{"id":2576,"date":"2012-01-20T07:36:58","date_gmt":"2012-01-20T07:36:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2576"},"modified":"2012-01-20T07:36:58","modified_gmt":"2012-01-20T07:36:58","slug":"hicr-suresinin-16-44-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/hicr-suresinin-16-44-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Hicr Suresi&#8217;nin 16-44.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p><strong>16- G\u00f6kte tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlar (ya da y\u00f6r\u00fcngeler) yaratt\u0131k ve onlar\u0131 g\u00f6zetleyenler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00fczellikler ile donatt\u0131k. &#8221;<br \/>\n<\/strong><br \/>\n<strong><br \/>\n17- G\u00f6\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn kovulmu\u015f \u015feytanlardan koruduk. &#8221;<\/p>\n<p>18- Ancak kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yeltenen bir \u015feytan olursa onu parlak \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir kayan y\u0131ld\u0131z kovalar. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Bu olduk\u00e7a geni\u015f olan tablonun ilk \u00e7izgisidir. Harikalar yaratan ilahi g\u00fcc\u00fcn ayetlerini dile getiren ola\u011fan\u00fcst\u00fc evrenin olu\u015fturdu\u011fu tablodur. Meleklerin inmesinden daha etkili bir mucize daha b\u00fcy\u00fck bir tan\u0131kt\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda d\u00fczenleme ve planlamada g\u00f6sterilen \u00f6zeni de ortaya koymakta, bu b\u00fcy\u00fck yaratmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren g\u00fcc\u00fcn y\u00fcceli\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n<p>Ayette ge\u00e7en &#8220;buruc = (bur\u00e7lar) olanca g\u00f6rkem\u00efyle y\u0131ld\u0131zlar ve gezegenler olabilece\u011fi gibi, y\u0131ld\u0131z ve gezegenlerin i\u00e7inde d\u00f6nd\u00fckleri y\u00f6r\u00fcnge de olabilir. Her iki durumda da ilahi g\u00fcce, yaratma ve d\u00fczenlemedeki ve sanattaki g\u00fczelli\u011fe tan\u0131kl\u0131k etmektedir.<\/p>\n<p>&#8220;Onlar\u0131 g\u00f6zetleyenler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00fczellikler ile donatt\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ifade ile evrenin -\u00f6zellikle \u015fu g\u00f6klerin- g\u00fczelli\u011fine dikkat \u00e7ekilmektedir. Bu da g\u00f6steriyor ki, evrenin yarat\u0131lmas\u0131nda g\u00f6zetilen hedef g\u00fczelliktir. Evrende dikkati \u00e7eken sadece b\u00fcy\u00fckl\u00fck de\u011fildir. G\u00f6sterilen \u00f6zen de de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn manzaralar\u0131 d\u00fczenleyen, onlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ahenkten kaynaklanan g\u00fczellik de \u00f6nemli bir unsurdur.<\/p>\n<p>Her tarafa serpilmi\u015f y\u0131ld\u0131zlar\u0131n, gezegenlerin kendi ayd\u0131nl\u0131klar\u0131 ile yol ald\u0131klar\u0131, arada s\u0131rada s\u00f6ner gibi olduklar\u0131 ve g\u00f6zden uzak, bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ko\u015fmak i\u00e7in oradan oraya bakt\u0131\u011f\u0131 kapkaranl\u0131k bir gecede g\u00f6\u011fe dikkatlice bakmak&#8230; Yine buna benzer bir bak\u0131\u015fla dolunay oldu\u011fu bir s\u0131rada, evren derin bir uykuya dald\u0131\u011f\u0131 ve adeta evreni tatl\u0131 r\u00fcyas\u0131ndan uyand\u0131rmamak istercesine nefesimizi tutarak mehtapl\u0131 bir gecede g\u00f6\u011fe bakmak&#8230;<\/p>\n<p>Evet b\u00f6ylesine bilin\u00e7li bir bak\u0131\u015f, evrendeki g\u00fczellik ger\u00e7e\u011fini evrenin olu\u015fumunda bu g\u00fczelli\u011fin ne denli k\u00f6kl\u00fc oldu\u011funu, ayr\u0131ca \u015fu ola\u011fan\u00fcst\u00fc yakla\u015f\u0131m\u0131n anlam\u0131n\u0131 kavramak i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n<p>&#8220;Onlar\u0131 g\u00f6zetleyenler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00fczellikler ile donatt\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Donatman\u0131n yan\u0131nda, koruma ve ar\u0131nd\u0131rma da var:<\/p>\n<p>&#8220;G\u00f6\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn kovulmu\u015f \u015feytanlardan koruduk.&#8221;<\/p>\n<p>Oraya yakla\u015famaz, kirletemez. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, pisli\u011fini ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bula\u015ft\u0131ramaz. \u015eeytan\u0131n faaliyet alan\u0131 sadece yery\u00fcz\u00fcd\u00fcr. orada ya\u015fayan Ademo\u011fullar\u0131&#8217;n\u0131 sapt\u0131rmad\u0131r g\u00f6revi. \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ve y\u00fcksekli\u011fin sembol\u00fc olan g\u00f6\u011fe gelince, \u015feytan oradan kovalanm\u0131\u015ft\u0131r, oraya yakla\u015fmas\u0131, oray\u0131 kirletmesi imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ama oraya y\u00fckselmek i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunur. Ve her giri\u015fiminde geri \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>&#8220;Ancak kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yeltenen bir \u015feytan olursa onu parlak \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir kayan y\u0131ld\u0131z kovalar.&#8221;<\/p>\n<p>Ama nedir \u015feytan? Kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ne \u015fekilde yeltenir? Ve ne \u00e7alar?.. B\u00fct\u00fcn bunlar, Allah&#8217;a \u00f6zg\u00fc olan gayb\u0131n kapsam\u0131ndad\u0131rlar. Bu ayetlerin bildirdiklerinden ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme imk\u00e2n\u0131na sahip de\u011filiz. Buna kalk\u0131\u015fman\u0131n da yarar\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr \u015feylerle u\u011fra\u015fmak, iman\u0131 artt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi, g\u00fc\u00e7lendirmez de. Sadece insan akl\u0131n\u0131 kendisini ilgilendirmeyen ve kendisini bu hayattaki ger\u00e7ek g\u00f6revinden al\u0131koyan \u015feylerle u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131r. \u00dcstelik bu giri\u015fim yeni bir ger\u00e7ek i\u00e7in yeni bir kavrama bi\u00e7imi de kazand\u0131rmaz.<\/p>\n<p>Bununla beraber \u015feytan\u0131n g\u00f6\u011fe yol bulamayaca\u011f\u0131n\u0131, g\u00f6kteki bu g\u00f6zal\u0131c\u0131 g\u00fczelli\u011fin korunmu\u015f oldu\u011funu, \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve y\u00fccelik sembol\u00fc olarak kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hi\u00e7bir pisli\u011fin, hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn bula\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131, \u015feytan\u0131n herhangi bir giri\u015fimde bulunmas\u0131 ile birlikte derhal kovulaca\u011f\u0131n\u0131, bu kovulman\u0131n onun i\u015fledi\u011fine ula\u015fmas\u0131na engel olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmemiz gerekir.<\/p>\n<p>Bu arada sahnede \u00e7izilen sa\u011flam bur\u00e7lar\u0131n, g\u00f6\u011fe do\u011fru t\u0131rmanan \u015feytan\u0131n, onun plan\u0131n\u0131 alt\u00fcst eden kayan y\u0131ld\u0131z\u0131n hareketlerinin g\u00fczelli\u011fini de unutmamak gerekir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu da \u015fu ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fczelli\u011fe sahip kitab\u0131n tasvir g\u00fczelliklerinden biridir.<\/p>\n<p><strong>YERY\u00dcZ\u00dc<br \/>\n<\/strong><br \/>\nG\u00f6z alabildi\u011fine geni\u015f ve deh\u015fet verici olan tabloda \u00e7izilen ikinci \u00e7izgi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmi\u015f, y\u00fcr\u00fcmek ve ge\u00e7mek i\u00e7in cayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yer \u00e7izgisidir. Orada yeralan da\u011flar, insanlar ve di\u011fer canl\u0131lar i\u00e7in r\u0131z\u0131k olarak var edilen bitkilerdir:<br \/>\n<strong>19- Yerin alan\u0131n\u0131 geni\u015f yapt\u0131k, oraya sabit da\u011flar serpi\u015ftirdik ve orada belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fc uyar\u0131nca her bitkiyi bitirdik.<\/p>\n<p>20- Orada gerek sizin i\u00e7in ve gerekse r\u0131z\u0131klar\u0131 taraf\u0131n\u0131zdan sa\u011flanmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmayan di\u011fer canl\u0131lar i\u00e7in besin kaynaklar\u0131 yaratt\u0131k.<\/strong><\/p>\n<p>Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn etkisi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6klerde b\u00fcy\u00fck ve heybetli bur\u00e7lara i\u015faret edilmektedir. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve heybetlilik, &#8220;bur\u00fbc&#8221; kelimesinin vurgusunda, hatt\u00e2 daha \u00f6nce &#8220;\u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an&#8221; olarak nitelendirilen kayan y\u0131ld\u0131zlarda bile g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcnde de sabit da\u011flara i\u015faret edilmektedir. Bunun da &#8220;Oraya sabit da\u011flar serpi\u015ftirdik&#8221; \u015feklinde ifade edilmesi ile da\u011flar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 somutla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bir de yery\u00fcz\u00fcnde &#8220;bir \u00f6l\u00e7\u00fc&#8221; uyar\u0131nca biten her bitkinin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda bir \u00f6zen, bir hikmet ve \u00f6l\u00e7\u00fc g\u00f6zetildi\u011fi anlam\u0131na gelmekle beraber, bu kelimenin de kendine \u00f6zg\u00fc bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131_vard\u0131r. &#8220;Besin kaynaklar\u0131&#8221;n\u0131n \u00e7o\u011ful ve belirsiz olarak kullan\u0131lmas\u0131 da ifadeye bir a\u011f\u0131rl\u0131k .ve heybetlilik katmaktad\u0131r. Genel ve kapal\u0131 bir ifade ile yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm canl\u0131lardan &#8220;R\u0131z\u0131klar\u0131 taraf\u0131n\u0131zdan sa\u011flanmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmayan di\u011fer canl\u0131lar&#8221; \u015feklinde s\u00f6z edilmesi de \u00f6yle&#8230; Canland\u0131r\u0131lan sahnede olduk\u00e7a belirgin olan b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve heybetlili\u011fi yans\u0131tan unsurlard\u0131r bunlar.<\/p>\n<p>Evrensel mucize bu noktada d\u0131\u015f alemi a\u015f\u0131p i\u00e7 alemden sunuluyor. G\u00f6rmek ve y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in alan\u0131 geni\u015f k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f yery\u00fcz\u00fc. Yery\u00fcz\u00fcne serpi\u015ftirilmi\u015f sabit da\u011flar. Beraberinde bir \u00f6l\u00e7\u00fc uyar\u0131nca biten bitkilere i\u015faret edilmesi&#8230; Bunlar\u0131n ge\u00e7im ve hayat i\u00e7in haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bunlar\u0131n \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit oldu\u011funun vurgulanmas\u0131&#8230; Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 t\u00fcm bu unsurlar\u0131 genel ve kapal\u0131 bir ifadeyle sunuyor. Ama\u00e7, daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve heybetlilik havas\u0131 yaymakt\u0131r&#8230; Orada sizin i\u00e7in besin kaynaklar\u0131 yaratt\u0131k. R\u0131z\u0131klar\u0131 sizin taraf\u0131n\u0131zdan sa\u011flanmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmayan canl\u0131lar\u0131 da sizin i\u00e7in yaratt\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde kendileri i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 r\u0131z\u0131klarla beslenmektedirler. Siz de say\u0131s\u0131z \u00fcmmetlerden birisiniz. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 r\u0131z\u0131kland\u0131ramayan, hem kendisi, hem de ba\u015fkas\u0131 Allah taraf\u0131ndan r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131lan bir \u00fcmmet. Allah taraf\u0131ndan \u00fcst\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, kendisine y\u00fck olmayan ve Allah&#8217;\u0131n verdi\u011fi r\u0131z\u0131kla beslenen di\u011fer canl\u0131lar kendisinin yarar\u0131na hizmetine ve rahat\u0131na sunulmu\u015ftur bu \u00fcmmetin.<\/p>\n<p>Her \u015fey gibi bu r\u0131z\u0131klar da Allah&#8217;\u0131n bilgisi i\u00e7inde belirlenmi\u015flerdir. Onun emrine ve dilemesine ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bu r\u0131z\u0131klar \u00fczerinde diledi\u011fi gibi ve diledi\u011fi zaman, insanlar ve r\u0131z\u0131klara ili\u015fkin olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu yasas\u0131 uyar\u0131nca diledi\u011fi uygulamada bulunur.<br \/>\n<strong>21- Evrende varolan her \u015feyin hazinesi, ana kayna\u011f\u0131 bizim yan\u0131m\u0131zdad\u0131r. Ve biz her \u015feyi size belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re indiririz.<br \/>\n<\/strong><br \/>\nHi\u00e7bir yarat\u0131\u011f\u0131n, hi\u00e7bir \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmez, hi\u00e7 kimse hi\u00e7bir \u015feyin sahibi de\u011fildir. Her \u015feyin hazinesi -ana kayna\u011f\u0131, deposu- Allah kat\u0131ndad\u0131r. Onlar\u0131 yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fcnyalar\u0131na &#8220;belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye&#8221; g\u00f6re indirir. Hi\u00e7bir \u015fey \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz inmez. Hi\u00e7bir \u015fey gereksiz de\u011fildir.<\/p>\n<p>&#8220;Evrende varolan her \u015feyin hazinesi ana kayna\u011f\u0131 bizim yan\u0131m\u0131zdad\u0131r. Ve biz her \u015feyi belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re indiririz.&#8221;<\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r ayetin anlam\u0131 insano\u011flu bilgi alan\u0131nda ilerledik\u00e7e, bu evrenin bile\u015fim ve olu\u015fumundaki s\u0131rlar\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fck\u00e7e daha bir belirginle\u015fmektedir. \u0130nsanlar maddi varl\u0131klar\u0131 meydana getiren elementlerin \u00f6zelliklerini, yapabildikleri kadar- bile\u015fim ve analizlerinin \u00f6zelliklerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 zaman &#8220;ana kayna\u011f\u0131&#8221; kelimesinin anlam\u0131 iyice belirginle\u015fmi\u015fti. \u00d6rne\u011fin, suyun esas kayna\u011f\u0131n\u0131n hidrojen ve oksijen oldu\u011fu bilinmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde ye\u015fil bitkilerin varl\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015fan r\u0131z\u0131klar\u0131n ana kayna\u011f\u0131n\u0131n havadaki azot, karbondioksit olarak birle\u015fen oksijen ve karbon bir de g\u00fcne\u015fin g\u00f6nderdi\u011fi \u0131\u015f\u0131nlar oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Allah&#8217;\u0131n kat\u0131ndaki r\u0131z\u0131klar\u0131n ana kayna\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan benzeri \u00f6rnekler \u00e7oktur. \u0130nsano\u011flu bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme imk\u00e2n\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Ama b\u00fct\u00fcn bildikleri bunlar\u0131n \u00e7oklu\u011funun yan\u0131nda \u00e7ok az bir \u015feydir.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re g\u00f6nderdi\u011fi \u015feylerden biri de r\u00fczg\u00e2r ve sudur!<\/p>\n<p><strong>22- G\u00f6nderdi\u011fimiz ya\u011fmur y\u00fckleyici r\u00fczg\u00e2rlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile size g\u00f6kten su indirerek su ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131k. Yoksa su kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan siz de\u011filsiniz.<\/strong><\/p>\n<p>R\u00fczg\u00e2rlar\u0131 ya\u011fmur y\u00fckleyici olarak g\u00f6nderdik. (Baz\u0131lar\u0131 &#8220;Y\u00fckleyici&#8221; kelimesini bilimsel anlamda r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n a\u011fa\u00e7tan a\u011faca d\u00f6llenmeyi sa\u011flad\u0131klar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak a\u00e7\u0131klamak istiyorlar. Oysa ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 burada r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n ya\u011fmur y\u00fckleyicili\u011fine i\u015faret etmektedir, ba\u015fka de\u011fil.<\/p>\n<p>&#8220;G\u00f6nderdi\u011fimiz ya\u011fmur y\u00fckleyici r\u00fczg\u00e2rlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile size g\u00f6kten su indirerek su ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131k. Yoksa su kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan siz de\u011filsiniz.&#8221;<\/p>\n<p>\u00dcstelik burada uzaktan da olsa bitkilere i\u015faret edilmiyor. Hatta sahnede bitkilerin g\u00f6lgesine de yer yoktur. Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ifade tarz\u0131, sahnede yeralan uzak yak\u0131n t\u00fcm g\u00f6lgeleri \u00e7izmeye b\u00fcy\u00fck \u00f6zen g\u00f6sterir. Yabanc\u0131 duygular\u0131n, telkinlerin etkisinden uzak Kur&#8217;an&#8217;\u0131n g\u00f6lgesinde ya\u015fayanlar bunu kavrayabilirler. Yabanc\u0131 duygu ve telkinlerden ar\u0131nm\u0131\u015f Kur&#8217;ani bir alg\u0131lama yetene\u011fine sahiptirler, duygular\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yabanc\u0131 ve zorlama yorumu reddeder.) T\u0131pk\u0131 devenin gebe kalmas\u0131 gibi. R\u00fczg\u00e2rlar\u0131n y\u00fckledi\u011fi bu suyu sizin i\u00e7in g\u00f6kten indirdik. Onunla su ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131k, b\u00f6ylece onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hayat\u0131n\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n<p>&#8220;Yoksa su kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan siz de\u011filsiniz.&#8221;<\/p>\n<p>Su, sizin olu\u015fturdu\u011funuz kaynaklardan de\u011fil, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kat\u0131ndaki kaynaklardan ve belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re gelmektedir.<\/p>\n<p>R\u00fczg\u00e2rlar evreni idare eden yasalar sistemine g\u00f6re hareket etmektedirler. Yine bu yasalar sistemi uyar\u0131nca ya\u011fmur y\u00fckleyicilik g\u00f6revini yerine getirip bu yasalar\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131rlar. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 temelden d\u00fczenleyen, planlayan kimdir? Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bunlar\u0131 takdir eden ve mucizelere kaynakl\u0131k eden evrensel yasay\u0131 koyan y\u00fcce yarat\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Evrende varolan her \u015feyin hazinesi, ana kayna\u011f\u0131 bizim kat\u0131m\u0131zdad\u0131r. Ve biz her \u015feyi size belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re indiririz.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ifade de her hareketin hatta su i\u00e7me olay\u0131n\u0131n bile y\u00fcce Allah&#8217;a ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz&#8230; &#8220;Su ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131k&#8221;dan ama\u00e7 \u015fudur: Yani sizi suya ihtiya\u00e7 duyacak bir yap\u0131ya sahip olarak yaratt\u0131k. Suyu da bu ihtiyac\u0131n\u0131za cevap verecek nitelikte yaratt\u0131k. Her ikisini de biz planlad\u0131k. Bunu Allah&#8217;\u0131n takdirine g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyduk, ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Bu ifade, havan\u0131n t\u00fcm\u00fc ile uyum olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in bu tarzda yeralmaktad\u0131r. Her \u015fey, hatta su i\u00e7me amac\u0131 ile yap\u0131lan hareket bile Allah&#8217;a d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sureye egemen olan hava, evrende olan her \u015feyi do\u011frudan do\u011fruya Allah&#8217;\u0131n iradesi ile, her hareket ve her olayla ilgili olan Allah&#8217;\u0131n kaderi ile izah etme havas\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f alemdeki olaylar hakk\u0131nda ge\u00e7erli olan yasas\u0131 ile i\u00e7 alemdeki olaylar hakk\u0131nda ge\u00e7erli olan yasas\u0131 birbirlerinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Ayetlerin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ayetlerini yalanlayanlar aleyhinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu yasas\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcm de g\u00f6kler ve i\u00e7indekilerle beraber yery\u00fcz\u00fc, r\u00fczg\u00e2rlar, su ve su ihtiyac\u0131n\u0131 gidermeye ili\u015fkin yasas\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. Hepsi de Allah&#8217;\u0131n kaderi do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan onun yasalar\u0131d\u0131r. Her ikisi de y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00f6klerin, yerin, insanlar ve e\u015fyan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan her \u015feyin Allah&#8217;a d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi konusu tamamlan\u0131yor. Hayat ve \u00f6l\u00fcm, canl\u0131lar ve \u00f6l\u00fcler, dirili\u015f ve kabirlerden kalk\u0131\u015f, O&#8217;na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor:<br \/>\n<strong>23- Dirilten de \u00f6ld\u00fcren de yaln\u0131z biziz ve her \u015fey sonunda bize kal\u0131r.<\/p>\n<p>24- Biz sizin eskiden gelip ge\u00e7enlerini de geride kalanlar\u0131n\u0131 da biliriz.<\/p>\n<p>25- Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin t\u00fcm insanlar\u0131 biraraya toplayacakt\u0131r. O her i\u015fi yerinde yapar ve her \u015feyi bilir.<\/strong><\/p>\n<p>Burada ikinci b\u00f6l\u00fcm birinci b\u00f6l\u00fcmle birle\u015fmektedir. Birinci b\u00f6l\u00fcmde Allah \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu.<\/p>\n<p>&#8220;Yok etti\u011fimiz her beldenin mutlaka u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ak\u0131bete ili\u015fkin belirli bir yaz\u0131s\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Hi\u00e7bir millet ne yokolu\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00f6ne alabilir ve ne de ya\u015fama s\u00fcresini a\u015fabilir.&#8221; (Hicr Suresi 4-5)<\/p>\n<p>Burada ise, hayat ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn Allah&#8217;\u0131n elinde oldu\u011fu, hayattan sonra her \u015feyin O&#8217;na kalaca\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Kimlerin \u00f6nceden canlar\u0131n\u0131n al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131, kimlerin bir s\u00fcre ertelenip canlar\u0131n\u0131n al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi, en sonunda herkesi biraraya toplayaca\u011f\u0131, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn O&#8217;na oldu\u011fu bildirilmektedir.<\/p>\n<p>&#8220;O her \u015feyi yerinde yapar ve her \u015feyi bilir.&#8221;<\/p>\n<p>Her milletin ya\u015fama s\u00fcresini bir hikmete dayal\u0131 olarak belirler. Ne zaman \u00f6leceklerini, ne zaman biraraya toplanacaklar\u0131n\u0131, bu arada olacak olaylar\u0131 bilir.<\/p>\n<p>Sahnenin hareketlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu b\u00f6l\u00fcmle \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm aras\u0131nda bir ahenk g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ahenk kitab\u0131n indirili\u015fi, meleklerin indirili\u015fi, \u015feytanlar\u0131 kovalayan kayan y\u0131ld\u0131zlar\u0131n indirili\u015fi, g\u00f6kten su indirili\u015fi, olaylar\u0131nda da g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Sonra olaylar\u0131 ve anlamlar\u0131 ku\u015fatan alanda da bu ahenk g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu alan, olanca b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle evrendir. G\u00f6kler, tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlar ve kayan y\u0131ld\u0131zlard\u0131r. Yery\u00fcz\u00fc, k\u00f6kl\u00fc da\u011flar ve bitkilerdir. R\u00fczg\u00e2rlar ve ya\u011fmurlard\u0131r. B\u00fcy\u00fcklenmeye bir \u00f6rnek verildi\u011finde konu olarak g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilen bu alanda g\u00f6kte a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yerden g\u00f6\u011fe do\u011fru t\u0131rmanma se\u00e7ilmektedir. Bu da \u015fu ola\u011fan\u00fcst\u00fc kitab\u0131n tasvir g\u00fczelliklerinden biridir ku\u015fkusuz.<\/p>\n<p>\u0130NSANIN YARATILI\u015eI<\/p>\n<p>Burada insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck hik\u00e2yesine ge\u00e7iyoruz. \u0130lk yarat\u0131l\u0131\u015f hik\u00e2yesine. Hidayet, sap\u0131kl\u0131k ve bunlar\u0131n temel sebepleri hik\u00e2yesine&#8230; Adem peygamberin (a.s) hik\u00e2yesidir bu. Neden yarat\u0131ld\u0131? Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 esnas\u0131nda ve bundan sonra neler olup bitti?<\/p>\n<p>Tefsirimizin ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcmlerinde Bakara ve A&#8217;raf surelerinde (Bu s\u0131ralan\u0131\u015f surelerin mushaftaki yerlerine g\u00f6redir. \u0130ni\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re de\u011fildir. A&#8217;raf suresi de Hicr suresi gibi Mekke&#8217;de inmi\u015ftir. Ve her ikisi de Bakara suresinden \u00f6nce inmi\u015ftir.) iki defa bu hik\u00e2ye ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Ama bu hik\u00e2ye her defas\u0131nda \u00f6zel bir amac\u0131 yerine getirmek i\u00e7in \u00f6zel bir ortamda ve \u00f6zel bir atmosferde sunulmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden hik\u00e2yenin sunulan b\u00f6l\u00fcmleri ifade tarz\u0131, g\u00f6lgeleri ve m\u00fczikal ahengi yerine g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik arzetmektedir. Yaln\u0131z bu b\u00f6l\u00fcmlerin varmak istedikleri hedefin ortakl\u0131\u011f\u0131 oran\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 veya sonu\u00e7la ortak noktalar g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 surede de hik\u00e2yenin giri\u015f k\u0131sm\u0131 ayn\u0131d\u0131r! \u0130nsanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcne yerle\u015ftirilmesi ve oraya halife k\u0131l\u0131nmas\u0131 s\u00f6zkonusu edilmektedir.<\/p>\n<p>Bakara suresinde hik\u00e2yeye \u015fu \u015fekilde giri\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;O ki yery\u00fcz\u00fcnde bulunan t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 sizini i\u00e7in yaratt\u0131. Sonra da g\u00f6klere y\u00f6nelerek onlar\u0131 yedi g\u00f6k olarak d\u00fczenledi. O her \u015feyi bilir.&#8221; ( Bakara Suresi 29)<\/p>\n<p>Hik\u00e2yenin A&#8217;raf suresindeki giri\u015fi ise \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n<p>&#8220;Size yery\u00fcz\u00fcnde yurt sa\u011flad\u0131k, orada size \u00e7e\u015fitli ge\u00e7im kaynaklar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131k. Ne kadar az \u015f\u00fckrediyorsunuz.&#8221; (A&#8217;raf suresi 30)<\/p>\n<p>Bu surede ise, hik\u00e2yeye \u015fu \u015fekilde giri\u015f yap\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Yerin alan\u0131n\u0131 geni\u015f yapt\u0131k, oraya sabit da\u011flar serpi\u015ftirdik ve orada belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fc uyar\u0131nca her bitkiyi bitirdik.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Orada gerek sizin i\u00e7in ve gerekse r\u0131z\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmayan di\u011fer canl\u0131lar i\u00e7in besin kaynaklar\u0131 yaratt\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>Ne var ki, bu hik\u00e2yenin yerald\u0131\u011f\u0131 her surenin ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011fi ama\u00e7, varmak istedi\u011fi hedef farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bakara suresinde a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131 Hz. Adem&#8217;in i\u00e7indeki her \u015feyle birlikte y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan insanlar i\u00e7in yarat\u0131lan yery\u00fcz\u00fcne halife tayin edilmesidir:<\/p>\n<p>&#8220;Hani Rabbin meleklere &#8220;Ben yery\u00fcz\u00fcnde bir halife yarataca\u011f\u0131m&#8221; demi\u015fti.&#8221; (Bakara Suresi 30)<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden hik\u00e2yede Adem&#8217;in halife k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n s\u0131rlar\u0131 ve meleklerin bilmedikleri bu s\u0131rlar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kalmalar\u0131 sunulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>&#8220;Allah Adem&#8217;e b\u00fct\u00fcn isimleri \u00f6\u011fretti. Sonra b\u00fct\u00fcn nesneleri meleklere g\u00f6ndererek &#8220;Haydi e\u011fer davam\u0131zda hakl\u0131 iseniz, bunlar\u0131n isimlerini bana s\u00f6yleyin&#8221; dedi.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Melekler &#8220;Ya Rabbi, sen y\u00fccesin, bizim senin bize \u00f6\u011frettiklerin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir bilgimiz yoktur, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz sen her \u015feyi bilirsin ve her yapt\u0131\u011f\u0131n yerindedir&#8221; dediler.&#8221;<\/p>\n<p>Allah Adem&#8217;e, &#8220;Ey Adem, bunlara o nesnelerin adlar\u0131n\u0131 bildir&#8221; dedi. Adem, meleklere b\u00fct\u00fcn nesnelerin isimlerini bildirince Allah onlara &#8220;Ben size g\u00f6klerin ve yerin b\u00fct\u00fcn gizliliklerini, ayr\u0131ca sizin b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131\u011fa vurduklar\u0131n\u0131z ve i\u00e7inizde saklad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 bilirim&#8221; dememi\u015f miydim?&#8221; dedi.&#8221; (Bakara Suresi 31-33)<\/p>\n<p>Sonra meleklerin secdeye kapanmalar\u0131, \u015feytan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslay\u0131p secdeye kapanmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca Adem ve e\u015finin cennete yerle\u015ftirilmeleri, \u015feytan\u0131n ikisini ayart\u0131p oradan \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131na neden olmas\u0131, sonra bu ac\u0131 tecr\u00fcbeden ge\u00e7irilmelerinin, bundan dolay\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanma dileyip, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n da onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yery\u00fcz\u00fcnde halifelik g\u00f6revini yerine getirmek \u00fczere oraya indirilmeleri anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Hik\u00e2yenin sonunda, \u0130srailo\u011fullar\u0131&#8217;na y\u00f6nelik olarak Allah&#8217;\u0131n kendilerine verdi\u011fi nimeti anmalar\u0131na ve onunla yapt\u0131klar\u0131 antla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131na ili\u015fkin bir \u00e7a\u011fr\u0131yla de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu antla\u015fma atalar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcne halife tayin edilmesi, Allah&#8217;la antla\u015fma yapmas\u0131 ve insanlar\u0131n atalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en bu ac\u0131 tecr\u00fcbeyle ili\u015fkilidir.<\/p>\n<p>A&#8217;raf suresinde ise, a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131, cennetten ba\u015flay\u0131p yine cennette biten uzun yolculuk ile, yolculu\u011fun ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar \u015feytan\u0131n insanlara y\u00f6nelik d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131n ortaya konmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece insanlar bir kez daha ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 alana d\u00f6n\u00fcyorlar. Bir grup \u015feytana d\u00fc\u015fman olduklar\u0131, ona muhalefet ettikleri i\u00e7in \u015feytan\u0131n anne-babalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 cennete d\u00f6n\u00fcyor. Bir di\u011fer grup ise, ate\u015fe yuvarlan\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bu azg\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131 izliyorlar. Bu y\u00fczden A&#8217;raf suresinde, meleklerin secdeye kapanmalar\u0131, \u015feytan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslay\u0131p secde etmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131, kendisinin kovulmas\u0131na sebep olan insano\u011flunu sapt\u0131rmak i\u00e7in y\u00fcce Allah&#8217;dan yeniden dirili\u015f g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcre tan\u0131mas\u0131n\u0131 istemesi, sonra Adem ve e\u015finin cennete yerle\u015ftirilmeleri, insan\u0131n irade g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve itaat\u0131n\u0131 s\u0131namaya yarayan yasa\u011f\u0131n sembol\u00fc bir tek a\u011fac\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda cennet meyvelerinden yemeleri, sonra \u015feytan\u0131n onlara vesvese vermesi etrafl\u0131ca anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Adem ve e\u015finin yasak meyveyi yemeleri, bunun \u00fczerine ay\u0131p yerlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n adem ve e\u015fini azarlamas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck sava\u015f meydan\u0131nda amel etmeleri i\u00e7in topluca yery\u00fcz\u00fcne indirmesi anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Allah dedi ki; &#8220;Oradan a\u015fa\u011f\u0131ya ininiz, \u015feytan ile siz birbirinizin d\u00fc\u015fman\u0131s\u0131n\u0131z, sizler belirli bir s\u00fcre yery\u00fcz\u00fcnde bar\u0131narak ge\u00e7ineceksiniz.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Orada ya\u015fayacak, orada \u00f6lecek ve tekrar diriltilerek oradan \u00e7\u0131kar\u0131lacaks\u0131n\u0131z.&#8221; (A&#8217;raf Suresi 24-25)<\/p>\n<p>Sonra surenin ak\u0131\u015f\u0131 herkesin bir kez daha topland\u0131\u011f\u0131 ana kadar hik\u00e2yeyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Hik\u00e2yede herkesin b\u00fcy\u00fck bir meydanda topland\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalar \u015feklinde sunulmu\u015ftu. Sonra bir grup cennete, di\u011fer grup da cehenneme gitmi\u015fti:<\/p>\n<p>&#8220;Cehennemlikler cennettekilere, &#8220;Bize biraz su ya da Allah&#8217;\u0131n size sundu\u011fu yiyeceklerden biraz bir \u015feyler ikram ediniz&#8221; diye seslenirler. Cennettekiler ise, &#8220;Allah her ikisini de k\u00e2firlere haram k\u0131ld\u0131&#8221; derler. (A&#8217;raf Suresi 50)<\/p>\n<p>Ve perde inmi\u015fti&#8230;<\/p>\n<p>Burada bu surede ise, a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131 Hz. Adem&#8217;in varolu\u015fundaki s\u0131rd\u0131r. Hidayet ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n s\u0131rr\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n olu\u015fumundaki hidayet ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n temel etkenlerinin s\u0131rr\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden ilk ayet, Hz. Adem&#8217;in kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yarat\u0131lmas\u0131na, sonra bu bal\u00e7\u0131\u011fa y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ayd\u0131nl\u0131k ve y\u00fcce ruhundan \u00fcflenmesine, ayr\u0131ca \u015feytan\u0131n daha \u00f6nce dumans\u0131z alevden yarat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkindir. Sonra meleklerin secdeye kapanmalar\u0131, \u015feytan\u0131n insana secde etmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131, tenezz\u00fcl etmemesi, bu y\u00fczden l\u00e2netlenip kovulmas\u0131, onun da yeniden dirili\u015f g\u00fcn\u00fcne kadar m\u00fchlet istemesi ve bu iste\u011finin kabul edilmesi anlat\u0131l\u0131yor. Buna ek olarak \u015feytan\u0131n Allah&#8217;\u0131n se\u00e7kin kullar\u0131n\u0131n \u00fczerinde hi\u00e7bir etkinli\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131m, sadece Allah&#8217;a boyun e\u011fmeyip kendisine boyun e\u011fenler \u00fczerinde etkinli\u011finin oldu\u011funu belirtmesi de anlat\u0131l\u0131yor. Hik\u00e2ye surenin a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131na uyarak her iki grubun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ak\u0131beti kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalara yer vermeden, uzun boylu anlatmadan ve ayr\u0131nt\u0131ya dalmadan belirtmekle son buluyor. B\u00f6ylece hik\u00e2ye, insan\u0131n varolu\u015fundaki iki unsur ile \u015feytan\u0131n etkinlik alam\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n<p>O halde hik\u00e2yenin bu alanda ge\u00e7en sahnelerine g\u00f6z atal\u0131m: <\/p>\n<p><strong>26- Ger\u00e7ekten biz insan\u0131 kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131k.<\/p>\n<p>27- Cinni de daha \u00f6nce dumans\u0131z alevden yaratt\u0131k. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131l\u0131\u015fla birlikte -bozulmu\u015f ve kokmu\u015f \u00e7amurdan elde edilerek kurutulan bal\u00e7\u0131k ile -parlayan ve y\u00fckselen- dumans\u0131z alevin tabiatlar\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k vurgulanm\u0131\u015f oluyor. Ama az ilerde, insan\u0131n tabiat\u0131na yeni bir unsurun kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. Allah&#8217;\u0131n ruhundan bir soluktur bu unsur. \u015eeytan\u0131n tabiat\u0131 ise dumans\u0131z alev olarak kal\u0131yor.<br \/>\n<strong>MELEKLER VE \u015eEYTAN<\/p>\n<p>28- Hani Rabbin, meleklere dedi ki; &#8220;Ben kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan bir insan yarataca\u011f\u0131m. &#8221;<\/p>\n<p>29- &#8220;Ona bi\u00e7im verip i\u00e7ine kendi ruhumdan bir soluk \u00fcfledi\u011fimde \u00f6n\u00fcnde secdeye kapan\u0131n\u0131z. &#8221;<\/p>\n<p>30- Bunun \u00fczerine b\u00fct\u00fcn melekler hep birlikte secdeye kapand\u0131lar. &#8221;<\/p>\n<p>31- Yaln\u0131z \u0130blis, secdeye kapananlar aras\u0131nda olmay\u0131 reddetti.<\/p>\n<p>32- Allah &#8220;Ey \u0130blis, seni secde edenler ile birlikte olmaktan al\u0131koyan nedir?&#8221; dedi.<\/p>\n<p>33- \u0130blis &#8220;Kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131\u011f\u0131n insana secde etmek bana yak\u0131\u015fmaz&#8221; dedi.<\/p>\n<p>34- Allah &#8220;\u00d6yleyse defol oradan, art\u0131k sen rahmetimden kovulmu\u015fsun&#8221; dedi.<\/strong><\/p>\n<p>Hani Rabbin meleklere demi\u015fti&#8230; Nerede demi\u015fti? Ve nas\u0131l demi\u015fti? B\u00fct\u00fcn bu sorulara F\u0131 Zil\u00e2l-il&#8217;in Bakara suresinin tefsirinde buna de\u011finmi\u015ftik. O zaman bunlara cevap vermenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlara cevap olu\u015fturacak bir nass\u0131n elimizde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gayb\u0131n kapsam\u0131na giren b\u00f6ylesi bir meseleye ili\u015fkin olarak bir nass olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece doyurucu bir a\u00e7\u0131klama getirilemeyece\u011fini, bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm \u00e7abalar\u0131n \u0131ss\u0131z \u00e7\u00f6llerde k\u0131lavuzsuz yol almak oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik.<\/p>\n<p>Peki insan\u0131n kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yarat\u0131lmas\u0131, sonra Allah&#8217;\u0131n ruhundan bir soluk \u00fcflenmesi nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir? Bunun da nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bilmiyoruz. Hi\u00e7bir durumda bu olay\u0131n meydana geli\u015f \u015feklini tamam\u0131 ile kavramak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bu mesele hakk\u0131nda Kur&#8217;an&#8217;da yeralan di\u011fer ayetlerden, \u00f6zellikle<\/p>\n<p>&#8220;Andolsun ki, insan\u0131 s\u00fczme \u00e7amurdan yaratt\u0131k.&#8221; (M\u00fc&#8217;minun Suresi 12)<\/p>\n<p>&#8220;Andolsun ki, insan\u0131 baya\u011f\u0131 bir suyun \u00f6z\u00fcnden yaratt\u0131k.&#8221;<\/p>\n<p>ayetlerinden hareketle, &#8220;insan\u0131n ve hayat\u0131n asl\u0131n\u0131n \u015fu d\u00fcnyan\u0131n topra\u011f\u0131 ve insan\u0131n biyolojik yap\u0131s\u0131 ile canl\u0131lar\u0131n yap\u0131s\u0131nda yeralan belli ba\u015fl\u0131 birtak\u0131m evreler oldu\u011fu ayetlerde ge\u00e7en (s\u00fczme-\u00f6z) kelimesinin buna i\u015faret etti\u011fi s\u00f6ylenmektedir. Bu ayetlerin ifade ettikleri anlam bu noktada bitiyor. Buna ek olarak yap\u0131lan t\u00fcm yorumlar Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 uzak \u015feylerdir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya uygun y\u00f6ntemlerle kendine \u00f6zg\u00fc yolda yap\u0131lmal\u0131yd\u0131. Sonu\u00e7ta baz\u0131 varsay\u0131mlar, baz\u0131 teoriler ortaya atar b\u00f6ylece. Bunlar\u0131n baz\u0131s\u0131 garantili bir y\u00f6ntem bulununca ger\u00e7ekle\u015fir. Baz\u0131s\u0131 da ara\u015ft\u0131rmalar ve deneyimler sonucu ispatlanmad\u0131\u011f\u0131ndan, de\u011fi\u015ftirilir. Ama elde edilen hi\u00e7bir sonu\u00e7, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n i\u00e7erdi\u011fi temel ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015femez. Kur&#8217;an-\u0131 Kerim insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn en ba\u015fta topraktaki elementlerden yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131s\u0131na suyun da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin \u015fekilde ifade etmektedir.<\/p>\n<p>Peki bu bal\u00e7\u0131k, bilinen elementsel \u00f6zelliklerden \u00f6nce organik hayat\u0131n ufuklar\u0131na, sonra da insani hayat\u0131n ufuklar\u0131na nas\u0131l y\u00fckselebilmi\u015ftir? \u0130\u015fte burada b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekte aciz kald\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131r yatmaktad\u0131r. \u0130lk defa olu\u015fan canl\u0131 h\u00fccredeki hayat s\u0131rr\u0131, hep gizli kalacakt\u0131r ve hi\u00e7bir insan bu s\u0131rr\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fini iddia edemez. Kendisini t\u00fcm canl\u0131lardan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 k\u0131lan duyu organlar\u0131, ayd\u0131nl\u0131klar\u0131 ve enerjileri birlikte insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri kendisine kesin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayan bu nitelikleriyle y\u00fcce insanl\u0131k hayat\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131na gelince&#8230; Evet hal\u00e2 bu s\u0131r etraf\u0131nda \u00e7e\u015fitli teoriler geli\u015ftirilip durmaktad\u0131r. Ama hi\u00e7biri ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri insan\u0131n t\u00fcm canl\u0131lar i\u00e7indeki e\u015fsizli\u011fini ink\u00e2r edemiyor. Ayn\u0131 \u015fekilde hi\u00e7biri insan ile ondan \u00f6nce varolup da insan\u0131n onlardan evrimle\u015fti\u011fini s\u00f6yledikleri hi\u00e7bir canl\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayam\u0131yorlar. Nitekim bu teoriler ba\u015fka ihtimalleri de \u00e7\u00fcr\u00fctemiyorlar: \u00d6rne\u011fin t\u00fcm canl\u0131 t\u00fcrlerinin daha ba\u015ftan ayr\u0131 ayr\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 &#8211; bu arada baz\u0131s\u0131n\u0131n baz\u0131s\u0131ndan daha geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu- sonra insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn de daha ba\u015ftan e\u015fsiz bir varl\u0131k olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7\u00fcr\u00fctemiyorlar. Ama Kur&#8217;an\u0131 Kerim insan\u0131n e\u015fsizli\u011fini bize \u015fu \u015fekilde yorumlamaktad\u0131r. K\u0131sa, net ve \u00f6z olarak&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;O&#8217;na bi\u00e7im verip i\u00e7ine kendi ruhumdan bir soluk \u00fcfledi\u011fimde&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>\u015eu halde, o basit organik varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fur olu\u015fmaz y\u00fcce insanl\u0131k ufuklar\u0131na y\u00fckselten, onu niteliklerinin e\u015fsizli\u011finden dolay\u0131 olu\u015fur olu\u015fmaz yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn halifeli\u011fini hakeden bir yarat\u0131k konumuna getiren Allah&#8217;\u0131n ruhudur&#8230;<\/p>\n<p>Nas\u0131l?.. \u0130nsan denen \u015fu yarat\u0131k y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n neyi nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne zaman kavrayabilir ki?<\/p>\n<p>\u0130\u015fte burada sert bir yere var\u0131yoruz. Ne var ki, g\u00fcvenle bas\u0131yoruz bu yere. \u015eeytan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 daha \u00f6nce dumans\u0131z ate\u015ften ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Bu y\u00fczden \u015feytan yarat\u0131l\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan insandan \u00f6nceliklidir. Bu, bildi\u011fimiz bir \u015feydir. Ama \u015feytan nas\u0131l bir varl\u0131kt\u0131r, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir? Bu da ba\u015fka bir konudur. Bu konuya dalmam\u0131z gereksizdir. Fakat biz \u015feytan\u0131n baz\u0131 niteliklerinde dumans\u0131z ate\u015fin niteliklerini alg\u0131l\u0131yoruz. Ate\u015f olmas\u0131 hasebiyle baz\u0131 niteliklerinin bal\u00e7\u0131ktaki elementlere etki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Dumans\u0131z bir ate\u015ften yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan eziyet edici, yak\u0131c\u0131 bir niteli\u011fe sahip oldu\u011funu alg\u0131l\u0131yoruz. Sonra hik\u00e2yenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde gurur ve b\u00fcy\u00fcklenme niteliklerinin \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130yice d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bunun ate\u015fin tabiat\u0131ndan uzak bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Ku\u015fkusuz insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 bal\u00e7\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yap\u0131\u015fkan \u00e7amurun yap\u0131s\u0131ndaki elementlerden, sonra onu di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran y\u00fcce soluktan ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu soluk, ona insani \u00f6zellikler kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum daha ba\u015ftan itibaren, onu di\u011fer t\u00fcm canl\u0131 varl\u0131klardan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015ftan itibaren t\u00fcm canl\u0131lardan farkl\u0131 bir yola iletilmi\u015ftir insan. Bunun yan\u0131s\u0131ra hayvansal d\u00fczeyini de a\u015fmadan kalabilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131 y\u00fcceler alemine ba\u011flayan, onun Allah&#8217;la ili\u015fki kurmaya, onun mesaj\u0131n\u0131 almaya, kaslar ve duyu organlar\u0131n\u0131n i\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc maddi \u00e7evreden kalp ve akl\u0131n i\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc manevi \u00e7evreye ula\u015fmaya l\u00e2y\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu ilahi soluk, ona bu gizli s\u0131rr\u0131 bah\u015fetmi\u015ftir. \u0130nsan bu s\u0131r sayesinde zaman ve mek\u00e2n\u0131n, kaslar ve duyu organlar\u0131n\u0131n alg\u0131lama g\u00fcc\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda, t\u00fcrl\u00fc sezgilerin, s\u0131n\u0131rs\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ufuklar\u0131na ula\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda insan\u0131n tabiat\u0131nda bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131r. Bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu zorunluklar ve yemek, i\u00e7mek, giyinmek, \u015fehvet ve ihtiraslar gibi ihtiya\u00e7lara boyun e\u011fer. Bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n tabiat\u0131ndan kaynaklanan zaaf ve eksikli\u011fe, bu zaaf ve eksikli\u011fin do\u011furdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce, hareket ve \u00e7eki\u015fmelere yenik d\u00fc\u015fer. Buna ra\u011fmen insan, &#8220;birle\u015fik&#8221; bir varl\u0131kt\u0131r. \u0130lk g\u00fcnden bu yana birbirinden ayr\u0131lmayan bu iki ufuktan meydana gelmi\u015ftir. Onun tabiat\u0131 &#8220;birle\u015fik&#8221; bir tabiatt\u0131r. Kar\u0131\u015f\u0131k ya da &#8220;karma\u015f\u0131k&#8221; bir tabiat de\u011fildir. \u0130nsan\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 itibariyle e\u015fsiz k\u0131lan bal\u00e7\u0131k ve y\u00fcce soluktan meydana gelen insan\u0131n birle\u015fimini ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131z zorunludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n olu\u015fumundaki bu iki boyutu birbirinden ay\u0131rmak imk\u00e2ns\u0131z bir \u015feydir. Biri olmadan \u00f6b\u00fcr\u00fc hi\u00e7bir durumda herhangi bir faaliyet ger\u00e7ekle\u015ftiremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n tabiat\u0131 \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in de olsa tamamen bal\u00e7\u0131ktan ibaret olamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde sadece ruhtan da ibaret olamaz. Her ne yaparsa yaps\u0131n, mutlaka bu b\u00f6l\u00fcnmez yap\u0131s\u0131na uygun yapacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bal\u00e7\u0131ktan kaynaklanan unsurlar ile y\u00fcce ruhun unsurlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri aras\u0131nda denge sa\u011flamak, insan\u0131n ula\u015fmas\u0131 istenen en y\u00fcce ufuktur. Bu ufuk, insan i\u00e7in belirlenen takdir edilen kemal noktas\u0131d\u0131r. Bir melek ya da hayvan olmas\u0131 i\u00e7in bile\u015fiminde yeralan unsurlardan birinin tabiat\u0131ndan ve bu tabiat\u0131n isteklerinden soyutlanmas\u0131 istenen bir \u015fey de\u011fildir. Bu unsurlardan hi\u00e7biri tek ba\u015f\u0131na insan i\u00e7in arzulanan m\u00fckemmelli\u011fi temsil edemez. \u0130nsan\u0131n iki tabiat\u0131 aras\u0131ndaki kesin dengeyi bozan her y\u00fckselme insan denen bu yarat\u0131\u011fa, onun temel \u00f6zelliklerine bu \u015fekilde yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren hikmete g\u00f6re eksikliktir.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n organik ve hayvansal enerjilerini, yeteneklerini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak i\u00e7in \u00e7abalayanlar, onun \u00f6zg\u00fcr ruhsal enerjilerini, yeteneklerini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak isteyen kimseler gibidirler. Her iki giri\u015fim de insan\u0131 f\u0131trat\u0131n\u0131n d\u00fczeyinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karma amac\u0131na y\u00f6neliktir. Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n istemedi\u011fini istemektir. Her iki giri\u015fim de insan\u0131n bile\u015fimini yok etti\u011fi i\u00e7in, asl\u0131nda onun kendisini yok etmektedir. Ve insan Allah&#8217;\u0131n huzurunda bu yok etmenin hesab\u0131n\u0131 verecektir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- kad\u0131nlara yakla\u015fmay\u0131p, ruhbanla\u015fmak isteyeni, iftar etmeden s\u00fcrekli oru\u00e7 tutmak isteyeni, hi\u00e7 uyumadan gece boyunca namaz k\u0131lmak isteyeni ho\u015f kar\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Ai\u015fe&#8217;nin -Allah ondan raz\u0131 olsun- rivayet etti\u011fine g\u00f6re, \u015f\u00f6yle buyurarak bu davran\u0131\u015flar\u0131 reddetmi\u015ftir: &#8220;Benim yolumdan ayr\u0131lan benden de\u011fildir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m, insan\u0131n bu iki boyutlu olu\u015fumunu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak, onun i\u00e7in bir \u015feriat belirlemi\u015ftir. Bu \u015feriata dayal\u0131 olarak insan\u0131n hi\u00e7bir enerjisini zayi etmeyen, hi\u00e7bir yetene\u011fini \u00f6ld\u00fcrmeyen, insana yara\u015f\u0131r bir hayat d\u00fczeni koymu\u015ftur. Bu d\u00fczende insan\u0131n t\u00fcm yeteneklerinin, t\u00fcm enerjilerinin aras\u0131nda denge sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu yeteneklerin ve enerjilerin azg\u0131nla\u015fmadan ya da g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmeden, yekdi\u011ferine haks\u0131zl\u0131k etmeden i\u015f g\u00f6rmeleri i\u00e7in bu \u00f6zen ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 birinin fonksiyonunu yitirmesidir. Her azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sonunda birtak\u0131m yetenekler yok olur.<\/p>\n<p>\u0130nsan f\u0131trat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Allah&#8217;a kar\u015f\u0131 bunlardan sorumludur. \u0130sl\u00e2m\u0131n insanlar i\u00e7in belirledi\u011fi hayat d\u00fczeni de bu \u00f6zellikleri korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah, bu \u00f6zellikleri bo\u015funa bah\u015fetmemi\u015ftir insana.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n tabiat\u0131nda varolan hayvansal i\u00e7 g\u00fcd\u00fcleri yoketmek isteyenler, onun e\u015fsiz yap\u0131s\u0131n\u0131 yok etmektedirler. S\u0131rf insanda bulunan ve hayvanlarda bulunmayan Allah&#8217;a inanma, gayba iman etmek gibi insana \u00f6zg\u00fc e\u011filimleri yoketmek isteyenler de \u00f6yle. \u0130nsan\u0131n inanc\u0131n\u0131 elinden alan, onun insani yap\u0131s\u0131n\u0131 yok etmektedir. T\u0131pk\u0131 insan\u0131n yeme\u011fini, i\u00e7ece\u011fini ve di\u011fer bedensel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 elinden alan gibi. Her ikisi de insan\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. \u015eeytan gibi onlar\u0131 da kovmak gerekir.<\/p>\n<p>\u00dcstelik insan bir y\u00f6n\u00fcyle hayvand\u0131r. Hayvan\u0131nkine benzer istekleri vard\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc tatmin edecek \u015feylere ihtiya\u00e7 duyar. Ama bu s\u0131radan istekler, insanl\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131 materyalistlerin ileri s\u00fcrd\u00fckleri gibi &#8220;temel istekler&#8221; de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bunlar, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, insan\u0131n olu\u015fumu ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda hat\u0131ra gelen baz\u0131 ger\u00e7eklerdir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck hik\u00e2yesinin sahneleri canland\u0131r\u0131l\u0131rken, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesintiye u\u011fratmamak i\u00e7in bu ger\u00e7ekleri \u00e7abucak ge\u00e7iyoruz. Hik\u00e2yenin sonunda baz\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulunurken, tekrar bu ger\u00e7eklere de\u011finmeyi umuyoruz.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah meleklere \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n<p>&#8220;Ben, kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan bir insan yarataca\u011f\u0131m. Ona bi\u00e7im verip, kendi ruhumdan bir soluk \u00fcfledi\u011fimde \u00f6n\u00fcnde secdeye kapan\u0131n\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n dedi\u011fi olmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc O&#8217;nun s\u00f6z\u00fc iradedir. \u0130radenin ger\u00e7ekle\u015fmesi istenen yarat\u0131\u011f\u0131n meydana gelmesine nedendir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n \u00f6ncesiz ve sonras\u0131z solu\u011funun yarat\u0131lm\u0131\u015f ve fani bal\u00e7\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l b\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorma yetkisine sahip de\u011filiz. Bu t\u00fcr tart\u0131\u015fmalara girmek akl\u0131 bo\u015f yere u\u011fra\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Hatta ak\u0131lla alay etmektir. Onu yetkisinde olan d\u00fc\u015f\u00fcnce, kavrama ve hikmetin nedenlerinin \u00e7er\u00e7evesinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Bu konu etraf\u0131nda daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lmakta olan t\u00fcm tart\u0131\u015fmalar, insan akl\u0131n\u0131n tabiat\u0131n\u0131, \u00f6zelliklerini ve etkinlik alan\u0131n\u0131n tan\u0131mamaktan kaynaklanmaktad\u0131r. insan akl\u0131n\u0131 yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu alanlara s\u00fcr\u00fcklemektir. Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n duyular\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirme giri\u015fimidir. \u0130nsan akl\u0131n\u0131n enerjisinin bo\u015f yere harcanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Sonra bu giri\u015fimin y\u00f6ntemi temelden yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bir kere insan akl\u0131 \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Sonsuz olan fani olana nas\u0131l b\u00fcr\u00fcn\u00fcr? \u00d6ncesiz olan, sonradan var edilene nas\u0131l giriyor? Ard\u0131ndan bu olay\u0131 ya ink\u00e2r ediyor ya da ispat edip nedenlerini ara\u015ft\u0131r\u0131yor. Oysa insan akl\u0131ndan bu konuyu bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flamas\u0131 kesinlikle istenmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah, &#8220;Bu olay olmu\u015ftur&#8221; diyor. &#8220;Nas\u0131l oldu\u011funu anlatm\u0131yor.&#8221; O halde mesele ispat edilmi\u015ftir, insan akl\u0131 ise bunu \u00e7\u00fcr\u00fctemez. Ayn\u0131 \u015fekilde insan akl\u0131 ayetlerin belirttiklerine teslim olmaktan ba\u015fka kendi yorumu ile bu olay\u0131 ispat edemez de. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan akl\u0131 h\u00fckmetme y\u00f6ntemlerine sahip de\u011fildir. Kendisi sonradan yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonradan yarat\u0131lan bir varl\u0131k ise, zati itibariyle \u00f6ncesiz bir varl\u0131k hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verme yetkisine sahip de\u011fildir. Bu durum yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 itibariyle de \u00f6ncesiz olan varl\u0131k hakk\u0131nda da ge\u00e7erlidir. Akl\u0131n daha ba\u015ftan bu zorunlulu\u011fu ya da &#8220;Sonradan meydana gelen bir varl\u0131k ne \u015fekilde olursa olsun, \u00f6ncesiz bir varl\u0131k hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verme yetkisine sahip de\u011fildir&#8221;\u00f6nermesini kabul etmesi, kendisi i\u00e7in g\u00fcvenilir olmayan alanlarda enerjisini bo\u015fu bo\u015funa t\u00fcketmekten vazge\u00e7mesi i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n<p>Bundan sonra neler olup bitti\u011fine bakal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Bunun \u00fczerine b\u00fct\u00fcn melekler hep birlikte secdeye kapand\u0131lar.&#8221;<\/p>\n<p>Nitekim bu yarat\u0131klar\u0131n -meleklerin- tabiat\u0131 tart\u0131\u015fmaks\u0131z\u0131n a\u011f\u0131rdan almak<\/p>\n<p>s\u0131z\u0131n mutlak \u015fekilde emredileni yerine getirmeyi gerektirmektedir.<\/p>\n<p>\u0130BL\u0130S&#8217;\u0130N KARAKTER\u0130<\/p>\n<p>&#8220;Yaln\u0131z \u0130blis, secdeye kapananlar aras\u0131nda olmay\u0131 reddetti.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130blis meleklerden ayr\u0131 bir yarat\u0131k. \u0130blis ate\u015ften, melekler de nur&#8217;dan yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ve melekler Allah&#8217;\u0131n emrine kar\u015f\u0131 gelmezler, emredileni yaparlar. Ama \u0130blis emredileni yapmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131p, kar\u015f\u0131 geldi. O halde kesinlikle meleklerden de\u011fildir. Buradaki istisna ise, ayn\u0131 t\u00fcrden birinin istisna edilmesi de\u011fildir. Bu, &#8220;Falanca o\u011fullar\u0131 geldiler, ama Ahmet gelmedi&#8221; c\u00fcmlesinde yap\u0131lan istisna gibidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ahmet falanca o\u011fullar\u0131ndan biri de\u011fildir. Ama her yerde ve her ko\u015fulda onlarla beraberdir. O halde meleklere y\u00f6nelik olarak yeralan:<\/p>\n<p>&#8220;Hani Rabbin meleklere dedi ki.&#8221;<\/p>\n<p>emri \u0130blis&#8217;i nas\u0131l kapsamaktad\u0131r? Bu emrin \u0130blis&#8217;i de kapsad\u0131\u011f\u0131 sonraki ayetten anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu nokta A&#8217;raf suresinde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Allah \u0130blis&#8217;e: Secde etmeni emretti\u011fimde seni secde etmekten al\u0131koyan ne oldu?&#8221; dedi. (A&#8217;raf Suresi 1)<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ifade y\u00f6nteminde \u00e7o\u011fu zaman ve \u00e7o\u011fu konuda biraz sonra yer alacak kan\u0131tla yetinilmektedir. O halde y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n \u0130blis&#8217;e y\u00f6nelik olarak &#8220;Emretti\u011fim halde secdeye kapanmaktan seni ne al\u0131koydu? s\u00f6z\u00fc, secde emrinin onu da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin bir \u015fekilde kan\u0131tlamaktad\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n \u015feytana y\u00f6nelik emrinin meleklere y\u00f6nelik emir olmas\u0131 bir zorunluluk de\u011fildir. Herhangi bir nedenden dolay\u0131 meleklerle beraberken bu emir verilmi\u015f olabilir. Yine ayr\u0131ca ona b\u00f6yle bir emir verilmi\u015f de onun \u00f6nemsizli\u011fini vurgulamak ve bu noktada melekleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bu konu a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olabilir. Fakat ayetlerin kesinlikle vurgulad\u0131\u011f\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu, onun bir melek olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bizim tercih etti\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f budur.<\/p>\n<p>Her ne olursa olsun, \u015fu anda biz gayb\u0131n kapsam\u0131na giren ve kesinlikle kabul etmekten ba\u015fka se\u00e7ene\u011fi bulunmayan bir olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Ayetlerin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olay\u0131n mahiyetini, niteli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnme imk\u00e2n\u0131na sahip de\u011filiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ak\u0131l, az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, hi\u00e7bir durumda bu alanda bir etkinli\u011fe sahip de\u011fildir.<\/p>\n<p>&#8220;Allah, &#8220;Ey \u0130blis, seni secde edenler ile birlikte olmaktan al\u0131koyan nedir?&#8221; dedi.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;\u0130blis, &#8220;Kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131\u011f\u0131n insana secde etmek bana yak\u0131\u015fmaz&#8221; dedi.&#8221;<\/p>\n<p>Dumans\u0131z alevden yarat\u0131lm\u0131\u015f bu varl\u0131\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki gurur, b\u00fcy\u00fcklenme ve isyan tabiat\u0131 burada kendini g\u00f6steriyor. \u0130blis burada kara \u00e7amurdan ve bal\u00e7\u0131ktan s\u00f6z ediyor, ama bu \u00e7amura \u00fcflenmi\u015f y\u00fcce solu\u011fu s\u00f6zkonusu etmiyor. Gururla bay\u0131 kald\u0131r\u0131yor ve &#8220;Allah&#8217;\u0131n kara \u00e7amurdan olu\u015fmu\u015f kuru bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131\u011f\u0131 insana secde etmenin kendisinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yak\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ard\u0131ndan olmas\u0131 gereken oluyor:<\/p>\n<p>Allah &#8220;\u00d6yleyse defol oradan, art\u0131k sen rahmetimden kovulmu\u015fsun.&#8217;<br \/>\n<strong>35- &#8220;Hesapla\u015fma g\u00fcn\u00fcne kadar s\u00fcrekli olarak l\u00e2netim \u00fczerinedir. &#8221;<\/p>\n<p>36- \u0130blis, &#8220;Ey Rabbim, o halde insanlar\u0131n tekrar dirilecekleri g\u00fcne kadar bana ya\u015fama s\u00fcresi tan\u0131&#8221; dedi.<\/p>\n<p>37- Allah, &#8220;Sen kendilerine ya\u015fama s\u00fcresi tan\u0131nanlardans\u0131n&#8221; dedi.<\/p>\n<p>38- O belirli vaktin g\u00fcn\u00fcne kadar.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ba\u015f kald\u0131rman\u0131n ve yoldan sapman\u0131n cezas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu noktada kin ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck karakteri kendini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>\u0130blis dirili\u015f g\u00fcn\u00fcne kadar ya\u015fama s\u00fcresi tan\u0131mas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n huzurunda i\u015fledi\u011fi hatadan pi\u015fmanl\u0131k duymak, Allah&#8217;a tevbe etmek, bu b\u00fcy\u00fck su\u00e7unu ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131 i\u00e7in O&#8217;na d\u00f6nmek i\u00e7in de\u011fil elbette. Allah&#8217;\u0131n kendisine l\u00e2net etmesinin, huzurundan kovmas\u0131n\u0131n cezas\u0131 olarak Adem ile soyundan \u00f6c almak i\u00e7in. Allah&#8217;\u0131n kendisine l\u00e2net etmesini Adem&#8217;e ba\u011fl\u0131yor, i\u011fren\u00e7 bir b\u00fcy\u00fcklenme ile, Allah&#8217;a ba\u015f kald\u0131rmas\u0131na de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>39- \u0130blis dedi ki; &#8220;Ey Rabbim, beni k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131p sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in d\u00fcnyada k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc onlara cazip g\u00f6stererek hepsini yoldan \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m.<\/strong><\/p>\n<p><strong>40- Sadece onlar\u0131n aras\u0131ndaki se\u00e7kin kullar\u0131n hari\u00e7.<\/strong><\/p>\n<p>Bununla \u0130blis sava\u015f alan\u0131n\u0131 belirlemi\u015f oluyor. Bu alan yery\u00fcz\u00fcd\u00fcr. &#8220;D\u00fcnyada k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc onlara cazip g\u00f6sterece\u011fim.&#8221;<\/p>\n<p>Elindeki kozun da cazip g\u00f6sterme oldu\u011funu belirtiyor. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc cazip g\u00f6sterip g\u00fczelle\u015ftirmektir onun kozu. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn bu yapay cazibesine kap\u0131l\u0131p onu i\u015flemelerini sa\u011flamakt\u0131r silah\u0131. Bu y\u00fczden insan\u0131n i\u015fledi\u011fi hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yoktur ki, \u00fczerinde \u015feytandan kaynaklanan bir yald\u0131z, bir cazibe, yalanc\u0131 bir g\u00fczellik olmas\u0131n. Ger\u00e7ek mahiyetinden ve \u00e7irkinli\u011finden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesin&#8230; O halde insanlar \u015feytan\u0131n elindeki kozu iyi tan\u0131mal\u0131d\u0131rlar. Bir \u015feyde cazibe oldu\u011funu fark ettiklerinde, i\u00e7lerinde bu cazibeye kar\u015f\u0131 bir arzu uyand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerind\u00e9 o \u015feyden sak\u0131nmal\u0131d\u0131rlar. Sak\u0131nmal\u0131d\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u015feyde \u015feytan\u0131n parma\u011f\u0131 olabilir. Ama Allah&#8217;a ba\u011flanm\u0131\u015f, O&#8217;na gere\u011fi gibi kulluk yapt\u0131klar\u0131nda -bu \u015fartla \u015feytan\u0131n Allah&#8217;\u0131n se\u00e7kin kullar\u0131n\u0131n \u00fczerinde hi\u00e7bir etkinli\u011fi yoktur.<\/p>\n<p>&#8220;Hepsini yoldan \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Sadece onlar\u0131n aras\u0131ndaki se\u00e7kin kullar\u0131n hari\u00e7.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, kendisini Allah&#8217;a adayanlar\u0131 se\u00e7kin kullar\u0131na katar. Kendilerini s\u0131rf Allah i\u00e7in ar\u0131nd\u0131ran ve Allah&#8217;\u0131 g\u00f6r\u00fcyormu\u015fcas\u0131na ibadet eden kullar\u0131n\u0131n aras\u0131na al\u0131r. \u015eeytan\u0131n bu kullar \u00fczerinde hi\u00e7bir etkinli\u011fi yoktur.<\/p>\n<p>Mel&#8217;un \u015feytan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fcn imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun Allah taraf\u0131ndan konulmu\u015f bir kural oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in bu \u015fart\u0131 ifade ediyor. Buna g\u00f6re, y\u00fcce Allah kendisini ar\u0131nd\u0131r\u0131p, Allah&#8217;a teslim olan\u0131 se\u00e7kin kullar\u0131na katar. Onu korur ve g\u00f6zetir. A\u015fa\u011f\u0131daki cevab\u0131n verilmesi bu y\u00fczdendir.<\/p>\n<p><strong>41- Allah dedi ki; &#8220;\u0130\u015fte bana ileten do\u011fru ,yolum budur. &#8221;<\/p>\n<p>42- &#8220;Sana uyan sap\u0131klar d\u0131\u015f\u0131ndaki kullar\u0131m \u00fczerinde senin hi\u00e7bir n\u00fcfuzun, hi\u00e7bir etkileme g\u00fcc\u00fcn yoktur. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Budur yol&#8230; Budur yasa&#8230; Kanun budur&#8230; Allah&#8217;\u0131n iradesi, hidayet ve sap\u0131kl\u0131k noktas\u0131nda bu yolun kanun ve h\u00fck\u00fcm olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Benim se\u00e7kin &#8220;kullar\u0131m&#8221; \u00fczerine hi\u00e7bir yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn yoktur, onlara etki edemezsin, onlara herhangi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc cazip g\u00f6steremezsin ve sen onlara ula\u015famazs\u0131n. Bu nedenle onlar sana kar\u015f\u0131 koruma alt\u0131ndad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc senin onlar\u0131 etkileyebilece\u011fin t\u00fcm yollar kapal\u0131d\u0131r. Onlar dikkatlerini Allah&#8217;a y\u00f6neltmi\u015fler, Allah&#8217;la ba\u011flant\u0131 i\u00e7inde, olan sa\u011fl\u0131kl\u0131 f\u0131tratlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile onun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan yasalar sistemini kavram\u0131\u015f bulunmaktad\u0131rlar. Sen sadece sana uyan yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f sap\u0131klar \u00fczerinde bir etkinli\u011fe sahipsin. Bu ise, genel kural\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir istisnad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f sap\u0131klar, Allah&#8217;\u0131n se\u00e7kin kullar\u0131ndan say\u0131lmazlar. Nas\u0131l ki, kurt s\u00fcr\u00fcden ayr\u0131lan\u0131 kap\u0131yorsa, \u015feytan da sadece Allah&#8217;\u0131n yolundan ayr\u0131lan\u0131 kapabilir. Kendilerini Allah&#8217;a adayanlara gelince, y\u00fcce Allah onlar\u0131n kaybolup gitmelerine izin vermez. Allah&#8217;\u0131n rahmeti geni\u015ftir. Onlar biraz geride kalsalar bile, \u00e7ok ge\u00e7meden d\u00f6nerler.<\/p>\n<p>Yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015flar\u0131n ak\u0131beti, daha sava\u015f meydan\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri ilan edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>43- Onlar\u0131n hepsinin bulu\u015fma yerleri cehennemdir.<\/p>\n<p>44- Oran\u0131n yedi kap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Her kap\u0131dan hangi cehennemlik gruplar\u0131n i\u00e7eriye girecekleri belirlenmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f sap\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131flar\u0131 ve dereceleri vard\u0131r. Sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli \u015fekilleri, de\u011fi\u015fik renkleri vard\u0131r. Onlardan her grubun cehenneme girecekleri kap\u0131 belirlenmi\u015ftir. Bu belirleme, onlar\u0131n niteliklerine ve davran\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 hik\u00e2yenin odak noktas\u0131na ve ders al\u0131nacak yerine gelmi\u015fken, sahne son buluyor. Bu noktada \u015feytan\u0131n, insan\u0131n i\u00e7ine nas\u0131l n\u00fcfuz etti\u011fini, insan\u0131n tabiat\u0131nda yeralan bal\u00e7\u0131\u011fa \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerin ilahi solu\u011fa \u00f6zg\u00fc niteliklere ne \u015fekilde \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Allah&#8217;la s\u00fcrekli ba\u011flant\u0131 i\u00e7inde olan ve O&#8217;nun ilahi solu\u011funu koruyana gelince, \u015feytan\u0131n onun \u00fczerinde hi\u00e7bir etkileme g\u00fcc\u00fc yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>16- G\u00f6kte tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlar (ya da y\u00f6r\u00fcngeler) yaratt\u0131k ve onlar\u0131 g\u00f6zetleyenler i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00fczellikler ile donatt\u0131k. &#8221; 17- G\u00f6\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn kovulmu\u015f \u015feytanlardan koruduk. &#8221; 18- Ancak kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yeltenen bir \u015feytan olursa onu parlak \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir kayan y\u0131ld\u0131z kovalar. &#8220; Bu olduk\u00e7a geni\u015f olan tablonun ilk \u00e7izgisidir. Harikalar yaratan ilahi g\u00fcc\u00fcn ayetlerini dile getiren ola\u011fan\u00fcst\u00fc &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1683,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2576","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-etiketler-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2576"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2576\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}