131n terc\u00fcman\u0131 \u0130bn-i Abbas’a kadar uzanan bu aktar\u0131c\u0131 s\u0131ralamas\u0131 do\u011frudur. \u0130bn-i Abbas’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015fan sahabe ve onlardan sonraki ku\u015fa\u011fa mensup m\u00fcsl\u00fcman alimlerden de benzeri s\u00f6zler duyulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra sahih ve hasen hadislere yer veren kitaplarda bu konuda merfu hadisler rivayet edilmi\u015ftir. Bunlar da g\u00f6steriyor ki duman ileride ger\u00e7ekle\u015fmesi g\u00f6zetlenen bir \u00f6nbelirtidir. Nitekim Kur’an-\u0131 Kerim’in ifadesi de bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc desteklemektedir: “G\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir duman getirece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zetle.” Yani bu duman herkesin g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde a\u00e7\u0131k se\u00e7ik olacakt\u0131r. \u0130bn-i Mes’ud’un yorumuna g\u00f6re de, s\u00f6zkonusu duman a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n ve bitkinli\u011fin \u015fiddetinden g\u00f6zlerin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir hayald\u00eer. Y\u00fcce Allah’\u0131n “Duman, insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyecektir” s\u00f6z\u00fc de duman\u0131n a\u00e7\u0131k se\u00e7ik olaca\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u00fcp g\u00f6r\u00fc\u015f alanlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131, yok edece\u011fini ifade ediyor. \u015eayet bu olay s\u0131rf Mekkeli m\u00fc\u015frikleri ilgilendiren hayali bir durum olsayd\u0131 \u015f\u00f6yle bir ifade kullan\u0131lmazd\u0131: “Duman insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyecektir.” Yine y\u00fcce Allah’\u0131n “Bu, ac\u0131 bir azapt\u0131r” s\u00f6z\u00fc de bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc peki\u015ftiriyor. bu s\u00f6z onlar\u0131 yermek ve a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015ftir. T\u0131pk\u0131 \u015fu ayette oldu\u011fu gibi: “O g\u00fcn cehennem ate\u015fine \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r ve `buyrun sizin yalanlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ate\u015f budur’ denir.” (Tur suresi, 13) Belki de bu s\u00f6z\u00fc kendi aralar\u0131nda birbirlerine s\u00f6ylerler. Yine, y\u00fcce Allah buyuruyor ki: “Rabbimiz, bizden azab\u0131 kald\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc biz art\u0131k inan\u0131yoruz.” Kafirler Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131 g\u00f6zleriyle g\u00f6rd\u00fcklerinde, onun verdi\u011fi deh\u015fetli cezay\u0131 seyrettiklerinde azab\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, cezan\u0131n sona ermesini isterler. T\u0131pk\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcnde oldu\u011fu gibi: “\u0130nsanlar\u0131 azapla y\u00fczy\u00fcze gelecekleri g\u00fcn konusunda uyar. O g\u00fcn zalimler `Ey Rabbimiz, bizimle hesapla\u015fmay\u0131 yak\u0131n bir s\u00fcrenin sonuna ertele de senin \u00e7a\u011fr\u0131na olumlu cevap verip, peygamberlere uyal\u0131m’ derler. Peki vaktiyle s\u00fcrekli ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131za, hi\u00e7 \u00f6lmeyece\u011finize yemin edenler sizler de\u011fil miydiniz?” (\u0130brahim suresi, 44)<\/p>\n

Y\u00fcce Allah bu surede de \u015f\u00f6yle buyuruyor: “Art\u0131k onlar nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alacaklar? \u00d6\u011f\u00fct alma zaman\u0131 ge\u00e7ti. Oysa kendilerine ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klayan bir el\u00e7i gelmi\u015fti. Ondan y\u00fcz \u00e7evirdiler. `Bu, deli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde e\u011fitilmi\u015f biridir’ dediler.” Y\u00fcce Allah diyor ki; onlar nas\u0131l \u00f6\u011f\u00fct alacaklar? Biz daha \u00f6nce onlara bir peygamber g\u00f6ndermi\u015ftik. Bu peygamber onlara ilahi mesaj\u0131 duyurmu\u015f, onlar\u0131 ileride kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 korkun\u00e7 azap konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen onlar uyar\u0131lara kulak t\u0131kam\u0131\u015f, peygamberin sundu\u011fu mesaja burun k\u0131v\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Peygamberi onaylamam\u0131\u015f, tersine yalanlam\u0131\u015flard\u0131. “Bu adam e\u011fitilmi\u015f bir delidir” demi\u015flerdi. Bu ta t\u0131pk\u0131 \u015fu ayet gibidir: “O g\u00fcn insan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r ama bunun kendisine bir yarar\u0131 olmaz.” ( Fecr suresi, 23) \u015eu ayet de ayn\u0131 anlama geliyor: “Onlar\u0131 korktuklar\u0131 zaman bir g\u00f6rsen; art\u0131k kurtulu\u015f yoktur; cehenneme yak\u0131n bir yerde yakalanm\u0131\u015flard\u0131r. O zaman, `Allah’a inand\u0131k’ derler ama, ahiret gibi uzak bir yerden imana nas\u0131l kolayca ula\u015f\u0131rlar?” (Sebe suresi, 51-54.) Y\u00fcce Allah’\u0131n “Biz sizden azab\u0131 birazc\u0131k kald\u0131raca\u011f\u0131z. Fakat siz yine inkara d\u00f6neceksiniz.” s\u00f6z\u00fc \u015fu iki anlama da gelebilir. Birincisi \u015f\u00f6yledir: Y\u00fcce Allah diyor ki; E\u011fer \u00fczerinizdeki azab\u0131 kald\u0131rsak, sizi d\u00fcnyaya geri g\u00f6ndersek tekrar eskiden oldu\u011fu gibi kafirli\u011fe d\u00f6nersiniz, Allah’\u0131n peygamberlerini yalanlars\u0131n\u0131z. T\u0131pk\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcnde oldu\u011fu gibi: “E\u011fer biz onlara ac\u0131sak da ba\u015flar\u0131ndaki s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 gidersek yine azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenmeye \u0131srar ederler.” (M\u00fc’minun suresi, 75) Y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fc de ayn\u0131 anlama geliyor: “E\u011fer d\u00fcnyaya geri g\u00f6nderilseler yine sak\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 yola d\u00f6nerler. Onlar ger\u00e7ekten yalanc\u0131d\u0131rlar.” (En’am suresi, 28) \u0130kinci anlam\u0131 ise \u015fudur: Biz u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131z azab\u0131 sebeplerinin gecikmesinden sonra bir s\u00fcre ertelesek, size ula\u015fmas\u0131n\u0131 bir vakit bekletsek, siz yine de eski azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Dolay\u0131s\u0131yle azab\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, bir s\u00fcre geciktirilmesi, mutlaka onlar\u0131n azap i\u00e7inde olmalar\u0131n\u0131 gerektirmez. T\u0131pk\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcnde oldu\u011fu gibi: “Yaln\u0131z Yunus’un soyda\u015flar\u0131 hari\u00e7, onlar iman edince d\u00fcnya hayat\u0131nda burun buruna geldikleri peri\u015fan \u00e8dici azab\u0131 ba\u015flar\u0131ndan kald\u0131rd\u0131k ve kendilerine belirli bir s\u00fcre daha ya\u015fama f\u0131rsat\u0131 tan\u0131d\u0131k.” (Yunus suresi, 98) Yani Yunus’un soyda\u015flar\u0131 azaba \u00e7arpt\u0131r\u0131lmad\u0131lar, onlara ula\u015fmad\u0131 azap. Onlar\u0131n azaba u\u011frat\u0131lmalar\u0131n\u0131 gerektiren sebepler ask\u0131ya al\u0131nd\u0131. Katade diyor ki: Siz tekrar Allah’\u0131n azab\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceksiniz denmek isteniyor. “O g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle \u00e7arpar\u0131z; zira biz \u00f6\u00e7 al\u0131c\u0131y\u0131z” ayetini \u0130bn-i Mes’ud Bedir sava\u015f\u0131 olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130bn-i Mes’ud’u destekleyen bir grup ta ayn\u0131 do\u011frultuda g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmi\u015ftir. Biraz \u00f6nce de de\u011finildi\u011fi gibi duman konusunda da bu grup onu desteklemi\u015ftir. Yine \u0130bn-i Abbas’tan Avfi ve Ubey b. Ka’b kanal\u0131yle gelen rivayet ihtimal d\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Burada s\u00f6zkonusu olan g\u00fcn\u00fcn k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ger\u00e7i Bedir sava\u015f\u0131 da kafirlerin \u015fiddetle \u00e7arp\u0131ld\u0131klar\u0131 bir g\u00fcnd\u00fcr. \u0130bn-i Cerir der ki: Bana Yakup anlatt\u0131. O da bir grupla birlikte \u0130bn-i Aliye’den duymu\u015f, o da Halid b. Heza’n\u0131n \u0130krime’nin \u015f\u00f6yle dedi\u011fini duymu\u015f: \u0130bn-i Abbas ve \u0130bn-i Mes’ud b\u00fcy\u00fck \u00e7arpman\u0131n Bedir g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindedirler. Ben de diyorum ki, bu k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ona kadar uzanan aktar\u0131c\u0131lar zinciri do\u011frudur. Hasan el-Basri ve \u0130krime bu iki rivayetin en sahihi do\u011frultusunda g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmi\u015flerdir. En do\u011frusunu Allah bilir. \u0130bn-i Kesir’in s\u00f6zleri burada sona erdi.<\/p>\n

Biz, ayette s\u00f6z\u00fc edilen duman\u0131n k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fclece\u011fine ili\u015fkin \u0130bn-i Abbas’\u0131n tefsirini ve \u0130bn-i Kesir’in yorumunu tercih ediyoruz. Buna g\u00f6re duman, benzeri durumlarda Kur’an-\u0131 Kerim’de s\u0131k s\u0131k rastlanan bir tehdittir. Anlam\u0131 ise \u015fudur: Onlar senin sundu\u011fun mesaj\u0131n do\u011frulu\u011fundan ku\u015fku duyuyorlar ve e\u011fleniyorlar. \u015eu halde b\u0131rak onlar\u0131 ve o korkun\u00e7 g\u00fcn\u00fc bekle. O g\u00fcn g\u00f6kte b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 b\u00fcr\u00fcyen a\u00e7\u0131k se\u00e7ik bir duman belirecektir. Bu duman ac\u0131 bir azap olarak nitelendiriliyor. Onlar\u0131n azaptan burun buruna gelirken yard\u0131m istekleri de \u015f\u00f6yle tasvir ediliyor: “Rabbimiz! Bizden azab\u0131 kald\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc biz art\u0131k inan\u0131yoruz.” Y\u00fcce Allah vaktin ge\u00e7ti\u011fini vurgulayarak istedikleri yard\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor: “Onlar nasd d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct alacaklar? \u00d6\u011f\u00fct alma zaman\u0131 ge\u00e7ti. Oysa kendilerine ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klayan bir el\u00e7i gelmi\u015fti. Ondan y\u00fcz \u00e7evirdiler. `Bu, deli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde e\u011fitilmi\u015f biridir’ dediler.”<\/p>\n

Onu o yabanc\u0131 \u00e7ocuk e\u011fitiyor ve (iddialar\u0131na g\u00f6re) o bir delidir… Azab\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istedikleri ama olumlu cevap alamad\u0131klar\u0131 bu sahnenin g\u00f6lgesinde onlara \u015f\u00f6yle deniyor: \u00d6n\u00fcn\u00fczde bir f\u0131rsat var ve hen\u00fcz vakit ge\u00e7mi\u015f de\u011fildir. Sahnede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu azab\u0131n size ula\u015fmas\u0131 bir s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ve siz \u015fu anda d\u00fcnyadas\u0131n\u0131z. Yani, \u015fimdilik \u00fczerinizden azap kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yleyse, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc s\u00f6z verip de olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman-ki gibi Allah’\u0131n peygamberine, O’nun sundu\u011fu dine inan\u0131n. Su anda sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerindedir. Ama bu durum sonsuza kadar s\u00fcrmeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc birg\u00fcn bize d\u00f6neceksiniz: “O g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle \u00e7arpar\u0131z.” O g\u00fcn her taraf\u0131, Kur’an’daki tasvirini seyretti\u011finiz bir duman kaplayacakt\u0131r. “Zira biz \u00f6\u00e7 al\u0131c\u0131y\u0131z.” Allah’\u0131n ayetlerini alaya al\u0131p e\u011flenmenizden, Allah’\u0131n peygamberine “e\u011fitilmi\u015f bir deli” diyerek iftira atman\u0131zdan \u00f6\u00e7 alaca\u011f\u0131z. Oysa sizin su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131z peygamber, do\u011fru s\u00f6zl\u00fc ve g\u00fcvenilir bir el\u00e7idir…<\/p>\n

Bize g\u00f6re bu ayetleri bu \u015fekilde tefsir etmek daha do\u011frudur. Ama burada neyi kastetti\u011fini en iyi Allah bilir.<\/p>\n

Bundan sonra surenin ak\u0131\u015f\u0131 onlarla birlikte Hz. Musa’n\u0131n k\u0131ssas\u0131 ile bir ba\u015fka gezintiye \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u0131ssan\u0131n bir \u00f6zeti sunuluyor ve olaylar \u015fu yery\u00fcz\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fck \u00e7arpma sahnesiyle son buluyor. G\u00f6\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k se\u00e7ik bir duman\u0131n kaplayaca\u011f\u0131 g\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fck \u00e7arpmay\u0131 g\u00f6sterdikten sonra Firavun hanedan\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na gelenleri dikkatlere sunuyor:<\/p>\n

17- Andolsun, onlardan \u00f6nce Firavun toplumuna da imkanlar vererek s\u0131nam\u0131\u015ft\u0131k. Onlara sayg\u0131n bir peygamber gelmi\u015fti.
\n<\/strong>
\nGezinti, onlar\u0131n kalplerini uyarmak amac\u0131na y\u00f6nelik g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ifade ile ba\u015fl\u0131yor. Burada, bir peygamberin bir topluma g\u00f6nderili\u015finin bir anlamda o toplumu deneme, onlar\u0131 s\u0131nama amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu vurgulan\u0131yor. Yine Allah a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslad\u0131klar\u0131 halde, Allah’\u0131n peygamberini ve onun yan\u0131nda yeralan m\u00fcminleri \u00e7e\u015fitli eziyetlere, bask\u0131lara u\u011fratt\u0131klar\u0131 halde Allah’\u0131n ayetlerini yalanlayanlar kafirlere bir d\u00f6nemin sonuna kadar s\u00fcre tan\u0131nmas\u0131n\u0131n asl\u0131nda onlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir s\u0131nama, bir deneme oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiliyor. Peygamberin \u00f6fkelenmesinin, bask\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fcn t\u00fckenme noktas\u0131na gelmesinin, onlar\u0131n do\u011fru yolu bulmalar\u0131ndan \u00fcmit kesmesinin ard\u0131ndan korkun\u00e7 bir yakalaman\u0131n, ac\u0131 bir \u00e7arpman\u0131n olabilece\u011fi mesaj\u0131 veriliyor:<\/p>\n

“Andolsun, onlardan \u00f6nce Firavun toplumunu da imkanlar vererek s\u0131nam\u0131\u015ft\u0131k.”<\/p>\n

\u00c7e\u015fitli nimetlerle, iktidarla, yery\u00fcz\u00fc egemenli\u011fi ile, uzun s\u00fcre refah i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131na f\u0131rsat vererek zenginlik ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flay\u0131c\u0131 sebepleri ellerinin alt\u0131na vererek denedik onlar\u0131.<\/p>\n

“Onlara sayg\u0131n bir peygamber gelmi\u015fti.”<\/p>\n

Peygamberin geli\u015fi onlar\u0131 s\u0131namaya ili\u015fkin plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Onlar\u0131n bu sayg\u0131n peygambere nas\u0131l bir cevap vereceklerini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Peygamber onlara y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u015fahs\u0131na \u00e7\u0131kar sa\u011flayacak bir\u015fey istemiyordu. Tamamen kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak onlar\u0131 Allah’a \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. Her\u015feyi Allah a vermelerini ve kendilerinde bulunup ta Allah’tan esirgedikleri hi\u00e7bir \u015feyi olmamas\u0131n\u0131 istiyordu:<\/p>\n

ALLAH’A KAR\u015eI B\u00dcY\u00dcKLENMEY\u0130N<\/p>\n

18- “Ey Allah’\u0131n kullar\u0131! Bana gelin, do\u011frusu ben size g\u00f6nderilmi\u015f g\u00fcvenilir bir el\u00e7iyim.”<\/p>\n

19- `Allah’a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamay\u0131n. Ben size apa\u00e7\u0131k bir delil getiriyorum.”<\/p>\n

20 “Ben, beni ta\u015flay\u0131p \u00f6ld\u00fcrmenizden, benim de Rabbim sizin de Rabbiniz olan Allah’a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131m.”<\/p>\n

21- “E\u011fer bana inanmad\u0131n\u0131zsa bari yolumdan \u00e7ekilin.”<\/p>\n

22- Sonra Musa: “Bunlar, su\u00e7 i\u015fleyen bir toplum” diye Rabbine dua etti.<\/p>\n

23- Allah da \u015f\u00f6yle buyurdu: “Kullar\u0131m\u0131 geceleyin yola \u00e7\u0131kar; \u015f\u00fcphesiz takip olunacaks\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

24- Denizi yar\u0131p toplumunu ge\u00e7irdikten sonra oldu\u011fu gibi a\u00e7\u0131k b\u0131rak. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bo\u011fulacak bir ordudur.
\n<\/strong>
\n\u0130\u015fte bunlar kendilerine g\u00f6nderilen sayg\u0131n peygamber Musa’n\u0131n -sel\u00e2m \u00fczerine olsun- s\u00f6yledi\u011fi k\u0131sa ifadelerdir:<\/p>\n

Hz. Musa onlardan mesaj\u0131n\u0131n genel anlamda onaylanmas\u0131n\u0131, \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen maddi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc eksiksiz yerine getirmelerini ve kesin bir teslimiyet istiyor. ( “en-eddu ileyye ibadellahi” ayetinin bir di\u011fer anlam\u0131 da \u015fudur: “Allah’\u0131n kullar\u0131 \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 bana verin. Onlar\u0131 bana teslim edin ve hizmet i\u00e7in i\u015fkence i\u00e7in al\u0131koymay\u0131n.” Bu anlam y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcne uyuyor: “\u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n bizimle birlikte M\u0131s\u0131r’dan ayr\u0131lmalar\u0131na izin ver. Onlara i\u015fkence etme. (Taha suresi, 47))Allah’a kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z teslimiyeti istiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc O’nun kullar\u0131d\u0131rlar. Allah’a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamak kullara yara\u015fmaz. Bu, Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Peygamber bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 kendilerine iletiyor. Elinde de Allah’\u0131n el\u00e7isi oldu\u011funa ili\u015fkin belgesi vard\u0131r. Kalpleri kendine \u00e7eken g\u00fc\u00e7l\u00fc bir delili, s\u00f6zlerinin kar\u015f\u0131 konulmaz belirgin bir etkileyicili\u011fi vard\u0131r. \u00d6te yandan bu peygamber, kendisine sald\u0131rmalar\u0131, ta\u015flamalar\u0131 durumunda Rabbine s\u0131\u011f\u0131nmakla, kendini g\u00fcvenceye al\u0131yor. \u0130nanmaya yana\u015fmay\u0131p kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 durumunda ise, onlardan ayr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, kendilerinden uzak duraca\u011f\u0131n\u0131 belirterek onlardan da ayn\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 bekliyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu tutum insafl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, adilli\u011fin ve bar\u0131\u015fseverli\u011fin en \u00fcst noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ne var ki, azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, despotlu\u011fun insafa geldi\u011fi \u00e7ok azd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ta\u011futlar, diktat\u00f6rler hakk\u0131n serbest kalmas\u0131ndan, hi\u00e7bir zorlukla kar\u015f\u0131la\u015fmaks\u0131z\u0131n bar\u0131\u015f ortam\u0131nda halk kitlelerine ula\u015fmas\u0131ndan korkarlar. Bu y\u00fczden halka kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir sava\u015f ba\u015flat\u0131rlar. Hi\u00e7bir zaman bar\u0131\u015f yapmaya yana\u015fmazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bar\u0131\u015f\u0131n anlam\u0131, onlara g\u00f6re hakk\u0131n ilerlemesi g\u00fcnden g\u00fcne ruhlara ve kalplere egemen olmas\u0131 demektir. Bunun i\u00e7in bat\u0131l \u015fiddetle sald\u0131r\u0131r, hak taraftarlar\u0131n\u0131 ta\u015fa tutar, haktan asla vazge\u00e7mez. Ona rahat vermez, bar\u0131\u015f i\u00e7inde hareket etmesine f\u0131rsat tan\u0131maz.<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 k\u0131ssan\u0131n sonuna bir an \u00f6nce varmak i\u00e7in aradaki bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc k\u0131saca ge\u00e7iyor. T\u00fcm denemeler sonu\u00e7lan\u0131nca, Hz. Musa Firavun’un soyda\u015flar\u0131n\u0131n kendisine inanmayacaklar\u0131n\u0131, \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyeceklerini, bar\u0131\u015fa ve kendisine kar\u0131\u015fmamaya yana\u015fmayacaklar\u0131n\u0131 farkediyor. Vazge\u00e7meleri m\u00fcmk\u00fcn olmayan derin ve as\u0131l saplant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Bu durumda Rabbine s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor, en son s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131na ko\u015fuyor:<\/p>\n

“Sonra Musa `Bunlar, su\u00e7 i\u015fleyen bir toplum’ diye Rabbine dua etti.” Bir peygamber elinin dev\u015firdi\u011fi \u00fcr\u00fcnlerle Rabbine s\u0131\u011f\u0131nmaktan, i\u015fini O’na havale etmekten, nas\u0131l isterse \u00f6yle hareket etmesini g\u00f6zlemekten ba\u015fka ne yapabilir?<\/p>\n

Hz. Musa Firavun’un ve soyda\u015flar\u0131n\u0131 ger\u00e7ek birer su\u00e7lu olarak damgalay\u0131\u015f\u0131n\u0131 onaylayan bir cevap al\u0131yor Rabbinden…<\/p>\n

“Kullar\u0131m\u0131 geceleyin yola \u00e7\u0131kar; \u015f\u00fcphesiz takip olunacaks\u0131n\u0131z. Denizi yar\u0131p toplumunu ge\u00e7irdikten sonra oldu\u011fu gibi b\u0131rak. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bo\u011fulacak bir ordudur.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en “\u0130sra” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile ancak geceleyin yap\u0131lan yolculuklar ifade edilir. B\u00f6ylece ayeti kerime hem gece yolculu\u011fu anlam\u0131na gelen “isra” kelimesini hem de “gece”yi kullanarak sahneyi, yani Allah’\u0131n Kullar\u0131n\u0131n \u0130srailo\u011fullar\u0131’n\u0131n geceleyin yola \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131 sahnesini tekrarlam\u0131\u015f oluyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu ifadeyle gizlilik havas\u0131 uyand\u0131r\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n geceleyin yola \u00e7\u0131kmalar\u0131 Firavun’un g\u00f6z\u00fcnden uzak, onun bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda olmu\u015ftu. Ayetin orjinalinde ge\u00e7en “Rahv” kelimesi, durgun anlam\u0131ndad\u0131r. Y\u00fcce Allah Musa’ya ve soyda\u015flar\u0131na denizi ge\u00e7melerini, ge\u00e7tikten sonra \u00f6ylece durgun b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 emretmi\u015fti. Ama\u00e7 onlar\u0131 izleyen Firavun ve ordusunun bo\u011fulmas\u0131, b\u00f6ylece Allah’\u0131n belirledi\u011fi plan\u0131n tamamlanmas\u0131d\u0131r: “Onlar bo\u011fulacak bir ordudur.” \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sebepler aras\u0131ndan Allah’\u0131n plan\u0131 bu \u015fekilde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giriyor, ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bizzat sebepler de bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r zaten.<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 Firavun ve ordusunun suda bo\u011fulu\u015f sahnesinin anlat\u0131m\u0131n\u0131 veya sunulu\u015funu k\u0131sa kesiyor. Ger\u00e7ekle\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan bir c\u00fcmle ile yetiniyor: “Onlar bo\u011fulacak bir ordudur.” Surenin ak\u0131\u015f\u0131 bu k\u0131r\u0131p ge\u00e7iren sahneden sonra, bu sahne \u00fczerine yap\u0131lan de\u011ferlendirmeye ge\u00e7iyor. Bu de\u011ferlendirmede b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan azg\u0131n Firavun’un, zul\u00fcm ve azg\u0131nl\u0131kta ona arka \u00e7\u0131kan \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin basitli\u011fi; onun ve kurmaylar\u0131n\u0131n Allah kar\u015f\u0131s\u0131ndaki de\u011fersizli\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. Kendisine meftun olan ve ayaklar\u0131na kapanan avanesinin \u015fi\u015firmeleri ile havalara girerek, burnunu havaya kald\u0131rarak dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 varl\u0131k alemine g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6nemsizli\u011fi ortaya konuyor. Varl\u0131k aleminde, fark edilmeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck, \u00f6nemsenmeyecek kadar basittir o. Elindeki nimetler \u00e7ekip al\u0131n\u0131yor da, bunlar\u0131n yok olmas\u0131na engel olam\u0131yor. U\u011frad\u0131\u011f\u0131 bu k\u00f6t\u00fc ak\u0131betten dolay\u0131 kimse haline ac\u0131m\u0131yor: <\/p>\n

25- Onlar geride nice \u015feyler b\u0131rakt\u0131lar; bah\u00e7eler, \u00e7e\u015fmeler.<\/p>\n

26- Ekinler, g\u00fczel makamlar!<\/p>\n

27- Ve zevk\u00fc sefa s\u00fcrecekleri nice nimetler!<\/p>\n

28- \u0130\u015fte b\u00f6yle oldu ve biz onlar\u0131 ba\u015fka bir topluma miras verdik.<\/p>\n

29- Onlara g\u00f6k ve yer a\u011flamad\u0131. ve kendilerine m\u00fchlet de verilmedi.<\/strong><\/p>\n

Sahne onlar\u0131n i\u00e7inde y\u00fczd\u00fckleri nimet tablolar\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor. Bah\u00e7eler… P\u0131narlar… Ekinler… G\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 saraylar, sayg\u0131 ve h\u00fcrmetle a\u011f\u0131rland\u0131klar\u0131 k\u00f6\u015fkler… Sevin\u00e7 ve ne\u015fe i\u00e7inde yiyip i\u00e7tikleri, zevkine vard\u0131klar\u0131 nice nimetler…<\/p>\n

Sonra b\u00fct\u00fcn bunlar ellerinden \u00e7ekip al\u0131n\u0131yor. Ya da onlar bu nimetlerden uzakla\u015ft\u0131rl\u0131yorlar. Bunlara bir di\u011fer toplum miras\u00e7\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131yor. Bir ba\u015fka surede \u015f\u00f6yle buyuruluyor: “B\u00f6ylece bunlara, \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 miras\u00e7\u0131 k\u0131ld\u0131k.” (\u015euara suresi, 39) Asl\u0131nda \u0130srailo\u011fullar\u0131 Firavun’un m\u00fclk\u00fcne, saltanat\u0131na miras\u00e7\u0131 olmad\u0131lar. Ama bir ba\u015fka b\u00f6lgede, bir di\u011fer m\u00fclke miras\u00e7\u0131 oldular. \u015eu halde burada kastedilen, Firavun ve kurmaylar\u0131n\u0131n elinden \u00e7\u0131k\u0131p \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131s\u0131 olduklar\u0131 nimetin, m\u00fclk\u00fcn t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Sonra ne oldu? Sonra \u015fu yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6zleri ve g\u00f6n\u00fclleri debdebeleri ile dolduran azg\u0131nlar gittiler. Gittiler de kimse gidi\u015flerine \u00fcz\u00fclmedi. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc ve yery\u00fcz\u00fc gidi\u015flerinin fark\u0131na varmad\u0131. Onlara tan\u0131nan s\u00fcre dolunca bir daha bekletilmediler, k\u0131sk\u0131vrak yakalan\u0131\u015flar\u0131 bir dahaki sefere b\u0131rak\u0131lmad\u0131:<\/p>\n

“Onlara g\u00f6k ve yer a\u011flamad\u0131. Ve kendilerine m\u00fchlet de verilmedi.”<\/p>\n

Bu ifade onlar\u0131n ne kadar \u00f6nemsiz olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini uyand\u0131r\u0131yor. Ta\u011futlar\u0131n basit birer nesne gibi yurtlar\u0131ndan kopar\u0131l\u0131p bir tarafa f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 canland\u0131r\u0131yor. Buna g\u00f6re ne g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde ne de yery\u00fcz\u00fcnde kimse b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan zorbalar\u0131n, azg\u0131nlar\u0131n fark\u0131nda bile de\u011fildir. Yery\u00fcz\u00fcnde ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde kimse onlara \u00fcz\u00fclm\u00fcyor. Bir kar\u0131ncan\u0131n gidi\u015fi gibi sessiz, g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz gidiyorlar. Oysa daha \u00f6nce yery\u00fcz\u00fcnde zorbaca dola\u015f\u0131yor, insanlar\u0131 ezip ge\u00e7iyorlard\u0131. Ama \u015fimdi kimse gidi\u015flerine \u00fcz\u00fclm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc evren, onlar\u0131n kendisinin boyun e\u011fdi\u011fi yasalar sisteminden ayr\u0131lmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yle onlardan nefret ediyor. Evren kendisini yarat\u0131p y\u00f6nlendiren Rabbine inan\u0131yor, ama onlar alemlerin Rabbini inkar ediyorlar. Onlar i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 varl\u0131klar alemi taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f i\u011fren\u00e7 ve k\u00f6t\u00fc ruhlard\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer yery\u00fcz\u00fcnde zorbal\u0131k yapanlar bu ayetlerin i\u00e7erdi\u011fi mesaj\u0131 alg\u0131layabilselerdi, y\u00fcce Allah ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 varl\u0131klar alemi kar\u015f\u0131s\u0131nda ne kadar basit, ne kadar \u00f6nemsiz olduklar\u0131n\u0131 anlarlard\u0131. Evrenden d\u0131\u015flanm\u0131\u015f, kopar\u0131lm\u0131\u015f olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, iman ba\u011f\u0131 koptuktan sonra aralar\u0131nda ileti\u015fimi sa\u011flayacak bir ba\u011f\u0131n mevcut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlarlard\u0131.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131 sayfada ise kurtulu\u015f, sayg\u0131yla a\u011f\u0131rlanma ve se\u00e7kin bir konumda bulunma sahnesi yeral\u0131yor:<\/p>\n

30- Andolsun biz, \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 o k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc azaptan kurtard\u0131k<\/p>\n

31- Yani Firavun’dan. \u00c7\u00fcnk\u00fc aS haddi a\u015fanlardan bir zorba idi.<\/p>\n

32- Andolsun biz, \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131, bir bilgiye g\u00f6re alemlere \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131k.<\/p>\n

33- Onlara, i\u00e7inde a\u00e7\u0131k bir imtihan bulunan ayetler verdik.<\/strong><\/p>\n

Burada \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n “k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc” azaptan kurtulu\u015flar\u0131ndan s\u00f6zediliyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu ifade, zorbal\u0131\u011fa ba\u015fvurarak, b\u00fcy\u00fckl\u00fck kompleksine kap\u0131larak s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlayan despotlar\u0131n, zorbalar\u0131n \u00f6nemsiz birer nesne gibi bir kenara at\u0131l\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak yeral\u0131yor: “Yani Firavun’dan. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, haddi a\u015fanlardan bir zorba idi.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan, y\u00fcce Allah’\u0131n \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131 -iyi ve k\u00f6t\u00fc y\u00f6nlerine; b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerine ili\u015fkin kapsaml\u0131 bilgisi uyar\u0131nca- mesaj\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olarak se\u00e7mesine de\u011finiliyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu se\u00e7im onlar\u0131n zaman\u0131 i\u00e7in, o g\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k alemi i\u00e7in ge\u00e7erliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah, \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n yamukluklar\u0131na, ikide bir sapmalar\u0131na, i\u015fi a\u011f\u0131rdan almalar\u0131na ili\u015fkin olarak anlat\u0131lanlarla birlikte onlar\u0131n kendi d\u00f6nemlerindeki toplumlar aras\u0131nda daha iyi bir durumda olduklar\u0131n\u0131, mesaj\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilmeye, halifelik g\u00f6revine atanmaya daha lay\u0131k olduklar\u0131n\u0131 biliyordu. Bu da g\u00f6steriyor ki, y\u00fcce Allah mesaj\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, o g\u00fcn i\u00e7in en iyi durumda olan toplumu se\u00e7er, yard\u0131m\u0131n\u0131 onlara \u00f6zg\u00fc k\u0131lar. \u0130\u00e7lerinde kendilerini bir k\u0131lavuza, bir g\u00f6r\u00fc\u015fe ve tutarl\u0131 bir \u00e7izgiye uygun olarak Allah’a y\u00f6nelten bir \u00f6nderlik kurumu oldu\u011fu s\u00fcrece o toplum iman\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcce d\u00fczeye ula\u015fmam\u0131\u015f olsa da bu kural ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

“Onlara, i\u00e7inde a\u00e7\u0131k bir imtihan bulunan ayetler verdik.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131namak amac\u0131 ile kendilerine verdi\u011fi bu ayetlerle denemeye tabi tutuldular. S\u0131nanmalar\u0131 tamamlan\u0131p halifelik s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri d\u00f6nem sona erince y\u00fcce Allah deneme ve s\u0131nav\u0131n sonucuna g\u00f6re onlar\u0131 sap\u0131kl\u0131klar\u0131ndan ve kaypakl\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalad\u0131. Yery\u00fcz\u00fcnde onlar\u0131 kovalayanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kendilerine a\u011f\u0131r darbeler indirdi. Onlar i\u00e7in s\u00fcrekli bir a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015fl\u0131k, ezilmi\u015flik \u00f6ng\u00f6rd\u00fc. K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar yery\u00fcz\u00fcnde azg\u0131nla\u015ft\u0131klar\u0131 her seferinde kesinlikle ba\u015flar\u0131na bir felaket gelece\u011fini birliklerinin par\u00e7alanaca\u011f\u0131n\u0131, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131t\u0131lacaklar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n

\u00d6L\u00dcM B\u0130R DEFA D\u0130YENLER<\/strong><\/p>\n

Firavun ve kurmaylar\u0131n\u0131n yerle bir edili\u015fleri, Musa ve soyda\u015flar\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu, \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n Firavun’un dinden d\u00f6nd\u00fcrme ama\u00e7l\u0131 bask\u0131lar\u0131 ve i\u015fkencelerinden sonra Allah’\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi ayetlerle s\u0131nanmalar\u0131 ile ilgili bu gezintiden sonra, surenin ak\u0131\u015f\u0131 m\u00fc\u015friklerin \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015f ve mah\u015ferde toplanma konusundaki tutumlar\u0131na; ku\u015fku ve inkarlar\u0131na d\u00f6n\u00fcyor. Surenin ak\u0131\u015f\u0131 dirili\u015f. meselesi ile varl\u0131k aleminin plan\u0131n\u0131 ve binas\u0131n\u0131 hak ve ciddilik temelleri \u00fczerinde birbirine ba\u011flamak i\u00e7in bu konuya d\u00f6n\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131klar aleminin temel dayana\u011f\u0131 olan hak ve ciddilik prensipleri \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015fi ve mah\u015fer g\u00fcn\u00fc toplanmay\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

34- Bu inkarc\u0131lar da diyorlar ki:<\/p>\n

35- “Bir kez \u00f6lece\u011fiz ve her\u015fey bitecek. Biz dirilecek de\u011filiz.”<\/p>\n

36- “Do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyorsan\u0131z, babalar\u0131m\u0131z\u0131 getirin.”<\/p>\n

37- Peki onlar m\u0131 hay\u0131rl\u0131, yoksa Tubba kavmi ve onlardan \u00f6nce gelen kavimler mi? Su\u00e7 i\u015fledikleri i\u00e7in biz onlar\u0131n hepsini helak ettik<\/strong>.<\/p>\n

M\u00fc\u015frik Araplar diyorlard\u0131 ki: Bir defa \u00f6lece\u011fiz ve bunun \u00f6tesi yoktur. \u00d6l\u00fcmden sonra dirilmek, mah\u015fer g\u00fcn\u00fcnde toplanmak yoktur. Buna s\u00f6z verilen dirilme ve mah\u015ferde toplanma va’dini geride b\u0131rakan anlam\u0131nda “ilk” \u00f6l\u00fcm diyorlard\u0131. \u0130lk \u00f6l\u00fcmden sonra her\u015feyin bitti\u011fine delil olarak, \u00f6l\u00fcp giden atalar\u0131ndan hi\u00e7 kimsenin geri d\u00f6nmemi\u015f olmas\u0131n\u0131, hi\u00e7 kimsenin tekrar dirilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. \u015eayet \u00f6l\u00fcmden sonra dirilmek ger\u00e7ekse, do\u011fruysa, o zaman \u00f6len atalar\u0131m\u0131z gelsin diyorlard\u0131.<\/p>\n

Onlar bu istekte bulunurken \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015fin, mah\u015ferde toplanman\u0131n hikmetinden habersizdirler. Bunun insan varolu\u015funun halkalar\u0131ndan biri oldu\u011funu; \u00f6zel bir hikmete g\u00f6re belli bir hedefe y\u00f6nelik oldu\u011funu bilmiyorlard\u0131. Belirlenen hedef; varolu\u015fun ilk halkas\u0131nda yap\u0131lanlar\u0131n gerekli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmeleridir. Allah’\u0131n buyruklar\u0131na isteyerek boyun e\u011fenlerin, d\u00fcnya hayat\u0131nda att\u0131klar\u0131 do\u011fru ad\u0131mlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak onur verici bir ak\u0131bete ula\u015fmalar\u0131d\u0131r. Allah’\u0131n buyruklar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n koku\u015fmu\u015f bir batakl\u0131\u011fa benzer hayatlar\u0131nda att\u0131klar\u0131 \u00e7arp\u0131k ve yanl\u0131\u015f ad\u0131mlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak onur k\u0131r\u0131c\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir ak\u0131bete ula\u015fmalar\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu ilahi hikmet, insan varolu\u015funun yery\u00fcz\u00fcndeki a\u015famas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle sona ermesinden sonra yeniden dirili\u015fi ve mah\u015fer g\u00fcn\u00fcnde toplanmay\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131l\u0131yor. \u00d6l\u00fcmden sonra dirili\u015fin bir ferdin, ya da toplulu\u011fun dirili\u015f ve mah\u015feri onaylamalar\u0131 i\u00e7in istedikleri zaman ger\u00e7ekle\u015fen bir oyuncak olmas\u0131n\u0131 \u00f6nl\u00fcyor. Oysa insanlar bu meseleye ili\u015fkin gayba tan\u0131kl\u0131k etmedikleri s\u00fcrece imanlar\u0131 tamamlanmaz. Gayb\u0131n kapsam\u0131ndaki bu meseleyi peygamberler bildirmi\u015flerdir; hayat\u0131n tabiat\u0131na ve y\u00fcce Allah’\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015fa esas k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hikmetin \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin plan bunun ger\u00e7ekle\u015fmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren plan\u0131 gere\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ahirete inanmak, \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015fi do\u011frulamak i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 onlar\u0131 evrenin \u00f6z\u00fcne yerle\u015ftirilen bu planla y\u00fczy\u00fcze getirmeden \u00f6nce Tubba kavminin k\u00f6k\u00fcn\u00fcn kurutulmas\u0131na ili\u015fkin sert ifadeli bir mesajla kalplerini uyar\u0131yor. Tubbal\u0131lar Arap yar\u0131madas\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren baz\u0131 Himyer krallar\u0131n\u0131n soyda\u015flar\u0131d\u0131r. Burada i\u015faret edilen k\u0131ssay\u0131 dinleyiciler iyi bilmeliler ki, kalplerini sert bir ifadeyle uyarmak, benzeri bir ak\u0131betten sak\u0131nd\u0131rmak amac\u0131 ile h\u0131zl\u0131 tempolu bir i\u015faretle yetiniliyor:<\/p>\n

“Peki onlar m\u0131 hay\u0131rl\u0131, yoksa Tubba kavmi ve onlardan \u00f6nce gelen kavimler mi? Su\u00e7 i\u015fledikleri i\u00e7in biz onlar\u0131n hepsini helak ettik.”<\/p>\n

Bu, uyarma ama\u00e7l\u0131 hat\u0131rlatman\u0131n ve bu hat\u0131rlatman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc deh\u015fetin neden oldu\u011fu \u00fcrpermenin etkisi ge\u00e7meden surenin ak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulan plana, u\u00e7suz bucaks\u0131z evrenin kendi i\u00e7inde ahenkli olu\u015funa, bu ahengin \u00f6tesinden g\u00f6r\u00fclen hedefe, do\u011frulu\u011fa ve ince d\u00fczenlemeye dikkatlerini \u00e7ekiyor:<\/p>\n

38- Biz g\u00f6kleri, yeri ve bunlar aras\u0131nda bulunanlar\u0131 e\u011flenmek i\u00e7in yaratmad\u0131k!<\/p>\n

39- Onlar\u0131 sadece halk ilkesine dayal\u0131 olarak yaratt\u0131k. Fakat onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmiyorlar.<\/p>\n

40- H\u00fck\u00fcm g\u00fcn\u00fc, hepsinin bulu\u015faca\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

41- O g\u00fcn, dostun dosta hi\u00e7bir faydas\u0131 olmaz, yard\u0131m da g\u00f6rmezler.<\/p>\n

42- Yaln\u0131z Allah’\u0131n merhamet etti\u011fi bunun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah, \u00fcst\u00fcnd\u00fcr, esirgeyendir.<\/strong><\/p>\n

Burada \u00e7ok latif psikolojik ama\u00e7l\u0131 bir uyar\u0131 y\u00f6neltiliyor. G\u00f6klerin, yerin ve ikisinin aras\u0131ndaki canl\u0131-cans\u0131z varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015f ve mah\u015fer g\u00fcn\u00fcnde toplanma meselesi aras\u0131nda \u00e7ok ince hesaplanm\u0131\u015f bir m\u00fcnasebet vard\u0131r. Ne var ki insan\u0131n \u00f6z yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 (f\u0131trat\u0131) burada oldu\u011fu gibi dikkatle y\u00f6neldi\u011fi zaman bu m\u00fcnasebeti \u00e7ok kolay kavrar.<\/p>\n

G\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki inceli\u011fi, hikmeti, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr amac\u0131, bilin\u00e7li olarak g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmu\u015f ahengi… Her\u015feyin, yarat\u0131l\u0131\u015f amac\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ve \u00e7evresindeki varl\u0131klarla ahenk olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in, fazla ya da eksik, olmamak \u00fczere bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re yarat\u0131lmas\u0131… T\u00fcm varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f plan\u0131nda ve bi\u00e7iminde belirgin bir amac\u0131n g\u00f6zetilmesi… Ne y\u00f6nden bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n i\u00e7indeki latif ve ince planlanm\u0131\u015f yarat\u0131klarla birlikte ak\u0131llara durgunluk veren varl\u0131klar aleminin ince hesaplanm\u0131\u015f plan\u0131n\u0131n tesad\u00fcf ve bo\u015funa yarat\u0131lm\u0131\u015f olmaya yer vermemesi…<\/p>\n

Evet, bir insan b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman, bu yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n bir amac\u0131 oldu\u011funu, bo\u015funa olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hak ilkesine dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve asla bat\u0131la yer vermedi\u011fini anlar. Ayr\u0131ca bu yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n hen\u00fcz gelmemi\u015f bir sonunun oldu\u011funu, bununsa \u015fu gezegen \u00fczerindeki k\u0131sa yolculu\u011fun sonundaki \u00f6l\u00fcmle ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini, hayat\u0131n ve varl\u0131klar aleminin binas\u0131na dayanakl\u0131k eden plan\u0131n kesin mant\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ahiret ve mah\u015fer g\u00fcn\u00fc hesapla\u015fman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu d\u00fcnya hayat\u0131ndaki iyili\u011fini, yap\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve bozgunculu\u011fun do\u011fal sonucu ancak bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsano\u011flu ayn\u0131 anda hem yap\u0131c\u0131l\u0131k hem de bozgunculuk niteliklerini \u00f6z\u00fcnde bar\u0131nd\u0131r\u0131r, ikisinden birini se\u00e7me g\u00fcc\u00fcne ve iradesine sahiptir. Yolculu\u011funun sonunda bu se\u00e7iminin kar\u015f\u0131l\u0131y\u0131 g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n bu \u015fekilde iki boyutlu bir varl\u0131k olarak yarat\u0131lmas\u0131 ve y\u00fcce Allah’\u0131n eylemlerinde bo\u015funal\u0131\u011fa yer olmamas\u0131, insan varolu\u015funun belli bir ak\u0131betinin olmas\u0131n gerektiriyor ve yery\u00fcz\u00fcndeki yolculu\u011fundan sonra insan\u0131n bu ak\u0131bete ula\u015fmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte ahiret meselesinin \u00f6z\u00fc, gerek\u00e7esi budur. Bu y\u00fczden, g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki hikmete ve hedefe dikkat edilmesine ili\u015fkin direktiften sonra \u015fu ifadelere yer veriliyor:<\/p>\n

“H\u00fck\u00fcm g\u00fcn\u00fc, hepsinin bulu\u015faca\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.”<\/p>\n

“O g\u00fcn, dostun dosta hi\u00e7bir faydas\u0131 olmaz, yard\u0131m da g\u00f6rmezler.”<\/p>\n

“Yaln\u0131z Allah’\u0131n merhamet etti\u011fi bunun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r, \u015f\u00fcphesiz Allah \u00fcst\u00fcnd\u00fcr, esirgeyendir.”<\/p>\n

Bunlar \u00f6nceki ifadelerle b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak yeralan son derece do\u011fal a\u00e7\u0131klamalard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilahi hikmet insanlar\u0131n birbirinden ayr\u0131laca\u011f\u0131, hiday\u00e8t ve sap\u0131kl\u0131k aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin sonuca ba\u011flanaca\u011f\u0131, iyili\u011fin sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcp k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131lanaca\u011f\u0131, insanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm dayanaklar\u0131ndan, akrabal\u0131k ve ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131ndan soyutlanacaklar\u0131 bir g\u00fcn\u00fcn olmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. O g\u00fcn insanlar t\u0131pk\u0131 onlar\u0131 ilk kez yaratt\u0131\u011f\u0131 gibi Rabblerine tek ba\u015flar\u0131na d\u00f6necekler. Kendi elleri ile yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alacaklar. Kimseden yard\u0131m g\u00f6rmeyecekler ve kimse onlara ac\u0131mayacak. Ancak her \u015feyden \u00fcst\u00fcn, her\u015feye g\u00fcc\u00fc yeten, kullar\u0131na ac\u0131yan, \u015fefkat g\u00f6steren Rabblerinin rahmetinin kapsam\u0131na al\u0131nanlar hari\u00e7. Onlar, \u00e7al\u0131\u015fmak, amel etmek \u00fczere onun elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almak \u00fczere de tekrar onun eline d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Onlar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 ile d\u00f6n\u00fc\u015fleri aras\u0131ndaki s\u00fcre amel i\u00e7in tan\u0131nan bir f\u0131rsatt\u0131r, bir s\u0131nav alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte, evrenin plan\u0131nda, g\u00f6klerin, yerin ve ikisi aras\u0131ndaki canl\u0131-cans\u0131z varl\u0131klar\u0131n hak ilkesine dayal\u0131 olarak yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, varl\u0131k aleminde yeralan her\u015feyde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen taktirde, kendini anlatan hedefte g\u00f6zlemlenebilen ilahi hikmet bunu gerektiriyor.<\/p>\n

CEHENNEM Y\u0130YECE\u011e\u0130 ZAKKUM VE CENNET<\/strong><\/p>\n

Bu prensibin vurgulanmas\u0131ndan sonra surenin ak\u0131\u015f\u0131 onlara, her meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc sahnelerinden birini sunuyor. \u0130syanc\u0131lar\u0131n ve itaatk\u00e2rlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 azab\u0131 ve nimeti tasvir ediyor. Bu, surenin konusu ile<\/p>\n

sert atmosferi ile uyu\u015fan son derece sert bir sahnedir: <\/p>\n

43- Zakkum a\u011fac\u0131.<\/p>\n

44- G\u00fcnahkarlar\u0131n yeme\u011fidir.<\/p>\n

45- T\u0131pk\u0131 erimi\u015f madenler gibi kar\u0131nlar\u0131nda kaynar.<\/p>\n

46- S\u0131cak suyun kaynamas\u0131 gibi.<\/p>\n

47- “Tutun onu, cehennemin ortas\u0131na s\u00fcr\u00fckleyin.”<\/p>\n

48- “Sonra ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerine kaynar su azab\u0131ndan d\u00f6k\u00fcn.”<\/p>\n

49- “Tad bakal\u0131m, hani \u015ferefli olan, \u00fcst\u00fcn olan yaln\u0131z sendin?”<\/p>\n

50- \u0130\u015fte o ku\u015fkulan\u0131p durdu\u011funuz \u015fey budur!<\/p>\n

51- M\u00fcttakiler ise g\u00fcvenli bir makamdad\u0131r.<\/p>\n

52- Bah\u00e7elerde ve \u00e7e\u015fme ba\u015flar\u0131nda.<\/p>\n

53- \u0130nce ipekten ve parlak atlastan giysiler giyerek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 otururlar.<\/p>\n

54- Ayr\u0131ca onlar\u0131, iri g\u00f6zl\u00fc hurilerle de evlendirmi\u015fizdir.<\/p>\n

55- Orada, g\u00fcven i\u00e7inde, her meyveyi isterler.<\/p>\n

56- Orada ilk \u00f6l\u00fcmden ba\u015fka \u00f6l\u00fcm tatmazlar, s\u00fcrekli ya\u015farlar. ve Allah onlar\u0131 cehennem azab\u0131ndan korumu\u015ftur.<\/p>\n

57- Cehennemden korunmalar\u0131 Rabbinden bir l\u00fctuftur. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.<\/strong><\/p>\n

Sahne, zakkum a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131n yiyece\u011fi oldu\u011funu belirttikten sonra bu a\u011fac\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor. \u00dcrpertici, deh\u015fet verici, korkun\u00e7 bir sunu\u015f. Bu yiyecek kaynam\u0131\u015f ya\u011f\u0131n tortusu gibidir. T\u0131pk\u0131 kaynar su gibi kar\u0131nlar\u0131 yakmaktad\u0131r. \u0130\u015fte o, g\u00fcnahk\u00e2r da orada duruyor. Rabbine ve g\u00fcvenilir peygambere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan g\u00fcnahk\u00e2r… Ve i\u015fte y\u00fcce Allah’tan zebaniye y\u00f6nelik bir emir geliyor, onu “sayg\u0131n(!)” konumuna yara\u015f\u0131r bi\u00e7imde yakalay\u0131p s\u00fcr\u00fcklemesini istiyor.<\/p>\n

“Tutun onu, cehennemin ortas\u0131na s\u00fcr\u00fckleyin!” “Sonra bay\u0131n \u00fczerine kaynar su azab\u0131ndan d\u00f6k\u00fcn.”<\/p>\n

K\u0131sk\u0131vrak yakalay\u0131n onu. S\u00fcr\u00fckleyin cehenneme do\u011fru. Sayg\u0131 g\u00f6stermeden, ac\u0131madan, a\u015fa\u011f\u0131layarak, kaba davranarak ba\u011flay\u0131n. Orada ha\u015flayan, yakan kaynar sudan d\u00f6k\u00fcn ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131. Ba\u011flanman\u0131n, itilip kak\u0131lman\u0131n, s\u00fcr\u00fcklenmenin, yan\u0131p ha\u015flanman\u0131n yan\u0131s\u0131ra bir de azarlan\u0131yor, rezil ediliyor:<\/p>\n

“Tad bakal\u0131m, hani \u015ferefli olan, \u00fcst\u00fcn olan yaln\u0131z sendin.”<\/p>\n

Bu \u00fcst\u00fcn ve \u015ferefli olmad\u0131klar\u0131 halde, \u00fcstelik Allah’a ve O’nun peygamberine kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan \u015ferefli ve \u00fcst\u00fcn (!) kimselerin cezas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

“\u0130\u015fte o ku\u015fkulan\u0131p durdu\u011funuz \u015fey budur!”<\/p>\n

Siz, peygamberleri alaya al\u0131yor, onlar\u0131n sundu\u011fu ayetlerle e\u011flendi\u011finiz gibi bug\u00fcn\u00fcn gelece\u011finden de ku\u015fku duyuyordunuz.<\/p>\n

Sahan\u0131n bir kenar\u0131nda yakalay\u0131p s\u00fcr\u00fckleme, ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 kaynar sular d\u00f6kme, ha\u015flama, azarlama, rezil r\u00fcsva etme manzaralar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, insan\u0131n hayali bak\u0131\u015flar\u0131 bir ba\u015fka tarafa ili\u015fiyor. Birden, bug\u00fcn\u00fcn deh\u015fetinden korkan, azab\u0131ndan titreyen “M\u00fcttakiler” g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Hem de “G\u00fcvenilir bir makamda” oturuyorlar. Burada korkmuyorlar, deh\u015fet i\u00e7inde de\u011fildirler. Ne ba\u011flan\u0131yorlar, ne de itilip kak\u0131l\u0131yorlar. Yakalan\u0131p s\u00fcr\u00fcklenmiyorlar, ba\u015flar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 kaynar sular d\u00f6k\u00fclm\u00fcyor. Aksine kendilerine sunulan say\u0131s\u0131z nimetler i\u00e7inde y\u00fcz\u00fcyorlar. “Bah\u00e7elerde ve \u00e7e\u015fme ba\u015flar\u0131nda.” \u0130nce ve kal\u0131n ipekten giysiler giyerek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 koltuklara kurulup sohbet ediyorlar. B\u00fct\u00fcn bunlarla ve iri siyah g\u00f6zl\u00fc hurilerle evlendirilmeleriyle nimetler tamamlan\u0131yor. Onlar cennette ev sahibidirler ve istediklerini alabiliyorlar: “Orada g\u00fcven i\u00e7inde, her meyveyi isterler.” Bu nimetlerin t\u00fckenece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. Orada \u00f6l\u00fcm s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Bir kere \u00f6lm\u00fc\u015flerdi ve bir daha \u00f6l\u00fcm\u00fc tatmayacaklar. (Bu, m\u00fc\u015friklerin “Bir kez \u00f6lece\u011fiz ve her\u015fey bitecek! Biz dirilecek de\u011filiz.” \u015feklindeki s\u00f6zlerine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak yeral\u0131yor. Evet, bir defa \u00f6l\u00fcnecek \u00e2ma, ondan sonra cehennem ve cennet vard\u0131r.) “Ve Allah onlar\u0131 cehennem azab\u0131ndan korumu\u015ftur.” Bu, y\u00fcce Allah’\u0131n onlara y\u00f6nelik bir l\u00fctfudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc azaptan kurtulu\u015f ancak onun l\u00fctfu ile, onun merhameti ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. “Cehennemden korunmalar\u0131 Rabbinden bir l\u00fctuftur. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.” Hem de ne b\u00fcy\u00fck bir kurtulu\u015f!<\/p>\n

Bu sert ve etkisi derinlere varan sahnenin, atmosferi i\u00e7inde, peygamberlik nimetinin hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131na ve insanlar\u0131n bu nimeti yalanlaman\u0131n ak\u0131betinden kurtulmalar\u0131na ili\u015fkin bir ifadeyle sona eriyor sure:<\/p>\n


\n58- Biz o Kur’an’\u0131 senin dilinde indirerek kolayla\u015ft\u0131rd\u0131k ki, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct als\u0131nlar.<\/p>\n

59- \u00d6yleyse bekle, onlar da beklemektedirler.<\/strong><\/p>\n

Bu, surenin havas\u0131n\u0131, genel i\u00e7eri\u011fini \u00f6zetleyen bir biti\u015ftir. Bu biti\u015f c\u00fcmlesi surenin ba\u015flang\u0131c\u0131 ile, ayr\u0131ca surenin ak\u0131\u015f \u00e7izgisi ile uyu\u015fuyor. Nitekim sure kitaptan ve kitab\u0131n uyarmak ve hat\u0131rlatmak amac\u0131 ile indirili\u015finden s\u00f6z ederek ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Surenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde de kitab\u0131 yalanlayanlar\u0131 bekleyen ak\u0131bete de\u011finilmi\u015fti. “O g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle \u00e7arpar\u0131z. Zira biz \u00f6\u00e7 al\u0131c\u0131y\u0131z.!”<\/p>\n

Bu biti\u015f c\u00fcmlesi de onlara bu Kur’an’\u0131n anlay\u0131p kavrayabildikleri arap\u00e7a olarak peygamberin dilinde indirilmek suretiyle kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda somutla\u015fan Allah’\u0131n kendilerine y\u00f6nelik nimetini hat\u0131rlat\u0131yor. Bunun yan\u0131s\u0131ra, \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ama korkutucu bir ifadeyle onlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ak\u0131betinden korkutuyor:<\/p>\n

“\u00d6yleyse bekle onlar da beklemektedirler.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1- Ha, Mim. 2- Apa\u00e7\u0131k Kitab’a andolsun ki, Sure “Ha, Mim” harfleri ile ba\u015fl\u0131yor; bu iki harfe ve onlardan meydana gelen kitaba yemin gelene\u011fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bunun gibi birbirinden kopuk harflere ili\u015fkin a\u00e7\u0131klama bir \u00e7ok surenin ba\u015f\u0131nda yinelenmi\u015ftir. Kitaba yemin edildi\u011fi gibi bu harflere de yemin edilmesine gelince; b\u00fct\u00fcn harfler ger\u00e7ek birer mucizedirler ve y\u00fcce Allah’\u0131n …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1676,1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-duhan-suresinin-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2442\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}