{"id":2493,"date":"2012-01-19T15:41:18","date_gmt":"2012-01-19T15:41:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2493"},"modified":"2012-01-19T15:41:18","modified_gmt":"2012-01-19T15:41:18","slug":"lokman-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/lokman-suresinin-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Lokman Suresi’nin Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

1- Elif, lam, mim.<\/p>\n

2- Bunlar, hikmetli Kitab’\u0131n ayetleridir.<\/p>\n

3- Bunlar g\u00fczel davrananlara yol g\u00f6sterici ve rahmettir.<\/p>\n

4- \u0130\u015fte onlar ki, namaz k\u0131larlar, zek\u00e2t verirler, ahirete de kesin olarak inan\u0131rlar.<\/p>\n

5- \u0130\u015fte onlar Rabb’lerinin g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu do\u011fru bir yol \u00fczeredirler ve kurtulu\u015fa erenlerdir.<\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n “Elif, lam, mim”den olu\u015fan kopuk harflerle olmas\u0131 ve bunlar\u0131n “Bunlar, hikmetli Kitab’\u0131n ayetleridir” olarak tan\u0131t\u0131lmas\u0131 -harflerle ba\u015flayan surelerde ki, gibi- Kitab’\u0131n ayetlerinin bu harflerin t\u00fcr\u00fcnden olu\u015ftu\u011funa dikkat \u00e7ekmek i\u00e7indir. Kitab’\u0131n hikmetle nitelendirilmesinin se\u00e7ilmesi ise; hikmet konusunun bu surede yinelenir olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla da, Kitab’\u0131n Kur’an-\u0131 Kerim’in y\u00f6ntemine uygun atmosferi i\u00e7indeki niteliklerinden bu niteli\u011fin se\u00e7ilmesi uygun d\u00fc\u015fmektedir. Yine Kitab’\u0131n hikmetle nitelendirilmesi ona canl\u0131l\u0131k ve iradelilik kimli\u011fi vermektedir. Sanki o, s\u00f6z ve y\u00f6neliminde hikmetlilikle nitelenen, s\u00f6yledi\u011fini kas\u0131tl\u0131 s\u00f6yleyen ve hedefledi\u011fini isteyen canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Do\u011frusu o, ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6yledir. O ruh, hayat ve hareket i\u00e7erir. O \u00f6zg\u00fcn \u00fcst\u00fcn kimlik sahibidir. O yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 hemen aradan kald\u0131r\u0131r. O’nun, onunla ya\u015fayan, g\u00f6lgesinde canlanan, ona i\u00e7tenlikle \u00f6zlem duyup canl\u0131 ile canl\u0131, dostla dost aras\u0131ndaki etkile\u015fim gibi bir etkile\u015fim duyanlar\u0131n alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bir arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r!..<\/p>\n

Bu hikmetli kitap veya ayetleri “bunlar g\u00fczel davrananlara yol g\u00f6sterici ve rahmettir.” \u0130\u015fte s\u00fcrekli ve \u00f6zg\u00fcn \u00f6zelli\u011fi. G\u00fczel davrananlara yol g\u00f6sterici ve rahmet olmas\u0131. Onlar\u0131 uyanlar\u0131n sap\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 yola ileten bir rehber ve hidayetin kalbe d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc, ku\u015fkudan kurtulma, g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131, kararl\u0131\u011fa kavu\u015fma ve ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kazan\u0131m, hay\u0131r ve kurtulu\u015f ile namaz ve onunla (Kur’an’la) do\u011fru yolu bulan kalpler, bu kalplerle i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 evrenin kanunlar\u0131, do\u011fru yolda olan kalplerle bozulmam\u0131\u015f f\u0131trat\u0131n tan\u0131d\u0131klar\u0131 de\u011ferler, durumlar\u0131 ve olaylar\u0131 ba\u011flant\u0131lamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da rahmettir…<\/p>\n

\u0130yilik edenler: “\u0130\u015fte onlar ki, namaz k\u0131larlar, zek\u00e2t verirler, ahirete de kesin olarak inan\u0131rlar.” Namaz\u0131n hikmeti, bilin\u00e7 ve davran\u0131\u015flara etkisi, gerekleri yerine getirilerek zaman\u0131nda ve eksiksizce k\u0131l\u0131nmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Rabb’le kalp aras\u0131ndaki o g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve Allah’a yak\u0131nl\u0131k duygusunun olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan da ayn\u0131 etken olup kalpleri namaza ba\u011flayan tatl\u0131l\u0131k da ancak o zaman alg\u0131lanmaktad\u0131r… Zek\u00e2t\u0131n verilmesi, nefsin yap\u0131sal cimrili\u011fine \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmas\u0131 ve toplumsal hayat i\u00e7in insanlar\u0131n birbirlerine kar\u015f\u0131 sorumlu ve yard\u0131mla\u015f\u0131r olmalar\u0131na dayanan bir sistem olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. O sistemde zenginler ve yoksullar g\u00fcven, i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131, l\u00fcks ya\u015fant\u0131 ve yoksullu\u011fun dejenere etmedi\u011fi kalplerin sevecenli\u011fini bulurlar. \u0130nsan kalbinin uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, Allah’\u0131n kat\u0131ndakini \u00f6n plana almas\u0131, topra\u011f\u0131n \u00e7elmelerine \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamas\u0131, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne y\u00fckselmesi, gizli a\u00e7\u0131k, b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck her \u015feyde Allah’\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc hissetmesidir. Peygamberimize soruldu\u011funda “Allah’a O’nu g\u00f6r\u00fcr gibi kulluk etmendir. Sen O’nu g\u00f6rm\u00fcyor olsan da, O seni g\u00f6rmektedir.” (Buhari) Bu s\u00f6zlerle tan\u0131mlanan “ihsan” d\u00fczeyine ula\u015f\u0131lmas\u0131 ise ahirete kesin iman ile sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kitab’\u0131n yol g\u00f6sterici ve rahmet oldu\u011fu ki\u015filer, i\u015fte bu iyilik edenlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kalplerindeki a\u00e7\u0131l\u0131m ve duyarl\u0131k sayesinde, bu Kitap’la birliktelikte rahatl\u0131k, g\u00f6n\u00fcl huzuru buluyor, yap\u0131s\u0131ndaki yol g\u00f6stericilik ve \u0131\u015f\u0131\u011fa ula\u015f\u0131yor, hikmetli hedeflerini kavr\u0131yor, g\u00f6n\u00fclleri, aralar\u0131ndaki p\u00fcr\u00fczleri temizleyerek onunla paralellik, uyum, y\u00f6nelim birli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 ve yolun ayd\u0131nl\u0131k oldu\u011funu alg\u0131l\u0131yor. Bu Kur’an kalplere, i\u00e7erdikleri duyarl\u0131l\u0131k, a\u00e7\u0131l\u0131m Ve O’ndan geleni sevgi,istek ve sayg\u0131 ile Kar\u015f\u0131lamalar\u0131na g\u00f6re bir \u015fey vermektedir. O dost kalplere \u015fefkat g\u00f6steren, titreyerek \u00f6zlemle O’na y\u00f6nelen duygulara kar\u015f\u0131l\u0131k veren canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Namaz\u0131 k\u0131lan, zek\u00e2t veren ve ahirete kesin inananlar… “\u0130\u015fte onlar Rabb’lerinin g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu do\u011fru bir yol \u00fczeredirler ve kurtulu\u015fa erenlerdir.” Kime hidayet edilmi\u015fse ku\u015fkusuz o kurtulmu\u015ftur. Art\u0131k o ayd\u0131nl\u0131kta y\u00fcr\u00fcmektedir, amaca ula\u015facak, d\u00fcnyada ve ahirette sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n cezas\u0131ndan kurtulacakt\u0131r. Bu gezegen \u00fczerindeki yolculu\u011funda i\u00e7i rahatt\u0131r. Ad\u0131mlar\u0131, gezegenlerin d\u00f6nmeleriyle, varl\u0131\u011f\u0131n kanunlar\u0131yla uyum i\u00e7indedir. Dolay\u0131s\u0131yla varl\u0131ktaki her olu\u015fumla; kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f, birbirlerinden eminlik ve yak\u0131nl\u0131k duymaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130NSANLARDAN GER\u00c7E\u011eE KAR\u015eI SA\u011eIR OLANLAR
\n<\/strong>
\nBunlar, Kitap ve ayetleriyle do\u011fru yolu bulan, iyilik eden, namaz k\u0131lan, zek\u00e2t veren, ahirete kesin inanan, d\u00fcnya ve ahirette kurtulu\u015fa erenler… Bunlar bir grup… Kar\u015f\u0131lar\u0131nda da ba\u015fka bir grup var:
\n6- \u0130nsanlardan \u00f6yleleri var ki, herhangi bir bilgiye dayanmadan insanlar\u0131 Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rmak ve onunla alay etmek i\u00e7in ger\u00e7e\u011fi bo\u015f s\u00f6zlerle de\u011fi\u015firler. \u0130\u015fte al\u00e7alt\u0131c\u0131 azap bunlar i\u00e7indir.<\/p>\n

7- Ayetlerimiz o sap\u0131k kimseye okundu\u011fu zaman sanki onlar\u0131 hi\u00e7 i\u015fitmemi\u015f, sanki kulaklar\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131k varm\u0131\u015f gibi b\u00fcy\u00fcklenerek s\u0131rt \u00e7evirir. \u0130\u015fte onu can yak\u0131c\u0131 azapla m\u00fcjdele!<\/strong><\/p>\n

Ayetteki “Ger\u00e7e\u011fi bo\u015f s\u00f6zlere de\u011fi\u015firler” tan\u0131mlamas\u0131yla kalbi e\u011flenceye y\u00f6nelten, vakti yiyip hay\u0131r getirmeyen ve yery\u00fcz\u00fcnde hay\u0131r ve adaletle onun kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirilen insan\u0131n isl\u00e2m\u0131n yap\u0131s\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 belirleyip yol \u00e7izdi\u011fi g\u00f6revine yak\u0131\u015f\u0131r bir \u00fcr\u00fcn vermeyen, her t\u00fcr s\u00f6z kastedilmektedir. Nas, her zaman ve her yerde bulunan insanlardan herhangi bir \u00f6rnek i\u00e7in geneldir. Kimi rivayetler, ayetin ilk isl\u00e2m toplumunda cereyan eden belirli bir olay\u0131 tasvir etti\u011fine i\u015faret etmekteler. Nadir b. Haris: Farslar’\u0131n mallar\u0131, kahramanlar\u0131 ve sava\u015flar\u0131n\u0131 i\u00e7eren kitaplar\u0131n\u0131 al\u0131yor, Resulullah’dan Kur’an dinlemeye gidenlerin yoluna oturarak, onlar\u0131 bu masallar\u0131 dinlemeye \u00e7ekme\u011fe ve onlarla Kur’an-\u0131 Kerim’in k\u0131ssalar\u0131n\u0131 dinleme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 duymamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Fakat, ayet bu \u00f6zel olaydan daha kapsaml\u0131d\u0131r. \u015eayet rivayet do\u011fru ise, o da nas\u0131n kapsam\u0131nda kal\u0131r. O, insanlardan her \u00e7a\u011fda varolan nitelikleri a\u00e7\u0131k bir grubu tasvir etmektedir. Nitekim ilk davet d\u00f6nemi olan bu ayetlerin indi\u011fi Mekke d\u00f6nemi ortam\u0131nda da bu t\u00fcr insanlar bulunuyorlard\u0131.<\/p>\n

“\u0130nsanlardan \u00f6yleleri var ki, ger\u00e7e\u011fi bo\u015f s\u00f6zlerle de\u011fi\u015firler.” Onu, mal\u0131, zaman\u0131, hayat\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131n al\u0131r. Bu y\u00fcksek \u00fccretleri ucuz bir e\u011flence i\u00e7in \u00f6der. Geri gelmez d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmez s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fc onda t\u00fcketir. Bu ge\u00e7ici e\u011flencelikleri “Herhangi bir bilgiye dayanmadan insanlar\u0131 Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rmak ve onunla alay etmek i\u00e7in” sat\u0131n al\u0131r. O art\u0131k bilgi yollar\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015f bir cahil olup, giri\u015fimlerinde bilgiye dayanmamakta, hikmetten yararlanmamaktad\u0131r. O k\u00f6t\u00fc niyetli ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rma arzusu i\u00e7indedir. Hayat\u0131n t\u00fcketti\u011fi bu ge\u00e7ici e\u011flenceliklerle kendisini ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 do\u011fru yoldan sapt\u0131rmaktad\u0131r. O Allah’\u0131n yolunu e\u011flence edinen ve Allah’\u0131n hayat ve insanlar i\u00e7in \u00e7izdi\u011fi program\u0131 alaya alan bir edepsizdir. Burada Kur’an bu gruba, hallerinin tasvirini tamamlamadan \u00f6nce d\u00fc\u015fecekleri r\u00fcsval\u0131kla tehdit ederek yakla\u015f\u0131yor. “\u0130\u015fte al\u00e7alt\u0131c\u0131 azap bunlar i\u00e7indir.” Burada azab\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fckle nitelenmesi, edepsizlik ve Allah’\u0131n ya\u015fama d\u00fcsturu ile dengeli yolunu alaya almaya, kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye y\u00f6neliktir.<\/p>\n

Sonra bu grubun “Ayetlerimizi o sap\u0131k kimseye okundu\u011fu zaman sanki onlar\u0131 hi\u00e7 i\u015fitmemi\u015f, sanki kulaklar\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131k varm\u0131\u015f gibi b\u00fcy\u00fcklenerek s\u0131rt \u00e7evirir.” \u0130\u00e7inde haktan y\u00fcz \u00e7eviren, onu k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek b\u00f6b\u00fcrlenen ki\u015finin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7izen, bir hareket g\u00f6zlemlenen sahne. Burada ona, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lamaya \u00e7a\u011f\u0131ran onun durumuna uygun d\u00fc\u015fen a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir ele\u015ftiri y\u00f6neltiliyor. Sanki kulaklar\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131k var.” Sanki onu Allah’\u0131n sayg\u0131n ayetlerini dinlemekten al\u0131koyan kulaklar\u0131ndaki bu a\u011f\u0131r i\u015fitme kusurudur. Yoksa i\u015fitebilen bir insan onlar\u0131 i\u015fitmeyip, b\u00f6yle \u00e7irkin bi\u00e7imde neden onlardan y\u00fcz \u00e7evirsin. Bu a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 tan\u0131t\u0131m\u0131 somut bir k\u00fc\u00e7\u00fcmseme ile tamaml\u0131yor: “Onu can yak\u0131c\u0131 azapla m\u00fcjdele.” Burada m\u00fcjdeleme alayc\u0131 m\u00fcstekbirlerin davran\u0131\u015f\u0131na uygun d\u00fc\u015fen k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

M\u00dc’M\u0130NLER\u0130N M\u00dcKAFATI<\/strong><\/p>\n

Haktan y\u00fcz \u00e7eviren, b\u00fcy\u00fcklenen k\u00e2firlerin g\u00f6recekleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin ge\u00e7en konunun ilintisi dolay\u0131s\u0131yla, surenin ba\u015f\u0131nda ge\u00e7en, g\u00f6revlerini yerine getiren m\u00fc’minlerin g\u00f6recekleri kar\u015f\u0131l\u0131ktan s\u00f6z a\u00e7arak, ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u0131saca de\u011findi\u011fi kurtulu\u015flar\u0131n\u0131n nas\u0131l olaca\u011f\u0131na biraz a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor:
\n8- \u0130nan\u0131p yararl\u0131 iyi i\u015fler yapanlar i\u00e7in nimeti bol cennetler vard\u0131r.<\/p>\n

9- Orada ebedi olarak kalacaklard\u0131r. Bu, Allah’\u0131n ger\u00e7ek vaadidir. O g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, hakimdir.<\/strong><\/p>\n

Kur’an’da nerede ahirette g\u00f6r\u00fclecek kar\u015f\u0131l\u0131k hat\u0131rlat\u0131lsa, onun \u00f6ncesinde imanla birlikte salih amel hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. Bu inan\u00e7 sisteminin yap\u0131s\u0131, iman\u0131n gizli, i\u015flevsiz, durgun, soyut bir ger\u00e7ek olarak kalpte varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmemesini gerektirir. O canl\u0131, aktif, hareketli bir ger\u00e7ek olup; neredeyse eylem, hareket ve davran\u0131\u015fla kendisini ispatlamak ve i\u00e7 d\u00fcnyada olan\u0131 haber veren, a\u00e7\u0131k olgu d\u00fcnyas\u0131nda etkinliklerle yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in harekete ge\u00e7inceye kadar kalpte yer edinemez, olu\u015fumunu tamamlayamaz.<\/p>\n

\u0130nan\u0131p salih amelle imanlar\u0131n\u0131 ispatlayanlara “\u0130nan\u0131p yararl\u0131 iyi i\u015fler yapanlar i\u00e7in nimeti bol cennetler vard\u0131r.” Allah’\u0131n hak vaadinin ger\u00e7ekle\u015fmesi olarak bu cennetler ve bu sonsuz ya\u015fay\u0131\u015f onlar\u0131n olacak. “Bu Allah’\u0131n ger\u00e7ek vaadidir.” G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yaratan\u0131n kullar\u0131na l\u00fctfu; onlar\u0131n eksikliklerden biri olan, O’na de\u011fil kendilerine iyiliklerine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak onlara ihsan\u0131 kendisine gerekli k\u0131lma \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ula\u015fmaktad\u0131r. Onlar\u0131n iyili\u011fi yaratana de\u011fil, kendilerinedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O’nun hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur.”O g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, hakimdir.” O vaadini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye kadirdir. O yaratma, vadetme ve hedefledi\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirme konusunda yapt\u0131\u011f\u0131na tam egemendir. Allah’\u0131n kudretinin ve hikmetinin alameti ve surenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde ge\u00e7en meselelerin delili, kimsenin ne kendisinin ne Allah’dan ba\u015fka birinin yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmedi\u011fi bu g\u00f6rkemli b\u00fcy\u00fck evrendir. O g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc uyumlu, sistemi duyarl\u0131, g\u00f6rkemli ve b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan, insan\u0131n benli\u011fini yakalay\u0131p akl\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayarak insan yap\u0131s\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na g\u00f6z al\u0131c\u0131 bi\u00e7imde dikildi\u011finden, insan yap\u0131s\u0131 ondan ka\u00e7amamakta veya y\u00fcz \u00e7evirememekte, e\u015fsiz yarat\u0131c\u0131n\u0131n birli\u011fi ve a\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fi \u00e7i\u011fneyerek O’na ba\u015fka ortaklar ko\u015fan\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmekten ba\u015fka bir \u015fey yapamamaktad\u0131r:
\n10- Allah, g\u00f6kleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi direksiz yaratt\u0131. Sizi sarsmas\u0131n diye yere sabit da\u011flar yerle\u015ftirdi ve orada her \u00e7e\u015fit canl\u0131y\u0131 yayd\u0131. G\u00f6kten su indirip orada her g\u00fczel \u00e7ifti bitirdik.<\/p>\n

11- \u0130\u015fte bunlar Allah’\u0131n yaratt\u0131klar\u0131d\u0131r. O’ndan ba\u015fkas\u0131 ne yaratt\u0131? Do\u011frusu o zalimler, a\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indedirler.<\/strong><\/p>\n

G\u00f6kler, bilimsel veya herhangi bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, y\u00fcksek geni\u015f g\u00f6rkemli d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcyle bak\u0131\u015f ve hisle y\u00fczy\u00fczedir. S\u00f6z\u00fc edilen g\u00f6klerden kan\u0131t ister, ne oldu\u011funu kesin olarak kimsenin bilmedi\u011fi, g\u00f6z\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu kubbenin, insan i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam de\u011fi\u015fmez. G\u00f6kler bu veya di\u011feri olsun, onda insanlar\u0131n gece-g\u00fcnd\u00fcz g\u00f6rebildikleri her yerde, dire\u011fe dayanmaks\u0131z\u0131n as\u0131l\u0131 duran g\u00f6rkemli b\u00fcy\u00fck yarat\u0131klar mevcuttur. \u0130nsanlar gezegenleri \u00fczerinde, onlardan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uzak kal\u0131rlarsa kals\u0131nlar; onlar\u0131n ba\u015f d\u00f6nd\u00fcren b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin ger\u00e7e\u011fi kavran\u0131lmadan sadece \u00e7\u0131plak g\u00f6zle irdelenmeleri bile tek ba\u015f\u0131na insan yap\u0131s\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131na, sonu, s\u0131n\u0131r\u0131 olmayan g\u00f6rkemli b\u00fcy\u00fckl\u00fck, bu yarat\u0131klar\u0131 bu denli uyum i\u00e7inde tutan ilgin\u00e7 sistem, g\u00f6z\u00fc bakmaya, kalbi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye cezbedip, onlar\u0131n da bakmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmekten usan\u0131p yorulmad\u0131klar\u0131 ve duyguyu b\u00fcr\u00fcy\u00fcp onun da neredeyse, uzay\u0131p giden bu uzun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015ften geri d\u00f6nmedi\u011fi, kusursuz g\u00fczellik \u00f6n\u00fcnde titremesine yeterlidir. \u00c7\u0131plak g\u00f6ze irdeleme bu sonucu do\u011furdu\u011funa g\u00f6re; insan, bu g\u00f6rkemli uzayda \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7arak y\u00fczen noktalar\u0131n her birinin k\u00fctlelerin yerin k\u00fctlesinden kat kat b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131nda durum nas\u0131l olur?<\/p>\n

“Allah g\u00f6kleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi direksiz yaratt\u0131.”<\/p>\n

Anlat\u0131m insan kalbini, bu k\u0131sa de\u011fininin \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla uzay i\u00e7lerindeki bu g\u00f6rkemli geziden, oraya tutunmas\u0131 i\u00e7in d\u00fcnyaya \u00e7eviriyor. Yaln\u0131z devasa evrenin k\u00fctlesi i\u00e7inde, bir toz taneci\u011fi olma \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ula\u015famayan zerreye, k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyaya de\u011fil, bir ki\u015finin \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu k\u00fc\u00e7\u00fck gezegen \u00fczerinde s\u00fcrekli bir yolculukta ge\u00e7irmi\u015f de olsa, k\u0131sa \u00f6mr\u00fcnde her yerini dola\u015famayaca\u011f\u0131, insan\u0131n geni\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fcnyaya! Kalbi d\u00fcnyaya, a\u00e7\u0131k uyan\u0131k bir duyumla onu yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmesi ve bu ilgin\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine olan al\u0131\u015fkanl\u0131k ve yinelenme b\u0131kk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerinden atmas\u0131 i\u00e7in d\u00f6nderiyor.<\/p>\n

“Sizi sarsmas\u0131n diye yere sabit da\u011flar yerle\u015ftirdi.”<\/p>\n

Jeoloji bilginleri, da\u011flar; yerk\u00fcrenin i\u00e7inin so\u011fumas\u0131 sonucu oradaki gazlar\u0131n donmas\u0131 ve hacimlerinin eksilmesinden kaynaklanan yerkabu\u011fu \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r derler. Gazlar\u0131n donup hacimlerinin azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yerkabu\u011fu b\u00fcz\u00fclerek k\u0131vr\u0131mlanmaktad\u0131r. Gazlar so\u011fuyup orada burada hacimleri k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde i\u00e7teki b\u00fcz\u00fclmelere uygun olarak kabukta girintiler \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar olu\u015fmaktad\u0131r diyorlar. Bu teorinin do\u011fru veya yanl\u0131\u015f olmas\u0131 fark etmez. \u0130\u015fte Allah’\u0131n Kitab’\u0131, da\u011flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerin dengesini korudu\u011funu, bu nedenle yerin sars\u0131l\u0131p sallanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bilginlerin teorileri mant\u0131ki g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Gazlar\u0131n b\u00fcz\u00fclmesi ve yerkabu\u011funun oradan buradan kas\u0131lmas\u0131 durumunda, b\u00f6yle da\u011flar olu\u015fmas\u0131 yerin dengesini koruyacak, bir yanda da\u011flar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 olu\u015fturmas\u0131 yerkabu\u011funun di\u011fer yan\u0131ndaki \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcy\u00fc dengeleyecektir. Her durumda \u00fcst\u00fcn olan Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Do\u011fru s\u00f6yleyen Allah’d\u0131r.<\/p>\n

“Orada her \u00e7e\u015fit canl\u0131y\u0131 yayd\u0131.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n ilgin\u00e7liklerinden biri de budur. Yery\u00fcz\u00fcnde hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar kimsenin ne kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmedi\u011fi bir s\u0131rd\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck basit tek h\u00fccrede \u00f6zelliklerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00f6neminde de hayat s\u0131rd\u0131r. Hayat\u0131n basit ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde durum bu ise; \u00e7e\u015fitlenip kompleksle\u015fen ve cinsleri, t\u00fcrleri, familyalar\u0131 ve s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 insan\u0131n bildi\u011fi s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fan \u00e7oklu\u011fa ula\u015fan hayat\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ne \u00f6l\u00e7\u00fcdedir? Bununla birlikte insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu; cismi, y\u00fczlerce ilgin\u00e7 kimyevi de\u011fi\u015fik fabrikas\u0131, koruma ve da\u011f\u0131t\u0131m i\u00e7in y\u00fczlerce depo g\u00f6nderme ve kar\u015f\u0131lama i\u00e7in y\u00fczlerce telsiz istasyonu ve s\u0131rr\u0131n\u0131 her \u015feyi bilen ve haber alandan ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilmedi\u011fi y\u00fczlerce karma\u015f\u0131k g\u00f6rev y\u00fcr\u00fcten merkez i\u00e7eren insana ek olarak karma\u015f\u0131k canl\u0131lar da bir yana b\u0131rak\u0131larak, canl\u0131 h\u00fccrelerden bir tek h\u00fccre ve duyarl\u0131 sistematik ilgin\u00e7 i\u015fleyi\u015fi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc basit, kendisi k\u00fc\u00e7\u00fck ve yetersiz olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan insan yap\u0131s\u0131 bir ayg\u0131t \u00f6n\u00fcnde kendilerinden ge\u00e7erek \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde durup onunla ilgilenirken; hayat\u0131n sergiledi\u011fi ilgin\u00e7liklerin yan\u0131ndan sanki hi\u00e7 ilgi \u00e7ekmez \u00f6nemsiz \u015feylerin yan\u0131ndan ge\u00e7er gibi kapal\u0131 g\u00f6zler, k\u00f6r kalplerle ge\u00e7ip gitmektedirler! ..<\/p>\n

“G\u00f6kten su indirip orada her g\u00fczel \u00e7ifti bitirdik.”<\/p>\n

Suyun g\u00f6kten indirilmesi de, fark\u0131nda olmadan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilgin\u00e7liklerden biridir. Nehir yataklar\u0131nda akan, g\u00f6llere dolan, g\u00f6zelerden kaynayan su… \u0130\u015fte bunlar\u0131n hepsi; g\u00f6klerle yerin d\u00fczeni ve aralar\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar, boyutlar, yap\u0131 ve bi\u00e7im ba\u011flant\u0131l\u0131 duyarl\u0131 bir sisteme g\u00f6re g\u00f6kten inmektedir… Suyun ini\u015finin ard\u0131ndan yerde bitkilerin bitmesi de; canl\u0131l\u0131k, \u00e7e\u015fitlenme ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir otsu veya b\u00fcy\u00fck bir a\u011fa\u00e7 da kendisini yinelemek \u00fczere, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ekirdekte gizlenen kal\u0131t\u0131m\u0131 gibi sonu gelmez ilgin\u00e7likleri i\u00e7eren ba\u015fka bir ilgin\u00e7liktir. Bir tek otsu bitkinin, bir tek \u00e7i\u00e7e\u011findeki renklerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131k kalbi, hayat\u0131n ve bu hayat\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131na iman\u0131n derinliklerine g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n metni, Allah’\u0131n bitkileri \u00e7ift yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. “Her g\u00fczel \u00e7ifti” bu bilimin ara\u015ft\u0131rmayla \u00e7ok yak\u0131nlarda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir. Her bitkinin, ya ayn\u0131 \u00e7i\u00e7ekte ya ayn\u0131 bitkide, ayr\u0131 \u00e7i\u00e7eklerde veya ayn\u0131 cinsten iki ayr\u0131 bitkide, eril ve di\u015fil h\u00fccreleri vard\u0131r. \u0130nsan ve hayvanlarda oldu\u011fu gibi, e\u015feysel h\u00fccrelerin d\u00f6llenmesi olmadan hi\u00e7bir bitki \u00fcremez.<\/p>\n

Bu noktada e\u015feyselli\u011fin g\u00fczel (sayg\u0131n) olarak nitelendirilmesi, onun “Allah’\u0131n yaratt\u0131klar\u0131d\u0131r” olmas\u0131na yara\u015f\u0131r olmas\u0131, “\u0130\u015fte bunlar, Allah’\u0131n yaratt\u0131klar\u0131d\u0131r” de\u011fini\u015fiyle \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131; O’ndan ba\u015fkas\u0131 ne yaratt\u0131? bi\u00e7iminde onunla, kar\u015f\u0131dakilere ve tutars\u0131z iddialar\u0131na meydan okumas\u0131 ve bu meydan okuman\u0131n en uygun zamanda “Do\u011frusu o zalimler, a\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indedirler” ay\u0131plamas\u0131, anlat\u0131ma b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 kazand\u0131rmaktad\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc vurgunun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 noktaya gelindi\u011finde, suredeki ilk gezi bu derin etki b\u0131rakan sonla bitiyor.<\/p>\n

Bundan sonra ikinci gezi ba\u015fl\u0131yor. Onu hik\u00e2ye ve dolays\u0131z y\u00f6nlendirme \u00fcslubuyla sunuyor. Yaln\u0131z Allah’a \u015f\u00fckretme ve O’nun ortaktan beri g\u00f6r\u00fclmesi meselesi ile ahiret, amel ve amelin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 meselelerini \u00f6yk\u00fc diliyle i\u015fliyor.
\n12- Andolsun ki, biz Lokman’a hikmet verdik. “Allah’a \u015f\u00fckret” dedik, kim \u015f\u00fckrederse kendisi i\u00e7in \u015f\u00fckreder. Kim nank\u00f6rl\u00fck ederse bilsin ki, Allah zengindir, \u00f6v\u00fclmeye l\u00e2y\u0131k oland\u0131r.<\/p>\n

13- Lokman o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fct vererek; “Ey o\u011fulcu\u011fum! Allah’a ortak ko\u015fma, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortak ko\u015fmak, b\u00fcy\u00fck bir zul\u00fcmd\u00fcr. “<\/strong><\/p>\n

Kur’an’\u0131n tevhid ve ahiret meselelerini diliyle sunmak i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi Lokman’\u0131n kimli\u011fine ili\u015fkin bilgiler \u00e7e\u015fitlidir. Kimileri O’nun peygamber, kimileriyse salih bir kul oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f olup, \u00e7o\u011funluk ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsemi\u015ftir. O’nun \u0130srailo\u011fullar\u0131’n\u0131n yarg\u0131\u00e7lar\u0131ndan oldu\u011fu s\u00f6ylendi\u011fi gibi, Habe\u015fistanl\u0131 veya Sudanl\u0131 bir k\u00f6le oldu\u011fu da s\u00f6ylenmi\u015ftir. Lokman s\u00f6ylenenlerin hangisi olursa olsun, Kur’an ona i\u00e7eri\u011fi Allah’a \u015f\u00fck\u00fcr olan hikmeti verdi\u011fini belirtiyor. “Andolsun ki, biz Lokman’a hikmet verdik. Allah’a \u015f\u00fckret dedik.” Bu, s\u00f6z\u00fc ve k\u0131ssas\u0131 sunulan bu se\u00e7ilmi\u015f hikmet sahibi ki\u015fi \u00f6rnek al\u0131nmak suretiyle dolayl\u0131 olarak Allah’a \u015f\u00fckre Kur’ani bir y\u00f6nlendirmedir. Bu dolayl\u0131 y\u00f6nlendirmenin yan\u0131nda ba\u015fka bir y\u00f6nlendirme yer al\u0131yor. Allah’a \u015f\u00fck\u00fcr, \u015f\u00fckredenin biriktirdi\u011fi erzak olup, ona yarar sa\u011flamaktad\u0131r. Allah’\u0131n ona ihtiyac\u0131 yoktur, yarat\u0131klardan hi\u00e7biri O’nu y\u00fcceltmese de O kendi \u00f6z\u00fc gere\u011fi y\u00fccedir.<\/p>\n

“Kim \u015f\u00fckrederse kendisi i\u00e7in \u015f\u00fckreder. Kim nank\u00f6rl\u00fck ederse bilsin ki Allah zengindir, \u00f6v\u00fclmeye l\u00e2y\u0131k oland\u0131r.” \u00d6yle ise, ahma\u011f\u0131n ahma\u011f\u0131, hikmetin gere\u011fini yerine getirmeyen ve kendisi i\u00e7in b\u00f6yle bir erzak biriktirmeyendir. Sonra hikmet sahibi Lokman’dan o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fct g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde tevhid meselesi geliyor.<\/p>\n

“Lokman o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fct vererek; “Ey o\u011fulcu\u011fum! Allah’a ortak ko\u015fma, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortak ko\u015fmak, b\u00fcy\u00fck bir zul\u00fcmd\u00fcr.”<\/p>\n

Ku\u015fkusuz bu i\u00e7tenlikle verilen bir \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc baba \u00e7ocu\u011funa iyilikten ba\u015fka bir \u015fey dilemez ve baba \u00e7ocu\u011funa kar\u015f\u0131 ancak yol g\u00f6sterir bir tav\u0131rda olabilir. \u0130\u015fte hikmet sahibi Lokman \u00e7ocu\u011funa Allah’a ortak ko\u015fmamas\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve s\u00f6z\u00fcn\u00fc Allah’a ortak ko\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm oldu\u011fu ile nedenlendiriyor. Metinde Allah’a ortak ko\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fck bir zul\u00fcm oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi iki kere vurgulan\u0131yor. Biri: Allah’a ortak ko\u015fmay\u0131 yasaklayan emrin \u00f6ne al\u0131n\u0131p, dayand\u0131\u011f\u0131 nedenin ondan ayr\u0131lmas\u0131. Di\u011feri: Allah’a ortak ko\u015fman\u0131n zul\u00fcm oldu\u011funun “inne” ve “lam” edatlar\u0131yla peki\u015ftirilmesi. \u0130\u015fte Muhammed’in kavmine sunup, onlar\u0131n ne oldu\u011fu konusunda O’nunla \u00e7eki\u015fmeye girdikleri, O’nun onu sunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki amac\u0131 konusunda serzeni\u015fte bulunduklar\u0131 ve sunu\u015fun arkas\u0131nda egemenli\u011fin onlardan al\u0131n\u0131p onlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurma amac\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131ndan korktuklar\u0131 ger\u00e7ek budur!.. Hikmet sahibi Lokman’\u0131n o\u011fluna a\u00e7\u0131klay\u0131p emretti\u011fi ve her t\u00fcrl\u00fc art niyetten uzak, i\u00e7tenli\u011finden ku\u015fku duyulmaz, baban\u0131n o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc olan s\u00f6z nedir? Dikkat edilsin o, Allah’\u0131n insanlardan hikmet verdiklerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn diliyle ak\u0131p gelen, salt hay\u0131rdan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6zetilmeyen ezeli ger\u00e7ektir… Ayette g\u00f6zetilen psikolojik etkenler bunlard\u0131r.
\n
\nA\u0130LE VE \u0130NAN\u00c7 \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130
\n<\/strong>
\nBaban\u0131n o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn\u00fcn iniltisi dolay\u0131s\u0131yla ayet, zarif bir anlat\u0131m i\u00e7inde; ana-baba ve \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00fcndeme getiriyor ve bu ili\u015fkiyi ince duygu dolu ilham verici bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle sunuyor. Bununla birlikte inan\u00e7 ba\u011f\u0131 bu g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011fdan \u00f6nceliklidir:
\n14- Biz insana, ana-babas\u0131na iyi davranmas\u0131n\u0131 tavsiye etmi\u015fizdir. Anas\u0131 onu zay\u0131fl\u0131k \u00fcst\u00fcne zay\u0131fl\u0131k \u00e7ekerek karn\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Onun s\u00fctten kesilmesi de iki y\u0131l i\u00e7inde olur. Bana ve ana-babana \u015f\u00fckret diye tavsiyede bulunmu\u015fuzdur. D\u00f6n\u00fc\u015f Allah’ad\u0131r.<\/p>\n

15- E\u011fer onlar seni k\u00f6r\u00fc-k\u00f6r\u00fcne bana ortak ko\u015fman i\u00e7in zorlarlarsa, onlara itaat etme; d\u00fcnya i\u015flerinde onlarla iyi ge\u00e7in, Allah’a y\u00f6nelen kimsenin yoluna uy. Sonunda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz banad\u0131r. O zaman size yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 haber verece\u011fim.
\n<\/strong>
\n\u00c7ocu\u011fa, ana-babas\u0131na ili\u015fkin tavsiyeler, Kur’an-\u0131 Kerim ve Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- \u00f6\u011f\u00fctlerinde yinelenmektedir. Ana-babaya, \u00e7ocuklar\u0131na ili\u015fkin tavsiyeler ise pek az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Onun da \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00f6zel \u015fartlarda, \u00f6zel bir durum olan \u00e7ocuklar\u0131n diri diri topra\u011fa g\u00f6m\u00fclmesi olay\u0131na ili\u015fkindir. Bunun nedeni, salt insan yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fun korunup kollanmas\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. F\u0131trat, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Allah’\u0131n diledi\u011fi y\u00f6nde s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in do\u011fmakta olan ku\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6zetip koruyacak bi\u00e7imde kurulmu\u015ftur. Ana-baba \u00e7ocuklar\u0131na cisimleri, psikolojik varl\u0131klar\u0131, \u00f6m\u00fcrleri ve sahip olduklar\u0131 t\u00fcm de\u011ferli varl\u0131klar\u0131n\u0131 usan\u00e7 belirtisi ve serzeni\u015f g\u00f6stermeksizin c\u00f6mert\u00e7e verirler. Verdiklerinin bilincine bile varmazlar. Dahas\u0131, sanki alan onlarm\u0131\u015f gibi, sevin\u00e7, co\u015fku, gayretle verirler! .. F\u0131trat, ana-baban\u0131n \u00e7ocuklar konusunda uyar\u0131lmalar\u0131 i\u015finde tek ba\u015f\u0131na yeterlidir. \u00c7ocuk ise; o, \u00f6mr\u00fc ruhu ve psikolojik g\u00fc\u00e7lerini gelecek hayata haz\u0131rlanan ku\u015fak i\u00e7in kurban verdikten sonra art\u0131k d\u00fcnyaya s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nm\u00fc\u015f olarak hayat\u0131n sonlar\u0131n\u0131 ya\u015fayan ku\u015fakla ilgilenmesi i\u00e7in yinelenen uyar\u0131lara ihtiya\u00e7 duyar. \u00c7ocuk, t\u00fcm \u00f6mr\u00fcn\u00fc adam\u0131\u015f da olsa, ana babas\u0131n\u0131n ortaya koyduklar\u0131 \u00f6zverinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bile kar\u015f\u0131layacak olanaktan yoksundur. \u0130\u015fte durumu ortaya koyan tasvir: “Anas\u0131 onu zay\u0131fl\u0131k \u00fcst\u00fcne zay\u0131fl\u0131k \u00e7ekerek karn\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Onun s\u00fctten kesilmesi de iki y\u0131l i\u00e7inde olur.” B\u00fcy\u00fck \u00f6zverinin ana \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7iziyor… Durumun do\u011fas\u0131n\u0131n gere\u011fi anne y\u00fck\u00fcn b\u00fcy\u00fck pay\u0131n\u0131 y\u00fcklenmekte ve onu, daha toleransl\u0131, daha \u015fefkatli ve daha derin ve etkin duygusall\u0131k i\u00e7inde yerine getirmektedir… Haf\u0131z Ebu Bekr Bezzar M\u00fcsnedinde -ta\u015f\u0131ma zinciri de vererek- babas\u0131 kanal\u0131yla Bureyd’ten \u015fu hadisi vermi\u015f: Bir ki\u015fi, tavafta annesini kuca\u011f\u0131na alarak ona tavaf ettiriyordu. Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- “Hakk\u0131n\u0131 \u00f6dedim mi” diye sordu. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- “Hay\u0131r, tek bir nefes verimindekini bile de\u011fil” dedi. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir nefes verimindekini bile de\u011fil… Hamileli\u011fi veya do\u011fum an\u0131ndaki, zira o onu g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckler i\u00e7inde ta\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Bu duyguland\u0131r\u0131c\u0131 sahne arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilk nimet verene, ard\u0131ndan da ikinci nimet veren ana-babaya \u015f\u00fckrana y\u00f6nlendirerek g\u00f6revleri sisteme koyuyor. Buna g\u00f6re; \u00f6nce Allah’a \u015f\u00fck\u00fcr geliyor, onu ana-babaya te\u015fekk\u00fcr izliyor… “Bana ve ana-babana \u015f\u00fckret diye tavsiyede bulunmu\u015fuzdur.” Bu ger\u00e7e\u011fi edilmi\u015f \u015f\u00fckr\u00fcn yarar sa\u011flayaca\u011f\u0131 ahiret ger\u00e7e\u011fi ile ba\u011fl\u0131yor. “D\u00f6n\u00fc\u015f Allah’ad\u0131r.”<\/p>\n

Fakat, t\u00fcm bu duygululuk ve y\u00fcceli\u011fine ra\u011fmen \u00e7ocukla ana-baba aras\u0131ndaki ba\u011f, inan\u00e7 ba\u011f\u0131ndan sonra gelir. \u0130\u015fte insan\u0131n ana babas\u0131 ile olan ili\u015fkisine ili\u015fkin buyru\u011fun geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc “E\u011fer onlar seni k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne bana ortak ko\u015fman i\u00e7in zorlarlarsa, onlara itaat etme.” \u0130\u015fte bu noktaya ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda itaat etme g\u00f6revi d\u00fc\u015f\u00fcyor, inan\u00e7 ba\u011f\u0131 t\u00fcm ba\u011flar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ana-baba, Allah’a ortak ko\u015fma, uluhiyetini ink\u00e2r etmekle onu yoldan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in; ikna yolu ile olsun, fiili \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurma ile olsun, ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7aba ve gayret g\u00f6sterirlerse g\u00f6stersinler, o s\u00f6z\u00fcne uyulmada \u00f6ncelikli hak sahibince onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcne uymamakla emrolunmu\u015ftur.<\/p>\n

Fakat, inan\u00e7ta ters d\u00fc\u015fme ve buyruk inan\u00e7la \u00e7eli\u015fti\u011fi durumda buyru\u011fa uymama emri; ana-baban\u0131n, onlara iyi muamelede bulunma ve g\u00fczel birliktelik konusundaki hakk\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmez: “D\u00fcnya i\u015flerinde onlarla iyi ge\u00e7in.” O yery\u00fcz\u00fcnde k\u0131sa bir yolculuk olup, temel ger\u00e7e\u011fi etkilemez: “Allah’a y\u00f6nelen kimsenin yoluna uy. Sonunda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz Bana’d\u0131r.” S\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fcnya yolculu\u011funun ard\u0131ndan “O zaman size yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 haber verece\u011fim.” Herkese \u015f\u00fck\u00fcr, nank\u00f6rl\u00fck, \u015firk, tevhid t\u00fcr\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilecektir orada.<\/p>\n

Yirminci c\u00fczde, Ankebut suresini a\u00e7\u0131klarken belirtti\u011fimiz gibi, bu Ankebut ve Ahkaf’taki benzer ayetlerin Sa’d b. Ebi Vakkas ve annesi hakk\u0131nda indi\u011fi rivayet edilmi\u015ftir. Sa’d b. Malik’e ili\u015fkin indikleri de s\u00f6ylenmi\u015f olup, bu y\u00f6ndeki haberi Taberani ta\u015f\u0131ma zinciriyle birlikte `Kitab el \u0130\u015fra’da Davud b. Ebi Hind’e duyurarak vermi\u015ftir. Ayetlerin Sa’d b. Ebi Vakkas hakk\u0131nda indi\u011fi bi\u00e7imdeki bilgiyi M\u00fcslim’den \u00f6\u011freniyoruz. Tercih edilen de bu hadistir. Ayetlerin delaleti ise, t\u00fcm benzer durumlar\u0131 kapsar, ayn\u0131 zamanda g\u00f6rev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri sistemle\u015ftirdi\u011fi gibi ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 da sistemle\u015ftirir. \u0130\u015fte onlar\u0131n (ayetlerin) delaletleri gere\u011fi, Allah’la olan ba\u011flant\u0131d\u0131r \u00f6ncelikli olan ba\u011flant\u0131 ve Allah’\u0131n hakk\u0131na ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yerine getirilmesidir \u00f6ncelikli g\u00f6rev. Kur’an-\u0131 Kerim bu kural\u0131 bildirmekte, m\u00fc’minin vicdan\u0131nda ku\u015fku ve kapal\u0131l\u0131\u011fa yer b\u0131rakmayan a\u00e7\u0131k ve kesin bi\u00e7imde yer etmesi i\u00e7in bir ilinti dolay\u0131s\u0131yla onu \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler i\u00e7inde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne getirerek vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n

Lokman’\u0131n o\u011fluna nasihat\u0131n\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde yer alan bu uzunca konu de\u011fi\u015ftiriminin ard\u0131ndan, ahiret ve orada ya\u015fanacak duyarl\u0131 yarg\u0131lan\u0131m ve adil kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rme meselelerini i\u015fleyen \u00f6\u011f\u00fctteki ikinci b\u00f6l\u00fcm geliyor. Fakat bu ger\u00e7ek, soyut bir anlat\u0131mla de\u011fil, insan\u0131n vicdan\u0131n\u0131 titreten etkin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm i\u00e7inde, geni\u015f evrensel sahnede sunuluyor. Evrensel sahnedeki o g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc izleyen insan, ad\u0131m ad\u0131m Allah’\u0131n \u00fcrperti veren duyarl\u0131 ve kapsaml\u0131 bilgisinin fark\u0131na var\u0131yor<\/p>\n

16- Lokman: “O\u011fulcu\u011fum! Yapt\u0131\u011f\u0131n iyi veya k\u00f6t\u00fc i\u015f, bir hardal tanesi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nca olsa ve bu bir kayan\u0131n i\u00e7inde, g\u00f6klerde veya yerde bulunsa, yine de Allah onu kar\u015f\u0131na getirir. Do\u011frusu Allah l\u00e2tiftir, haberdard\u0131r.<\/p>\n

17- O\u011fulcu\u011fum namaz\u0131 k\u0131l, iyili\u011fi emret, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten vazge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f ve ba\u015f\u0131na gelene sabret. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flerdir.<\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n bilgisinin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kapsam\u0131, kudreti ve ahiretteki yarg\u0131laman\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile oradaki de\u011ferlendirimin adilli\u011finin soyut olarak tan\u0131mlanmas\u0131, bu somut tan\u0131mlaman\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011fe ula\u015famamaktad\u0131r. Kur’an’\u0131n derin vurgulu, g\u00f6revini yumu\u015fak\u00e7a yerine getiren eri\u015filmez y\u00f6nteminin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u015fte budur. “Bir hardal tanesi” k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nemsiz ve ne a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 var, ne de de\u011feri: “Bir kayan\u0131n i\u00e7inde” sert bir y\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde, ne g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ne ula\u015f\u0131l\u0131r: “G\u00f6klerde” b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131zlar\u0131n, y\u00fczen bir nokta veya \u015fa\u015fk\u0131n bir zerre olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri, \u015fu geni\u015f \u00fcrperti veren yap\u0131da veya ta\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 aras\u0131nda kaybolmu\u015f g\u00f6r\u00fcnmez durumda “veya yerde bulunsa, yine de Allah onu kar\u015f\u0131na getirir.” Bilgisi ona ula\u015f\u0131r, kudreti onu ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakmaz… “Do\u011frusu Allah l\u00e2tiftir, haberdard\u0131r.”<\/p>\n

\u0130nceliklere ula\u015fan konuyu dolayl\u0131 olarak veren, sahneye uygun bir de\u011ferlendirme.<\/p>\n

\u0130nsan hayali, Allah’\u0131n bilgisinin rahat\u00e7a izledi\u011fi bu hardal tanesini o geni\u015f derin gizlenme yerlerinde, kalbi hu\u015fu i\u00e7inde, eri\u015filmezlerin gizliliklerini haber alan l\u00e2tif Allah’a d\u00f6n\u00fcnceye kadar kavu\u015fturmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Sonu\u00e7ta bu inan\u00e7 y\u00f6ntemi sayesinde Kur’an’\u0131n kalbe yerle\u015fmesini istedi\u011fi ger\u00e7ek yerine yerle\u015fiyor.<\/p>\n

Konu Lokman’\u0131n o\u011fluna \u00f6\u011f\u00fct verirken s\u00f6ylediklerinin aktar\u0131m\u0131nda ilerlerken, bir de bak\u0131yoruz ortaks\u0131z Allah’a iman ya\u015fanaca\u011f\u0131 konusunda akl\u0131n ku\u015fku duymad\u0131\u011f\u0131 ahirete kesin inan\u00e7 ve hardal tanesi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda da olsa hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmadan hesaplan\u0131p verilecek ahiretteki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n adilli\u011fine g\u00fcvenin insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda yer etmesinin ard\u0131ndan, ara ara inanc\u0131n gerektirdi\u011fi ad\u0131mlar\u0131 da atmaktad\u0131r… Bir sonraki ad\u0131m ise; namazla Allah’a y\u00f6nelme, Allah’a \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in insanlara y\u00f6nelme ve davetin ge\u00e7irece\u011fi, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan sorumluluk ve zorluklara sab\u0131rd\u0131r!<\/p>\n

“O\u011fulcu\u011fum namaz\u0131 k\u0131l, iyili\u011fi emret, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten vazge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f ve ba\u015f\u0131na gelene sabret. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flerdir.”<\/p>\n

Akidenin \u00e7izilmi\u015f yolu i\u015fte budur… Allah’\u0131n bir bilinmesi, g\u00f6zetiminin hissedilmesi, O’nun kat\u0131ndakinin istenmesi, adaletine g\u00fcvenme, cezas\u0131ndan korkma ve ard\u0131ndan insanlar\u0131 davete, durumlar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesine ve iyili\u011fi emredip, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koymaya ge\u00e7i\u015f. T\u00fcm bunlardan \u00f6nce k\u00f6t\u00fcl\u00fckle sava\u015f i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn az\u0131kla az\u0131klanma. Allah’a kulluk ve namazla O’na y\u00f6nelme az\u0131\u011f\u0131yla. Ard\u0131ndan, nefislerin e\u011filip b\u00fck\u00fclmesi (kaypakl\u0131\u011f\u0131) kalplerin yoldan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve y\u00fcz \u00e7evirmesi ellerin, dillerin k\u00f6t\u00fcl\u00fckle uzanmas\u0131 ve gerekti\u011finde mal ve canla denenme t\u00fcr\u00fcnden Allah a \u00e7a\u011f\u0131ran\u0131n kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 durumlara kar\u015f\u0131 direnme…” “\u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flerdir.” Ayette yer alan “azm el-umur” yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra, kendileri konusunda teredd\u00fcde g\u00f6t\u00fcrecek yollar\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u015fler anlam\u0131nad\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada Lokman Kur’an’\u0131n verdi\u011fi vasiyetinde, Allah’a davet edenin edebine ge\u00e7iyor. Hayra \u00e7a\u011f\u0131rma; insanlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamay\u0131 ve hayra y\u00f6nlendirme ad\u0131na onlara tepeden bakmay\u0131 ge\u00e7erli k\u0131lmaz. Hayra \u00e7a\u011f\u0131rmada durum bu olunca, hayra \u00e7a\u011f\u0131rmadan onlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslama, tepeden bakma, do\u011fal olarak daha \u00e7irkin olacakt\u0131r:
\n18- \u0130nsanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyip y\u00fcz \u00e7evirme yery\u00fcz\u00fcnde b\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcme. Allah, kendini be\u011fenmi\u015f \u00f6v\u00fcnen kimseyi sevmez.<\/p>\n

19- Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde tabii ol (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc hareket et) sesini de k\u0131s. \u00c7\u00fcnk\u00fc seslerin en \u00e7irkini e\u015feklerin sesidir.<\/strong><\/p>\n

Ayetin orijinalindeki s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc “El-Sa’r” develere isabet edip boyunlar\u0131n\u0131 bir yana e\u011frilten bir hastal\u0131k. Kur’an y\u00f6ntemi, “\u015far”ka benzeyen b\u00fcy\u00fcklenme, sap\u0131kl\u0131k ve b\u00f6b\u00fcrlenerek dudak b\u00fckme davran\u0131\u015f\u0131ndan ka\u00e7\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bu deyimi kullan\u0131yor.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n “marahan” deyimi ile dile getirdi\u011fi y\u00fcr\u00fcme bi\u00e7imi, ba\u015fkalar\u0131na \u00f6nem vermeden kas\u0131la kas\u0131la b\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcmedir. O Allah ve insanlarca k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fclen bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Esasen hasta psikolojinin d\u0131\u015fa yans\u0131mas\u0131 olup, b\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcme bi\u00e7iminde kendini g\u00f6sterir. “Allah kendini be\u011fenmi\u015f \u00f6v\u00fcnen kimseyi sevmez.”<\/p>\n

B\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcmenin yasaklanmas\u0131 ile birlikte, a\u015f\u0131r\u0131 tav\u0131rlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f do\u011fal y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131 da geliyor: “Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde tabii ol.” Burada `do\u011fru ol’la a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6stermeme ve b\u00f6b\u00fcrlenme, sa\u011fa sola a\u011f\u0131z ay\u0131rma ve sallanmayla enerji kayb\u0131na yol a\u00e7mama kastedilmektedir, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe do\u011fru olmak da ayn\u0131 anlama gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir hedefe y\u00f6nelen do\u011fal y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, oyalanma, b\u00f6b\u00fcrlenme i\u00e7ermez, rahat tav\u0131rlarla sadece do\u011frultusunda ilerler.<\/p>\n

Al\u00e7ak sesle konu\u015fma; terbiye, kendine g\u00fcven, s\u00f6z\u00fcn do\u011frulu\u011fu ve g\u00fcc\u00fc konusunda i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Terbiyesiz veya s\u00f6z\u00fc ve kendi de\u011ferinden ku\u015fkuda olandan ba\u015fkas\u0131 kabal\u0131k etmez, ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmaz. Evet!.. Sadece onlar hiddet, kabal\u0131k ve ba\u011f\u0131rt\u0131 ile bu ku\u015fkular\u0131n\u0131 gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Kur’an y\u00f6ntemi, anlat\u0131m\u0131 \u015fu ifade ile s\u00fcrd\u00fcrerek bu davran\u0131\u015f\u0131n \u00e7irkinli\u011fini vurgulamaktad\u0131r: “\u00c7\u00fcnk\u00fc seslerin en \u00e7irkini e\u015feklerin sesidir.” G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, tiksindiricilik ve \u00e7irkinlikle birlikte, insan\u0131 alaya almaya \u00e7a\u011f\u0131ran g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir sahne \u00e7iziyor. Ayetteki, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi uyand\u0131ran ifade arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kafas\u0131nda bu g\u00fcl\u00fcn\u00e7 sahneyi canland\u0131rabilen duygu sahibi birinin sonra kalk\u0131p, bu e\u015feklerin sesine \u00f6zenmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez…<\/p>\n

\u0130kinci gezi, birinci meseleyi sunu\u015fdaki bu \u00e7e\u015fitlenme ve y\u00f6ntemdeki yenilenmeyle i\u015fledikten sonra i\u015fte b\u00f6yle sona eriyor…<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc gezi, yeni bir tertiple ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n; \u00e7\u0131karlar\u0131, hayatlar\u0131, ge\u00e7imlilikleri, Allah’\u0131n onlara verip onlardan yararland\u0131klar\u0131 halde, nimetlendirici y\u00fccelik bah\u015feden ve ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 Allah konusunda \u00e7eki\u015fmeye girmekten s\u0131k\u0131lmad\u0131klar\u0131 gizli-a\u00e7\u0131k nimetleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak evrensel kan\u0131t\u0131n sunu\u015fu ile ba\u015fl\u0131yor. Ard\u0131ndan birinci ve ikinci gezilerde \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fi birinci meselenin peki\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcnde bu yeni tertip \u00e7er\u00e7evesinde ilerliyor.
\n20- Allah, g\u00f6klerde ve yerde bulunanlar\u0131 emrinize a\u00e7\u0131k ve gizli olarak nimetlerini bol bol verdi\u011fini g\u00f6rmediniz mi? Yine de insanlardan baz\u0131lar\u0131 ne bilgisi ne yol g\u00f6stereni ne de ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir Kitab’\u0131 olmadan Allah hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

21- Onlara; “Allah’\u0131n indirdi\u011fine uyun!” dense; “Hay\u0131r biz babalar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerinde buldu\u011fumuz yola uyar\u0131z” derler. \u015eeytan babalar\u0131n\u0131z\u0131 alevli ate\u015fin azab\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f olsa da m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Kur’an’da \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle yinelenen bu tablo her karesinde yeni olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu evren, kalbin ona her bak\u0131\u015f\u0131 ve s\u0131rlar\u0131 ile t\u00fckenmez ilgin\u00e7liklerini her d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnde alg\u0131da s\u00fcrekli yinelenmektedir. \u0130nsan s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6mr\u00fcnde o ilgin\u00e7likleri ara\u015ft\u0131r\u0131p t\u00fcketemez. O her bak\u0131\u015fta yeni bir renk yeni bir vurgu ile g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131 tabloyu burada yery\u00fcz\u00fcndeki insan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ile bu evrenin yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki uyumluluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan sunuyor. Bu uyumlulu\u011fun ne kendili\u011finden, ne de rastlant\u0131 sonucu olmas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve bu g\u00f6rkemli evrenin yap\u0131s\u0131 ile bu k\u00fc\u00e7\u00fck gezegen \u00fczerindeki insan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 uyumlu k\u0131lan planlay\u0131c\u0131 iradeye teslimden ka\u00e7\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla muhatab\u0131 s\u00f6z edemez k\u0131lan bir kan\u0131t olu\u015fturdu\u011funa parmak bas\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

D\u00fcnya t\u00fcm\u00fcyle evren \u00e7at\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir noktac\u0131k olu\u015fturmaya bile yetersiz. \u0130nsansa, bu d\u00fcnya i\u00e7inde, boyutlar\u0131 ve i\u00e7erdi\u011fi g\u00fc\u00e7ler canl\u0131-cans\u0131z yarat\u0131klara oran\u0131, hacmi, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, maddi g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7evresindekilerin yan\u0131nda kaale al\u0131nmaz, zay\u0131f k\u00fc\u00e7\u00fck bir yarat\u0131kt\u0131r. Fakat, Allah’\u0131n insana ihsan\u0131, ondaki ruhundan koydu\u011fu solu\u011fu ve onu yarat\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011fundan sayg\u0131n k\u0131lmas\u0131, i\u015fte sadece bu ihsanlar; evrenin d\u00fczeninde bu yarat\u0131\u011f\u0131n bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131, de\u011ferlendirmeye al\u0131nmas\u0131 ve Allah’\u0131n ona bu evrenin g\u00fc\u00e7leri, enerjileri, potansiyelleri ve hay\u0131rlar\u0131ndan bir\u00e7o\u011funu kullanabilece\u011fi g\u00fc\u00e7leri uyarlamas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. Ayette, Allah’\u0131n yer ve g\u00f6ktekileri insan\u0131n hizmetine sunmas\u0131ndan daha genel i\u00e7erikli olan a\u00e7\u0131k-gizli nimetlerinin say\u0131m\u0131nda de\u011finilen hizmete verme i\u015fte budur. \u0130\u015fin Allah’\u0131n ihsan\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. Ba\u015ftan insan\u0131n varolmas\u0131 Allah’\u0131n bir nimet ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r, onu g\u00fc\u00e7ler, yetenekler, ba\u011f\u0131\u015flarla donatmas\u0131 Allah’dan nimet ve ba\u011f\u0131\u015ft\u0131r. Peygamberlerini g\u00f6ndermesi, kitaplar\u0131n\u0131 indirmesi en b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015f ve en \u00fcst\u00fcn nimettir. T\u00fcm bunlardan \u00f6nce onun Allah’\u0131n ruhu ile ba\u011flant\u0131lanmas\u0131 Allah’dan bir nimet ve ba\u011f\u0131\u015ft\u0131r;. al\u0131p verdi\u011fi her nefesi ve her kalp at\u0131\u015f\u0131, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 her sahne, kula\u011f\u0131n\u0131n duydu\u011fu her ses, i\u00e7inde gezinen her hat\u0131ra, akl\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fi her d\u00fc\u015f\u00fcnce bunlar\u0131n hepsi insan\u0131n Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131 olmadan ula\u015famayaca\u011f\u0131 birer nimettirler.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten Allah g\u00f6klerde olanlar\u0131, insan denen bu canl\u0131n\u0131n hizmetine sunmu\u015ftur. \u0130\u015fte, g\u00fcne\u015fin ay\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yol g\u00f6stericili\u011fi, ya\u011fmur, hava ve onda gezinen ku\u015flardan yararlanmay\u0131 onun eri\u015febilece\u011fi \u00e7er\u00e7eveye koymu\u015ftur. Yerde bulunan varl\u0131klar\u0131 da onun hizmetine vermi\u015ftir. Yerdeki durum daha a\u00e7\u0131k, g\u00f6zlemlenmesi ve kontrol\u00fc daha kolayd\u0131r. Onu bu geni\u015f m\u00fclkte temsilci ve yerin i\u00e7erdi\u011fi hazineleri elde edebilir k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O hazinelerin kimi gizli, kimi a\u00e7\u0131kt\u0131r, kimini insan biliyor, kimini etkilerinin d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc kavrayam\u0131yor, anlamadan yararland\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lerin s\u0131rlar\u0131 gibi onlardan kimini de hi\u00e7 bilmiyor. Ku\u015fkusuz insan gece ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn her an\u0131nda Allah’\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kavran\u0131lmaz t\u00fcrleri say\u0131l\u0131p bitirilemez nimeti ile ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. T\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131n insanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ne \u015f\u00fckrediyor ne Allah’\u0131 an\u0131yor, ne \u00e7evresindeki olaylar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve ne de kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z iyilikte bulunan, nimet verene kesin inan\u0131yorlar.<\/p>\n

“Yine de insanlardan baz\u0131lar\u0131 ne bilgisi, ne yol g\u00f6stereni, ne de ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir kitab\u0131 olmadan Allah hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131r.” Evrenin yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu kan\u0131t\u0131n s\u00f6z g\u00f6t\u00fcrmezli\u011fi ve m\u00fckemmel nimet kar\u015f\u0131s\u0131nda bu \u00e7eki\u015fme, garip \u00e7irkin, Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r ise, insan f\u0131trat\u0131n\u0131n nefretini \u00e7eken, vicdan\u0131 titreten bir i\u011fren\u00e7lik olarak beliriyor. Allah’\u0131n hakikati ve bu hakikatin yarat\u0131klarla ili\u015fkisi konusunda \u00e7eki\u015fmeye giri\u015fen grup da; \u00e7evresindeki t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uymayan, bu \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz nimeti veren konusunda \u00e7eki\u015fmeye girmekten s\u0131k\u0131lmayan nank\u00f6r ve f\u0131trat\u0131 bozulmu\u015f olarak beliriyor. Bu \u00e7eki\u015fmede bilgiye dayanmamalar\u0131, yard\u0131m\u0131 ile yol bulacaklar\u0131 bir rehberden yoksun olmalar\u0131 ve kendilerine meseleyi ayd\u0131nlatacak ve kan\u0131t sunacak bir kitaba dayanmamalar\u0131 da tutumlar\u0131n\u0131n olumsuzlu\u011funu art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

“Onlara; `Allah’\u0131n indirdi\u011fine uyun!’ dense, `Hay\u0131r biz babalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011fumuz yola uyar\u0131z’ derler.” \u0130\u015fte tek dayanaklar\u0131 ve tuhaf kan\u0131tlar\u0131 bu! Ne d\u00fc\u015f\u00fcnceye ne de bilgiye dayanmayan donmu\u015f ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f taklit. \u0130sl\u00e2m\u0131n onlar\u0131 kurtarmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7in ak\u0131llar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakmak istedi\u011fi fakat buna kar\u015f\u0131l\u0131k taklit. Kur’an onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131na uyan\u0131kl\u0131k, hareketlilik ve \u0131\u015f\u0131k \u015f\u0131r\u0131nga ediyor, onlarsa ge\u00e7mi\u015fin sap\u0131kl\u0131k zincirinden bo\u015fanmay\u0131 k\u00f6t\u00fcmseyerek zincirlere s\u0131ms\u0131k\u0131 yap\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m i\u00e7 d\u00fcnyada \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bilin\u00e7te hareket, \u0131\u015f\u0131\u011fa a\u00e7\u0131lma ve taklit, donukluk zincirinden ar\u0131nm\u0131\u015f hayat i\u00e7in yeni bir programd\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n bu grup onu k\u00f6t\u00fcms\u00fcyor, ruhlar\u0131 onun hidayetinden al\u0131koyuyor, bilgi, yol g\u00f6sterici, ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 kitaba dayanmadan Allah konusunda \u00e7eki\u015fmeye giriyor.<\/p>\n

Bu noktada Kur’an onlar\u0131 alaya almakta ve dolayl\u0131 olarak bu g\u00fcvensiz tutumun nereye varaca\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir:<\/p>\n

“\u015eeytan babalar\u0131n\u0131z\u0131 alevli ate\u015fin azab\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f olsa da m\u0131?”<\/p>\n

Bu tutum, alevli azaba g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in \u015feytan\u0131n \u00f6nerdi\u011finden ba\u015fka \u015fey de\u011fildir. Onlar, kendilerini bu sonuca g\u00f6t\u00fcrecek olsa da, ayn\u0131 tutumu s\u00fcrd\u00fcrmeye kararl\u0131 m\u0131d\u0131rlar? Psikolojiyi derinden etkileyen bu e\u015fsiz evrensel kan\u0131t\u0131n ard\u0131ndan uyar\u0131c\u0131 ve etkin bir dokunu\u015f.<\/p>\n

Bilgiye dayanmayan, yolunu bir rehber arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bulmayan ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir kitaptan yararlanmayan buna kar\u015f\u0131l\u0131k kusur aramaya dayanan \u00e7eki\u015fmenin ilintisi dolay\u0131s\u0131yla, evrensel kan\u0131t ve eksiksiz nimet kar\u015f\u0131s\u0131nda, gereken tutuma i\u015faret ediyor:
\n22- Kim g\u00fczel davranarak kendini Allah’a teslim ederse, o en sa\u011flam kulba yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sonunda b\u00fct\u00fcn i\u015fler Allah’a d\u00f6ner.<\/strong><\/p>\n

S\u00f6z\u00fc edilen, iyi amel ve davran\u0131\u015f i\u00e7inde Allah’a mutlak teslimiyettir. Tam anlam\u0131 ile teslimiyet. Allah’\u0131n kaderinin hak oldu\u011fu konusunda i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde olma. Allah’\u0131n rahmetine g\u00fcven duyarak, g\u00f6zetilece\u011fi inanc\u0131yla sevinerek, sevin\u00e7 ve esenlik veren g\u00f6n\u00fcl ho\u015flu\u011fuyla Allah’\u0131n buyruklar\u0131 ve direktiflerine esnemeksizin icabet… Bu tutumlar\u0131n hepsi ki\u015finin y\u00fcz\u00fcn\u00fc Allah’a teslim etti\u011fini belirtir. Y\u00fcz ise insan\u0131n en sayg\u0131n organ\u0131d\u0131r. “Kim g\u00fczel davranarak kendini Allah’a teslim ederse, o en sa\u011flam kulba yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.” Sevin\u00e7li veya s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 durumlarda tutunan y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakmayan, f\u0131rt\u0131nalar, dalgalar aras\u0131nda karanl\u0131k gecede zorlu korkulu yolda tutunan\u0131n yolunu kaybetmedi\u011fi kopmayan g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmeyen kulp!<\/p>\n

O sa\u011flam kulp; Allah’a teslim olmu\u015f m\u00fc’minlerle Rabb’leri aras\u0131ndaki kararl\u0131 sa\u011flam sars\u0131lmaz ba\u011flant\u0131 olup Allah’\u0131n takdiri ile gelen kar\u015f\u0131s\u0131nda ya\u015fanan i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. O i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131 ki, olaylar\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcslemede nefsin dizginli\u011fini ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur; sevin\u00e7 an\u0131nda \u015f\u0131marmay\u0131p sevinci hazmetmesini, s\u0131k\u0131nt\u0131 an\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fclmemesini, beklenmedik anlarda ve iman yolundaki zorluklarla oraya buraya serpilmi\u015f engeller kar\u015f\u0131s\u0131nda sars\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz yolculuk uzun, me\u015fakkatli ve tehlikelerle doludur. Onda varl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tehlikesi, yoksulluk ve s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fmenin tehlikesinden daha az, sevin\u00e7lili\u011fin tehlikesi de s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n tehlikesinden daha \u00f6nemsiz de\u011fildir. G\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmez dayanak ve kopmaz kulba olan ihtiya\u00e7 s\u00fcrekli ve \u00f6nemli bir ihtiya\u00e7t\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc kulp, isl\u00e2m\u0131n Allah’a ba\u011flayan kulbu olup ona ihsan ve teslimiyetle tutunulur: “Sonunda b\u00fct\u00fcn i\u015fler Allah’a d\u00f6ner.” D\u00f6n\u00fc\u015f ve var\u0131\u015f O’nad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fru olan, insan\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren \u00f6z\u00fcn\u00fc Allah’a teslim etmesi, g\u00fcven, hidayet, \u0131\u015f\u0131k i\u00e7eren, O’na giden bir yol tutmas\u0131d\u0131r…
\n
\n23- Kim de ink\u00e2r ederse onun ink\u00e2r\u0131 seni \u00fczmesin; onlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc bizedir. O zaman yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kendilerine haber veririz. Allah kalplerde olan\u0131 \u015f\u00fcphesiz bilir.<\/p>\n

24- Onlara biraz ge\u00e7im sa\u011flar, sonra a\u011f\u0131r bir azaba s\u00fcr\u00fckleriz.<\/strong><\/p>\n

\u00d6z\u00fcn\u00fc Allah’a teslim edip iyilik i\u015fleyenin akibeti, o nank\u00f6rl\u00fck eden ve hayat\u0131n zevklerinin aldatt\u0131\u011f\u0131n\u0131n akibeti de bu. Onun d\u00fcnyada ula\u015fabilece\u011fi son nokta, Resulullah ve m\u00fc’minlerin g\u00f6z\u00fcnde \u00f6nemsizlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmayacakt\u0131r. “Kim de ink\u00e2r ederse onun ink\u00e2r\u0131 seni \u00fczmesin.” Onun durumunun senin \u00fcz\u00fclmeni, gamlanman\u0131 gerektirecek kadar \u00f6nemi yoktur. Di\u011fer konularda da onun ula\u015fabilece\u011fi durumunu \u00f6nemsizle\u015ftirmenin \u00f6tesine ge\u00e7mez. O etti\u011fiyle yakalanm\u0131\u015f, Allah’\u0131n kabzas\u0131 i\u00e7indedir. Kurtulas\u0131 de\u011fildir. Allah onun etti\u011fini ve g\u00f6\u011fs\u00fcnde gizledi\u011fi niyetlerini bilmektedir: “Onlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc bizedir. O zaman yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kendilerine haber veririz. Allah kalplerde olan\u0131 \u015f\u00fcphesiz bilir. Onlara biraz ge\u00e7im sa\u011flar.” Ard\u0131ndan gelen cezaland\u0131rma korkun\u00e7tur. O, cezaya itilmi\u015f, korunacak g\u00fc\u00e7ten de yoksundur: “Sonra a\u011f\u0131r bir azaba s\u00fcr\u00fckleriz.” Azab\u0131n kabal\u0131kla nitelenmesi onu devle\u015ftiriyor, zorla s\u00fcrme deyimi de, k\u00e2firin savunamazl\u0131k veya mazeret g\u00f6steremezlik i\u00e7inde kar\u015f\u0131la\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 korkun\u00e7 azab\u0131n etkinli\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu duruma d\u00fc\u015fen nerede, \u00f6z\u00fcn\u00fc Allah’a teslim edip en sa\u011flam kulba tutunan ve sonunda i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131, dingin psikolojik i\u00e7inde Rabb’ine varacak olan nerede.<\/p>\n

M\u00dc\u015eR\u0130KLERE Y\u0130NE SOR<\/strong><\/p>\n

Ard\u0131ndan onlar\u0131, varl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde varl\u0131k ve ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde varl\u0131\u011f\u0131n f\u0131trat\u0131nda sakl\u0131 ger\u00e7e\u011fi itiraftan ka\u00e7\u0131\u015f bulamayan yap\u0131lar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde durduruyor. Fakat onlar f\u0131trat\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi yoldan sap\u0131yor, onun dengeli sa\u011flam mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmezlikten geliyorlar.
\n25- Andolsun ki onlara; “G\u00f6kleri ve yeri kim yaratt\u0131 ” diye sorsan “Allah” derler. Hamd Allah’a mahsustur. Hayr onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmiyor.<\/p>\n

26- G\u00f6klerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’\u0131nd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah m\u00fcsta\u011fnidir, \u00f6v\u00fclmeye l\u00e2y\u0131k oland\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan yap\u0131s\u0131na dan\u0131\u015f\u0131r, vicdan\u0131n\u0131 dinlerse, bu konu\u015fan a\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fi ink\u00e2r edemez. \u0130\u015fte g\u00f6kler ve yer, konumlar\u0131, hacimleri, hareketleri, boyutlar\u0131, \u00f6zellikleri ve nitelikleri kurulmu\u015f olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. \u00d6yle bir kurgu ki, onda d\u00fczen g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ama\u00e7 da g\u00f6r\u00fclmektedir. Onlar bu durumlar\u0131ndan \u00f6nce, kimsenin yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmedi\u011fi ve kimsenin de Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir yarat\u0131c\u0131n\u0131n onlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda ortakl\u0131k etti\u011fini iddia etmedi\u011fi yarat\u0131klar olup kendi kendilerine varolmalar\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yine d\u00fczenleme ve d\u00fczenleyici olmadan, d\u00fczene girmesi ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Onlar\u0131n kendi kendilerine veya ba\u015f\u0131bo\u015f ya da rastlant\u0131 sonucu varolduklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ise, insan f\u0131trat\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnden ink\u00e2r etti\u011finin yan\u0131nda bir de \u00fczerinde konu\u015fmaya de\u011fer de\u011fildir.<\/p>\n

Allah’\u0131 bir tan\u0131ma inanc\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Allah’\u0131n ortak ko\u015fma inanc\u0131yla dikilenler ve Resulullah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na sert \u00e7eki\u015fmeyle kar\u015f\u0131l\u0131k verenler; g\u00f6klerin, yerin varl\u0131\u011f\u0131 ve salt bakmaktan \u00f6te bir \u015fey gerektirmeyen varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerinde temsil edilen, varl\u0131\u011f\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kan\u0131tla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde, f\u0131tratlar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 alt etmeye g\u00fc\u00e7 yetirememektedirler!<\/p>\n

Di\u011fer yandan soruldu\u011funda ikilemiyor, cevaplar\u0131 “Allah” oluyordu. Bunun i\u00e7in Allah, Resul\u00fcn\u00fc onlar\u0131 Allah’\u0131 \u00f6vme konusundaki kusurlar\u0131 ile ay\u0131plamaya y\u00f6neltiyor. “Hamd Allah’a mahsustur de.” F\u0131tratta hakk\u0131n belirgin olu\u015fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc `hamd Allah’a mahsustur.’ Varl\u0131\u011f\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kan\u0131t \u00f6n\u00fcnde ka\u00e7\u0131n\u0131lamayan itiraftan \u00f6t\u00fcr\u00fc `hamd Allah’a \u00f6zg\u00fcd\u00fcr’ her ne g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa `hamd\u0131n Allah’a \u00f6zg\u00fc oldu\u011fu’ g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sonra tart\u0131\u015fma noktalan\u0131yor, ba\u015fka bir kusurlar\u0131na parmak basarak kusurlar\u0131 belirtmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. “Hay\u0131r onlar\u0131n \u00e7o\u011fu bilmiyor” Bilmedikleri i\u00e7in Allah konusunda \u00e7eki\u015fmeye giriyor, f\u0131trat\u0131n mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu varl\u0131\u011f\u0131n ulu yarat\u0131c\u0131s\u0131na delaletini g\u00f6rmezlikten geliyorlar.<\/p>\n

Onlar\u0131n f\u0131tratlar\u0131n\u0131n g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n Allah oldu\u011funu itiraflar\u0131n\u0131n ilintisi dolay\u0131s\u0131yla; g\u00f6klerde ve yerde insan\u0131n yarar\u0131na sunulan, sunulmayan her \u015feyin mutlak anlamda sahibinin Allah oldu\u011fu belirtiliyor. Buna ra\u011fmen O’nun yerde ve g\u00f6klerde olanlara ihtiyac\u0131 olmay\u0131p insanlar O’na \u00f6vg\u00fc ile y\u00f6nelmeseler de O kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mahiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6v\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. “G\u00f6klerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’\u0131nd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah m\u00fcsta\u011fnidir, \u00f6v\u00fclmeye l\u00e2y\u0131k oland\u0131r.”<\/p>\n

Gezi, bu noktada Allah’\u0131n t\u00fckenmez zenginli\u011fi, s\u0131n\u0131rs\u0131z bilgisi, s\u00fcrekli yenilenen yaratma g\u00fcc\u00fc ve diledi\u011finin ne olabilece\u011fi konusunda s\u0131n\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez kay\u0131ts\u0131z dilemesine i\u015faret eden evrensel bir sahne ile sona eriyor.
\n27- Yery\u00fcz\u00fcnde bulunan a\u011fa\u00e7lar kalem olsa, denizlerde m\u00fcrekkep olsa ve yedi deniz daha eklense, yine Allah’\u0131n s\u00f6zleri yazmakla t\u00fckenmez. Do\u011frusu Allah g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, hakimdir.<\/p>\n

28- Ey insanlar! Sizin yarat\u0131lman\u0131z ve tekrar dirilmeniz tek bir ki\u015finin yarat\u0131lmas\u0131 ve tekrar diriltilmesi gibidir. \u015e\u00fcphesiz Allah, i\u015fitendir. g\u00f6rendir.<\/strong><\/p>\n

Bu, Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z dilemesinin tekrarlanmas\u0131, anlam\u0131n\u0131 insanlar\u0131n tasavvurlar\u0131na yakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, onlar\u0131n bilgileri ve s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6zlemlerinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir tablodur. \u00c7\u00fcnk\u00fc neredeyse, onlar\u0131n be\u015feri tasavvurlar\u0131 bu somutla\u015ft\u0131rma ve \u00f6rnekleme olmaks\u0131z\u0131n Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z dilemesinin anlam\u0131n\u0131 kavrayamayacak durumdad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsanlar bilgilerini, yazma, s\u00f6zlerini not etme ve emirlerini imzalama i\u015fini, a\u011fa\u00e7lardan edindikleri kalemlerle ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Yazma i\u015finde m\u00fcrekkep de kullan\u0131rlar ki, kulland\u0131klar\u0131 m\u00fcrekkep bir hokka dolusu veya bir \u015fi\u015fe dolusunu ge\u00e7mez. Burada insanlar i\u00e7in canland\u0131r\u0131lan \u00f6rnekte ise yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm a\u011fa\u00e7lar kaleme, denizler m\u00fcrekkebe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, dahas\u0131 denizler yedi kat art\u0131r\u0131l\u0131yor ve yaz\u0131c\u0131lar oturup Allah’\u0131n yenilenir bilgisine delalet eden ve dilemesine a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren kelimelerini yazmaya koyuluyorlar… Peki sonu\u00e7 ne oluyor? Kalemler, m\u00fcrekkepler, a\u011fa\u00e7lar ve denizler t\u00fckenirken Allah’\u0131n kelimeleri t\u00fckenmiyor, onlar\u0131n sonu gelmiyor… Durum s\u0131n\u0131rl\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmesi durumudur. Ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7ok olursa olsun s\u0131n\u0131rl\u0131 t\u00fckenecek, s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fey eksilmeden s\u0131n\u0131rs\u0131z olarak kalacakt\u0131r… Allah’\u0131n kelimeleri, bilgisi s\u0131n\u0131rs\u0131z, iradesi engellenmez ve dilemesi kay\u0131ts\u0131z olarak yerine gelir olmas\u0131n\u0131n mant\u0131ksal gere\u011fi olarak t\u00fckenmezdirler.<\/p>\n

Verilen \u00f6rne\u011fin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme sonucu; a\u011fa\u00e7lar denizler ortadan kalk\u0131yor, canl\u0131lar cans\u0131zlar bir k\u00f6\u015feye \u00e7ekiliyor, bi\u00e7imler durumlar\u0131 g\u00f6zden kayboluyor ve insan g\u00fc\u00e7l\u00fc, d\u00fczenleyen, y\u00f6n veren, yapt\u0131\u011f\u0131na tam egemen, de\u011fi\u015fik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00f6stermeyen, g\u00f6zden uzak olmayan ebedi yarat\u0131c\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc ve y\u00fcceli\u011fi \u00f6n\u00fcnde ba\u015f e\u011ferek duruyor. “Do\u011frusu Allah g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, hakimdir.”<\/p>\n

Bu ba\u015f e\u011fmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm \u00f6n\u00fcnde, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmden, yaratma ve \u00f6l\u00fcmden sonra dirilmenin kolayl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir kan\u0131t edinerek gezideki son vurguyu indiriyor. “Ey insanlar! Sizin yarat\u0131lman\u0131z ve tekrar dirilmeniz tek bir ki\u015finin yarat\u0131lmas\u0131 ve tekrar diriltilmesi gibidir. \u015e\u00fcphesiz Allah, i\u015fitendir, g\u00f6rendir.”` Dilemenin salt yarat\u0131lacak nesneye y\u00f6nelimi ile yaratmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren irade a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir veya birden fazla nesnenin yarat\u0131lmas\u0131 ayn\u0131d\u0131r. O ferdin yarat\u0131lmas\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir emek harcamad\u0131\u011f\u0131 gibi, her ferdin yarat\u0131lmas\u0131nda emek yinelemez de. Ona g\u00f6re bir tek ki\u015finin yarat\u0131lmas\u0131 ile milyonlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 ve bir ferdin diriltilmesi ile milyonlar\u0131n diriltilmesi birdir. Yaratma i\u015fi bir `kelime’ dilemedir, sadece “Bir \u015fey diledi\u011fi zaman O’nun buyru\u011fu sadece o \u015feye ol’ demektir, hemen olur.” (Yasin Suresi 82)<\/p>\n

Yaratma ve \u00f6l\u00fcmden sonra dirilme i\u015finde, b\u00eelgi ve g\u00fc\u00e7 birlikte rol ald\u0131klar\u0131 gibi, onlar\u0131n \u00f6tesinde duyarl\u0131 programlama ve kontrol da s\u00f6z konusudur. “\u015e\u00fcphesiz Allah, i\u015fitendir, g\u00f6rendir.”<\/p>\n

Burada \u00f6nceki \u00fc\u00e7 gezinin i\u015fledi\u011fi meseleyi i\u015fleyen sonuncu gezi ba\u015fl\u0131yor. Gezi hemen, Allah’\u0131n `hak’ O’nun d\u0131\u015f\u0131nda yalvar\u0131lanlar\u0131n `bat\u0131l’ oldu\u011fu, kullu\u011fun yaln\u0131z Allah’a \u00f6zg\u00fc k\u0131l\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi ve baban\u0131n o\u011ful, o\u011flun babadan bir \u015fey savamayaca\u011f\u0131 ahiret g\u00fcn\u00fc meselesini g\u00fcndeme al\u0131yor. Onlara \u00e7e\u015fitli etkenler ekleyerek geni\u015f evrensel alanda sunuyor…
\n29- G\u00f6rmedin mi Allah, geceyi g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn i\u00e7ine; g\u00fcnd\u00fcz\u00fc gecenin i\u00e7ine sokuyor. G\u00fcne\u015f ve ay\u0131 emrine boyun e\u011fdirmi\u015ftir. Her biri belirli bir s\u00fcreye kadar hareket eder. Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r.<\/p>\n

30- Bu, Allah’\u0131n hak olmas\u0131ndan ve O’ndan ba\u015fka tapt\u0131klar\u0131n\u0131n bat\u0131l olmas\u0131ndand\u0131r. Do\u011frusu Allah y\u00fccedir, b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/strong><\/p>\n

B\u00f6yledir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah hakt\u0131r, O’ndan ba\u015fka yalvard\u0131klar\u0131 bat\u0131ld\u0131r. Ger\u00e7ekten y\u00fcce ve b\u00fcy\u00fck olan yaln\u0131z Allah’d\u0131r.<\/p>\n

Gecenin g\u00fcnd\u00fcze g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn geceye giri\u015fi ve onlar\u0131n mevsimlerin de\u011fi\u015fimi ile uzan\u0131p k\u0131salmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, ger\u00e7ekten ilgin\u00e7 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmd\u00fcr. Fakat uzun birliktelik ve yinelenmeden \u00f6t\u00fcr\u00fc insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu olguya kar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirdi\u011finden, duyarl\u0131 bir d\u00fczenle yinelenen, bir kere olsun sars\u0131lmayan, i\u015flevinden geri kalmayan bu ilgin\u00e7li\u011fi alg\u0131lam\u0131yorlar. Yorulmayan, hedefinden \u015fa\u015fmayan, i\u015flevinde gev\u015feklik g\u00f6stermeyen bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn dengesini de asla kaybetmemektedir… Bu sistemin olu\u015fmas\u0131 ve korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek sadece Allah’d\u0131r. Bu ger\u00e7e\u011fin kavranmas\u0131, yorulmayan, hedefinden \u015fa\u015fmayan, i\u015flevinde gev\u015feklik g\u00f6stermeyen bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn g\u00f6zlenmesinden \u00f6te bir \u015fey gerektirmemektedir.<\/p>\n

Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn, g\u00fcne\u015f, ay ve hareketleriyle olan ba\u011flant\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. G\u00fcne\u015f ve ay ba\u015f e\u011fdirilmesi geceden, g\u00fcnd\u00fcz ve bunlar\u0131n uzay\u0131p k\u0131salmalar\u0131n\u0131n ilgin\u00e7li\u011finden daha etkin bir ilgin\u00e7lik sergiler. Her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetiren, i\u015finde mahir olandan ba\u015fkas\u0131 bu ba\u015f e\u011fdirmeye g\u00fc\u00e7 yetiremez. O ayn\u0131 zamanda g\u00fcne\u015f ve ay\u0131n yolculuklar\u0131n\u0131n ne kadar olaca\u011f\u0131n\u0131 da bilmekte ve belirlemektedir. Gecenin g\u00fcnd\u00fcze ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn geceye sokulmalar\u0131n\u0131n ve g\u00fcne\u015fle aya ba\u015f e\u011fdirmenin ger\u00e7e\u011fi -ki bunlar a\u00e7\u0131k iki evrensel ger\u00e7ektirler- ile birlikte onlar\u0131n benzeri bir ger\u00e7ek daha yer al\u0131yor ayette: “Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r.” Varl\u0131\u011fa ili\u015fkin ger\u00e7ekler yan\u0131nda, duyularla ula\u015famayacak ger\u00e7eklerden olan bu ger\u00e7e\u011fi i\u015fte b\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. Varl\u0131\u011fa ili\u015fkin ger\u00e7eklerin benzeri ve onlarla g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ba\u011flant\u0131l\u0131 bir ger\u00e7ek.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 ger\u00e7e\u011fin ard\u0131ndan, t\u00fcm ger\u00e7eklerin dayand\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fi g\u00fcndeme getiriyor. T\u00fcm ger\u00e7eklerin dayand\u0131\u011f\u0131 ilk ger\u00e7ek. Bu gezinin i\u015fledi\u011fi ve ne oldu\u011funa a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek i\u00e7in \u015fu kan\u0131t\u0131 verdi\u011fi ger\u00e7ek.<\/p>\n

“Bu, Allah’\u0131n hak olmas\u0131ndan ve O’ndan ba\u015fka tapt\u0131klar\u0131n\u0131n bat\u0131l olmas\u0131ndand\u0131r. Do\u011frusu Allah y\u00fccedir, b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.”<\/p>\n

Bu; duyarl\u0131, uyumlu, s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmez bir evrensel d\u00fczen. Bu d\u00fczen, Allah’\u0131n hak, O’nun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131n bat\u0131l oldu\u011fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015f\u0131yor. Her ger\u00e7e\u011fin dayand\u0131\u011f\u0131 ve bu varl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerinde oturdu\u011fu, bu en b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek ya\u015f\u0131yor, \u00f6yle ise, ger\u00e7ek olan Allah’\u0131n varoldu\u011fudur. O olumsuzluklardan uzak olup, bu evreni O yaratmakta, O korumakta, O programlamakta ve evren i\u00e7in diledi\u011fi bi\u00e7imde uyum, denge, b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve s\u00fcreklili\u011fi o sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

“Bu Allah’\u0131n hak olmas\u0131ndan ve O’ndan ba\u015fka tapt\u0131klar\u0131n\u0131n bat\u0131l olmas\u0131ndand\u0131r.” O’nun d\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr-de\u011fi\u015fir, O’nun d\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey azal\u0131r \u00e7o\u011fal\u0131r, O’nun d\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck, zay\u0131fl\u0131k, geli\u015fme, \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc, ilerleme, gerileme g\u00f6sterir. Varken yok olurlar. De\u011fi\u015fmez, ba\u015fkala\u015fmaz, d\u00f6n\u00fc\u015fmez, zail olmaz, ebedi, s\u00fcrekli olan -olumsuzluklardan beri olan- yaln\u0131z O’dur…<\/p>\n

Sonra, Allah’\u0131n “Bu Allah’\u0131n hak olmas\u0131ndan ve O’ndan ba\u015fka tapt\u0131klar\u0131n\u0131n bat\u0131l olmas\u0131ndand\u0131r” s\u00f6z\u00fcnden insanda \u00f6zellikli bir etki kal\u0131yor… O’nu s\u00f6zler dile getiremiyor, sahip oldu\u011fum be\u015feri anlat\u0131m O’na g\u00fc\u00e7 yetiremiyor. O’nu kalp \u00f6z\u00fcml\u00fcyor, vicdan \u015fifreli bir yolla al\u0131yor, insan yap\u0131s\u0131 t\u00fcm\u00fcyle alg\u0131l\u0131yor, fakat dil yetersiz kal\u0131yor! .. \u015eu c\u00fcmlede de ayn\u0131 durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz: “Do\u011frusu Allah y\u00fccedir, b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.” Yani O’nun d\u0131\u015f\u0131nda ne `y\u00fcce’ var ne de `b\u00fcy\u00fck’… G\u00f6r\u00fcyorsun, ilgin\u00e7 Kur’an\u00ee anlat\u0131m \u00f6n\u00fcnde, yap\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcyle sars\u0131lmas\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren bir \u015fey s\u00f6yleyebiliyor muyum? Bu gibi y\u00fcce ger\u00e7eklere ili\u015fkin her insan\u00ee anlat\u0131m\u0131n onlar\u0131 eksiltti\u011fini onlara bir \u015fey eklemedi\u011fini ve yaln\u0131z Kur’an\u00ee anlat\u0131m\u0131n -oldu\u011fu gibi- e\u015fsiz ilham veren anlat\u0131m oldu\u011funu alg\u0131l\u0131yorum!..<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 konuyu, bu evrensel sahneyi ve ard\u0131ndan gelen o vicdani de\u011finiyi, insanl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu ba\u015fka bir sahne ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Allah’\u0131n vergisi sayesinde denizde y\u00fczen gemilerin olu\u015fturdu\u011fu sahne. Bu sahnede insanlar\u0131, gurur ve g\u00fc\u00e7ten yoksun olarak denizin korkutuculu\u011fu ve tehlikeleriyle y\u00fczy\u00fcze geldikleri andaki f\u0131tratlar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor:
\n31- Allah size, bir k\u0131s\u0131m delillerini g\u00f6stersin diye, Allah’\u0131n izniyle gemilerin denizde ak\u0131p gitti\u011fini g\u00f6rmediniz mi?\u015e\u00fcphesiz bunda \u00e7ok sabreden \u00e7ok \u015f\u00fckreden herkes i\u00e7in ibretler vard\u0131r.<\/p>\n

32- Da\u011flar gibi dalgalar insanlar\u0131 ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 zaman dini yaln\u0131z Allah’a has k\u0131larak O’na yalvar\u0131rlar. Allah onlar\u0131 karaya \u00e7\u0131kar\u0131p kurtard\u0131\u011f\u0131 zaman, i\u00e7lerinden bir k\u0131sm\u0131 Allah’a olan gev\u015feme g\u00f6sterirler. Zaten bizim ayetlerimizi nank\u00f6r gaddarlardan ba\u015fkas\u0131 ink\u00e2r etmez.
\n<\/strong>
\nGemiler denizde Allah’\u0131n deniz, gemi, r\u00fczg\u00e2r, yer ve g\u00f6\u011fe koydu\u011fu yasalar uyar\u0131nca y\u00fcr\u00fcrler. Gemileri, denizde batmadan veya dikilip kalmadan y\u00fcr\u00fcr k\u0131lan, bu yarat\u0131klar\u0131n bu \u00f6zellikleriyle yarat\u0131lmalar\u0131d\u0131r. E\u011fer bu \u00f6zellikler herhangi bir y\u00f6nde de\u011fi\u015fecek olsa, gemiler denizde y\u00fczmez. Suyun veya geminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 maddenin yo\u011funlu\u011funun de\u011fi\u015fmesi, deniz y\u00fczeyine hava bas\u0131nc\u0131 oran\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi, hava ve su ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi suyun su kalma s\u0131n\u0131r\u0131 ve hava ile su ak\u0131nt\u0131lar\u0131n uygun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015facak \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi gibi… E\u011fer bu oranlardan hangi y\u00f6nde olursa olsun bir teki de\u011fi\u015fecek, gemiler suda y\u00fcr\u00fcmez. T\u00fcm bu elveri\u015fli \u015fartlar\u0131n varoldu\u011fu durumda da, f\u0131rt\u0131nada dalgalar aras\u0131nda, Allah’dan ba\u015fka tutunacaklar\u0131 bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, gemilerin koruyucusu, g\u00f6zeteni yine Allah’d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla onlar her durumda Allah’\u0131n nimeti olan maddeleri y\u00fck olarak ta\u015f\u0131yorlar, ayn\u0131 zamanda. Kur’an’\u0131n ifadesi bu anlamlar\u0131n her ikisini de kaps\u0131yor: Onlar g\u00f6r\u00fc\u015fe sunulmu\u015flard\u0131r. Onlar\u0131 g\u00f6rmek isteyen g\u00f6r\u00fcyor. Onlar\u0131n ne kapal\u0131l\u0131k ne de gizlili\u011fi yoktur. “\u015e\u00fcphesiz bunda \u00e7ok sabreden \u00e7ok \u015f\u00fckreden herkes i\u00e7in ibretler vard\u0131r.” Zorluk an\u0131nda sabreden, sevin\u00e7li anlarda \u015f\u00fckreden. Sab\u0131rla sevin\u00e7 insan\u0131 n\u00f6betle\u015fe elden ele alan iki. psikolojik durumdurlar.<\/p>\n

Fakat insanlar ne sabrediyor ne de \u015f\u00fckrediyor, yaln\u0131z s\u0131k\u0131nt\u0131 dokundu\u011funda Allah’a yalvar\u0131yor, Allah onlar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtard\u0131\u011f\u0131nda ise \u00e7ok az\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndakiler \u015f\u00fckretmiyor:<\/p>\n

“Da\u011flar gibi dalgalar insanlar\u0131 ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 zaman, dini yaln\u0131z Allah’a has k\u0131larak O’na yalvar\u0131rlar.”<\/p>\n

Bu gibi tehlikeler kar\u015f\u0131s\u0131nda -ki onlar\u0131 g\u00f6lgeler gibi dalgalar sarm\u0131\u015f, korkun\u00e7 denizde gemi \u015fa\u015fk\u0131n bir t\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr- nefisler, s\u0131k\u0131nt\u0131dan uzak anlarda kendilerine f\u0131tratlar\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fini gizleyen ve bu f\u0131tratlarla yarat\u0131c\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 koparan aldat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 yetirebilme kuruntusundan soyutlan\u0131rlar. Bu engeller ortadan kalk\u0131p f\u0131trat t\u00fcm \u00f6rt\u00fclerden s\u0131yr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Rabb’ine y\u00f6nelir, dini O’na \u00f6zg\u00fc k\u0131lar, O’nun yan\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc orta\u011f\u0131 reddeder ve her t\u00fcrl\u00fc yabanc\u0131y\u0131 d\u0131\u015flar. \u0130\u015fte bu durumda, insanlar dini kendisine \u00f6zg\u00fc k\u0131larak Allah’a yalvar\u0131rlar.<\/p>\n

“Allah onlar\u0131 karaya \u00e7\u0131kar\u0131p kurtard\u0131\u011f\u0131 zaman i\u00e7lerinden bir k\u0131sm\u0131 Allah’a olan azg\u0131nl\u0131klar\u0131nda gev\u015feme g\u00f6sterirler.”<\/p>\n

Emniyet ve rahatl\u0131k onu t\u00fcm\u00fcyle unutkanl\u0131k ve umursamazl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrmez. \u015e\u00fck\u00fcr ve zikir konusunda Allah’\u0131n hakk\u0131n\u0131 tam olarak \u00f6demese de \u015f\u00fckrederek Allah’\u0131 anarak ya\u015far. Zaten Allah’a \u015f\u00fckreden ve O’nu anan\u0131n g\u00f6revi yerine getirme konusunda ula\u015fabilece\u011finin en fazlas\u0131, orta bir d\u00fczeyde olmas\u0131d\u0131r, yoksa g\u00f6revin tam olarak yerine getirilmesi insan\u0131n g\u00fc\u00e7 yetirece\u011fi \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Onlardan kimileri, sal\u0131 tehlikenin ge\u00e7ici ve rahatl\u0131\u011fa kavu\u015fmayla Allah’\u0131n ayetlerini ink\u00e2ra d\u00f6nerler: “Zaten bizim ayetlerimizi nank\u00f6r gaddarlardan ba\u015fkas\u0131 ink\u00e2r etmez.”<\/p>\n

“Hattar” gaddarl\u0131kta a\u015f\u0131r\u0131 giden “kafur” a\u015f\u0131r\u0131 nank\u00f6r anlam\u0131ndad\u0131r. Allah’\u0131n koydu\u011fu insan yap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k mant\u0131\u011f\u0131 ve bu olu\u015fa ili\u015fkin sahneleri g\u00f6rd\u00fckten sonra, Allah’\u0131n ayetlerini g\u00f6rmezlikten gelenlerin nitelendirilmesinde etkili kiplerin kullan\u0131lmas\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Nefisleri, g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck, bilgililik yan\u0131lg\u0131s\u0131ndan kurtar\u0131p, sar\u0131l\u0131 olduklar\u0131 engellerden ar\u0131nd\u0131rarak f\u0131trat\u0131 mant\u0131\u011f\u0131yla y\u00fczy\u00fcze getiren denizin korkutuculu\u011fu ve tehlikelili\u011finin ilintisi dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n yan\u0131nda denizin korkutuculu\u011funun k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nemsiz kald\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck korkutucu durumu hat\u0131rlat\u0131yor. Soy ve akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 koparan \u00e7ocukla baba aras\u0131na giren her ferdin her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m ve dayanaktan yoksun, t\u00fcm akrabal\u0131k ba\u011flant\u0131lar\u0131ndan soyutlanm\u0131\u015f olarak tek ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn korkutuculu\u011funu:
\n33- Ey insanlar, Rabb’inizden korkun ve baban\u0131n, \u00e7ocu\u011funa yapt\u0131\u011f\u0131ndan ceza g\u00f6rmeyece\u011fi, \u00e7ocu\u011fun da babas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131ndan ceza g\u00f6rmeyece\u011fi bir g\u00fcnden \u00e7ekinin. Allah’\u0131n vaadi ger\u00e7ektir. D\u00fcnya hayat\u0131 sizi aldatmas\u0131n ve \u015feytan, Allah’\u0131n aff\u0131na g\u00fcvendirerek sizi kand\u0131rmas\u0131n.<\/strong><\/p>\n

Burada dile getirilen, kalp ve duygulardaki etkinli\u011fi ile \u00f6l\u00e7\u00fclen psikolojik deh\u015fet olu\u015fturan bir durum. \u00d6yle ki, akrabal\u0131k ve kan ba\u011flar\u0131n\u0131 kopar\u0131yor, baba ile o\u011ful, o\u011fulla baba aras\u0131ndaki soy ve rahim ili\u015fkilerini ge\u00e7ersizle\u015ftiriyor. Herkes kendi derdine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, kimse kimseden bir \u015fey savam\u0131yor. Kimseye de ameli ve kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey yarar sa\u011flam\u0131yor. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc insanlar\u0131n al\u0131\u015f\u0131k olduklar\u0131 benzeri g\u00f6r\u00fclmeyen bir korkudan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Burada Allah korkusuna davet, icabet edilen yerinde geliyor. Bu her taraf\u0131 saran korkulu durumun etkinli\u011fi i\u00e7inde sunulan ahiret meselesine kalpler e\u011filecektir.<\/p>\n

“Allah’\u0131n vaadi ger\u00e7ektir.” Gecikmez, yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kmaz. Bu zor durumla kar\u015f\u0131la\u015fmaktan ka\u00e7\u0131\u015f yoktur. Baban\u0131n o\u011fula ve o\u011fulun babaya yarar\u0131 dokunmayacak duyarl\u0131 yarg\u0131 ve adil kar\u015f\u0131l\u0131ktan da ka\u00e7\u0131\u015f yoktur.<\/p>\n

“D\u00fcnya hayat\u0131 sizi aldatmas\u0131n.” \u0130\u00e7erdi\u011fi ge\u00e7imlilik, e\u011flendirici ve kendine ba\u011flay\u0131c\u0131 u\u011fra\u015flarla sizi aldatmas\u0131n. O s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u00fcre i\u00e7inde denenme ve ahirette g\u00f6r\u00fclecek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kazanma yeridir.<\/p>\n

“\u015eeytan, Allah’\u0131n aff\u0131na g\u00fcvendirerek sizi kand\u0131rmas\u0131n.” Kendine ba\u011flay\u0131c\u0131 ge\u00e7imlik, Allah’\u0131 unutturan u\u011fra\u015f\u0131 veya kalplere vesvese veren \u015feytan sizi aldatmas\u0131n. \u015eeytanlar \u00e7oktur. Malla gururlanmak bir \u015feytand\u0131r, bilgi ile gururlanmak bir \u015feytand\u0131r, uzun \u00f6m\u00fcrle gururlanmak bir \u015feytand\u0131r, g\u00fc\u00e7le gururlanmak bir \u015feytand\u0131r, buyruk sahipli\u011fi ile gururlanmak bir \u015feytand\u0131r, arzunun d\u00fcrt\u00fcs\u00fc bir \u015feytand\u0131r, \u015fehvetin ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bir \u015feytand\u0131r. T\u00fcm aldat\u0131c\u0131lardan koruyan Allah korkusu ve ahiret d\u00fc\u015f\u00fcncesidir.<\/p>\n

Surenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc gezinin sonunda, bu korku sa\u00e7an sahnenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda suredeki son vurgu, g\u00fc\u00e7l\u00fc, derin ve korku veren bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle gelerek, Allah’\u0131n kapsaml\u0131 bilgisi ve gayb s\u0131rlar\u0131na ula\u015fmas\u0131 engellenmi\u015f insan\u0131n yetersizli\u011fini tasvir ediyor. Surenin t\u00fcm b\u00f6l\u00fcmlerinde i\u015fledi\u011fi meseleyi peki\u015ftiriyor ve bunlar\u0131 ilgi \u00e7ekici Kur’ani tasvir tablolar\u0131ndan bir tabloda ortaya koyuyor.
\n 34- K\u0131yamet vakti hakk\u0131ndaki bilgi ancak Allah’\u0131n kat\u0131ndad\u0131r. Ya\u011fmuru ya\u011fd\u0131r\u0131r, rahimlerde olan\u0131 O bilir. Hi\u00e7 kimse yar\u0131n ne kazanaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez ve hi\u00e7 kimse nerede \u00f6lece\u011fini bilemez. Her \u015feyi bilen ve her \u015feyden haberi olan yaln\u0131z Allah’d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Allah insanlar\u0131n s\u00fcrekli uyan\u0131kl\u0131k, beklenti ve haz\u0131rl\u0131k \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmalar\u0131 i\u00e7in k\u0131yametin zaman\u0131n\u0131, kendisinden ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilmedi\u011fi gayblerden k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar onun ne zaman gelece\u011fini bilmiyorlar. Belki de onlara, herhangi bir anda az\u0131k edinmek ve k\u0131yamet haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zaman kalmaks\u0131z\u0131n ans\u0131z\u0131n gelecektir.<\/p>\n

Ya\u011fmuru istedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ve hikmeti uyar\u0131nca Allah indirir. \u0130nsanlar deneyim ve aletlerle bazen ini\u015finin yak\u0131n oldu\u011funu bilebilirler. Fakat onlar, onun kaynakland\u0131\u011f\u0131 nedenleri yaratmaya g\u00fc\u00e7 yetiremezler. Bu ayet ya\u011fmuru, indirenin Allah oldu\u011funu vurguluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u011fmuru olu\u015fturan, d\u00fczenleyen evrensel nedenlerin yarat\u0131c\u0131s\u0131 y\u00fcce Allah’d\u0131r. Buna g\u00f6re ya\u011fmur konusunda Allah’\u0131n tekelinde olan, metinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yaratmaya g\u00fc\u00e7 yetirebilme tekelidir. Ya\u011fmurun ini\u015f zaman\u0131n\u0131n bilgisini Allah’\u0131n yaln\u0131z kendisinin bildi\u011fi s\u0131rlardan sayanlar yan\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Asl\u0131nda her i\u015f ve her durumda bilgi yeg\u00e2ne Allah’\u0131n bilgisidir. Yaln\u0131z O, art\u0131p eksilmeyen s\u00fcrekli kapsaml\u0131 eksiksiz do\u011fru bilgidir.<\/p>\n

“Rahimlerde olan\u0131 O bilir.” K\u0131yamet konusunda oldu\u011fu gibi, bu konuda da bilme Allah’\u0131n tekelindedir, rahimlerde olan\u0131 her a\u00e7\u0131dan kesin olarak yaln\u0131z O biliyor. Her an, her a\u015famada rahimlerde olan\u0131n durumu nedir? Ba\u015ftan rahimlerin kendilerinin eksiklik fazlal\u0131k durumlar\u0131, d\u00f6l, hacim ve g\u00f6vdeye kavu\u015fmadan d\u00f6l\u00fcn durumu, yumurta ve sperman\u0131n birle\u015fmelerinin ilk an\u0131nda kimsenin hen\u00fcz bir \u015fey \u00f6\u011frenmeye yol bulamad\u0131\u011f\u0131 zaman, erkeklik di\u015filik a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6l\u00fcn t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011fu, \u00e7ocu\u011fun kime \u00e7ekece\u011fi, \u00f6zellikleri, durumlar\u0131 ve yetenekleri… Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc Allah’\u0131n bilgisine \u00f6zg\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

“Hi\u00e7 kimse yar\u0131n ne kazanaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez…” Hay\u0131r \u015fer, yarar-zarar, kolayl\u0131k-zorluk, sa\u011fl\u0131k-hastal\u0131k, Allah’\u0131n emirlerini yerine getirme veya onlara ters d\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131lar\u0131ndan ne kazanacakt\u0131r? Kimse bilmez. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kazanma teriminin kapsam\u0131, ticari kazan\u00e7 anlam\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, ondan daha genel bir anlam i\u00e7eriyor. O ki\u015finin yar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi her \u015feyi kaps\u0131yor. O kapal\u0131 ve bilinmezdir. \u00dczerinde \u00f6rt\u00fcler vard\u0131r. \u0130nsan nefsi gayb karanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde durur, \u00f6rt\u00fcler arkas\u0131ndan bir \u015fey g\u00f6recek g\u00fcc\u00fc yoktur.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde; “Hi\u00e7 kimse nerede \u00f6lece\u011fini bilmez…” Bu, g\u00f6zlerin kulaklar\u0131n n\u00fcfuz edemedi\u011fi kal\u0131n \u00f6rt\u00fcler arkas\u0131nda kalan bir durumdur.<\/p>\n

\u0130nsan nefsi bu \u00f6rt\u00fcler \u00f6n\u00fcnde \u00e7aresiz ba\u015f e\u011ferek durur. Onlar \u00f6n\u00fcnde s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgisinin hakikatini ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kavrar, \u00fczerinden bilgililik gururu d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Uzun gayb \u00f6rt\u00fcs\u00fc \u00f6n\u00fcnde, insanlara bilgiden \u00e7ok az \u015fey verildi\u011fini, \u00f6rt\u00fcler arkas\u0131nda insanlar\u0131n bilmedi\u011fi \u00e7ok \u015fey oldu\u011funu ve t\u00fcm ba\u015fka \u015feyleri yapm\u0131\u015f olsalar bile, bu \u00f6rt\u00fcler \u00f6n\u00fcnde yar\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131, dahas\u0131 hemen bir sonraki anda ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeden dikilip kalmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 anlar. \u0130\u015fte bu noktada, insan nefsi b\u00fcy\u00fcklenmeyi b\u0131rakarak Allah’a boyun e\u011fer.<\/p>\n

Kur’ani anlat\u0131m, insan kalbinde derin etkiler b\u0131rakan bu etkenleri insana \u00fcrperti veren \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015f bir alanda sunuyor…<\/p>\n

Ya\u015fanan an, beklenen gelecek, uzak gayb\u0131 kapsamak \u00fczere her mek\u00e2n; uzak erimli k\u0131yamet, kayna\u011f\u0131 uzak ya\u011fmur, g\u00f6zlere gizli rahimler, zaman y\u00f6n\u00fcnden yak\u0131n olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bilinmezlik i\u00e7inde kaybolan yar\u0131nki kazan\u00e7 ve tahminlerin derinine dal\u0131p gittikleri \u00f6l\u00fcm ve defin yeri aras\u0131ndaki hayalin s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar\u0131 ve kalpte hareketlenen d\u00fc\u015f\u00fcnceler a\u00e7\u0131s\u0131ndan geni\u015f bir alan.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz o boyutlar\u0131 ve \u00e7evreleri geni\u015f bir aland\u0131r. Fakat geni\u015f tasvirsel de\u011finiler, onun alan\u0131n\u0131 tarad\u0131ktan sonra, \u00e7evrelerini yoklamaya ba\u015fl\u0131yor ve sonunda bu \u00e7evreler hepsi bilinmeyen gayb noktas\u0131nda bir noktada d\u00fc\u011f\u00fcmleniyorlar ve biz k\u00fc\u00e7\u00fck kapal\u0131 bir deli\u011fin \u00f6n\u00fcnde dikilip kal\u0131yoruz. E\u011fer orada i\u011fne deli\u011fi kadar bir delik a\u00e7\u0131lsa, arkas\u0131nda yak\u0131nla uzak bir olacak, uza\u011f\u0131 yak\u0131ndan ay\u0131ramayaca\u011f\u0131z. Fakat o insan\u0131n y\u00fcz\u00fcne kapal\u0131 kalacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc o insan\u0131n g\u00fc\u00e7 yetirebilece\u011finin \u00fcst\u00fcnde ve insan\u0131n bilgisinin \u00f6tesindedir. Allah’a \u00f6zg\u00fc olarak kalacak, O’nun izni ile ve bir \u00f6l\u00e7\u00fc dahilinde olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda onu kimse bilmeyecek. “Ku\u015fkusuz Allah bilen haber aland\u0131r…” O’nun d\u0131\u015f\u0131ndakiler ne bilir ne de haber al\u0131r anlam\u0131na.<\/p>\n

Sure boyutlar\u0131, derinlikleri, ufuklar\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131 geni\u015f kapsaml\u0131 insan\u0131 \u00fcrperten bir gezide oldu\u011fu gibi i\u015fte b\u00f6yle sona eriyor. Kalp geni\u015f kapsaml\u0131 bu uzun geziden; \u00e7ok dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok \u015fey y\u00fcklendi\u011fi ve bu alemler, sahneler ve canl\u0131 t\u00fcrleri konusunda uzun uzun d\u00fc\u015f\u00fcnceye dald\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 sendeleyerek d\u00f6n\u00fcyor. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda s\u00fcre otuzd\u00f6rt ayetlik k\u0131sa bir s\u00fcredir.<\/p>\n

\u0130\u015fte otuzd\u00f6rt ayeti ge\u00e7meyen surenin i\u00e7erdikleri. Kalplerin yarat\u0131c\u0131s\u0131 ve bu Kur’an’\u0131 kalplerdeki hastal\u0131klara \u015fifa, m\u00fc’minlere yol g\u00f6sterici ve rahmet olarak indiren Allah ne kadar y\u00fccedir.<\/p>\n

LOKMAN SURES\u0130N\u0130N SONU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1- Elif, lam, mim. 2- Bunlar, hikmetli Kitab’\u0131n ayetleridir. 3- Bunlar g\u00fczel davrananlara yol g\u00f6sterici ve rahmettir. 4- \u0130\u015fte onlar ki, namaz k\u0131larlar, zek\u00e2t verirler, ahirete de kesin olarak inan\u0131rlar. 5- \u0130\u015fte onlar Rabb’lerinin g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu do\u011fru bir yol \u00fczeredirler ve kurtulu\u015fa erenlerdir. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n “Elif, lam, mim”den olu\u015fan kopuk harflerle olmas\u0131 ve bunlar\u0131n “Bunlar, hikmetli …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1683,1583,1597,1686,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2493","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-etiketler-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-lokman-suresinin-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2493\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}