{"id":2471,"date":"2012-01-17T14:37:51","date_gmt":"2012-01-17T14:37:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2471"},"modified":"2012-01-17T14:37:51","modified_gmt":"2012-01-17T14:37:51","slug":"zumer-suresinin-1-20-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/zumer-suresinin-1-20-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Z\u00fcmer Suresi&#8217;nin 1-20.Ayet Tefsiri &#8211; Fizilal&#8217;il Kur&#8217;an &#8211; Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p> <strong><br \/>\n1- Bu Kitab&#8217;\u0131n indirilmesi, aziz ve hikmet sahibi Allah kat\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>2- Ey Muhammed! \u015e\u00fcphesiz ki, Kitab&#8217;\u0131 sana hak olarak indirdik. O halde sen de dini Allah&#8217;a has k\u0131larak ihlas ile kulluk et.<\/p>\n<p>3- \u0130yi bil ki, halis din yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131nd\u0131r. O&#8217;ndan ba\u015fka dostlar edinerek, &#8220;Onlar bizi Allah&#8217;a yakla\u015ft\u0131rs\u0131nlar diye kulluk ediyoruz &#8221; derler. Do\u011frusu Allah, ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015feylerde h\u00fck\u00fcm verecektir. Allah, yalanc\u0131, ink\u00e2rc\u0131 insan\u0131 do\u011fru yola iletmez.<\/strong><\/p>\n<p>Sure \u015fu kesin ger\u00e7e\u011fi kesin bir bi\u00e7imde ortaya koyarak ba\u015fl\u0131yor:<\/p>\n<p>&#8220;Bu Kitab&#8217;\u0131n indirilmesi aziz ve hikmet sahibi Allah&#8217;\u0131n kat\u0131ndand\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131 indirmeye g\u00fcc\u00fc yeten aziz (Allah);<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131 nereye ve ni\u00e7in indirdi\u011fini \u00e7ok iyi bilen ve bunu bir hikmet, bir takdir ve plan gere\u011fi olarak g\u00f6nderen hakim (Allah).<\/p>\n<p>Surenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bu ger\u00e7ek \u00fczerinde uzun uzun durulmuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, surenin yakla\u015f\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ile \u00fczerinde durdu\u011fu, yerle\u015ftirilmesi ve peki\u015ftirilmesi i\u00e7in Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;in indi\u011fi ana konunun bir giri\u015fi niteli\u011findedir. Bu ana konu; Allah&#8217;\u0131n birli\u011fi, yaln\u0131z O&#8217;na kulluk, dini s\u0131rf O&#8217;na tahsis etme; O&#8217;nu, \u015firkin, ortak ko\u015fman\u0131n her \u00e7e\u015fidinden tenzih etme, arac\u0131s\u0131z ve vas\u0131tas\u0131z olarak do\u011frudan do\u011fruya O&#8217;na y\u00f6nelmedir:<\/p>\n<p>&#8220;Ey Muhammed! \u015e\u00fcphesiz ki, Kitab&#8217;\u0131 sana hak olarak indirdik.&#8221; Kitab&#8217;\u0131n, kendisi ile indirildi\u011fi hakk&#8217;\u0131n temeli, b\u00fct\u00fcn bir varl\u0131\u011f\u0131n kendisiyle ayakta durdu\u011fu s\u0131n\u0131rs\u0131z birlik ilkesidir. Surenin be\u015finci ayetinde ise \u015f\u00f6yle buyrulmaktad\u0131r: &#8220;Allah, g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratt\u0131!&#8221; Demek ki, g\u00f6klerin ve yerin kendisiyle indirildi\u011fi biricik hak budur. G\u00f6klere ve yere h\u00fckmeden d\u00fczendeki birli\u011fin tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi yegane hak (ger\u00e7ek) budur. Bu varl\u0131k aleminde, yarat\u0131c\u0131 ve yoktan var edici, elden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan her \u015feyin \u00fczerinde damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hakt\u0131r bu.<\/p>\n<p>&#8220;O halde sen de dini Allah&#8217;a has k\u0131larak ihlas ile kulluk et.&#8221;<\/p>\n<p>Burada hitab, Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;in hak ile kendisine g\u00f6nderildi\u011fi Allah&#8217;\u0131n el\u00e7isinedir. -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Bu, Peygamberimizin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 kendisine \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yoludur: Yaln\u0131z Allah&#8217;a kulluk. Dini sadece O&#8217;na tahsis etme b\u00fct\u00fcn bir hayat\u0131 bu Tevhid ilkesi \u00fczerine kurma.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131 birleme ve dini yaln\u0131z O&#8217;na tahsis etme, sadece dille bir \u00e7\u0131rp\u0131da s\u00f6yleniveren bir s\u00f6zden ibaret de\u011fildir: Bu, eksiksiz bir hayat program\u0131d\u0131r: Vicdandaki, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7ta meydana gelen bir ink\u0131lab ile ba\u015flar. Bireyin ve toplumun hayat\u0131n\u0131 ku\u015fatan b\u00fct\u00fcn bir d\u00fczen ile sona erer.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131 birleyen bir kalp, yaln\u0131z O&#8217;na boyun e\u011fer. O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131nda kimseye ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fmez. O&#8217;ndan ba\u015fkas\u0131ndan bir \u015fey istemez. Yarat\u0131klar\u0131ndan birine g\u00fcvenip dayanmaz. O&#8217;na g\u00f6re g\u00fc\u00e7l\u00fc olan yaln\u0131z Allah&#8217;d\u0131r. T\u00fcm kullar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kim ve \u00fcst\u00fcn olan yaln\u0131z O&#8217;dur. B\u00fct\u00fcn kullar g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve zay\u0131ft\u0131r O&#8217;nun yan\u0131nda. Kullar O&#8217;na ne bir fayda, ne de bir zarar verebilirler. Bu nedenle insanlar\u0131n onlardan birine ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fmesine gerek yoktur. Onlar\u0131n hepsi de kendisi gibidir; ne bir fayda, ne de zarar verebilirler kendisine. Veren de vermeyen de yaln\u0131z Allah&#8217;d\u0131r. Onun i\u00e7indir ki, Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelmeye gerek yoktur. Zira zengin olan yaln\u0131z O&#8217;dur. O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar ise fakirdir.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131 birleyen kalp, b\u00fct\u00fcn bir evrene h\u00fckmeden ilahi yasan\u0131n birli\u011fine inan\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insanlar i\u00e7in belirleyip se\u00e7ti\u011fi d\u00fczenin de bu bir olan ilahi yasan\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc oldu\u011funa kesin kanaat getirir. Bu yasaya uymad\u0131klar\u0131 takdirde insan hayat\u0131n\u0131n d\u00fczelmeyece\u011fine ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evrenle uyum i\u00e7ine girmeyece\u011fine inan\u0131r. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 Allah&#8217;\u0131 birleyen bir kalp, O&#8217;nun belirleyip se\u00e7ti\u011fi d\u00fczenlerin d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fczen se\u00e7mez. B\u00fct\u00fcn evrenin d\u00fczeniyle oldu\u011fu kadar, hayat\u0131n d\u00fczeniyle de uyum i\u00e7inde bulunan Allah&#8217;\u0131n \u015feriat\u0131ndan ba\u015fkas\u0131na uymaz.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131 birleyen kalp, kendisi ile y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bu evrende yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar aras\u0131nda bir yak\u0131nl\u0131k oldu\u011funu kavrar. Kendisine \u015fefkatle muamele eden, ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren,&#8221;&#8217;dost bir evren i\u00e7inde ya\u015far. B\u00f6ylece y\u00fcce Allah ile ve elleriyle dokundu\u011fu, g\u00f6zleriyle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, O&#8217;nun \u015faheserleriyle tam bir uyum ve i\u00e7tenlik i\u00e7inde ya\u015far. Herhangi birine eziyet etmenin veya herhangi bir \u015feyi tahrip etmenin sak\u0131ncal\u0131 bir eylem oldu\u011funun bilincine var\u0131r. \u0130nsanlar ve di\u011fer varl\u0131klarla ili\u015fkilerinde Allah&#8217;\u0131n belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaz. Her \u015feyi yaratan, her canl\u0131y\u0131 dirilten, kendisinin Rabb&#8217;i, her \u015feyin ve her canl\u0131n\u0131n Rabb&#8217;i olan Allah&#8217;\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmaz.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde Tevhid&#8217;in (Allah&#8217;\u0131 birlemenin) etkileri, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde ve duygular\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, hayat\u0131nda ve uygulamalar\u0131nda da kendisini g\u00f6sterir. Hayat\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ku\u015fatan eksiksiz, a\u00e7\u0131k ve b\u00fct\u00fcn\u00fc ile farkl\u0131 bir program belirler. B\u00f6ylece Tevhid, s\u0131rf dille s\u00f6yleniveren bir s\u00f6z olmaktan \u00f6te, bir anlam ifade etmektedir. \u0130\u015fte bu nedenle Tevhid inanc\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesine, a\u00e7\u0131klanmas\u0131na, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi Kur&#8217;an&#8217;da tekrar tekrar kendisinden s\u00f6z edilmesine bunca \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu \u00f6yle \u00f6nemli bir olgudur ki, her \u00e7a\u011fda ve her \u00e7evrede ya\u015fayan herkes onun \u00fczerinde adamak\u0131ll\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundad\u0131r. Bu anlam\u0131 ile Tevhid, anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve kavranmas\u0131 zorunlu olan geni\u015f kapsaml\u0131, b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ekli\u011fi ifade etmektedir.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130yi bil ki, halis din yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131nd\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Bu sars\u0131c\u0131 ifade ile ve y\u00fcksek yank\u0131 yapacak bir \u015fekilde bu ger\u00e7e\u011fi dile getiriyor. Hem de s\u00f6z\u00fcn giri\u015finde kullan\u0131lan &#8220;Elaa (iyi bil ki!) edat\u0131na yer vererek ve yaln\u0131z bire indirgeme metodunu kullanarak: &#8220;Halis din, yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131nd\u0131r.&#8221; B\u00f6ylece ifadenin c\u00fcmle yap\u0131s\u0131 ile, bu ger\u00e7e\u011fin anlam\u0131n\u0131 daha da peki\u015ftiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, b\u00fct\u00fcn bir hayat\u0131n \u00fczerinde kuruldu\u011fu temel kaidedir. Hatta b\u00fct\u00fcn bir varl\u0131\u011f\u0131n kendisine dayand\u0131\u011f\u0131 ana ilkedir. Onun i\u00e7in sa\u011flam bi\u00e7imde k\u00f6kle\u015fmesi, netle\u015fmesi ve b\u00f6yle kesin, ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmeyen bir \u00fcslupla a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekmektedir: &#8220;\u0130yi bil ki, halis din, yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131nd\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Sonra sure, m\u00fc\u015friklerin, Tevhid \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 bir kalkan olarak kulland\u0131klar\u0131 karma\u015f\u0131k efsaneyi ele al\u0131yor:<\/p>\n<p>&#8220;O&#8217;ndan ba\u015fka dostlar edinerek, `Onlar bizi Allah&#8217;a yakla\u015ft\u0131rs\u0131nlar diye kulluk ediyoruz&#8217; derler. Do\u011frusu Allah, ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015feylerde h\u00fck\u00fcm verecektir.&#8221;<\/p>\n<p>Arap m\u00fc\u015frikleri, kendilerinin, g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcce Allah oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediyorlard\u0131&#8230; Yaln\u0131z yarat\u0131c\u0131y\u0131 birleme ve sadece O&#8217;na kulluk yapma, O&#8217;na ortak ko\u015fmadan, dini yaln\u0131z O&#8217;na dayand\u0131rmak suretiyle ar\u0131nd\u0131rma konusunda f\u0131trat\u0131n sa\u011flam mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n gere\u011fini yapm\u0131yorlard\u0131. Meleklerin y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n k\u0131zlar\u0131 oldu\u011fu efsanesine inan\u0131yorlard\u0131. Ayr\u0131ca bu melekler ad\u0131na birtak\u0131m heykeller yaparak onlar vas\u0131tas\u0131yla meleklere tap\u0131yorlard\u0131. Sonra d\u00f6n\u00fcp meleklerin heykellerine tapmalar\u0131n\u0131n asl\u0131nda meleklere tapma anlam\u0131na gelmedi\u011fini, bunlar\u0131n Allah&#8217;a yakla\u015ft\u0131ran, O&#8217;nunla kullar aras\u0131nda arac\u0131 olan vas\u0131talar olduklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Bunlar\u0131n Allah kat\u0131nda kendilerine \u015fefaat edeceklerini ve kendilerini O&#8217;na yakla\u015ft\u0131racaklar\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015fte Lat, Menat ve Uzza gibi ilahlar, melekler ad\u0131na dikilen bu heykellerden baz\u0131lar\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Bu anlay\u0131\u015f ise, f\u0131trat\u0131n normal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve do\u011fru olan istikametinden sap\u0131p, karma\u015f\u0131k ve ayn\u0131 zamanda sa\u00e7ma bir inanca y\u00f6nelmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne melekler Allah&#8217;\u0131n k\u0131zlar\u0131yd\u0131; ne de putlar ve heykeller melekleri temsil ediyorlard\u0131. Y\u00fcce Allah b\u00f6yle bir sapmaya raz\u0131 de\u011fildi. Ne m\u00fc\u015frikler hakk\u0131nda herhangi bir \u015fefaat kabul ediyordu, ne de onlar\u0131n bu yolla kendisine yakla\u015fmalar\u0131na izin veriyordu.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131k ne zaman isl\u00e2m dininin ve ondan \u00f6nceki t\u00fcm peygamberlere g\u00f6nderilen ilahi inan\u00e7 sisteminin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kolay anla\u015f\u0131lan, ar\u0131-duru Tevhid&#8217;den sapm\u0131\u015fsa, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n (f\u0131trat\u0131n) do\u011fal mant\u0131\u011f\u0131ndan da ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn insanlar\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde, eski Araplar&#8217;\u0131n meleklere -veya meleklerin heykellerine- yapt\u0131klar\u0131 ibadetlerine benzer bir \u015fekilde azizlere ve ermi\u015flere ibadet ettiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Do\u011fal olarak bu insanlar b\u00f6ylece Allah&#8217;a yakla\u015ft\u0131klar\u0131na veya Allah kat\u0131nda onlar\u0131n \u015fefaatlar\u0131n\u0131 elde edeceklerine inan\u0131yorlar. Halbuki y\u00fcce Allah kendisine giden yolu belirlemi\u015ftir: Bu yol da, ar\u0131-duru bi\u00e7imdeki Tevhid yoludur. Tevhid yolunda b\u00f6yle ak\u0131l almaz efsanelerin \u00fcretti\u011fi arac\u0131lar\u0131n ve \u015fefaat\u00e7\u0131lar\u0131n yeri yoktur.<\/p>\n<p>&#8220;Allah, yalanc\u0131, ink\u00e2rc\u0131 insan\u0131 do\u011fru yola iletmez.&#8221;<\/p>\n<p>Onlar, Allah ad\u0131na yalan s\u00f6yl\u00fcyorlar. Meleklerin O&#8217;nun k\u0131zlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle O&#8217;na iftira ediyorlar. Bu meleklere tapman\u0131n, Allah kat\u0131nda kendilerine \u015fefaat\u00e7\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle de O&#8217;nun ad\u0131na yalan uydurmu\u015f oluyorlard\u0131. Halbuki onlar b\u00f6yle ibadet etmekle k\u00fcfre giriyorlard\u0131. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n apa\u00e7\u0131k ve kesin olan emrine kar\u015f\u0131 gelmi\u015f oluyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, kendisi ad\u0131na yalan uyduran ve kendisini ink\u00e2r edenlere do\u011fru yolu (hidayeti) g\u00f6stermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc hidayet, Allah&#8217;a y\u00f6neli\u015fin, samimiyetin, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nman\u0131n, do\u011fru yolu arzu etmenin ve bu yolu ara\u015ft\u0131rman\u0131n bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r, m\u00fckafat\u0131d\u0131r. \u0130lahi mesaj\u0131 yalan sayanlar ve ink\u00e2r edenler ise y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hidayetine ve himayesine l\u00e2y\u0131k de\u011fillerdir. Zira onlar bu halleriyle kendileri i\u00e7in O&#8217;nun yolundan uzakla\u015fmay\u0131 tercih etmi\u015f olmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u015eimdi de ayette, bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin basitli\u011fi ve tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortaya konuluyor:<br \/>\n<strong><br \/>\n4- Allah \u00e7ocuk edinmek isteseydi, yaratt\u0131klar\u0131ndan diledi\u011fini se\u00e7erdi. O bundan m\u00fcnezzehtir, y\u00fccedir. O, tek ve kahredici Allah&#8217;d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi d\u00fczeltmek i\u00e7in, tart\u0131\u015fma gere\u011fi olarak kabul edilmi\u015f bir varsay\u0131md\u0131r. Buna g\u00f6re, e\u011fer y\u00fcce Allah bir evlat edinseydi, yaratt\u0131klar\u0131ndan diledi\u011fi birini kendine evlat olarak se\u00e7erdi. Zira O&#8217;nun iradesi s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r. Ne var ki, y\u00fcce Allah kendisini bir evlat edinmekten tenzih etmektedir. \u00d6yleyse kimsenin O&#8217;na bir evlat yak\u0131\u015ft\u0131rmaya hakk\u0131 yoktur. \u0130\u015fte Allah&#8217;\u0131n iradesi de, dilemesi de, takdiri de budur. Bu da y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n, kendisini evlat ve ortaktan tenzih etmesidir.<\/p>\n<p>&#8220;O, bundan m\u00fcnezzehtir, y\u00fccedir. O, tek ve kahredici Allah&#8217;d\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah her \u015feyi yoktan var eden, her \u015feyi yaratan ve her \u015feyi idare eden tek ilah oldu\u011fu halde, ne diye evlat edinsin ki? \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey ve herkes O&#8217;nun m\u00fclk\u00fcd\u00fcr. Onu diledi\u011fi \u015fekilde kullan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>5- Allah, g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratt\u0131. Geceyi g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn \u00fczerine \u00f6rt\u00fcyor; g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de gecenin \u00fczerine sar\u0131yor. Her biri belli bir s\u00fcreye kadar y\u00f6r\u00fcngelerinde ak\u0131p giden g\u00fcne\u015f ve ay\u0131 buyruk alt\u0131nda tutar. \u0130yi bil ki, O, aziz ve \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6klerin ve yerin \u00e7ark\u0131na, gece ve g\u00fcnd\u00fcz olay\u0131na, g\u00fcne\u015f ve ay\u0131n dizgin alt\u0131na al\u0131n\u0131\u015f\u0131na dikkat \u00e7eken bu ayet, insan\u0131n f\u0131trat\u0131na, vicdan\u0131na; kendisine ne bir evlat ve ne de bir ortak yak\u0131\u015fmayan ilahl\u0131k ger\u00e7e\u011fini a\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Bu varl\u0131\u011f\u0131 yaratan ve onu yoktan var eden y\u00fcce Allah, evlada ihtiya\u00e7 duymaz. O&#8217;nunla birlikte bir ortak da s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131n birli\u011fine ili\u015fkin deliller ise, g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda izlenen metod olay\u0131nda ve bu evrene h\u00fckmeden genel yasada a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zlenmektedir. G\u00f6klere ve yere yal\u0131n bir bak\u0131\u015f dahi yaratan ve idare eden iradenin birli\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bug\u00fcne kadar evrende ke\u015ffettikleri birli\u011fin delilleri de asl\u0131nda yeterlidir. \u0130nsanlar\u0131n bug\u00fcne kadar -Allah&#8217;\u0131n birli\u011fini ortaya koyan ke\u015ffettikleri deliller de yeterlidir. Bu ke\u015fiflerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ki, insanlar\u0131n bildi\u011fi evrenin tamam\u0131, yap\u0131lar\u0131 ayn\u0131 olan atomlardan meydana gelmi\u015ftir. Bu atomlar\u0131n hepsi de ayn\u0131 karaktere, ayn\u0131 \u00f6zelli\u011fe sahip olan \u0131\u015f\u0131nlardan meydana gelmektedir. Yine bu ke\u015fiflerle a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn atomlar ve bunlardan meydana gelen b\u00fct\u00fcn k\u00fctleler s\u00fcrekli bir hareket i\u00e7indedirler. Bu konuda \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve gezegenlerin anas\u0131 d\u00fcnya ile di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n aras\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur. Her \u015feyi ku\u015fatan bu hareket, de\u011fi\u015fmeyen bir yasad\u0131r. Ne k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck atomda, ne de kocaman y\u0131ld\u0131zlarda bu hareket bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca bu hareketin bir de de\u011fi\u015fmeyen bir d\u00fczeni oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da ayr\u0131ca yaratma ve idare etmedeki birli\u011fi g\u00f6stermektedir&#8230; Her g\u00fcn insanlar, bu varl\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcnde bulunan birli\u011fin delillerinden yeni birini ke\u015ffetmektedirler. Yine bu \u00f6zde gizli olan de\u011fi\u015fmez ger\u00e7e\u011fin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131rlar. Bu ger\u00e7ek, insan\u0131n \u015feytani arzular\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fmez. E\u011filimlerine g\u00f6re sapma g\u00f6stermez. Bir an dahi geri kalmaz ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n<p>&#8220;Allah, g\u00f6kleri ve yeri hak ile yaratt\u0131.&#8221;<\/p>\n<p>Kitab&#8217;\u0131 da hak ile indiren O&#8217;dur. \u0130\u015fte bu, evren kitab\u0131nda ve Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;de bir olan hakk\u0131n, ger\u00e7e\u011fin kendisidir. Hem evren, hem de Kur&#8217;an, bu tek kaynaktan gelmi\u015ftir. Her ikisi de, yoktan var eden, \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7 sahibi ve her \u015feyi yerli yerince d\u00fczenleyen Allah&#8217;\u0131n birli\u011fini g\u00f6steren birer belgedir.<\/p>\n<p>&#8220;Geceyi g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn \u00fczerine \u00f6rt\u00fcyor; g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de gecenin \u00fczerine sar\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ifade hayret vericidir. Bu s\u00f6ze dikkat edenleri, son zamanlarda ke\u015ffedilen, d\u00fcnyan\u0131n yuvarlakl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmeye zorlamaktad\u0131r. Ben, bu &#8220;Fi-zil\u00e2l&#8221; kitab\u0131nda insanlar\u0131n ke\u015ffettikleri, ileri s\u00fcrd\u00fckleri teorilerle Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;i a\u00e7\u0131klamamaya \u00f6zen g\u00f6steriyorum. Zira insanlar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fckleri teoriler yanl\u0131\u015f da olabilir, do\u011fru da. Bug\u00fcn isbat\u0131, yar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr bunlar\u0131n. Kur&#8217;an ise de\u011fi\u015fmeyen bir ger\u00e7ektir. Do\u011frulu\u011funun belgesini bizzat kendi b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Basit ve zay\u0131f insanlar\u0131n ke\u015ffettikleri \u015feylerin O&#8217;na uygun d\u00fc\u015fmesi veya ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmesi Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bu ger\u00e7ekli\u011fini de\u011fi\u015ftiremez.<\/p>\n<p>Evet, ben bu konuda onca \u00f6zen g\u00f6stermeme ra\u011fmen Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bu ifadesi beni d\u00fcnyan\u0131n yuvarlakl\u0131\u011f\u0131 konusuna e\u011filmeye mecbur etmi\u015ftir. Bu ifade, yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcnde bulunan somut bir ger\u00e7e\u011fi tasvir etmektedir: Yuvarlak olan d\u00fcnya kendi ekseni etraf\u0131nda d\u00f6nmekte ve g\u00fcne\u015fe bakan y\u00fcz\u00fc s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmektedir. D\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015fe bakan y\u00fczeyini s\u00fcrekli \u0131\u015f\u0131k kaplamakta ve oras\u0131 g\u00fcnd\u00fcz olmaktad\u0131r. Yaln\u0131z, g\u00fcnd\u00fcz olan bu b\u00f6l\u00fcm s\u00fcrekli yerinde kalmamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya d\u00f6nmektedir. D\u00fcnya d\u00f6nd\u00fck\u00e7e, gece, daha \u00f6nce g\u00fcnd\u00fcz olan yerlerin \u00fczerini kaplamaya ba\u015flar. D\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyi yuvarlak oldu\u011fu i\u00e7in onun \u00fczerindeki g\u00fcnd\u00fcz gecenin \u00fczerine yuvarlak bir ayd\u0131nl\u0131k halinde d\u00fc\u015fer. \u0130\u015fte bu \u015fekilde hareket s\u00fcrekli devam eder. &#8220;Geceyi g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn \u00fczerine \u00f6rt\u00fcyor; g\u00fcnd\u00fcz\u00fc de gecenin \u00fczerine sar\u0131yor.&#8221; Bu c\u00fcmle, hareketin \u015feklini belirlemekte, konumunu s\u0131n\u0131rland\u0131rmakta, d\u00fcnyan\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve hareketinin t\u00fcr\u00fcn\u00fc tayin etmektedir. D\u00fcnyan\u0131n yuvarlakl\u0131\u011f\u0131 ve kendi ekseni etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili teori, Kur&#8217;an&#8217;daki ifadeyi, bu teoriyi benimsemeyen di\u011fer a\u00e7\u0131klamalardan daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Her biri belli bir s\u00fcreye kadar y\u00f6r\u00fcngelerinde ak\u0131p giden g\u00fcne\u015f ve ay\u0131 buyruk alt\u0131nda tutar.&#8221;<\/p>\n<p>G\u00fcne\u015f kendi y\u00f6r\u00fcngesinde, ay da kendi y\u00f6r\u00fcngesinde ak\u0131p gidiyor. Her ikisi de y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n emrine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 kimse onlar\u0131n ikisine h\u00fckmetti\u011fini iddia edemez. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir mant\u0131k bu ikisinin, harekete ge\u00e7iren bir g\u00fc\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 halde hareket ettiklerini de kabul edemez. Milyonlarca senede bir zerre kadar dahi \u015fa\u015fmayan b\u00f6yle dakik bir d\u00fczenin sahipsiz olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. G\u00fcne\u015f ak\u0131p gidecek, ay da ak\u0131p gitmeye devam edecektir. &#8220;Belli bir s\u00fcreye kadar.&#8221; Bu s\u00fcrenin ne zaman sona erece\u011fini Allah&#8217;dan ba\u015fka kimse bilemez.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130yi bil ki, O, aziz ve \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcc\u00fc, kudreti ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile O, bol bol ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r. Kendisi ad\u0131na yalan uyduran, kendisini ink\u00e2r eden. O&#8217;nunla birlikte ba\u015fka ilahlar edinen, (daha \u00f6nce kendilerinden s\u00f6z edilen) O&#8217;na evlat yak\u0131\u015ft\u0131ranlardan tevbe edip kendisine y\u00f6nelenleri ba\u011f\u0131\u015flar. \u00dcst\u00fcn g\u00fc\u00e7 sahibi ve \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 olan Allah&#8217;a d\u00f6n\u00fc\u015f yapmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nlerindeki yol a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Koca evrenin ufuklar\u0131na bu \u015fekilde dikkat \u00e7ekildikten sonra \u015fimdi de insanlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na bir dokunu\u015fta bulunmaya ge\u00e7iyor. Kendilerinin ve hizmetlerine verilen hayvanlar\u0131n b\u00fcnyesinde yer alan ve en yak\u0131n mucize olan &#8220;hayat&#8221;a dikkatlerini \u00e7ekmeye ge\u00e7mektedir:<\/p>\n<p><strong>6- Sizi tek bir candan yaratt\u0131; sonra ondan e\u015fini yaratt\u0131 ve sizin i\u00e7in hayvanlardan sekiz \u00e7ift meydana getirdi. Sizi annelerinizin karn\u0131nda \u00fc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7inde yarat\u0131l\u0131\u015ftan yarat\u0131l\u0131\u015fa (zigottan embriyoya embriyodan et giydirilmi\u015f kemiklere) ge\u00e7irerek yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte Rabb&#8217;iniz olan Allah budur. M\u00fclk O&#8217;nundur. O&#8217;ndan ba\u015fka ilah yoktur. \u00d6yleyse nas\u0131l oluyor da O&#8217;na kulluktan d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan, kendisinin yaratmad\u0131\u011f\u0131 ve nas\u0131l yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda Allah&#8217;\u0131n verdi\u011fi bilgiden ba\u015fka bir \u015fey bilmedi\u011fi kendi b\u00fcnyesini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman, onun de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermeyen bir b\u00fcnye oldu\u011funu, karakterinin ve \u00f6zelliklerinin ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. Bu \u00f6zellikler, onu di\u011fer varl\u0131klardan ay\u0131ran \u00f6zelliklerdir. \u0130nsanlar\u0131n t\u00fcm bireyleri, bu \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131makla bir \u00e7er\u00e7evede bulu\u015furlar. B\u00fct\u00fcn bir insanl\u0131\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 ayn\u0131d\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcnde da\u011f\u0131lm\u0131\u015f milyonlarca bireyin b\u00fct\u00fcn nesilleri ve b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeleriyle bu yap\u0131 ayn\u0131d\u0131r, de\u011fi\u015fmemektedir. \u0130nsan\u0131n e\u015fi de kendisindendir. Kad\u0131n, bu \u00f6zelliklerin detaylar\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klara ra\u011fmen erke\u011fin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 be\u015feri \u00f6zelliklerin hepsini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu da insan denen bu varl\u0131\u011f\u0131n ana \u00f6z\u00fcn\u00fcn bir oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Erkek ve kad\u0131n \u00f6z itibariyle birdir. Bu da, her iki y\u00f6n\u00fc ile onu yoktan var eden iradenin birli\u011fini g\u00f6stermektedir. \u0130nsan\u0131n b\u00fcnyesindeki bu \u00e7ift \u00f6zelli\u011fe i\u015faret edilirken hayvanlar\u0131n b\u00fcnyesinde de bulunan bu \u00f6zelli\u011fe dikkat \u00e7ekilmektedir. Bu da t\u00fcm canl\u0131larda ayn\u0131 yasan\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>&#8220;Sizin i\u00e7in hayvanlardan sekiz \u00e7ift meydana getirmi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Bu sekiz &#8220;\u00e7ift&#8221; &#8220;e\u015f&#8221; hayvan, bir ayette a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re koyun, ke\u00e7i, s\u0131\u011f\u0131r ve devedir. Her birinin erke\u011fi ve di\u015fisi vard\u0131r. Erkek de, di\u015fi de birle\u015ftikten sonra &#8220;e\u015f&#8221; ad\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Toplam olarak bunlar sekiz tanedir. Ayet-i Kerime&#8217;nin ifadesi, bunlar\u0131n Allah kat\u0131ndan g\u00f6nderildi\u011fini s\u00f6ylemekle onlar\u0131n insanlar\u0131n hizmetine verildiklerini belirtmi\u015f oluyor. Yani insan\u0131n hizmetine verilme, Allah&#8217;\u0131n kat\u0131ndan gelmi\u015ftir. Bu, Allah&#8217;\u0131n y\u00fcce kat\u0131ndan insanl\u0131k d\u00fcnyas\u0131na indirilmi\u015ftir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kat\u0131ndan insanlar\u0131n onlara h\u00fckmetmelerine izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlarda ve hayvanlarda bulunan bu \u00e7ift olma \u00f6zelli\u011finin birli\u011fine b\u00f6ylece i\u015faret edildikten sonra bebeklerin, annelerinin kar\u0131nlar\u0131nda ge\u00e7irdikleri yarat\u0131l\u0131\u015f a\u015famalar\u0131 s\u0131ras\u0131yla g\u00f6zden ge\u00e7irilmektedir:<\/p>\n<p>&#8220;Sizi annelerinizin karn\u0131nda \u00fc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7inde yarat\u0131l\u0131\u015ftan yarat\u0131l\u0131\u015fa (zigottan embriyoya, embriyodan et giydirilmi\u015f kemiklere) ge\u00e7irerek yaratm\u0131\u015ft\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Bir damla sudan kan p\u0131ht\u0131s\u0131na, bir \u00e7i\u011fnem ete, kemiklere&#8230; Bundan sonra da insanlar\u0131n t\u00fcm \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan her \u015feyi belli olmu\u015f bir organizmaya var\u0131ncaya kadar&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;\u00dc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7inde&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Bebe\u011fi \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatan kesenin karanl\u0131\u011f\u0131, bu kesenin i\u00e7ine yerle\u015fti\u011fi rahmin karanl\u0131\u011f\u0131 ve rahmin i\u00e7ine yerle\u015fti\u011fi karn\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r bu \u00fc\u00e7 karanl\u0131k. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n eli bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck h\u00fccreyi a\u015famadan a\u015famaya ge\u00e7irerek \u015fekillendirir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00f6z\u00fc bu nazik yarat\u0131\u011f\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131r ve ona \u00e7o\u011falma, geli\u015fme ve ilerleme g\u00fcc\u00fc verir. \u0130nsan b\u00fcnyesinin izledi\u011fi ad\u0131mlar\u0131 a\u015famalar\u0131 takip etme g\u00fcc\u00fc ba\u011f\u0131\u015flar. B\u00f6ylece yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n kendisi i\u00e7in belirledi\u011fi s\u00fcreyi izleyerek insan haline gelir.<\/p>\n<p>K\u0131sa zamanda ger\u00e7ekle\u015fen, ancak \u00e7ok geni\u015f boyutlar\u0131 bulunan bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn seyrini izlemek, bu de\u011fi\u015fimleri ve geli\u015fimleri d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bu basit, g\u00fc\u00e7s\u00fcz h\u00fccrenin s\u00f6z konusu karanl\u0131klarda hayret verici seyrinde kendisine k\u0131lavuzluk yapan ilgin\u00e7 \u00f6zellikler \u00fczerinde kafa yormak, insan\u0131n bilgisini, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve g\u00f6zlerinin ula\u015fabilece\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015far.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n, insan kalbinin, kendisini yoktan var eden ve yaratan y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n elini g\u00f6rmesini sa\u011flamas\u0131 gerekir. \u0130nsan, bu eli, canl\u0131, apa\u00e7\u0131k ve somut halde bulunan eserleriyle g\u00f6rmelidir. Bu ger\u00e7ek, insan\u0131, yaratma ve yoktan var etme yolundaki eserleriyle apa\u00e7\u0131k ortada bulunan birlik ger\u00e7e\u011fine inanmaya iletmelidir. \u00d6zelliklerini yitirmemi\u015f bir kalb nas\u0131l olur da bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmezlikten gelebilir?<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015fte Rabb&#8217;iniz olan Allah budur. M\u00fclk O&#8217;nundur. O&#8217;ndan ba\u015fka ilah yoktur. \u00d6yleyse nas\u0131l oluyor da O&#8217;na kulluktan d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcyorsunuz?&#8221;<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131n kesin birli\u011fini ve O&#8217;nun s\u0131n\u0131rs\u0131z kudretini g\u00f6steren bu belgeyi apa\u00e7\u0131k olarak g\u00f6sterdikten sonra onlar\u0131 vicdanlar\u0131 ile ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yor. K\u00fcf\u00fcr ile \u015f\u00fck\u00fcr aras\u0131ndaki yol ayr\u0131m\u0131nda, yolu tercih etmenin bireysel sorumlulu\u011funa do\u011frudan katlanma ile onlar\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. Yolculu\u011fun sonunu ve orada kendilerini bekleyen hesaba \u00e7ekilmeyi g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcne seriyor. O g\u00fcnde, kendilerini \u00fc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7inde yaratan ve kalblerin kendi i\u00e7lerinde gizleyebilece\u011fi her t\u00fcr gizlili\u011fi bilen Allah&#8217;\u0131n onlar\u0131 hesaba \u00e7ekece\u011fini bildiriyor:<\/p>\n<p><strong>7- E\u011fer ink\u00e2r ederseniz bilin ki, Allah sizin iman\u0131n\u0131za muhta\u00e7 de\u011fildir. Fakat kullar\u0131 i\u00e7in k\u00fcfre raz\u0131 olmaz. Ve e\u011fer \u015f\u00fckrederseniz sizden ho\u015fnut olur. Hi\u00e7bir g\u00fcnahk\u00e2r, di\u011ferinin g\u00fcnah\u0131n\u0131 \u00e7ekmez. Sonra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz Rabb&#8217;inizedir. O size, yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 haber verir. O, kalblerde olan\u0131 bilir.<\/strong><\/p>\n<p>Annelerin kar\u0131nlar\u0131nda ge\u00e7en bu yolculuk, uzun yolculu\u011fun bir a\u015famas\u0131d\u0131r. Bundan sonra kar\u0131nlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7en hayat a\u015famas\u0131 gelmektedir. Bunun ard\u0131ndan ise son a\u015fama, hesaba \u00e7ekilme ve ceza a\u015famas\u0131 yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu a\u015famalar, her \u015feyi yoktan var eden, her \u015feyi bilen ve her \u015feyden haberdar olan Allah&#8217;\u0131n d\u00fczenlenmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve zavall\u0131 kullar\u0131n hi\u00e7bir \u015feyine muhta\u00e7 de\u011fildir. Yaln\u0131z O, rahmeti ve ihsan\u0131 gere\u011fi kullar\u0131na yard\u0131m etmekte ve onlar\u0131 korumaktad\u0131r. Onlar ise alabildi\u011fine g\u00fc\u00e7s\u00fcz, alabildi\u011fine takats\u0131zd\u0131rlar!<\/p>\n<p>&#8220;E\u011fer ink\u00e2r ederseniz bilin ki, Allah sizin iman\u0131n\u0131za muhta\u00e7 de\u011fildir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130man etmeniz O&#8217;nun m\u00fclk\u00fcnde hi\u00e7bir \u015feyi artt\u0131rmaz; ink\u00e2r etmeniz de O&#8217;ndan zerre kadar bir \u015fey eksiltmez. Yaln\u0131z, Allah k\u00e2firlerin k\u00fcfr\u00fcne raz\u0131 de\u011fildir. Ve O, bu i\u015fi sevmez.<\/p>\n<p>&#8220;Fakat kullar\u0131 i\u00e7in k\u00fcfre raz\u0131 olmaz. Ve e\u011fer \u015f\u00fckrederseniz sizden ho\u015fnut olur.&#8221;<\/p>\n<p>\u015e\u00fckretmeniz O&#8217;nun ho\u015funa gider. Bu eyleminizi sever. Bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in ayr\u0131ca sizi g\u00fczelce \u00f6d\u00fcllendirir.<\/p>\n<p>Her insan yapt\u0131\u011f\u0131ndan sorumludur; kazanc\u0131ndan hesaba \u00e7ekilecektir. Kimse kimsenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131maz. Herkesin y\u00fck\u00fc, g\u00fcnah\u0131 kendi boynunad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Hi\u00e7bir g\u00fcnahk\u00e2r di\u011ferinin g\u00fcnah\u0131n\u0131 \u00e7ekmez.&#8221;<\/p>\n<p>En sonunda d\u00f6n\u00fc\u015f, y\u00fcce Allah&#8217;ad\u0131r; ba\u015fkas\u0131na de\u011fil. O&#8217;ndan ka\u00e7\u0131\u015f yok. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n yan\u0131nda hi\u00e7bir s\u0131\u011f\u0131nak yok.<\/p>\n<p>&#8220;Sonra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz Rabb&#8217;inizedir. O size yapt\u0131klar\u0131n\u0131 haber ver ir,&#8221;<\/p>\n<p>Sizin hi\u00e7bir \u015feyiniz O&#8217;ndan gizli de\u011fildir.<\/p>\n<p>&#8220;O, kalblerde olan\u0131 bilir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte son budur. \u015eunlar da do\u011fru yolun i\u015faretidir. Ve i\u015fte yol ayr\u0131m\u0131. Herkes diledi\u011fini se\u00e7ebilir. Bilerek; d\u00fc\u015f\u00fcnerek. Bildikten ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra&#8230;<\/p>\n<p>Birinci gezintide insanl\u0131\u011f\u0131n varolu\u015f hik\u00e2yesi sergilenerek onlar\u0131n kalblerine dokunulmu\u015ftu. Hepsinin tek bir canl\u0131dan yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131, bu yarat\u0131\u011f\u0131n hemcinsi ile evlendirili\u015fi, annelerinin kar\u0131nlar\u0131nda \u00fc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7inde yarat\u0131lmalar\u0131 sergilenmi\u015fti. \u0130lk etapta kendilerine insan denen varl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerini ba\u011f\u0131\u015flayan, bunun ard\u0131ndan da s\u00fcreklilik ve ilerleme, y\u00fckselme \u00f6zelliklerini ihsan eden y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n elinin kendilerine tan\u0131t\u0131lmas\u0131 ile kalblerine dokunulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Burada onlar\u0131n kalblerine b\u00efr kere daha dokunulmaktad\u0131r. \u015eimdi de s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7indeki halleri ve sevin\u00e7 i\u00e7indeki durumlar\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilerek dokunu\u015fta bulunulmaktad\u0131r. \u0130stikrars\u0131zl\u0131klar\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckleri, kuru iddia pe\u015finde s\u00fcr\u00fcklenmeleri herhangi bir yol \u00fczerinde ne de az sebat ettikleri kendilerine g\u00f6sterilmektedir. Bu hallerinden ancak, Rabb&#8217;leri olan Allah ile ba\u011flar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131, O&#8217;na y\u00f6neldikleri, O&#8217;na boyun e\u011fip itaat ettikleri, b\u00f6ylece yolu belirleyip ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frendikleri ve y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kendilerine ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 insani \u00f6zelliklerinden yararland\u0131klar\u0131 zaman kurtulabilecekleri belirtilmektedir.<\/p>\n<p><strong>8- \u0130nsan\u0131n ba\u015f\u0131na bir s\u0131k\u0131nt\u0131 gelince Rabb&#8217;ine d\u00f6nerek O&#8217;na yalvar\u0131r. Sonra Allah kat\u0131ndan bir nimet verince \u00f6nceden kime yalvarm\u0131\u015f oldu\u011funu unutuverir. Allah&#8217;\u0131n yolundan sapt\u0131rmak i\u00e7in O&#8217;na e\u015fler ko\u015far. Ey Muhammed! De ki: &#8220;\u0130nk\u00e2r\u0131nla az bir m\u00fcddet zevklen, sen cehennemliklerdensin. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n f\u0131trat\u0131 (karakteri), s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kar. Bu s\u0131rada \u00fczerindeki tortular d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. \u00dczerindeki perde a\u00e7\u0131l\u0131r. Etraf\u0131n\u0131 ku\u015fatan kuruntular, yan\u0131lg\u0131lar ayd\u0131nl\u0131k kazan\u0131r. O da Rabb&#8217;ine y\u00f6nelir. Yaln\u0131z O&#8217;na d\u00f6ner. O&#8217;ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131n kendisini bu s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtaramayaca\u011f\u0131n\u0131 kavrar. Kendilerine \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ortaklar\u0131n ve \u015fefaat\u00e7\u0131lar\u0131n yalanc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131nt\u0131lar sona erip bolluk ve rahat geldi\u011finde ise&#8230; Y\u00fcce Allah, kat\u0131ndan bir nimetle onu \u015fereflendirip ba\u015f\u0131ndaki belay\u0131 bertaraf etti\u011finde ise&#8230; S\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n dokunmas\u0131 ile f\u0131trat\u0131 yal\u0131n halde ortaya \u00e7\u0131kan bu insan\u0131n tekrar geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc, f\u0131trat\u0131n\u0131n \u00fczerini tortular\u0131n kaplad\u0131\u011f\u0131, Rabb&#8217;ine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, O&#8217;na yalvar\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve s\u0131nanma s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131z O&#8217;na kulluk etti\u011fini, O&#8217;ndan ba\u015fka kimsenin bu belay\u0131 ba\u015f\u0131ndan savmaya g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fini unuttu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsan bunlar\u0131n hepsini unutmakta ve y\u00fcce Allah&#8217;a ortak ko\u015fmaya ba\u015flamaktad\u0131r. Ya eski cahili e d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi tapt\u0131\u011f\u0131 bir tak\u0131m ilahlar edinir, ya da bir tak\u0131m de\u011ferleri, ki\u015fileri ve makamlar\u0131 ilah edinir. Bunlara i\u00e7inde \u00f6yle de\u011fer verir ki, onlar\u0131 Allah&#8217;a ortak ko\u015far. Nitekim cahiliyenin pek \u00e7ok t\u00fcr\u00fcnde bunlara benzer ortak ko\u015fmalara rastlanmaktad\u0131r. Bir de bakm\u0131\u015fs\u0131n ki, ayn\u0131 insan, cinsel arzular\u0131na, e\u011filimlerine, ihtiraslar\u0131na, korkular\u0131na, mal\u0131na, \u00e7ocuklar\u0131na, y\u00f6neticilerine ve b\u00fcy\u00fcklerine Allah&#8217;a tapt\u0131\u011f\u0131 gibi veya daha samimi bir bi\u00e7imde tapmaktad\u0131r. Bunlar\u0131, Allah&#8217;\u0131 sever gibi sevmekte veya daha fazla sevmektedir: \u015eirkin pek \u00e7ok \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r. Zira bunda \u015firkin bilinen \u015feklini alma yoktur. Fakat i\u015fin \u00f6z\u00fcne bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun koyu bir \u015firk oldu\u011fu rahatl\u0131kla kavran\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yolu izleyen insan\u0131n sonu, Allah&#8217;\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. Allah&#8217;\u0131n yolu birdir. Birka\u00e7 tane de\u011fil. \u0130badet, y\u00f6neli\u015f ve sevgide yaln\u0131z O&#8217;na y\u00f6nelmek, O&#8217;na giden yegane yoldur. Allah inanc\u0131, kalbte herhangi bir ortakl\u0131\u011fa tahamm\u00fcl etmez. Mal, \u00e7ocuk, vatan, toprak, dost ve yak\u0131n gibi hi\u00e7bir \u015feyin ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmez. Bunlar ve benzerlerinin kalbte yerle\u015fen ortakl\u0131\u011f\u0131, Allah&#8217;a ortaklar ko\u015fman\u0131n ta kendisidir. Allah&#8217;\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. Bu, yery\u00fcz\u00fcnde k\u0131sa bir s\u00fcre yararland\u0131ktan, oyaland\u0131ktan sonra cehennemle noktalanacak bir gidi\u015ftir.<\/p>\n<p>&#8220;De ki: \u0130nk\u00e2r\u0131nla az bir m\u00fcddet zevklen, sen cehennemliklerdensin.<\/p>\n<p>Ne kadar uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc de olsa bu yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her t\u00fcr nimeti k\u0131sa s\u00fcrelidir. Ne kadar ya\u015farsa ya\u015fas\u0131n, insan\u0131n bu yery\u00fcz\u00fcndeki g\u00fcnleri say\u0131l\u0131d\u0131r. Hatta b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki hayatlar\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00fcnleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda k\u0131sa bir yararlanmadan \u00f6teye gidemez.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n bu \u00e7irkin tipinin yan\u0131nda ba\u015fka bir tablosu daha \u00e7iziliyor. Bu da, s\u00fcrekli Allah korkusu ve \u00fcrpertisi ile dolu olan, Allah&#8217;\u0131 s\u00fcrekli anan, s\u0131k\u0131nt\u0131da ve bollukta O&#8217;nu unutmayan, yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n\u0131 ahiret endi\u015fesiyle ya\u015fayan, Rabb&#8217;inin rahmetine ve ihsan\u0131na ula\u015fmak isteyen insan tipidir. Varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7eklerini anlamay\u0131 sa\u011flayacak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bilgiyi meydana getirecek olan Allah ile s\u00fcrekli ba\u011f\u0131 bulunan kalb sahibidir bu insan:<\/p>\n<p><strong>9- Geceleyin secde ederek ve ayakta durarak boyun b\u00fcken, ahiretten \u00e7ekinen, Rabb&#8217;inin rahmetini dileyen kimse ink\u00e2r eden kimse gibi olur mu? De ki: &#8220;Bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?&#8221; Do\u011frusu ancak akl\u0131 selim sahipleri \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u015feffaf ve derin hisleri harekete ge\u00e7iren bir tablodur. Secdede ve ayakta g\u00f6r\u00fclen bu boyun e\u011fi\u015f, itaat ve y\u00f6neli\u015f&#8230; Ahiret endi\u015fesi ve Rabb&#8217;inin rahmetini elde etme umudu ile birlikteki bu derin hassasiyet&#8230; \u0130nsan\u0131n uzbak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatan; kalbe, g\u00f6rme, bulu\u015fma ve sinyal alma nimetini ba\u011f\u0131\u015flayan bu ar\u0131nma ve \u015feffafl\u0131k&#8230; Evet, i\u015fte bunlar,n hepsi insan\u0131n \u015feffaf ve parlak bir tablosunu \u00e7izmektedir. Bu tablo, \u00f6nceki ayetin \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu \u00e7irkin, silik tabloyu kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. \u0130ster istemez bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ger\u00e7ekle\u015fmektedir:<\/p>\n<p>&#8220;De ki: Bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?&#8221;<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek ilim, tan\u0131makt\u0131r marifettir; ger\u00e7e\u011fi kavramakt\u0131r. Bu ilim, insan\u0131n basiretini, uzbak\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7ar. \u0130nsan\u0131n bu evrende var olan de\u011fi\u015fmez ger\u00e7eklerle ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130lim, zihni dolduran, fakat evrenin b\u00fcy\u00fck ger\u00e7eklerine ula\u015ft\u0131rmayan, a\u00e7\u0131k ve somut olan nesnelerin \u00f6tesine ge\u00e7meyen kopuk ve soyut bilgiler de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte ger\u00e7ek ilme ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 marifete ula\u015fman\u0131n yolu budur. Bu yol, y\u00fcce Allah&#8217;a boyun e\u011fip O`a ibadet etme, kalbin hassasiyeti, ahiret endi\u015fesinin bilincine varma, Allah&#8217;\u0131n rahmetine ve ihsan\u0131na umut ba\u011flama, bu korku ve \u00fcrperti i\u00e7inde Allah&#8217;\u0131n kendisini g\u00f6zetti\u011fini hat\u0131rda tutmad\u0131r. \u0130\u015fte yol budur. Ancak bu yolla i\u015fin \u00f6z\u00fc kavranabilir ve tan\u0131nabilir. Bununla, g\u00f6r\u00fclen, duyulan ve denenen \u015feylerden yararlan\u0131l\u0131r. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6zlemlerin ve deneyimlerin \u00f6tesinde bulunan b\u00fcy\u00fck, de\u011fi\u015fmez ger\u00e7eklere ula\u015f\u0131labilir. Yal\u0131n deneylerin ve y\u00fczeysel g\u00f6zlemlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde duranlar ise, malumat derleyicileridir; al\u0131m de\u011fildir onlar&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;Do\u011frusu ancak akl\u0131 selim sahipleri \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Sadece duyarl\u0131, bilin\u00e7li, a\u00e7\u0131k, e\u015fyan\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeylerinin \u00f6tesinde bulunan ger\u00e7ekleri kavrayan, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve bildi\u011fi \u015feylerden yararlanan, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve dokundu\u011fu her \u015feyde Allah&#8217;\u0131 hat\u0131rlayan; Allah&#8217;\u0131 da, O&#8217;nun huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc de unutmayan kalblerin sahipleri bilebilirler.<\/p>\n<p>Bu iki tablonun sergilenmesinden sonra iman edenlere d\u00f6n\u00fcl\u00fcyor. K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nmalar\u0131 ve iyilik yapmalar\u0131 i\u00e7in onlara \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuluyor. Bu d\u00fcnyadaki k\u0131sa hayatlar\u0131n\u0131, ahiret hayat\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olan kazanc\u0131n\u0131 elde etme i\u00e7in bir vas\u0131ta yapmalar\u0131 telkin ediliyor:<\/p>\n<p><strong>10- Ey Muhammed! De ki: &#8220;Ey inanan kullar\u0131m! Rabb&#8217;inize kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n; bu d\u00fcnyada iyilik yapanlara iyilik vard\u0131r. Allah&#8217;\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 yery\u00fcz\u00fc geni\u015ftir. Ancak sabredenlere, m\u00fck\u00e2fatlar\u0131 hesaps\u0131z \u00f6denecektir. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;De ki: Ey inanan kullar\u0131m! Rabb&#8217;inize kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n.&#8221; c\u00fcmlesinde \u00f6zel bir ilgi ve iltifat vard\u0131r. Asl\u0131nda bu c\u00fcmle: &#8220;\u0130man eden kullar\u0131ma de ki&#8230;&#8221; &#8220;Onlara de ki:&#8221; &#8220;Rabb&#8217;inizden korkun&#8221; anlam\u0131ndad\u0131r. Fakat ayetin hitap \u015fekli seslenme bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Zira seslenmede a\u00e7\u0131klama ve uyarma vard\u0131r. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- onlara Ey kullar\u0131m diye hitap etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, Allah&#8217;\u0131n kullar\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte burada \u00f6zel bir iltifat vard\u0131r. Yani peygamber bu emri onlara ula\u015ft\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu s\u0131rada Allah ad\u0131na onlara hitab etmektedir. Asl\u0131nda \u00e7a\u011fr\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;dan gelmektedir. Hz. Muhammed (s.a.s.) ise bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 ilgili kimselere ula\u015ft\u0131ran bir haberciden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n<p>&#8220;Ey Muhammed! De ki:&#8221; &#8220;Ey m\u00fc&#8217;min kullar\u0131m! Rabb&#8217;inize kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n.&#8221;<\/p>\n<p>Takva, kalbteki hassasiyettir, duyarl\u0131l\u0131kt\u0131r. Sak\u0131nma ve korku ile umut ve arzu i\u00e7inde Allah&#8217;a y\u00f6nelme; yufka bir y\u00fcrek ve \u00fcrperti ile Allah&#8217;\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 ve gazab\u0131n\u0131 g\u00f6zleme duygusudur. \u0130\u015fte bu, \u00f6nceki ayetin kendisinden s\u00f6z etti\u011fi, isteyerek ve teslim olarak kullu\u011fa y\u00f6nelen Allah erlerinin g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran parlak tablosudur.<\/p>\n<p>&#8220;Bu d\u00fcnyada iyilik yapanlara iyilik vard\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ne g\u00fczel kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r! G\u00fcnleri k\u0131sa s\u00fcreli, kalma s\u00fcresi basit olan d\u00fcnyan\u0131n g\u00fczelli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, s\u00fcreklilik ve devaml\u0131l\u0131k yurdu olan cennet m\u00fck\u00e2fat\u0131 yer al\u0131yor. Bu, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insana bir l\u00fctfudur, ihsan\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7abas\u0131n\u0131n yetersizli\u011fini bilen, bu nedenle ona ikramda bulunup onu koruyan Allah&#8217;\u0131n ihsan\u0131!<\/p>\n<p>&#8220;Allah&#8217;\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 yery\u00fcz\u00fc geni\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Toprak sevgisi, \u00e7evreye al\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k, soy, yak\u0131nl\u0131k ve arkada\u015fl\u0131k ba\u011flar\u0131 sizi dava i\u00e7in hicret (g\u00f6\u00e7) etmekten al\u0131koymas\u0131n. Bunlar dininizi ya\u015famay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda, orada Allah i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fman\u0131za engel olduklar\u0131nda bu durumda yere \u00e7ak\u0131l\u0131p kalmak \u015feytan\u0131n tuzaklar\u0131ndan biridir; insan\u0131n kendi i\u00e7inde Allah&#8217;a ortak ko\u015fmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka \u015feklidir.<\/p>\n<p>Bu da Allah&#8217;\u0131n birli\u011fi ve O&#8217;ndan sak\u0131nmaktan s\u00f6z etmekte olan Kur&#8217;an&#8217;\u0131n , insan kalbinde gizli \u015firk \u00e7e\u015fitlerinden birine ho\u015f bir \u015fekilde dikkat \u00e7ekmesidir. \u0130\u015fte bu da Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;in ilahi kaynakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren bir belgedir. Yoksa insan\u0131n kalbini onu en iyi \u015fekilde g\u00f6ren yarat\u0131c\u0131s\u0131ndan, en gizli taraflar\u0131n\u0131 bilen Allah&#8217;dan ba\u015fka kim bu kadar ustal\u0131kla tedavi edebilir?<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan y\u00fcce Allah, bir yerden ba\u015fka bir yere g\u00f6\u00e7 etmenin insanlara zor geldi\u011fini bilir. \u0130nsan\u0131n bu ba\u011flardan tamamen soyutlanmas\u0131n\u0131n; al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131, r\u0131z\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131 terk etmesinin ve yeni bir yerdeki hayat \u015fartlar\u0131na uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131n insano\u011flu a\u00e7\u0131s\u0131ndan zor bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck oldu\u011funu pekala takdir eder. \u0130\u015fte bu nedenle burada sabretmeye ve bu sabr\u0131n Allah kat\u0131ndaki hadsiz-hesaps\u0131z m\u00fck\u00e2fat\u0131na da de\u011finmektedir:<\/p>\n<p>&#8220;Ancak sabredenlere, m\u00fck\u00e2fatlar\u0131 hesaps\u0131z \u00f6denecektir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Kur&#8217;an-\u0131 Kerim bu dokunu\u015fla onlar\u0131n kalblerini en duyarl\u0131 yerinden yakalamaktad\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan kalblere zor gelen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc en g\u00fczel bi\u00e7imde tedavi etmektedir. S\u0131k\u0131nt\u0131da ve zor \u015fartlarda olduklar\u0131 bir s\u0131rada bu kalblerin \u00fczerlerine yak\u0131nl\u0131k ve rahmet meltemlerini g\u00f6ndermektedir. Vatanlar\u0131n\u0131, topraklar\u0131n\u0131, ailelerini ve uyum i\u00e7inde bulunduklar\u0131 \u00e7evrelerini terk etmenin bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak onlara ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ihsan\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7maktad\u0131r&#8230; \u0130nsanlar\u0131n kalblerini en iyi bilen, onlar\u0131n girdisinden-\u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan haberi olan, onlardaki gizli depreni\u015flere var\u0131ncaya kadar her \u015feylerini g\u00f6ren y\u00fcce Allah her t\u00fcrl\u00fc noksanl\u0131ktan m\u00fcnezzehtir.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn tamam\u0131n\u0131 ahiret atmosferi ku\u015fatmaktad\u0131r. Ahiret azab\u0131n\u0131n korkusu ve o g\u00fcn\u00fcn m\u00fck\u00e2fat\u0131ndan umutlu olma her taraf\u0131 g\u00f6lgelemektedir.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcm Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- y\u00f6neltilen bir direktifle ba\u015flamaktad\u0131r. Bu direktif, onun ar\u0131-duru haldeki tevhid s\u00f6z\u00fcn\u00fc ilan etmesi, Allah taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen bir peygamber olmas\u0131na ra\u011fmen bu tevhidden sapman\u0131n ak\u0131betinden korktu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131, b\u00fct\u00fcn i\u00e7tenli\u011fi ile yoluna ve ya\u015fam bi\u00e7imlerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmesi, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131 kendi yollar\u0131 ve ya\u015fam bi\u00e7imleri ile ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmas\u0131, kendi yolu ile onlar\u0131n izledikleri yolun k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcndeki ak\u0131betini a\u00e7\u0131klamas\u0131 direktifidir.<\/p>\n<p><strong> 11- De ki: &#8220;Dini Allah&#8217;a halis k\u0131larak O&#8217;na kulluk etmekle emrolundum. &#8221;<\/p>\n<p>12- &#8220;Ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilki olmakla emrolundum. &#8221;<\/p>\n<p>13- De ki: &#8220;Ben, Rabb `ime isyan edersem, b\u00fcy\u00fck g\u00fcn\u00fcn azab\u0131ndan korkar\u0131m. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Hz. Peygamberin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- yaln\u0131z Allah&#8217;a kulluk yapmakla, dini yaln\u0131z O&#8217;na has k\u0131lmak ve bu eylemiyle m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilki olmak Allah&#8217;a kar\u015f\u0131 geldi\u011fi takdirde deh\u015fet verici g\u00fcn\u00fcn azab\u0131ndan korkmak durumunda oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131&#8230; Evet, i\u015fte bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n da Tevhid inanc\u0131n\u0131n \u0130slam\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imde yal\u0131n halde kalmas\u0131 konusunda ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131r. Bu konuda Hz. Peygamber -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Allah&#8217;\u0131n bir kuludur. O&#8217;nun konumu budur. Bunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na ta\u015famaz O. \u0130badet. konumunda b\u00fct\u00fcn kullar s\u0131ra halindedir. Bir safta yer al\u0131rlar. Yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131n zat\u0131 y\u00fccedir. T\u00fcm kullar\u0131n \u00fcst\u00fcnde tek ba\u015f\u0131na y\u00fccelir O. \u0130\u015fte ama\u00e7 da budur zaten.<\/p>\n<p>Bu durumda ilahl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131 ile kullu\u011fun anlam\u0131 tam m\u00e0nas\u0131yla belirlenmi\u015f olmaktad\u0131r. Bu iki konum birbirinden tamamen ayr\u0131l\u0131r. Art\u0131k ne birbirine kar\u0131\u015f\u0131rlar, ne de aralar\u0131nda herhangi bir benze\u015fme s\u00f6z konusu olur. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bir olma (vahdaniyet) s\u0131fat\u0131, ortaks\u0131z ve benzersiz bir bi\u00e7imde, yal\u0131n halde ortaya \u00e7\u0131kar. Mademki Hz. Muhammed (s.a.s.) yaln\u0131z Allah&#8217;a kulluk makam\u0131nda bu kadar a\u00e7\u0131k\u00e7a ve net bir tutum i\u00e7inde hareket edip O&#8217;na kar\u015f\u0131 gelmekten bu kadar korktu\u011funa g\u00f6re putlar\u0131n veya meleklerin \u015fefaat etmelerinden s\u00f6z edilebilir mi? Allah ile birlikte veya Allah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda onlara kulluk etmenin yarar\u0131ndan bahsedilebilir mi?<\/p>\n<p>\u015eimdi Hz. Peygambere, bir kere daha yolunda diretmesi; m\u00fc\u015frikleri, yollar\u0131 ve bu yollar\u0131n\u0131n ac\u0131kl\u0131 sonlar\u0131 ile ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmas\u0131n\u0131 ilan etmesi emrediliyor:<\/p>\n<p><strong>14- De ki: &#8220;Ben, dinimi Allah&#8217;a halis k\u0131larak O&#8217;na kulluk ederim.&#8221;<\/p>\n<p>15- &#8220;Ey m\u00fc\u015frikler, siz de Allah&#8217;dan ba\u015fka diledi\u011finize kulluk edin. &#8221; De ki: &#8220;Ziyana u\u011frayanlar, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc hem kendilerini, hem de ailelerini ziyana sokanlard\u0131r. Dikkat edin, i\u015fte bu, apa\u00e7\u0131k bir ziyand\u0131r. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Bir kere daha ilan ediyor. Ben yoluma devam ediyorum. Yaln\u0131z Allah&#8217;a kulluk ediyorum. Yaln\u0131z O&#8217;na boyun e\u011fiyorum. Siz ise diledi\u011finiz yolda y\u00fcr\u00fcmeye devam edin. Allah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda diledi\u011finize kulluk edin. Fakat bu gidi\u015finizin sonu \u00f6yle bir h\u00fcsranla neticelenecektir ki, ondan daha b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcsran d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez. Cehenneme var\u0131p dayanacak olan canlar\u0131n\u0131n h\u00fcsran\u0131. M\u00fc&#8217;min de olsalar, k\u00e2fir de olsalar ailelerini yitirme h\u00fcsran\u0131. M\u00fc\u015frikler iman eden ailelerinden mahrum kal\u0131rlar. Zira onlar bir yola, kendileri ba\u015fka bir yola gideceklerdir. Kendileri gibi m\u00fc\u015frik olan ailelerini de hepsi birlikte cehenneme yuvarlanarak yitirirler:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015fte bu, apa\u00e7\u0131k bir ziyand\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>\u015eimdi de bu apa\u00e7\u0131k h\u00fcsran\u0131n manzaras\u0131 sergileniyor:<br \/>\n<strong><br \/>\n16- Onlar\u0131n \u00fcstlerinde ate\u015ften g\u00f6lgeler, altlar\u0131nda da ate\u015ften g\u00f6lgeler vard\u0131r. \u0130\u015fte Allah, kullar\u0131n\u0131 bu azab\u0131yla korkutuyor. Ey kullar\u0131m! Benden korkun.<\/strong><\/p>\n<p>Bu, ger\u00e7ekten deh\u015fet verici bir manzarad\u0131r. Kendileri de bu karanl\u0131k ate\u015f tabakalar\u0131 aras\u0131nda. Ate\u015f kendilerini sar\u0131yor ve \u00fczerlerine \u00e7\u00f6k\u00fcyor. Her yerlerini ate\u015f sar\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu, ger\u00e7ekten korkun\u00e7 bir manzarad\u0131r. Y\u00fcce Allah bu tabloyu, daha kullar\u0131 bu yery\u00fcz\u00fcndeyken sunuyor kendilerine. Belki kendilerini bu ate\u015fin yolunda al\u0131koyacak i\u015fler yaparlar diye. O g\u00fcn\u00fcn azab\u0131yla korkutuyor onlar\u0131; umulur ki, bu yolla sak\u0131n\u0131rlar:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015fte Allah kullar\u0131n\u0131 bu azab\u0131yla korkutuyor.&#8221;<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca sak\u0131nmalar\u0131, korunmalar\u0131 ve teslim olmalar\u0131 i\u00e7in onlara \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyor:<\/p>\n<p>&#8220;Ey kullar\u0131m! Benden korkun.&#8221;<\/p>\n<p>Tablonun \u00f6b\u00fcr yan\u0131nda kurtulanlar duruyor. Bu k\u00f6t\u00fc ak\u0131betten korkup sak\u0131nanlar yer al\u0131yor:<\/p>\n<p><strong>17- Ta\u011futa kulluk etmekten ka\u00e7\u0131nan ve Allah&#8217;a y\u00f6nelenlere m\u00fcjde var. M\u00fcjdele kullar\u0131m\u0131.<\/p>\n<p>18- Onlar ki, s\u00f6z\u00fc dinler ve onun en g\u00fczeline uyarlar. \u0130\u015fte onlar, Allah&#8217;\u0131n kendilerini do\u011fru yola iletti\u011fi kimselerdir. \u0130\u015fte onlar ak\u0131l sahipleridir.<\/strong><\/p>\n<p>Ayet-i kerimede ge\u00e7en &#8220;Ta\u011fut&#8221; kavram\u0131 t\u0131pk\u0131 melek\u00fbt, azam\u00fbt ve raham\u00fbt gibidir. Tu\u011fyan masdar\u0131n\u0131n, \u00e7oklu\u011fu ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ifade eden bir kipidir bu. Ta\u011fut, ta\u015fk\u0131nl\u0131k yapan ve s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan her \u015feydir. Ta\u011futa ibadet yapmak-tan sak\u0131nanlar, herhangi bir \u015fekilde Allah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki nesnelere kulluk yapmaktan sak\u0131nanlar\u0131n kendileridir. Yaln\u0131z Rabb&#8217;lerine y\u00f6nelenler, yaln\u0131z O&#8217;na d\u00f6n\u00fc\u015f yapanlar, yaln\u0131z O&#8217;na kar\u015f\u0131 kulluk makam\u0131nda duranlar da onlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte, &#8220;Bunlara m\u00fcjde vard\u0131r.&#8221; Bu m\u00fcjde onlara y\u00fcceler aleminden gelmektedir. Peygamber Allah&#8217;\u0131n emri ile onu kendilerine a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: &#8220;M\u00fcjdele kullar\u0131m\u0131&#8221; Bu, ger\u00e7ekten y\u00fcce bir m\u00fcjdedir. Bu m\u00fcjdeyi kendilerine getiren de onurland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f peygamberdir. Bu dahi tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir nimettir!<\/p>\n<p>Bu m\u00fcjdelenen insanlar\u0131n en belirgin vas\u0131flar\u0131 kulak verdikleri s\u00f6zleri g\u00fczel dinleyip; kalplerinin bu s\u00f6zlerin iyisini, g\u00fczel olanlar\u0131n\u0131 al\u0131p geriye kalanlar\u0131n\u0131 terk etmeleridir. Kalpleri ve ruhlar\u0131 ar\u0131nd\u0131ran g\u00fczel s\u00f6zlerden ba\u015fkas\u0131 onlar\u0131n i\u00e7lerini a\u00e7maz ve ilgilerini \u00e7ekmez. Temiz olan g\u00f6n\u00fcl, temiz ve g\u00fczel s\u00f6ze a\u00e7\u0131l\u0131r. Onu al\u0131r ve ona kar\u015f\u0131l\u0131k verir. K\u00f6t\u00fc olan g\u00f6n\u00fcl ise ancak k\u00f6t\u00fc s\u00f6zden ba\u015fkas\u0131na a\u00e7\u0131lmaz ve yaln\u0131z ona kar\u015f\u0131l\u0131k verir.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015fte onlar, Allah&#8217;\u0131n kendilerini do\u011fru yola iletti\u011fi kimselerdir.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah onlar\u0131n kalplerinde iyilik oldu\u011funu bildi\u011finden onlar\u0131, s\u00f6z\u00fcn g\u00fczeline kulak a\u00e7maya ve onu al\u0131p kabul etmeye y\u00f6neltmi\u015ftir. Zaten do\u011fru yola iletmek yaln\u0131z Allah&#8217;a mahsustur.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015fte onlar ak\u0131l sahipleridir.&#8221;<\/p>\n<p>Akl\u0131 selim, sahibini ar\u0131nmaya ve kurtulu\u015fa ileten ak\u0131ld\u0131r. Ar\u0131nma ve kurtulu\u015f yolunu izlemeyenin sanki akl\u0131 elinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Sanki o, Allah&#8217;\u0131n kendisine verdi\u011fi bu nimetten mahrumdur.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n ahirette nimet i\u00e7erisinde olu\u015f sahneleri sergilenmeden \u00f6nce ta\u011futa kulluk yapanlar\u0131n cehenneme girdikleri belirtiliyor. Ve hi\u00e7 kimsenin onlar\u0131 bu ate\u015ften kurtaramayaca\u011f\u0131 ifade ediliyor:<\/p>\n<p><strong>19- Hakk\u0131nda azab h\u00fckm\u00fc kesinle\u015fmi\u015f, ate\u015fte o!an kimseyi sen mi kurtaracaks\u0131n?<\/strong><\/p>\n<p>Burada hitap Peygamberimize y\u00f6neltilmektedir. Onlar\u0131 i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ate\u015ften Peygamber dahi kurtaramayaca\u011f\u0131na g\u00f6re O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131nda kim kurtarabilir?<\/p>\n<p>Ate\u015fe girecek olanlar, oran\u0131n azab\u0131n\u0131 hak ettikleri i\u00e7in sanki \u015fimdi ate\u015f i\u00e7indedirler. Oraya girecek olanlar\u0131n bu sahnesinin \u00f6n\u00fcne Rabb&#8217;lerinden sak\u0131nan ve Allah&#8217;\u0131n kendilerini korkuttu\u011fu \u015feylerden korkanlar\u0131n sahnesi yerle\u015ftiriliyor:<br \/>\n<strong><br \/>\n20- Fakat Rabb&#8217;lerinden korkanlar i\u00e7in \u00fcst \u00fcste yap\u0131lm\u0131\u015f, altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan k\u00f6\u015fkler vard\u0131r. Bu, Allah&#8217;\u0131n verdi\u011fi s\u00f6zd\u00fcr. Allah verdi\u011fi s\u00f6zden caymaz.<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcst \u00fcste bina edilen katlardan olu\u015fan k\u00f6\u015fklerin ve onlar\u0131n alt\u0131ndan akan \u0131rmaklar\u0131n sergiledi\u011fi manzara, cehennem ehlinin altlar\u0131n\u0131 ve \u00fcstlerini kat kat saran ate\u015f sahnesini kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;in ifade \u00fcslubu, sahneleri g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sererken bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dengelemeye, bu simetrik ifade tarz\u0131na her zaman riayet etmektedir.<\/p>\n<p>Bu, Allah&#8217;\u0131n vaadidir. Allah&#8217;\u0131n vaadi mutlaka yerine gelir. Y\u00fcce Allah, verdi\u011fi s\u00f6ze muhalefet etmez.<\/p>\n<p>Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;le ilk olarak muhatap olan m\u00fcsl\u00fcmanlar bu sahneleri hayatlar\u0131nda birer ger\u00e7ek olarak ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Onlar\u0131n kalbleri bunlar\u0131 seyrediyor, hissediyor ve g\u00f6r\u00fcyordu. G\u00f6rd\u00fckleri manzaralardan etkileniyor, \u00fcrperiyor ve onlara kar\u015f\u0131l\u0131k veriyorlard\u0131. \u0130\u015fte bu nedenle i\u00e7 alemleri bu kadar de\u011fi\u015febildi; bu yery\u00fcz\u00fcnde hayatlar\u0131 ahiret bilinci ve ger\u00e7e\u011fi ile \u015fekillendi. Onlar, hayatta olduklar\u0131 halde bu ahireti ya\u015f\u0131yorlar ve onunla diriliyorlard\u0131. \u0130\u015fte m\u00fcsl\u00fcman\u0131n, Allah&#8217;\u0131n vaadini bu \u015fekilde anlamas\u0131, b\u00f6yle kabullenmesi gerekmektedir.<\/p>\n<p>Surenin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, g\u00f6kten ya\u011fmurun indirilmesiyle yerdeki bitkinin dirilmesine, canlanmas\u0131na ve k\u0131sa bir d\u00f6nem sonra hayat\u0131n\u0131n sona ermesine dikkat \u00e7ekilmektedir. D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n ge\u00e7ici olan ger\u00e7ekli\u011fini ortaya koymas\u0131 i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman bu \u00f6rnek verilmektedir. Olaylar\u0131 g\u00fczel bi\u00e7imde alg\u0131layabilen ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp de\u011ferlendirebilen ak\u0131l sahiplerinin bu \u00f6rnek \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve onu g\u00fczelce alg\u0131lamalar\u0131 i\u00e7in bir direktif de veriliyor bu b\u00f6l\u00fcmde. G\u00f6kten indirilen ya\u011fmurdan s\u00f6z edilmesi nedeniyle kalpleri diriltmesi ve g\u00f6n\u00fclleri ferahlatmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6kten indirilen Kitab&#8217;a i\u015faret edilmektedir. Hem de bu kitaba a\u00e7\u0131k olan kalplerin korku ve \u00fcrperi\u015fle, yumu\u015fayarak ve huzura kavu\u015farak onu benimsediklerini tasvir ederek. Allah&#8217;\u0131n zikrine kulak verip kabul edenlerin ak\u0131betleri ile Allah&#8217;\u0131n zikrine kar\u015f\u0131 kalpleri kat\u0131la\u015fanlar\u0131n sonlar\u0131n\u0131 tasvir ederek. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda sure, Tevhid ger\u00e7e\u011fine y\u00f6neliyor. Tek ilaha kulluk eden adamla de\u011fi\u015fik ilahlara kulluk yapan adam\u0131n halini bir \u00f6rnekle ortaya koyuyor. Bu iki adam\u0131n durumu bir olmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6rnekleri de bir de\u011fildir. T\u0131pk\u0131 ge\u00e7imsiz efendilerin emrinde \u00e7al\u0131\u015fan adam\u0131n hal\u0131 ile hi\u00e7 kimseyle \u00e7eki\u015fmeyen tek efendiye ba\u011fl\u0131 adam\u0131n durumunun ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1- Bu Kitab&#8217;\u0131n indirilmesi, aziz ve hikmet sahibi Allah kat\u0131ndad\u0131r. 2- Ey Muhammed! \u015e\u00fcphesiz ki, Kitab&#8217;\u0131 sana hak olarak indirdik. O halde sen de dini Allah&#8217;a has k\u0131larak ihlas ile kulluk et. 3- \u0130yi bil ki, halis din yaln\u0131z Allah&#8217;\u0131nd\u0131r. O&#8217;ndan ba\u015fka dostlar edinerek, &#8220;Onlar bizi Allah&#8217;a yakla\u015ft\u0131rs\u0131nlar diye kulluk ediyoruz &#8221; derler. Do\u011frusu Allah, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2471","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2471"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2471\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}