{"id":2591,"date":"2012-01-20T11:07:50","date_gmt":"2012-01-20T11:07:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2591"},"modified":"2012-01-20T11:07:50","modified_gmt":"2012-01-20T11:07:50","slug":"yusuf-suresinin-54-69-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/yusuf-suresinin-54-69-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Yusuf Suresi&#8217;nin 54-69.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p><strong>HZ. YUSUF Y\u00dcKSEK MEVK\u0130L\u0130 B\u0130R MAKAMDA<\/p>\n<p>54- Kral &#8220;Getirin o adam\u0131 bana, onu yak\u0131n \u00e7evreme alay\u0131m &#8221; dedi. Yusuf ile konu\u015funca da ona &#8220;Bug\u00fcn sen art\u0131k bizim y\u00fcksek mevkili ve g\u00fcvenilir bir adam\u0131m\u0131zs\u0131n&#8221; dedi.<\/p>\n<p>55- Yusuf, krala &#8220;Beni \u00fclkenin hazinelerini y\u00f6netmekle g\u00f6revlendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim.<\/p>\n<p>56- B\u00f6ylece Yusuf`un o \u00fclkedeki konumunu sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131k, art\u0131k o \u00fclkenin diledi\u011fi yerinde oturabilirdi. Biz rahmetimizi diledi\u011fimiz kimselere sunar\u0131z ve iyi davran\u0131\u015fl\u0131lar\u0131 \u00f6d\u00fcls\u00fcz b\u0131rakmay\u0131z.<\/p>\n<p>57- Ama iman edip k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nanlar i\u00e7in ahiret \u00f6d\u00fcl\u00fc daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Hz. Yusuf un su\u00e7suzlu\u011funu, r\u00fcyalar\u0131 yorumlama bilgisini, kad\u0131nlarla ilgili meselenin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rma noktas\u0131ndaki iste\u011finin hikmetini, onun onurlulu\u011funu ve kimseye minnet etmezli\u011fini, kral kesinkes anlam\u0131\u015f bulunuyordu. O ki hapisten kurtulmak i\u00e7in ya da koskoca M\u0131s\u0131r kral\u0131 gibi bir kralla g\u00f6r\u00fc\u015febilmek i\u00e7in can atmam\u0131\u015ft\u0131! Tam tersine, s\u00f6ylentilere dayanarak su\u00e7lanm\u0131\u015f ve haks\u0131zca tutuklanm\u0131\u015f onurlu bir insana yara\u015f\u0131r bi\u00e7imde, bedeninin \u00e7ekti\u011fi hapis cezas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istemekten \u00f6nce, s\u00f6ylentilere dayal\u0131 bir su\u00e7laman\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Yine kral\u0131n huzuruna varmay\u0131 istemekten \u00f6nce, kendi ki\u015fili\u011fine ve savundu\u011fu dine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini istemi\u015fti.<\/p>\n<p>T\u00fcm bunlar kral\u0131n y\u00fcre\u011finde, Yusuf&#8217;a kar\u015f\u0131 bir sayg\u0131 ve bir sevgi duymas\u0131na yola\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenledir ki kral \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n<p>&#8220;Getirin o adam\u0131 bana, onu yak\u0131n \u00e7evreme alay\u0131m.&#8221;<\/p>\n<p>Kral\u0131n, Yusuf&#8217;u hapisten kendi huzuruna getirmesindeki amac\u0131, ne onu serbest b\u0131rakmak i\u00e7indi; ne de &#8220;kral hazretlerinin memnuniyeti&#8221;ni ifade ederek onu sevin\u00e7ten u\u00e7urabilmek i\u00e7in!.. Kral\u0131n amac\u0131 bunlar\u0131n hi\u00e7biri de\u011fildi. Yusuf&#8217;u huzuruna getirtmesindeki tek amac\u0131, onu yak\u0131n \u00e7evresine alabilmek; onu kendisi i\u00e7in bir dan\u0131\u015fman, bir kurtar\u0131c\u0131, bir dost olaca\u011f\u0131 bir mevkiye getirmekti.<\/p>\n<p>\u00d6te yanda bizler ise, y\u00f6neticiler kar\u015f\u0131s\u0131nda onurlar\u0131n\u0131 be\u015f paral\u0131k eden insanlar g\u00f6r\u00fcr\u00fcz! \u00dcstelik ne su\u00e7luluklar\u0131 s\u00f6zkonusudur ne de tutukluluklar\u0131! Boyunlar\u0131na kendi elleriyle boyunduruk ge\u00e7irirler! Y\u00f6neticilerin dikkatlerini kendi \u00fczerlerine \u00e7ekebilmek ya da onlardan bir \u00f6vg\u00fc s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kopar\u00e2bilmek i\u00e7in adeta y\u0131rt\u0131n\u0131rcas\u0131na deli olurlar! \u00dcstelik se\u00e7kin bir dost konumunda bile de\u011fildirler, sadece yardak\u00e7\u0131l\u0131k ve borazanl\u0131k pe\u015findedirler. Bu t\u00fcr ki\u015fileri g\u00f6r\u00fcnce, ister istemez ke\u015fke diyor insan. Ke\u015fke bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131, \u015fu Yusuf k\u0131ssas\u0131n\u0131 okus\u00e0lard\u0131 da onurlulu\u011fun, minnet etmezli\u011fin ve haysiyetin -maddi a\u00e7\u0131dan bile- g\u00f6steri\u015ften, yaranmadan ve sevgi g\u00f6sterileri yapmaktan \u00e7ok daha yarar sa\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu anlayabilselerdi!<\/p>\n<p>&#8220;Kral: `Getirin o adam\u0131 bana, onu yak\u0131n \u00e7evreme alay\u0131m&#8217; dedi.&#8221;<\/p>\n<p>Anlat\u0131mda bu buyru\u011fun nas\u0131l uyguland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131lara yer verilmiyor. Bu kral ferman\u0131n\u0131n ard\u0131ndan hemen Yusuf&#8217;un kral\u0131n huzurunda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Kral, Yusuf ile konu\u015funca da ona: `Bug\u00fcn sen art\u0131k bizim y\u00fcksek mevkili ve g\u00fcvenilir bir adam\u0131m\u0131zs\u0131n&#8217; dedi.&#8221;<\/p>\n<p>Kral, Yusuf la konu\u015ftu\u011funda, tahmininde hi\u00e7 de yan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Kral\u0131n bu denli g\u00fcvenini kazanan Yusuf, onun i\u00e7in son derece \u00f6nemli ve g\u00fcvenilir bir kimseydi art\u0131k. Aln\u0131nda k\u00f6le damgas\u0131 ta\u015f\u0131yan ibr\u00e2n\u00ee k\u00f6kenli bir delikanl\u0131 de\u011fildi. Oturmu\u015f bir ki\u015fili\u011fi vard\u0131. Su\u00e7lanan, hapse t\u0131k\u0131lan biri de\u011fildi art\u0131k! Tam tersine, g\u00fcvenilir bir ki\u015fiydi art\u0131k! Yusuf ne s\u00f6ylemi\u015fti de kral ona kanat gererek, b\u00f6ylesine \u00f6nemli bir yere getirmi\u015f ve bu denli g\u00fcvenmi\u015fti?<\/p>\n<p>Ta\u011futlara yaltaklanan \u00fcst d\u00fczey yetkililerinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, krala taparcas\u0131na \u015f\u00fckran g\u00f6sterisinde bulunmam\u0131\u015ft\u0131. Ta\u011futlar\u0131n \u00e7evresindeki yaltak\u00e7\u0131lar gibi; &#8220;\u00c7ok sa\u011folas\u0131n\u0131z, var olas\u0131n\u0131z efendim! Bendeniz her konuda emrinize amade olaca\u011f\u0131m! Size hizmette hi\u00e7bir kusurum olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmelisiniz!..&#8221; vb. t\u00fcrden ya\u011f \u00e7ekmemi\u015fti. O, bu t\u00fcrden hi\u00e7bir davran\u0131\u015fta bulunmam\u0131\u015ft\u0131! Tam tersine o sadece, yorumunu yapt\u0131\u011f\u0131 kral\u0131n r\u00fcyas\u0131n\u0131n haber verdi\u011fi kriz d\u00f6neminin getirece\u011fi sorumluluklar\u0131 kald\u0131rabilecek birkimse oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dclkede, bu i\u015fin \u00fcstesinden gelebilecek bir kimse oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dclkede, bu i\u015fin \u00fcstesinden gelebilecek en iyi ki\u015finin kendisi oldu\u011funu ifade ediyordu. Pek \u00e7ok insan\u0131 \u00f6l\u00fcmden, \u00fclkeyi mahvolmaktan, toplumu b\u00fcy\u00fck bir fel\u00e2ketten -a\u00e7l\u0131k fel\u00e2ketinden- koruyabilece\u011fine inan\u0131yordu. O d\u00f6nemde, kendi deneyimlili\u011fine, yetkinli\u011fine, g\u00fcvenilirli\u011fine, onurunu ve g\u00f6z\u00fc toklu\u011funu yitirmeme noktas\u0131ndaki g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyordu:<\/p>\n<p>&#8220;Yusuf krala: `Beni \u00fclkenin hazinelerini y\u00f6netmekle g\u00f6revlendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim.&#8221;<\/p>\n<p>Gelecek kriz d\u00f6neminde ve bunun \u00f6ncesindeki bolluk y\u0131llar\u0131nda, \u00f6nlemlere, korumaya, i\u015fleri \u00f6zenle idare edebilme yetene\u011fine ve de tar\u0131m\u0131, \u00fcr\u00fcnleri denetleyip korumaya ihtiya\u00e7 vard\u0131. Gerek bolluk y\u0131llar\u0131nda, gerekse kurakl\u0131k y\u0131llar\u0131nda bu misyonun yerine getirilebilmesi i\u00e7in, gerekli t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7erebilen bir bilgiye, iyi bir y\u00f6neticili\u011fe ve bir deneyime ihtiya\u00e7 vard\u0131. Buradan hareketle Yusuf, s\u00f6zkonusu misyonun gerektirdi\u011fi t\u00fcm nitelikleri \u00fczerinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. Bu misyonu en iyi yerine getirebilecek ki\u015finin kendisi oldu\u011funu, bunda M\u0131s\u0131r halk\u0131 ve kom\u015fu halklar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir hay\u0131r bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yordu:<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yusuf kral\u0131n kendisiyle ilgilendi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce ondan kendisini \u00fclke hazinelerinin y\u00f6neticili\u011fine getirmesini istemi\u015fti. Ama Yusuf, bununla kendi \u015fahs\u0131 i\u00e7in bir \u015fey istemiyordu. Tam tersine o sadece, en \u015fiddetli kriz d\u00f6neminde geni\u015f kitlelere kar\u015f\u0131 bu zorlu ve a\u011f\u0131r g\u00f6revi \u00fcstlenebilmesi; yedi y\u0131l s\u00fcresince M\u0131s\u0131r halk\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ve \u00e7evredeki kom\u015fu halklar\u0131na g\u0131da sa\u011flama g\u00f6revine getirilebilmesi i\u00e7in bu iste\u011fini harika bir zamanlamayla dile getiriyordu. \u00dcstelik bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ne tar\u0131mdan bir \u00fcr\u00fcn elde edebilecekti, ne de hayvanc\u0131l\u0131ktan! Dolay\u0131s\u0131yla Yusuf&#8217;un kendisi i\u00e7in talip oldu\u011fu bu g\u00f6rev, bulunmaz bir ganimet olarak nitelenemez. Yedi y\u0131l aral\u0131ks\u0131z bir bi\u00e7imde bir halk\u0131n g\u0131das\u0131n\u0131 sa\u011flama sorumlulu\u011funu y\u00fcklenmenin, bulunmaz bir alt\u0131n f\u0131rsat oldu\u011funu kimse s\u00f6yleyemez. Bu, insanlar\u0131n normalde kabul etmeye yana\u015fmayacaklar\u0131 bir sorumluluktur! Zira bu g\u00f6rev, sonu\u00e7ta kelleyi yitirmeye g\u00f6t\u00fcrebilecek denli risklidir! A\u00e7l\u0131k, insanlar\u0131 nank\u00f6rle\u015ftirir! A\u00e7 kalan kitleler, k\u00fcf\u00fcr ve delilik noktas\u0131na gelerek, kendilerini bile par\u00e7alayacak denli z\u0131vanadan \u00e7\u0131karlar&#8230;<\/p>\n<p>Burada ister istemez bir soru i\u015fareti ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yusuf&#8217;un: &#8220;Beni \u00fclkenin hazinelerini y\u00f6netmekle g\u00f6revlendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim&#8221; bi\u00e7imindeki s\u00f6z\u00fc, \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni<\/p>\n<p>a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fu iki mahsuru ta\u015f\u0131maz m\u0131?<\/p>\n<p>Birincisi, g\u00f6rev istemek noktas\u0131nda. Peygamberimizin: &#8220;Allah&#8217;a ant olsun ki bu i\u015fe, talip olan bir kimseyi (ya da a\u015f\u0131r\u0131 istekli bir kimseyi) g\u00f6revlendirmeyiz&#8221; buyurmas\u0131 nedeniyle, bu sak\u0131ncal\u0131 bir davran\u0131\u015f de\u011fil midir?<\/p>\n<p>\u0130kincisi ise, nefsi ar\u0131tma noktas\u0131nda. Allah&#8217;\u0131n: &#8220;Nefsi ar\u0131tmada kendi propagandan\u0131z\u0131 yapmay\u0131n!&#8217; buyurmas\u0131 nedeniyle de bu, sak\u0131ncal\u0131 bir davran\u0131\u015f de\u011fil midir?<\/p>\n<p>Bu sorular\u0131 yan\u0131tlamak istemiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kurallar \u0130sl\u00e2m sistemi ne -Yusuf&#8217;un ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem de de\u011fil!- bizim Peygamberimiz zaman\u0131nda girmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc &#8220;sosyal ve yasal d\u00fczenlemeler inan\u00e7 ilkeleri gibi b\u00fct\u00fcn peygamberlerin uygulamalar\u0131nda ayn\u0131 ve ortak de\u011fildir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m hukuku, hayali ya da salt kurgusal bazda ya\u015fan\u0131p kavranm\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hayali ya da salt kurgusal bazda do\u011fmu\u015f da de\u011fildir! Tam tersine, m\u00fcsl\u00fcman bir toplumda ve de bu toplumun, reel bir isl\u00e2mi ya\u015fam\u0131n gereksinimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tav\u0131rlar sonucunda do\u011fmu\u015ftur. \u0130sl\u00e2m toplumunu do\u011furan \u0130sl\u00e2m hukuku de\u011fildir! Aksine, \u0130sl\u00e2m hukukunu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131p geli\u015ftiren \u0130sl\u00e2m toplumunun, isl\u00e2mi bir ya\u015fam\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda benimsemi\u015f oldu\u011fu ger\u00e7ek\u00e7i tav\u0131rlard\u0131r..<\/p>\n<p>S\u00f6zkonusu bu iki tarihsel reel ger\u00e7ek, son derece anlam y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Yine \u0130sl\u00e2m hukukunun do\u011fas\u0131n\u0131 anlayabilmek ve \u0130sl\u00e2m hukukundaki h\u00fck\u00fcmlerin dinamik yap\u0131s\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in de bu iki ger\u00e7e\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmak zorunludur.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn baz\u0131 kimselerin nasslar\u0131 ve kayda ge\u00e7mi\u015f h\u00fck\u00fcmleri ele al\u0131rken, s\u00f6zkonusu iki ger\u00e7e\u011fi kavrayamad\u0131klar\u0131; nasslar\u0131n indi\u011fi ve h\u00fck\u00fcmlerin do\u011fdu\u011fu ko\u015fullar\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri hi\u00e7 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne almad\u0131klar\u0131; nasslar\u0131n bir kar\u015f\u0131l\u0131k, bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak indi\u011fi, h\u00fck\u00fcmlerin bi\u00e7imlendi\u011fi, bir yan\u0131t olarak ya\u015fama ge\u00e7irildi\u011fi atmosfer, ortam ve durumun niteli\u011fini \u00f6z\u00fcmseyemedikleri g\u00f6zleniyor. Bu sebeple de s\u00f6zkonusu t\u00fcrden kimseler bu h\u00fck\u00fcmleri, adeta bo\u015flukta do\u011fmu\u015f\u00e7as\u0131na, adeta bo\u015flukta ya\u015fayabilirlermi\u015fcesine, uygulamaya \u00e7abal\u0131yorlar. Bu t\u00fcr kimseler, &#8220;f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131&#8221; ya da &#8220;\u0130sl\u00e2m hukuk\u00e7usu&#8221; falan de\u011fildirler! Zira ger\u00e7ekte ne \u0130sl\u00e2m hukukunun yap\u0131s\u0131n\u0131 kavrayabilmi\u015flerdir, ne de bu dinin do\u011fas\u0131n\u0131!<\/p>\n<p>&#8220;Dinamik \u0130sl\u00e2m hukuku&#8221;, temelde &#8220;k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki \u0130sl\u00e2m hukuku&#8221;nun yasland\u0131\u011f\u0131 nasslara dayanmakla birlikte, &#8220;k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki \u0130sl\u00e2m hukuku&#8221;ndan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn farkl\u0131d\u0131r!<\/p>\n<p>&#8220;Dinamik \u0130sl\u00e2m hukuku&#8221;, nasslar\u0131n indi\u011fi, h\u00fck\u00fcmlerin bi\u00e7imlendi\u011fi &#8220;realite&#8221;yi esas almaktad\u0131r. S\u00f6zkonusu realiteyi, nasslar ve h\u00fck\u00fcmlerle birlikte elementleri par\u00e7alanamaz bir birle\u015fim olarak alg\u0131lamaktad\u0131r. Bu birle\u015fimin elementlerine ayr\u0131lmas\u0131 durumunda, do\u011fas\u0131n\u0131 yitirece\u011fini, olu\u015fumunun bozulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir!<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bunun da \u00f6tesinde, ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z olan; ilk kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 konum, atmosfer, \u00e7evre ve olgularla hi\u00e7bir ilintisi bulunmuyormu\u015f\u00e7as\u0131na adeta bo\u015flukta as\u0131l\u0131 duran tek bir f\u0131kh\u00ee h\u00fck\u00fcm bile yoktur&#8230; Dolay\u0131s\u0131yla bu h\u00fck\u00fcmler bo\u015flukta do\u011fmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00f6yle bo\u015flukta ve sallant\u0131da ya\u015fayamaz!<\/p>\n<p>Bu genel belirlemeyi dilerseniz, Allah&#8217;\u0131n &#8220;Nefsinizi\/kendinizi temize \u00e7\u0131karmay\u0131n!&#8221; bi\u00e7imindeki buyru\u011fundan ve Peygamberimizin de &#8220;Allah&#8217;a ant olsun ki, bu i\u015fe, talip olan kimseyi g\u00f6revlendirmeyiz!&#8221; bi\u00e7imindeki s\u00f6z\u00fcnden hareketle ortaya konan, \u0130sl\u00e2m\u0131n &#8220;kendini temize \u00e7\u0131karmama ve de herhangi bir makama aday g\u00f6stermeme&#8221; yolundaki f\u0131kh\u00ee h\u00fckm\u00fcn\u00fc \u00f6rnek se\u00e7erek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n<p>T\u0131pk\u0131 ilgili nasslar gibi bu h\u00fck\u00fcm bizzat kendisi de m\u00fcsl\u00fcman bir toplumda do\u011fmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm, bu toplumda uygulanmak, bu ortamda ya\u015fanmak, bu toplumun ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zkonusu toplumun tarihsel olu\u015fumu, geli\u015fimi, organik bile\u015fimi ve kendine \u00f6zg\u00fc prati\u011fiyle de tamamen uyum halindedir. Bundan dolay\u0131 bu h\u00fck\u00fcm \u0130sl\u00e2m toplumunda uygulanmad\u0131k\u00e7a ne beklenen rand\u0131mana erebilir ve ne de olumlu sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ortaya koyabilir. Onun uygulanaca\u011f\u0131 toplum, gerek do\u011fu\u015funda, gerek organik yap\u0131s\u0131nda ve gerekse \u0130sl\u00e2m \u015feriat\u0131na kesinkes ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda &#8220;\u0130sl\u00e2mi olmak&#8221; zorundad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu temel \u00f6zellikleri yap\u0131s\u0131nda bulundurmayan her toplum, bu h\u00fckme g\u00f6re temelsiz bir &#8220;bo\u015fluk&#8221; ortam\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm orada ya\u015fayamaz. O ortamda ba\u011fda\u015famaz ve o ortam\u0131 d\u00fczeltemez.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m toplumunda insanlar kendilerini neden temize \u00e7\u0131karmazlar? Neden kendilerini bir g\u00f6reve aday g\u00f6stermezler? Millet Meclisi&#8217;ne girebilmek, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ya da \u00f6nemli g\u00f6revlere se\u00e7ilebilmek i\u00e7in neden kendi propagandalar\u0131n\u0131 yapmaya kalk\u0131\u015fmazlar? \u0130sterseniz bunu anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m toplumundaki insanlar bu ba\u011flamda, \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini ya da daha l\u00e2y\u0131k olduklar\u0131n\u0131 herkese g\u00f6sterme ihtiyac\u0131n\u0131 duymazlar. \u00dcstelik bu toplumdaki makamlar ve g\u00f6revlerdeki a\u011f\u0131r bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck bulunmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc de, hi\u00e7 kimse bunlara soyunmay\u0131 \u00f6zendirmeye kalk\u0131\u015fmaz. -Sevap kazanmay\u0131 isteme, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131yla yerine getirme; b\u00f6ylesi a\u011f\u0131r bir hizmeti \u00fcstlenme de sadece Allah&#8217;\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu arzulamakla olur.- Bunun da \u00f6tesinde, makam ve g\u00f6revlere talip olanlar, bunu bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in arzulayanlardan ba\u015fkalar\u0131 de\u011fildir!<\/p>\n<p>Ancak bu ger\u00e7e\u011fi iyice anlayabilmenin yolu, \u0130sl\u00e2m toplumunun do\u011fal geli\u015fimini ve organik yap\u0131s\u0131n\u0131 irdeleyip kavramaktan ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Bu toplumu olu\u015fturan fakt\u00f6r, s\u00fcrekli harekettir, dinamizmdir. \u0130sl\u00e2m toplumu, \u0130sl\u00e2m inanc\u0131yla ba\u015fba\u015fa giden bir hareketin ve dinamizmin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6nce belirtelim ki bu inan\u00e7, -peygamberler d\u00f6neminde- peygamberin anlatt\u0131klar\u0131nda ve uygulamalar\u0131nda, daha sonraki d\u00f6nemlerde ise, davet\u00e7ilerin Allah kat\u0131ndan gelmi\u015f ve peygamberce a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131nda simgelenen ilahi bir kayna\u011fa dayanmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bir grubu, bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 benimsemelerinin ard\u0131ndan, bulunduklar\u0131 ortamda hakim durumdaki cahiliye yanl\u0131lar\u0131ndan bask\u0131ya ve fitneye u\u011fratma giri\u015fimlerine maruz kal\u0131rlar. Sonu\u00e7ta bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yoldan \u00e7\u0131k\u0131p, d\u00f6neklik g\u00f6sterebilir. Kimileri ise Allah&#8217;a verdikleri s\u00f6zden asla caymaz ve ruhunu \u015fehit olarak teslim eder. Hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilenleri de, kendileri ile uluslar\u0131 aras\u0131nda Allah hak olan h\u00fckm\u00fcn\u00fc verene dek sabredip direnirler&#8230;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Allah onlara yard\u0131m ediyor ve onlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu kaderine perde yap\u0131yor. Kendisine yard\u0131m edene zafer verece\u011fine ve onu yery\u00fcz\u00fcne h\u00fck\u00fcmran k\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin vadini ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere onlar\u0131 yery\u00fcz\u00fcne egemen k\u0131l\u0131yor. Ama\u00e7, yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;\u0131n egemenli\u011fini kurmakt\u0131r. Yani yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc ge\u00e7erli k\u0131lmakt\u0131r. Bu zafer ve h\u00fck\u00fcmranl\u0131kta O&#8217;nun hi\u00e7bir \u00e7\u0131kar\u0131 olamaz. Her \u015fey Allah&#8217;\u0131n dininin zaferi i\u00e7indir. Kullar \u00fczerinde Allah&#8217;\u0131n Rabbl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7erli k\u0131lmak i\u00e7indir.<\/p>\n<p>Bunlar Allah&#8217;\u0131n dinini belli bir b\u00f6lgede, belli bir \u0131rk\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda durdurmazlar. Bu dini bir toplumla, bir rengle ya da yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn basit, de\u011fersiz be\u015feri \u00f6zelliklerinden biri ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmazlar. Onlar &#8220;insanlar\u0131&#8221; t\u00fcm insanlar\u0131&#8230; &#8220;Yery\u00fcz\u00fcnde&#8221; &#8230; t\u00fcm yery\u00fcz\u00fcnde&#8230; Allah&#8217;tan ba\u015fkas\u0131na kul olmaktan kurtarmak i\u00e7in bu ilahi inan\u00e7 sistemi ile harekete ge\u00e7erler. \u0130nsanlar\u0131, hangisi olursa olsun b\u00fct\u00fcn zorba ta\u011futlar\u0131n kullu\u011fundan \u00e7\u0131kar\u0131p y\u00fccelere ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in hareket ederler.<\/p>\n<p>Bu dine g\u00f6re harekete ge\u00e7ildi\u011fi s\u0131rada -ki biz, bu hareketin yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn herhangi bir b\u00f6lgesinde m\u00fcsl\u00fcman bir devletin kurulmas\u0131 ile sona ermeyece\u011fine, herhangi bir b\u00f6lgenin, \u0131rk\u0131n ya da toplumun s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n yan\u0131nda durmayaca\u011f\u0131na i\u015faret etmi\u015ftik- insanlar\u0131n de\u011ferleri belirginle\u015fir, toplum i\u00e7indeki yerleri belirlenir. Bu belirginle\u015fme ve belirlenme hi\u00e7 ku\u015fkusuz imani \u00f6l\u00e7\u00fc ve de\u011ferlere dayan\u0131r. Herkes, cihad meydan\u0131nda katlan\u0131lan imtihanlardan, takva, iyi amel, ibadet, ahl\u00e2k, g\u00fc\u00e7 ve yeterlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirini tan\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar realitenin belirledi\u011fi de\u011ferlerdir. Hareketin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6zelliklerdir. Toplum bunlar\u0131 bilir, bu niteliklere sahip olanlar da, kendi kendilerini temize \u00e7\u0131karma gere\u011fini duymazlar. \u015eura ve y\u00f6nlendirme yetkisine sahip kurumlardan bu temize \u00e7\u0131karmaya dayanarak g\u00f6rev istemezler.<\/p>\n<p>Bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kan ve organik bile\u015fimi imani de\u011ferler do\u011frultusunda hareket esnas\u0131nda belirginle\u015fen \u00f6zelliklere dayand\u0131ran m\u00fcsl\u00fcman toplumda&#8230; (Nitekim m\u00fcsl\u00fcman toplumda muhacir ve ensardan, Bedir sava\u015f\u0131na kat\u0131lanlardan, R\u0131dvan biat\u0131nda bulunanlardan, Mekke fethinden \u00f6nce maddi yard\u0131mda bulunan ve sava\u015fanlardan her zaman \u00f6nde bulunanlar toplum i\u00e7inde se\u00e7kin bir yere sahiptirler.)<\/p>\n<p>Bundan sonra da insanlar imtihanlar\u0131 ba\u015far\u0131yla atlatt\u0131klar\u0131, \u0130sl\u00e2m\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece se\u00e7kin bir yere sahip olmu\u015flard\u0131r&#8230; \u0130\u015fte b\u00f6yle bir toplumda insanlar birbirlerini kand\u0131rmazlar. Zaman zaman insan\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki zaaflara yenik d\u00fc\u015fseler de, kimi zaman h\u0131rsa kap\u0131lsalar da se\u00e7kin ki\u015filerin \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini ink\u00e2r etmezler. Bu durumda se\u00e7kin kimselerin kendilerini propaganda yapmalar\u0131na, \u015fura ve y\u00f6nlendirme kurumlar\u0131nda-\u0131 bu propagandaya dayal\u0131 olarak g\u00f6rev istemelerine gerek kalmaz.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar, ilk m\u00fcsl\u00fcman toplumun sahip oldu\u011fu bu e\u015fsiz \u00f6zelliklerin o toplumun tarihsel do\u011fu\u015fundan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorlar. Ne var ki, onlar herhangi bir m\u00fcsl\u00fcman toplumun ancak bu \u015fekilde do\u011fabilece\u011fini unutuyorlar. \u0130nsanlar yeniden bu dine girmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmadan, i\u00e7inde y\u00fczd\u00fckleri cahiliye hayat\u0131ndan \u00e7\u0131kmaya davet edilmeden bug\u00fcn de yar\u0131n da b\u00f6yle bir toplum olu\u015famaz. \u0130\u015fte isl\u00e2mi hareketin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 buras\u0131d\u0131r&#8230; Arkas\u0131ndan bask\u0131lar, imtihanlar gelir -Nitekim \u0130sl\u00e2m toplumu ilk defa olu\u015ftu\u011funda da b\u00f6yle olmu\u015ftu.- Kimi insanlar bask\u0131lara dayanamaz, dinden d\u00f6ner. Kimisi Allah&#8217;a verdikleri s\u00f6ze sad\u0131k kal\u0131r, s\u0131ralar\u0131n\u0131 sav\u0131p, \u015fehit olarak can verirler. Kimi insan sabreder, sabr\u0131 tavsiye eder, \u0130sl\u00e2m\u0131 ya\u015famakta kararl\u0131 olur. onlardan biri yeniden cahiliyeye d\u00f6nmekten ate\u015fe at\u0131lmak kadar nefret eder. Y\u00fcce Allah onlarla milletleri aras\u0131ndaki meseleyi hak ilkesine g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmleyince, -\u0130lk m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 yery\u00fcz\u00fcne egemenli\u011fi gibi- kendilerini de yery\u00fcz\u00fcne egemen k\u0131l\u0131nca, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn herhangi bir b\u00f6lgesinde isl\u00e2mi nizam kurulunca, hi\u00e7 ku\u015fkusuz isl\u00e2mi hareket, ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndan \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin kurulu\u015funa kadar harekete kat\u0131lan m\u00fccahitlerin imani s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 imani \u00f6l\u00e7\u00fc ve de\u011ferlere g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r&#8230; B\u00f6yle bir g\u00fcnde o insanlar, kendi propagandalar\u0131n\u0131 yapma, herhangi bir g\u00f6rev i\u00e7in aday g\u00f6sterme gere\u011fini duymazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc birlikte cihad ettikleri toplum onlar\u0131 biliyordur, onlar\u0131 tan\u0131t\u0131p herhangi bir g\u00f6rev i\u00e7in aday g\u00f6sterecektir.<\/p>\n<p>Bundan sonra \u015f\u00f6yle denebilir; bu s\u00f6yledikleriniz ilk a\u015fama i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Toplum oturduktan sonra durum ne olacakt\u0131r? Bu soruyu bu dinin tabiat\u0131n\u0131 bilmeyenler sorar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu din, her zaman hareket halindedir ve hi\u00e7bir zaman hareketten geri kalmaz, insan\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131&#8230; Yery\u00fcz\u00fcnde&#8230; t\u00fcm yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na kulluk yapmaktan kurtarmak, ta\u011futlara kul olmaktan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in hareket eder. Bu b\u00f6lgenin bir \u0131rk\u0131n, bir milletin ya da yery\u00fcz\u00fcnde herhangi basit, de\u011fersiz bir be\u015feri ilkenin s\u0131n\u0131r\u0131nda durmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u015eu halde bu dinin de\u011fi\u015fmez \u00f6zelli\u011fi olan hareket, imtihanlar\u0131 ba\u015far\u0131 ile ge\u00e7enleri, do\u011fu\u015ftan baz\u0131 \u00fcst\u00fcn yeteneklere sahip kimseleri, ortaya \u00e7\u0131karmaya devam edecektir. \u0130sl\u00e2mdan sapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece toplumu donukla\u015ft\u0131racak, bozacak bir dura\u011fanl\u0131k s\u00f6zkonusu olamaz. Propaganda yapma ve buna dayanarak g\u00f6rev istemenin haraml\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6zel f\u0131khi kural da kendine uygun ortamda i\u015flevini yerine getirecek, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olacakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 ilk defa ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve i\u015flevini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilk toplumun olu\u015fturdu\u011fu ortam gibi.<\/p>\n<p>Sonra \u015f\u00f6yle de denebilir: Fakat toplum b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e insanlar birbirlerini tan\u0131maz olurlar. Bu y\u00fczden yetenek sahipleri kendilerini duyurmak ve tan\u0131tma gere\u011fini duyarlar. Buna dayal\u0131 olarak da sorumluluk isterler.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6z de \u00e7a\u011fda\u015f cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n realitesinden kaynaklanan bir kuruntudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman toplumu olu\u015fturan her b\u00f6lgede insanlar birbirlerini tan\u0131rlar, aralar\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ba\u011fl\u0131l\u0131k vard\u0131r, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dayan\u0131\u015fma i\u00e7indedirler. -Nitekim m\u00fcsl\u00fcman toplumun e\u011fitimi, organik yap\u0131s\u0131, y\u00f6netimi ve sorumluluk bilinci bunu gerektirir.- Bu y\u00fczden her b\u00f6lgenin insanlar\u0131 aralar\u0131ndaki yetenekli, nitelikli ki\u015fileri tan\u0131rlar. Bu yetenek ve nitelikleri ku\u015fkusuz iman\u0131n terazisinde de\u011ferlendirirler, \u00f6l\u00e7erler. Gerek \u015fura meclisi, gerek yerel y\u00f6netim i\u00e7in i\u00e7lerinde zorluklar\u0131 sab\u0131rla a\u015fabilen, Allah&#8217;dan korkan yetenekli kimseleri se\u00e7meleri zor bir i\u015f de\u011fildir. Kamu y\u00f6neticilerine gelince, onlar\u0131 da &#8220;y\u00fcksek dan\u0131\u015fmanlar kurulu (ehl-i hal ve akd) olanlar\u0131n \u00fcyelerinin aday g\u00f6stermesinden sonra halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen devlet ba\u015fkan\u0131 tayin eder. Hareketin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yetenekli ki\u015filer aras\u0131ndan se\u00e7er. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi m\u00fcsl\u00fcman toplum i\u00e7inde hareket s\u00fcreklidir. Cihad k\u0131yamete kadar bakidir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni ve devlet yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnenler -ya da kitaplar yazanlar- bir \u00e7\u0131kmaz i\u00e7indedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin kurallar\u0131m, d\u00fczenlenmi\u015f f\u0131k\u0131h h\u00fck\u00fcmlerini bo\u015flukta uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu h\u00fck\u00fcm ve kurallar\u0131 \u015fu andaki organik bile\u015fimi ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren cahiliye toplumunda uygulamaya kalk\u0131\u015f\u0131yorlar. Oysa \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin ve f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerinin tabiat\u0131na g\u00f6re bug\u00fcnk\u00fc cahiliye toplumu bir bo\u015fluk niteli\u011findedir. Bu toplumda \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin kurulmas\u0131, \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu toplumun organik yap\u0131s\u0131, m\u00fcsl\u00fcman toplumun organik yap\u0131s\u0131 m\u00fcsl\u00fcman toplumun organik yap\u0131s\u0131na tamamen terstir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman toplum -daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi- organik yap\u0131s\u0131n\u0131, \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin, pratikte uygulanmas\u0131n\u0131 ve insanlar\u0131n \u0130sl\u00e2ma gelmesini sa\u011flamak i\u00e7in cahiliye ile giri\u015filen cihad hareketinin belirledi\u011fi \u015fekliyle ki\u015filerin ve gruplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan yeteneklerine dayand\u0131r\u0131r. Bu arada cahiliyeden gelen bask\u0131lara, onun isl\u00e2mi harekete kar\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 i\u015fkencelere, s\u0131k\u0131nt\u0131lara ve sava\u015flara katlanma, s\u0131navlar\u0131 ba\u015far\u0131yla ge\u00e7me, musibetleri en g\u00fczel \u015fekilde savma, hareketin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar her t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fu g\u00f6\u011f\u00fcsleme, m\u00fcsl\u00fcman toplumun organik yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde yer almak i\u00e7in bir \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn cahiliye toplumu donukla\u015fm\u0131\u015f bir toplumdur. \u0130sl\u00e2mla, imani de\u011ferlerle ilgisi bulunmayan de\u011ferlere dayanmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, \u0130sl\u00e2m nizam\u0131 ve f\u0131khi kurallar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu toplum, bo\u015fluk niteli\u011findedir. \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni ve f\u0131khi h\u00fck\u00fcmleri bu toplumda ya\u015fayamaz.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m d\u00fczeni kurallar\u0131n\u0131n, devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n ve f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bu yazarlar\u0131 en ba\u015fta y\u00e2n\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcren \u015fey, y\u00fcksek dan\u0131\u015fmanlar kurulu ehl-i hal ve&#8217;l akd&#8217;\u0131n \u00fcyelerinin -ya da \u015fura ehlinin kendilerini aday g\u00f6stermeden, propaganda yapmadan se\u00e7ilme y\u00f6ntemleridir. \u0130nsanlar\u0131n birbirini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131, yeterlilik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve g\u00fcvenirlilik terazisi ile \u00f6l\u00e7me imk\u00e2n\u0131na sahip bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu toplumda nas\u0131l olacak bu durum? Yine devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilme y\u00f6ntemi de onlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtmaktad\u0131r. Devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn halk m\u0131 se\u00e7ecek, yoksa ehl-i hal ve akd (y\u00fcksek dan\u0131\u015fmanlar kurul) mu aday g\u00f6sterecek? Devlet ba\u015fkam, -kendi propagandalar\u0131n\u0131 yapmayacaklar\u0131 ve kendilerini aday g\u00f6stermeyecekleri i\u00e7in- ehl-i hal velakd, se\u00e7ece\u011fine g\u00f6re, bu adamlar nas\u0131l tekrar d\u00f6n\u00fcp devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7ecekler? Bu durum de\u011ferlendirme yaparken etkisini g\u00f6stermeyecek midir? Bunlar d\u00f6n\u00fcp imam\u0131 sereceklerine, birini aday g\u00f6stereceklerine g\u00f6re, en b\u00fcy\u00fck sorumluluk sahibi devlet ba\u015fkan\u0131 \u00fczerinde etkinlikleri olmayacak m\u0131? Bu durum devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 kendisine taraf olanlar\u0131 se\u00e7meye, bu se\u00e7imi yaparken \u00f6ncelikle bunu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmaya zorlamayacak m\u0131?..<\/p>\n<p>Bu \u00e7\u0131kmaz i\u00e7inde cevab\u0131n\u0131 bulamad\u0131klar\u0131 daha bir y\u0131\u011f\u0131n soru&#8230;<\/p>\n<p>Ben, i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 biliyorum.<\/p>\n<p>Bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z cahiliye toplumunu m\u00fcsl\u00fcman toplum sanmalar\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin ve f\u0131khi kurallar\u0131n\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc organik yap\u0131s\u0131 ile, sahip oldu\u011fu ahl\u00e2k ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve bu cahiliye toplumunda uygulanabilece\u011fini sanmalar\u0131d\u0131r!<\/p>\n<p>\u0130\u015fte i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u00e7\u0131kmaz\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 buras\u0131d\u0131r&#8230; Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na buradan ba\u015flad\u0131 mi, bir bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcyor demektir. Gittik\u00e7e bo\u015flukta kaybolacakt\u0131r. Gitgide bir girdaba yakalanacak, debelenip duracakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu cahiliye toplumu m\u00fcsl\u00fcman bir toplum de\u011fildir. Bu y\u00fczden \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni ve bu d\u00fczene \u00f6zg\u00fc f\u0131khi h\u00fck\u00fcmler bu toplumda uygulanamaz. \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin kurallar\u0131 ve f\u0131khi h\u00fck\u00fcmleri bo\u015flukta hareket etmedikleri i\u00e7in bu uygulama imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kurallar ve h\u00fck\u00fcmler tabiatlar\u0131 gere\u011fi bo\u015flukta meydana gelmezler. Bunun i\u00e7in bo\u015flukta da i\u015flemezler.<\/p>\n<p>Hi\u00e7 ku\u015fkusuz m\u00fcsl\u00fcman toplum, cahiliye toplumunun organik yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 yepyeni bir organik yap\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. M\u00fcsl\u00fcman bir toplum olu\u015fturmak i\u00e7in cahiliyeye kar\u015f\u0131 cihad eden ki\u015filer, topluluklar, gruplar taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Bu hareket esnas\u0131nda ki\u015filerin, topluluklar\u0131n, gruplar\u0131n de\u011ferleri belirlenir, d\u00fczeyleri ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Bu yepyeni bir toplumdur&#8230; Yeni do\u011fmu\u015ftur&#8230; &#8220;\u0130nsan\u0131n&#8221; \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in kendi yolunda s\u00fcrekli hareket eden bir toplum.. B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n&#8230; yery\u00fcz\u00fcnde&#8230; t\u00fcm yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na kul olmaktan kurtulmas\u0131 i\u00e7in hareket eder&#8230; \u0130nsan\u0131 kim olursa olsun, ta\u011futlara kul olma zilletinden kurtarmak i\u00e7in m\u00fccadele eder&#8230;<\/p>\n<p>Propaganda, kendi kendini temize \u00e7\u0131karma, g\u00f6rev isteme, devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi, \u015fura ehlinin se\u00e7imi gibi meseleleri \u0130sl\u00e2m ad\u0131na bo\u015flukta&#8230; Yani i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z cahiliye toplumunda&#8230; M\u00fcsl\u00fcman toplumun organik yap\u0131s\u0131ndan tamamen farkl\u0131 organik yap\u0131s\u0131 ile, m\u00fcsl\u00fcman toplumun organik yap\u0131s\u0131 ile, m\u00fcsl\u00fcman toplumun sahip oldu\u011fu de\u011ferlerden, \u00f6l\u00e7\u00fclerden, ahl\u00e2k kurallar\u0131ndan, armalardan, d\u00fc\u015f\u00fcncelerden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 de\u011ferleri, \u00f6l\u00e7\u00fcleri, ahl\u00e2k kurallar\u0131, armalar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ile cahiliye toplumunda ara\u015ft\u0131rma yapanlar \u00e7\u0131kmazda hareket etmektedirler.<\/p>\n<p>Faize dayal\u0131 banka i\u015flemleri, faize g\u00f6re belirlenen kurallar\u0131 ile sigorta \u015firketleri&#8230; N\u00fcfus planlamas\u0131 ve daha bilmem neler?.. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu ve benzeri &#8220;problemlerle&#8221; u\u011fra\u015f\u0131p durmaktad\u0131rlar, bu &#8220;problemler&#8221;e ili\u015fkin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 fetva istemlerine cevap yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ama ne yaz\u0131k ki,- hepsi de bir \u00e7\u0131kmazda yeralan noktadan i\u015fe ba\u015flamaktad\u0131rlar. \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni kurallar\u0131n\u0131n ve f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerinin, bug\u00fcnk\u00fc organik yap\u0131s\u0131 ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz cahiliye toplumunda uygulanabilece\u011fi noktas\u0131ndan ba\u015fl\u0131yorlar. \u015eu halde onlara g\u00f6re -i\u00e7inde \u0130sl\u00e2m h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 ile birlikte- bu cahiliye toplumlar\u0131 m\u00fcsl\u00fcman (!) olacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcz\u00fcc\u00fc olmas\u0131 bir yana, ayn\u0131 zamanda komik d\u00fc\u015f\u00fcnceler bunlar&#8230; M\u00fcsl\u00fcman toplumu meydana getiren \u0130sl\u00e2m f\u0131khi de\u011fildir. Tersine, m\u00fcsl\u00fcman toplum \u00f6ncelikle cahiliyeye kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi harekette, sonra ger\u00e7ek hayat\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verme amac\u0131 ile giri\u015fti\u011fi harekette, \u015feriat\u0131n temel kurallar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bunun aksi kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131 bo\u015flukta olu\u015fmaz. Bo\u015flukta ya\u015fayamaz da. Beyinlerde, sayfal\u00e2r aras\u0131nda olu\u015fmaz. Hayat\u0131n realitesinde olu\u015fur. Bu, herhangi bir hayat de\u011fildir ku\u015fkusuz.<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayatt\u0131r kesinlikle&#8230; Bunun i\u00e7in en ba\u015fta tabii organik yap\u0131s\u0131 ile m\u00fcsl\u00fcman bir toplum meydana gelmelidir. \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011fu ve uyguland\u0131\u011f\u0131 ortam buras\u0131d\u0131r i\u015fte. O zaman i\u015fler b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de\u011fi\u015fecektir ku\u015fkusuz.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fc gelince bu \u00f6zel toplum -cahiliye kar\u015f\u0131s\u0131nda olu\u015fumunu ger\u00e7ekle\u015ftirdikten, hayat i\u00e7inde harekete ge\u00e7tikten sonra- bankalar, sigorta \u015firketlerine, n\u00fcfus planlamas\u0131na ihtiya\u00e7 duyabilir de duymayabilir de&#8230; \u00c7\u00fcnk\u00fc biz daha \u015fimdiden bu toplumun ihtiyac\u0131n\u0131n asl\u0131n\u0131, boyutunu ve \u015feklini belirleyemeyiz. Bu y\u00fczden bu ihtiya\u00e7lara g\u00f6re kurallar da koyamay\u0131z. Ayn\u0131 \u015fekilde bu dinin elimizde bulunan h\u00fck\u00fcmleri cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na uymazlar, onlara cevap verecek nitelikte de\u011fildirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu din daha ba\u015ftan bu toplumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 me\u015fru saym\u0131yor, onlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerinden ho\u015fnut de\u011fildir. Bu y\u00fczden cahiliye toplumu olu\u015fundan kaynaklanan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tan\u0131mak zorunlu de\u011fildir. Bunlara cevap vermek gere\u011fini de duymaz.<\/p>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131, bu cahili realiteyi temel kabul etmelerinden ve \u0130sl\u00e2m\u0131n bu temele uymas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Ama durum bunun tamamen tersidir. Aslolan, Allah&#8217;\u0131n dinidir. \u0130nsanl\u0131k kendini bu temele uydurmak zorundad\u0131r. Cahili prati\u011finden vazge\u00e7ip bu uygunluk ger\u00e7ekle\u015fene kadar de\u011fi\u015fkinli\u011fe u\u011framal\u0131d\u0131r. Ne var ki, bu vazge\u00e7me, bu de\u011fi\u015fiklik, ancak bir yolla ger\u00e7ekle\u015febilir&#8230; Yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;\u0131n ilahl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kullar \u00fczerindeki Rabbl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek, hayatlar\u0131na tek ba\u015f\u0131na Allah&#8217;\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131 egemen k\u0131lmak suretiyle insanlar\u0131 ta\u011futlara kul yapmaktan kurtarmak amac\u0131yla cahiliyeye kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7mektir bu yol&#8230; Bu hareketin bask\u0131larla, i\u015fkencelerle, s\u0131namalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bask\u0131lara boyun e\u011fenler, dinden d\u00f6nenler olacak, Allah&#8217;a verdikleri s\u00f6ze ba\u011fl\u0131 kal\u0131p ecelleri dolana kadar \u015fehitlik derecesine ula\u015fana kadar direnenler olacak. Sabredenler olacak. Y\u00fcce Allah, kendileri ile toplumlar\u0131 aras\u0131ndaki sorunu lehlerine \u00e7\u00f6z\u00fcmleyene ve kendilerini yery\u00fcz\u00fcne egemen k\u0131lana kadar m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrenler olacak&#8230; \u0130\u015fte ancak o zaman \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni kurulabilir. Bu durumda \u0130sl\u00e2m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in harekete ge\u00e7enler, isl\u00e2mi nitelikler kazanm\u0131\u015f olurlar. \u0130sl\u00e2m\u0131n kendilerine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerle belirginle\u015firler. O zaman hayatlar\u0131 baz\u0131 \u015feyler ister. Birtak\u0131m ihtiya\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kar. Bu ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00f6zellikleri ve kar\u015f\u0131lama yollar\u0131 cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n isteklerinden, ihtiya\u00e7lar\u0131ndan ve bunlar\u0131 kar\u015f\u0131lama yollar\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k arzeder. M\u00fcsl\u00fcman toplumun pratik hayat\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda o g\u00fcn i\u00e7in h\u00fck\u00fcmler belirlenir. \u0130sl\u00e2m\u0131n canl\u0131 ve hareketli f\u0131kh\u0131 olu\u015fmu\u015f olur b\u00f6ylece&#8230; Bo\u015flukta de\u011fil ku\u015fkusuz istekleri, ihtiya\u00e7lar\u0131 ve problemleri bilinen pratik bir ortamda olu\u015fur.<\/p>\n<p>Zek\u00e2t\u0131n toplan\u0131p ihtiya\u00e7 sahiplerine da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, her b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131n t\u00fcm toplumu olu\u015fturan fertlerin aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ve dayan\u0131\u015fman\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n hayatlar\u0131nda l\u00fcks ve israfa, kibir ve g\u00f6steri\u015fe yer olmad\u0131\u011f\u0131, isl\u00e2mi bir hayat\u0131n gerektirdi\u011fi t\u00fcm prensiplerin ge\u00e7erli oldu\u011fu m\u00fcsl\u00fcman bir toplumda&#8230; Evet b\u00f6yle bir toplumda insanlar\u0131n, bu g\u00fcvencelerin, bu garantilerin yan\u0131nda, bu ko\u015fullarda, bu de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ge\u00e7erli oldu\u011fu bir yerde sigorta \u015firketlerine ihtiya\u00e7 duyacaklar\u0131n\u0131 \u015fimdiden kim kan\u0131tlayabilir ki? Diyelim ki o g\u00fcn bir t\u00fcr g\u00fcvenceye ihtiya\u00e7 duyulacaksa, onun da cahiliye toplumunda bilinen onun cahili ko\u015fullar\u0131ndan, ihtiya\u00e7lar\u0131ndan, de\u011fer yarg\u0131s\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden kaynaklanan kurumlar\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 kim, nereden bilecektir?<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde s\u00fcrekli hareket eden, m\u00fccahid m\u00fcsl\u00fcman toplumun n\u00fcfus planlamas\u0131na ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131n\u0131 kim, nereden bilebilir?.. Bu durum di\u011fer hususlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Toplum m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu zaman organik yap\u0131s\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesi, armalar\u0131, de\u011fer ve \u00f6l\u00e7\u00fcleri cahiliye toplumlar\u0131nkinden tamamen farkl\u0131 olaca\u011f\u0131ndan, do\u011facak ihtiya\u00e7lar\u0131n mahiyetini, hacmini ve \u015feklini \u015fimdiden kestirebilme imk\u00e2n\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, \u00f6nceden d\u00fczenlenmi\u015f f\u0131khi kurallar\u0131 gayb\u0131n kapsam\u0131nda yeralan ve bizzat m\u00fcsl\u00fcman toplumun v\u00e0rl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bulunan ihtiya\u00e7lara uydurmak i\u00e7in bu h\u00fck\u00fcmleri de\u011fi\u015ftirme, geli\u015ftirme ve yeni kal\u0131plara d\u00f6kme u\u011fruna hastal\u0131k derecesine gelmi\u015f t\u00fcm giri\u015fimler gereksizdirler.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131; bug\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n m\u00fcsl\u00fcman toplumlar olduklar\u0131n\u0131n ve bu organik yap\u0131ya bu d\u00fc\u015f\u00fcncelere, bu armalara, bu de\u011fer ve \u00f6l\u00e7\u00fclere sahip olduklar\u0131 halde, sayfalar aras\u0131ndaki \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131n bu toplumlarda uygulanaca\u011f\u0131n\u0131n san\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Problemin asl\u0131, bu cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n pratik hayatlar\u0131n\u0131n ve bug\u00fcnk\u00fc organik yap\u0131lar\u0131n\u0131n temel kabul edilmesi ve Allah&#8217;\u0131n dininin bu temele uydurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nda yatmaktad\u0131r. Bu toplumlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve problemlerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u0130sl\u00e2m\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini yeni kal\u0131plara d\u00f6kme, geli\u015ftirme ve de\u011fi\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r sorunun \u00f6z\u00fcn\u00fc&#8230; Oysa bu toplumlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 problemler, onlar\u0131n \u0130sl\u00e2ma kar\u015f\u0131 olu\u015flar\u0131ndan, ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 itibariyle \u0130sl\u00e2m\u0131n \u00e7er\u00e7evesinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmalar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m, \u0130sl\u00e2m\u0131n davet\u00e7ilerin kat\u0131nda \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir. Onu cahiliye rejimlerine, cahiliye toplumlar\u0131na, cahiliyenin ihtiya\u00e7lar\u0131na hizmet eden bir ara\u00e7 konumuna d\u00fc\u015f\u00fcrmemelidirler. \u0130nsanlara -\u00f6zellikle de kendilerinden bu t\u00fcr konularda fetva isteyenlere- \u015f\u00f6yle demelidirler: \u00d6nce siz \u0130sl\u00e2ma gelin, daha ba\u015ftan itibaren \u0130sl\u00e2m\u0131n h\u00fck\u00fcmlerine boyun e\u011fdi\u011finizi a\u00e7\u0131k\u00e7a duyurun. &#8220;Di\u011fer bir ifade ile&#8221; \u00d6nce siz Allah&#8217;\u0131n dinine giriniz, sadece O&#8217;na kulluk edece\u011finizi a\u00e7\u0131k\u00e7a duyurunuz. \u0130man\u0131n ve \u0130sl\u00e2m\u0131n ge\u00e7erli olabilmesi i\u00e7in zorunlu olan t\u00fcm anlamlar\u0131 ile &#8220;Allah&#8217;dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na \u015fahitlik ediniz.&#8221;<\/p>\n<p>Bu da g\u00f6kte oldu\u011fu gibi, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n yerde de tek ilah oldu\u011funa inan\u0131lmas\u0131 t\u00fcm insanlar\u0131n hayatlar\u0131nda -her y\u00f6n\u00fcyle- sadece O&#8217;nun Rabbl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yani hakimiyetinin ve otoritesinin ge\u00e7erli k\u0131l\u0131nmas\u0131, kullar\u0131n kullara Rabbl\u0131k yapmas\u0131n\u0131n, kullar\u0131n kullar \u00fczerinde hakimiyet kurmas\u0131n\u0131n, kullar\u0131n kullar i\u00e7in kanun koymas\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar -ya da insanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc- bu \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu cevap verdi\u011fi zaman m\u00fcsl\u00fcman toplum varl\u0131k sahnesine ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f olur. O zaman toplum, canl\u0131 \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131n fiilen Allah&#8217;\u0131n \u015feriat\u0131na teslim olmu\u015f, toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere do\u011fup geli\u015fti\u011fi pratik ve canl\u0131 bir ortam niteli\u011fini kazan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu toplum meydana gelmeden \u00f6nce f\u0131k\u0131h ve y\u00f6netim bi\u00e7imi ile ilgili h\u00fck\u00fcmler alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma yapmak, havaya tohum serpmek gibi insan\u0131n kendini aldatmas\u0131d\u0131r. Tohum havada ye\u015fermedi\u011fi gibi, \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131 da bo\u015flukta geli\u015fmez.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnsel planda \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak kolay bir i\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehlikesizdir. Ama bu, \u0130sl\u00e2m i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m\u0131n hareket metodunda ve tabiat\u0131nda b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fmaya yer yoktur! Rahat ve tehlikesiz bir i\u015f yapmak isteyenlerin edebiyatla, sanatla ya da ticaretle u\u011fra\u015fmalar\u0131 daha yararl\u0131 olacakt\u0131r. Ama \u015fu anda, belirtti\u011fimiz tarzda, hem de b\u00f6yle bir d\u00f6nemde \u0130sl\u00e2m i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma ad\u0131 alt\u0131nda f\u0131k\u0131hla u\u011fra\u015fmak -sanr\u0131m Allah en iyisini bilir- hem \u00f6mr\u00fc, hem de sevab\u0131 bo\u015fu bo\u015funa heder etmektir.<\/p>\n<p>Allah&#8217;\u0131n dini, s\u00fcr\u00fc gibi g\u00fcd\u00fclmeyi kabul etmez. Kendisinden ka\u00e7an, kendisinden kopup ayr\u0131lan, Allah&#8217;\u0131n \u015feriat\u0131na ve otoritesine boyun e\u011fmedi\u011fi halde, zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kan ihtiya\u00e7lar\u0131 ve problemleri i\u00e7in kendisinden fetva isteminde bulunmak suretiyle alay eden cahiliye toplumunun \u00e8mrine girecek itaatk\u00e2r bir hizmet\u00e7i olmay\u0131 kabul etmez.<\/p>\n<p>Bu dinin f\u0131kh\u0131 ve h\u00fck\u00fcmleri bo\u015flukta meydana gelmezler, bo\u015flukta i\u015f g\u00f6rmezler. Daha ba\u015ftan itibaren Allah&#8217;\u0131n otoritesine boyun e\u011fmi\u015f bulunan m\u00fcsl\u00fcman toplum bu f\u0131kh\u0131 meydana getirmi\u015fti. F\u0131k\u0131h bu toplumu meydana getirmi\u015f de\u011fildir. Bunun aksini g\u00f6steren bir geli\u015fme kesinlikle ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m\u0131 olu\u015fumun ad\u0131mlar\u0131 ve a\u015famalar\u0131 her zaman birdir. Cahiliyeden \u0130sl\u00e2ma ge\u00e7i\u015f, bir g\u00fcn olsun kolay ve rahat olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m toplumu ve \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni kuruldu\u011fu g\u00fcn kullan\u0131ma haz\u0131r olsun diye hi\u00e7bir zaman f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerin bo\u015flukta d\u00fczenlenmesi ile i\u015fe ba\u015flanmam\u0131\u015ft\u0131r. Haz\u0131r hale getirilmi\u015f ve bo\u015flukta olu\u015fturulmu\u015f bu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin varl\u0131\u011f\u0131 kesinlikle cahiliyeden \u0130sl\u00e2ma ge\u00e7i\u015fin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 de\u011fildir. \u015eu cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n m\u00fcsl\u00fcman toplumlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engelleyen unsur &#8220;haz\u0131r&#8221; f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerin bulunmay\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Cahiliyeden \u0130sl\u00e2ma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn zorlu\u011fu \u015fu anda elde bulunan \u0130sl\u00e2m f\u0131kh\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmlerinin geli\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermek i\u00e7in yetersiz olu\u015fundan kaynaklanm\u0131yor&#8230; Kimilerinin aldanmas\u0131na, kimilerinin de aldat\u0131lmas\u0131na neden olan daha bir s\u00fcr\u00fc l\u00e2f&#8230;<\/p>\n<p>Kesinlikle hay\u0131r! Cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n \u0130sl\u00e2m nizam\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmelerini engelleyen hakimiyetin Allah&#8217;a ait olmas\u0131n\u0131 istemeyen, dolay\u0131s\u0131yla insanl\u0131k hayat\u0131nda Rabbl\u0131\u011f\u0131n, yery\u00fcz\u00fcnde ilahl\u0131\u011f\u0131n Allah&#8217;a ait olmas\u0131n\u0131 istemeyen, b\u00f6ylece \u0130sl\u00e2mdan tamamen \u00e7\u0131kan zorba ta\u011futlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dince bilinmesi zorunlu olan h\u00fck\u00fcmler uygulan\u0131r bunlara. Ayr\u0131ca bu toplumlar\u0131n, \u0130sl\u00e2ma d\u00f6n\u00fc\u015flerini engelleyen bir di\u011fer unsur da, Allah&#8217;\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131p, bu zorba ta\u011futlara ibadet eden, yani onlara itaat eden, boyun e\u011fen, emirlerine uyan, b\u00f6ylece onlar\u0131 ibadet edilen, itaat edilen, de\u011fi\u015fik rabbler konumuna getiren kitlelerin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu kitleler, ta\u011futlara sunduklar\u0131 bu kullukla tevhidden \u00e7\u0131k\u0131p, \u015firke sapmaktad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2ma g\u00f6re \u015firkin en ba\u015fta gelen anlamlar\u0131ndan birisi budur.<\/p>\n<p>Bu iki etken, dolay\u0131s\u0131yla cahiliye, yery\u00fcz\u00fcnde bir d\u00fczen olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu d\u00fczen, maddi g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 kadar, d\u00fc\u015f\u00fcnce sap\u0131kl\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan odaklara da dayan\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu halde cahiliyeye kar\u015f\u0131 zorunlu olarak ba\u015fvurulacak y\u00f6ntem, f\u0131khi h\u00fck\u00fcmleri d\u00fczenlemek de\u011fildir. Cahiliye kar\u015f\u0131s\u0131nda gerekli olan y\u00f6ntem, insanlar\u0131 yeniden \u0130sl\u00e2ma girmeye davet etmektir.&#8217; T\u00fcm odak noktalar\u0131 ile birlikte cahiliyeyi kar\u015f\u0131s\u0131na alan bir hareket ba\u015flatmakt\u0131r. Sonra cahiliyeye kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan \u0130sl\u00e2ma davet hareketleri neyi gerektiriyorsa,o olur. Sonra y\u00fcce Allah, kendisine teslim olanlarla, toplumlar\u0131 aras\u0131ndaki problemi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n lehine \u00e7\u00f6z\u00fcmler. \u0130\u015fte yaln\u0131zca o zaman, bu pratik ve canl\u0131 ortamda tabii olarak olu\u015fan f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlere s\u0131ra gelir. Yeni do\u011fmu\u015f bu toplumun, s\u00fcrekli yenilenen pratik hayat\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lan\u0131r. O g\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kan bu ihtiya\u00e7lar\u0131n boyutlar\u0131na ve ko\u015fullar\u0131na uygun kurallar belirlenir. Ama daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, bunlar gayb\u0131n kapsam\u0131nda olan meselelerdir. \u015eimdiden kehanette bulunmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu dinin tabiat\u0131na uygun d\u00fc\u015fen ciddiyetin gere\u011fi olarak bug\u00fcnden o t\u00fcr meselelerle u\u011fra\u015fmak yersizdir.<\/p>\n<p>Bu, hi\u00e7bir zaman kitap ve s\u00fcnnette yeralan h\u00fck\u00fcmlerin \u015feri a\u00e7\u0131dan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k ge\u00e7ersiz olduklar\u0131 anlam\u0131na gelmez. Bu sadece bu h\u00fck\u00fcmlerin konulmas\u0131n\u0131 gerektiren toplumun mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu h\u00fck\u00fcmler, ancak o toplumda uygulanabilir. Daha do\u011frusu, bu h\u00fck\u00fcmler ancak o toplum i\u00e7inde ya\u015fayabilirler. Bu y\u00fczden f\u0131khi h\u00fck\u00fcmlerin fiili varl\u0131klar\u0131 bu toplumun varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n fiilen varl\u0131klar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, cahiliye toplumundan ayr\u0131l\u0131p m\u00fcsl\u00fcman olan ve \u0130sl\u00e2m d\u00fczenini kurmak i\u00e7in cahiliyeye kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7en cahiliyeye, onun ilahl\u0131k taslayan ta\u011futlar\u0131na, Rabbl\u0131k noktas\u0131nda Allah&#8217;a ortak ko\u015fmay\u0131 benimseyerek, bu ta\u011futlara boyun e\u011fen kitlelere, bu dinin ilkeleri do\u011frultusunda kar\u015f\u0131 koyan her m\u00fcsl\u00fcman\u0131n ba\u015f\u0131na gelen problemlerin ayn\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fayanlar\u0131n boynunun borcudur.<\/p>\n<p>Cahiliye varoldu\u011fu zaman, kar\u015f\u0131s\u0131na da isl\u00e2mi hareket dikilmelidir. Bu y\u00fczden isl\u00e2mi do\u011fu\u015fun bu de\u011fi\u015fmez y\u00f6nteminin tabiat\u0131n\u0131 iyice kavramak gerekir. Bu dinin fiili varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lacak ger\u00e7ek \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 buras\u0131d\u0131r. Son ikiy\u00fcz y\u0131l i\u00e7erisinde insanlar\u0131n koydu\u011fu kanunlar\u0131n ilahi \u015feriat\u0131n yerini almas\u0131ndan bu yana, Allah&#8217;\u0131n dininin fiili varl\u0131\u011f\u0131 sona ermi\u015ftir. Minareler, mescitler, dualar ve sembolik ibadetler yerinde kal\u0131yor, ama yery\u00fcz\u00fc \u0130sl\u00e2m\u0131n ger\u00e7ek varl\u0131\u011f\u0131ndan yoksun kalm\u0131\u015ft\u0131r. Duygusal olarak bu dine sempati ile bakanlar, ona sevgi besleyenler, bu minarelere, mescidlere, dua ve ibadetlere bak\u0131p kendilerinden ge\u00e7mektedirler. \u0130sl\u00e2m\u0131n iyi durumda oldu\u011fu vehmine kap\u0131lmaktad\u0131rlar. Oysa \u0130sl\u00e2m varl\u0131k sahnesinden tamamen silinmi\u015f gitmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Daha sembolik ibadetler yokken, daha mescidler yokken, m\u00fcsl\u00fcman toplum vard\u0131. \u0130nsanlara &#8220;Allah&#8217;a kulluk edin, sizin O&#8217;ndan ba\u015fka ilah\u0131n\u0131z yoktur, O&#8217;na ibadet edin&#8221; dendi\u011fi g\u00fcn, m\u00fcsl\u00fcman toplum varolmu\u015ftu. Onlar\u0131n Allah&#8217;a y\u00f6nelik ibadetleri sembolik davran\u0131\u015flarda hen\u00fcz somutla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sembolik ibadet daha sonralar\u0131 farz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n Allah&#8217;a y\u00f6nelik ibadetleri -ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 itibariyle ve hen\u00fcz \u015feri h\u00fck\u00fcmler inmemi\u015fken- sadece Allah&#8217;a boyun e\u011fmelerinde somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Tek ba\u015f\u0131na Allah&#8217;a boyun e\u011fmeye karar veren bu insanlar, yery\u00fcz\u00fcnde maddi bir egemenlik sa\u011flay\u0131nca \u015feri h\u00fck\u00fcmler inmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hayatlar\u0131nda birtak\u0131m ger\u00e7ek ihtiya\u00e7larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131nda, kitap ve s\u00fcnnette h\u00fck\u00fcm olarak yer alan kurallar\u0131n yan\u0131nda f\u0131khi h\u00fck\u00fcmler \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tek yol budur. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir yol yoktur.<\/p>\n<p>Ke\u015fke, dil ile davetin ilk a\u015famas\u0131ndan itibaren, isl\u00e2mi h\u00fck\u00fcmlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kitleleri topyek\u00fcn \u0130sl\u00e2ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin daha kolay bir yolu olsayd\u0131! Ne yaz\u0131k ki, bu, sadece bir &#8220;temenni&#8221;dir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitleler \u0130sl\u00e2ma davet hareketinin her defas\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi bu uzun ve me\u015fakkatli yolun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir zaman cahiliyeden, ta\u011futlar\u0131n kullu\u011fundan \u00e7\u0131k\u0131p \u0130sl\u00e2ma girmezler, sadece Allah&#8217;a kulluk etme onuruna eri\u015fmezler. Bu hareketi \u00f6nce bir ki\u015fi ba\u015flat\u0131r. Onu bir \u00f6nc\u00fc grup izler, bu grup birtak\u0131m olaylar ya\u015famak, \u00e7e\u015fitli a\u015famalardan ge\u00e7mek \u00fczere cahiliyeye kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7er. Y\u00fcce Allah kendileri ile toplumlar\u0131 aras\u0131ndaki sorunu hak ilkesine g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmleyene ve kendilerini yery\u00fcz\u00fcne egemen k\u0131lana kadar m\u00fccadele devam eder&#8230; Sonra&#8230; \u0130nsanlar ak\u0131n, ak\u0131n Allah&#8217;\u0131n dinine girerler. Allah&#8217;\u0131n dinine girerler. Allah&#8217;\u0131n dini; onun hayat sistemi, \u015feriat\u0131 ve d\u00fczenidir. Y\u00fcce Allah insanlar\u0131n bu dinden ba\u015fkas\u0131na ba\u011flanmas\u0131n\u0131 istemez.<\/p>\n<p>&#8220;Kim \u0130sl\u00e2mdan ba\u015fka bir din ararsa, O din ondan kabul edilmez ve ahirette h\u00fcsran^ u\u011frayanlardan olur.<\/p>\n<p>Umar\u0131m bu a\u00e7\u0131klama Hz. Yusuf&#8217;un (a.s) tutumuna ili\u015fkin verilecek ger\u00e7ek h\u00fckm\u00fc ortaya koymu\u015ftu.<\/p>\n<p>Hz. Yusuf (a.s) m\u00fcsl\u00fcman bir toplumda ya\u015fam\u0131yordu. Bu y\u00fczden insanlar aras\u0131nda propaganda yapmamaya ve bu propagandaya dayanarak g\u00f6rev istememeye ili\u015fkin kural onun hakk\u0131nda uygulanamaz. Ayr\u0131ca Hz. Yusuf (a.s) \u015fartlar\u0131n kendisine itaat edilen bir y\u00f6netici olma f\u0131rsat\u0131n\u0131 do\u011furdu\u011funu cahiliye rejiminde bir memur olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Durum da tahmin etti\u011fi gibi \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Kurdu\u011fu bu y\u00f6netim sayesinde dinine davet etme imk\u00e2n\u0131n\u0131 bulmu\u015f, y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda dinini M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n her taraf\u0131na yaym\u0131\u015ft\u0131. Gerek ba\u015fvezir ve gerekse kral, tamamen sahneden \u00e7ekilmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>YERY\u00dcZ\u00dcNDE SA\u011eLAM B\u0130R YER<\/p>\n<p>Bu ara a\u00e7\u0131klamadan sonra tekrar hik\u00e2yenin \u00f6z\u00fcne, bu hik\u00e2yeyi anlatan ayetlere d\u00f6nelim. Ayet, Hz. Yusuf&#8217;un teklifinin kral taraf\u0131ndan kabul edildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmiyor. Sanki denmek isteniyor ki, Hz. Yusuf&#8217;un itibar\u0131 o kadar y\u00fcksektir ki, kral\u0131n kat\u0131ndaki prestiji o kadar ileri boyuttad\u0131r ki, ondan bir \u015fey isteyince reddedilmesi s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Yeter ki, istesin. Ne isterse kabul edilir. Hatta bir \u015fey istemek i\u00e7in s\u00f6yleyece\u011fi s\u00f6z, alaca\u011f\u0131 olumlu cevapla \u00f6zde\u015ftir. \u0130\u015fte bu zengin \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara imk\u00e2n do\u011fsun diye kral\u0131n cevab\u0131ndan s\u00f6z edilmiyor, Hz. Yusuf&#8217;un istedi\u011fi mevkiye getirildi\u011fini anlamak, okuyucunun idrakine b\u0131rak\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Hz. Yusuf&#8217;un su\u00e7suzlu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu arada kral\u0131n ho\u015funa gitti, g\u00f6z\u00fcne girdi. Bunun sonucu olarak istedi\u011fi g\u00f6reve getirildi. \u0130\u015fte b\u00f6ylece Yusuf&#8217;u o &#8220;yer&#8221;e sa\u011flamca yerle\u015ftirdik. Ayaklar\u0131n\u0131n sa\u011flam zemine basmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131k. Ona belirli ve itibarl\u0131 bir konum ba\u011f\u0131\u015flad\u0131k. S\u00f6z\u00fc edilen &#8220;yer&#8221;den maksat, M\u0131s\u0131r da olabilir, b\u00fct\u00fcn &#8220;yery\u00fcz\u00fc&#8221; de olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc M\u0131s\u0131r, o g\u00fcnlerde yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli \u00fclkesi idi. Ayetin c\u00fcmlelerini inceleyelim:<\/p>\n<p>&#8220;Art\u0131k o \u00fclkenin diledi\u011fi yerinde oturabilirdi.&#8221;<\/p>\n<p>O, \u00fclkenin diledi\u011fi yerinde oturabilir, diledi\u011fi y\u00f6resinde ev-bark edinebilir, diledi\u011fi mevkiini elde edebilirdi. Hz. Yusuf, kuyuya at\u0131lman\u0131n, orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 korkulu anlar\u0131n, zindana at\u0131lman\u0131n ve orada u\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan bu parlak konuma kavu\u015fuyordu. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Biz rahmetimizi diledi\u011fimiz kimselere sunar\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p>Rahmetimizi sunar\u0131z da onun zorluklar\u0131n\u0131 kolayl\u0131klara, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ferahl\u0131klara, korkular\u0131n\u0131 g\u00fcvene, k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe, itibars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 prestije ve y\u00fcksek mevkilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr\u00fcz. Devam edelim:<\/p>\n<p>&#8220;Biz iyi davran\u0131\u015fl\u0131lar\u0131 \u00f6d\u00fcls\u00fcz b\u0131rakmay\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p>Bu d\u00fcnyada Allah&#8217;a inanarak, O&#8217;na dayanarak, O&#8217;na y\u00f6nelerek iyili\u011fi se\u00e7enleri, iyi davran\u0131\u015flar, iyi i\u015fler ortaya koyarak insanlar ile iyi ili\u015fkiler kuranlar\u0131 \u00f6d\u00fcls\u00fcz b\u0131rakmay\u0131z. Bir sonraki ayeti okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Ama iman edip k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nanlar i\u00e7in ahiret \u00f6d\u00fcl\u00fc daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>E\u011fer insan iman edip k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131n\u0131rsa, ahirette \u00f6d\u00fcllendirilmeyi de hakeder. Ger\u00e7i ahiret \u00f6d\u00fcl\u00fc, d\u00fcnyada elde edece\u011fi \u00f6d\u00fclden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r, ama bu \u00f6d\u00fcl, d\u00fcnya o kimse Rabbine inan\u0131p g\u00fcvensin, gizli-a\u00e7\u0131k her davran\u0131\u015f\u0131nda, her tutumunda O&#8217;nun korkusunu kalbinden hi\u00e7 \u00e7\u0131karmas\u0131n.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte y\u00fcce Allah, Hz. Yusuf&#8217;un o s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerini d\u00fcnyada b\u00f6ylesine parlak bir mevki ve ahirette b\u00f6ylesine imrendirici bir m\u00fcjde ile de\u011fi\u015ftirdi. Bu sonu\u00e7lar, O&#8217;nun sa\u011flam iman\u0131n\u0131n, sab\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve iyili\u011fe ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 idi.<\/p>\n<p><strong>HZ. YUSUF KARDE\u015eLER\u0130YLE<\/strong><\/p>\n<p>Zaman \u00e7ark\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Ayetler bu d\u00f6n\u00fc\u015flerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fczerinden a\u015f\u0131yor. A\u015f\u0131lan bu zaman b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde M\u0131s\u0131r ve dolaylar\u0131nda ya\u015fanan &#8220;bolluk y\u0131llar\u0131&#8221; da vard\u0131r. Bu bolluk d\u00f6neminin niteli\u011fi, bu d\u00f6nemde tar\u0131msal verimin nas\u0131l oldu\u011fu ve Hz. Yusuf&#8217;un bu s\u0131rada devlet mekanizmas\u0131n\u0131 nas\u0131l i\u015fletti\u011fi konular\u0131nda bize bilgi verilmiyor&#8230; Acaba Hz. Yusuf nas\u0131l bir y\u00f6netim d\u00fczeni kurdu, ne gibi \u00f6nlemler ald\u0131 ve k\u0131tl\u0131k y\u0131llar\u0131nda harcanacak olan tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerini nas\u0131l biriktirebildi? Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131 sanki onun krala verdi\u011fi &#8220;\u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim&#8221; \u015feklindeki cevapta yeterince a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f gibi kabul ediliyor.<\/p>\n<p>K\u0131tl\u0131k y\u0131llar\u0131 nas\u0131l gelip \u00e7att\u0131? \u0130nsanlar\u0131n bu olaya kar\u015f\u0131 tepkileri nas\u0131l Oldu? \u00c7ekilen besin maddesi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n boyutlar\u0131 nedir? Ayetlerde bu sorular\u0131n da a\u00e7\u0131k cevaplar\u0131 yoktur. &#8220;Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131 kral\u0131n r\u00fcyas\u0131 ile, Hz. Yusuf&#8217;un bu r\u00fcyaya ili\u015fkin yorumunda sakl\u0131d\u0131r&#8221; gibi bir ifade y\u00f6ntemi izleniyor gibidir. Bilindi\u011fi gibi Yusuf, kral\u0131n r\u00fcyas\u0131n\u0131 yorumlarken, \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n<p>&#8220;Bunun arkas\u0131ndan yedi kurak ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 y\u0131l gelir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde ay\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z az miktardaki tohumluklar d\u0131\u015f\u0131nda bu y\u0131llar i\u00e7in stok etti\u011finiz \u00fcr\u00fcn\u00fc yersiniz.&#8221;<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca surenin bundan sonraki hi\u00e7bir ayetinde ne kraldan ve ne de onun herhangi bir devlet adam\u0131ndan da s\u00f6z edilmiyor. Sanki devletin b\u00fct\u00fcn yetkileri bu korkun\u00e7, bu dayan\u0131lmaz kriz d\u00f6neminin t\u00fcm sorumluluklar\u0131n\u0131 cesaretle \u00fcstlenmi\u015f olan Hz. Yusuf&#8217;un eline ge\u00e7mi\u015f gibidir. Art\u0131k olaylar\u0131n sahnesinde sadece Hz. Yusuf vard\u0131r, b\u00fct\u00fcn projekt\u00f6rler O&#8217;nun \u00fczerine \u00e7evrilmi\u015ftir. Asl\u0131nda ger\u00e7ek budur. Ayetler bu pratik ger\u00e7e\u011fi b\u00fcy\u00fck bir sanatsal ustal\u0131kla sat\u0131rlara tam olarak yans\u0131tmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Kurakl\u0131\u011f\u0131n etkisine gelince, bunun \u00e7ap\u0131n\u0131 &#8220;Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015fleri&#8221; sahnesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebiliyoruz. Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015fleri M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n hayli uza\u011f\u0131ndaki bir \u00e7\u00f6l b\u00f6lgesinden, Kenan ilinden kalk\u0131p geliyorlar. Arad\u0131klar\u0131 \u015fey yiyecektir. Bundan anl\u0131yoruz ki, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n \u00e7ap\u0131 son derece geni\u015ftir. Yine bu olay bize g\u00f6steriyor ki, o g\u00fcnk\u00fc M\u0131s\u0131r, bu afet kar\u015f\u0131s\u0131nda Hz. Yusuf&#8217;un ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sayesinde gereken \u00f6nlemleri alm\u0131\u015f, bu y\u00fczden kom\u015fular\u0131n\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131 bu merkeze \u00e7evrilmi\u015f, t\u00fcm y\u00f6renin besin \u00fcr\u00fcnleri deposu olma konumunu kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada hik\u00e2ye, as\u0131l yata\u011f\u0131ndaki ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, yani Hz. Yusuf ile karde\u015flerine ili\u015fkin ser\u00fcveni anlatmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu ak\u0131\u015f, dini amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren sanatsal bir \u00f6zellik olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Ayetleri okuyoruz:<br \/>\n<strong>58- Bir g\u00fcn Yusuf&#8217;un karde\u015fleri gelip yan\u0131na girdiler. Yusuf onlar\u0131 hemen tan\u0131d\u0131, fakat onlar onu tan\u0131mam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>59- Yusuf, karde\u015flerinin zahire y\u00fcklerini haz\u0131rlat\u0131nca onlara dedi ki; &#8220;Babadan karde\u015finizi bana getiriniz. G\u00f6r\u00fcyorsunuz ya, zahirenizi tastamam \u00f6l\u00e7erek veriyorum ve konukseverlerin de en iyisiyim. &#8221;<\/p>\n<p>60- &#8220;Ama e\u011fer babadan karde\u015finizi bana getirmezseniz, art\u0131k size erzak yok, bir daha semtime yakla\u015fmay\u0131n\u0131z. &#8221;<\/p>\n<p>61- Yusuf&#8217;un karde\u015fleri &#8220;Babas\u0131ndan onun i\u00e7in izin koparmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z, herhalde bunu ba\u015far\u0131r\u0131z&#8221; dediler.<\/p>\n<p>62- Yusuf yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere dedi ki; &#8220;Bunlar\u0131n verdikleri zahire bedelini y\u00fcklerine koyunuz, evlerine var\u0131nca herhalde onu farkederler de bir daha gelirler. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Kurakl\u0131k ve k\u0131tl\u0131k ba\u015ftan ba\u015fa b\u00fct\u00fcn Kenan ili ile \u00e7evresini sarm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucu olarak Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015fleri, ba\u015fka bir\u00e7oklar\u0131 gibi M\u0131s\u0131r&#8217;a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk, M\u0131s\u0131r&#8217;da bolluk y\u0131llar\u0131nda stok edilmi\u015f tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc fazlas\u0131 oldu\u011funu i\u015fitmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte \u015fimdi Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015flerini O&#8217;nun huzuruna girerken g\u00f6r\u00fcyoruz. Onlar onu tan\u0131m\u0131yorlar. Fakat Hz. Yusuf onlar\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc pek de\u011fi\u015fmemi\u015fler. Ama Hz. Yusuf \u00f6yle mi? Nerede! O kadar de\u011fi\u015fmi\u015f ki, o oldu\u011funu hayallerine asla s\u0131\u011fd\u0131ramazlar. Bundan yirmi ya da daha fazla y\u0131l \u00f6nce kuyuya atm\u0131\u015f olduklar\u0131, \u0130brani soyundan gelme k\u00fc\u00e7\u00fck nerede, \u015fimdiki neredeyse ba\u015f\u0131 ta\u00e7l\u0131, ya\u015fl\u0131-ba\u015fl\u0131, d\u00fczg\u00fcn k\u0131yafetli, koruma polisli, heybetli,hizmet\u00e7ili, kelli-felli, yetkili ve otoriteli, y\u00fcce mevkili Yusuf nerede?<\/p>\n<p>Hz. Yusuf, onlara kimli\u011fini a\u00e7\u0131klamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc mutlaka almalar\u0131 gereken baz\u0131 dersler vard\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Bir g\u00fcn Yusuf&#8217;un karde\u015fleri gelip yan\u0131na girdiler. Yusuf onlar\u0131 hemen tan\u0131d\u0131, fakat onlar onu tan\u0131mam\u0131\u015flard\u0131.&#8221;<\/p>\n<p>Fakat ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131ndan anl\u0131yoruz ki, Hz. Yusuf, karde\u015flerini son derece iyi a\u011f\u0131rlam\u0131\u015f, onlara b\u00fcy\u00fck bir konukseverlik g\u00f6stermi\u015ftir. Arkas\u0131ndan onlara verece\u011fi ilk dersin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na giri\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayeti okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Yusuf, karde\u015flerinin zahire y\u00fcklerini haz\u0131rlat\u0131nca onlara dedi ki `Babadan karde\u015finizi bana getiriniz.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ayetten anl\u0131yoruz ki, Hz. Yusuf, karde\u015flerinin kendisine yakla\u015fmalar\u0131n\u0131, al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor, b\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f kim olduklar\u0131n\u0131 kendisine ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde anlatabilecekleri bir rahatl\u0131k elde etmelerine zemin haz\u0131rl\u0131yor. Bunun \u00fczerine onlar da kendilerinden s\u00f6zetmeye giri\u015fiyorlar: \u015eimdi beraberlerinde olmayan babadan bir karde\u015fleri vard\u0131r. Bu karde\u015fleri kendileri ile birlikte gelmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc babalar\u0131 bu o\u011flunu \u00e7ok sevmektedir, ondan ayr\u0131 kalmaya dayanamamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Hz. Yusuf, karde\u015flerini haz\u0131rlat\u0131nca yola \u00e7\u0131kacaklar\u0131 s\u0131rada onlara s\u00f6z\u00fcn\u00fc ettikleri karde\u015flerini g\u00f6rmek istedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ayetin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc tekrar okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Onlara de ki; `Babadan karde\u015finizi bana getiriniz.&#8221;<\/p>\n<p>M\u00fc\u015fterilere zahire verirken \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc tastamam tuttu\u011fumu kendi g\u00f6zlerinizle g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. O karde\u015finiz ile birlikte tekrar geldi\u011finizde size de pay\u0131n\u0131z\u0131 tam olarak verece\u011fim. Ayr\u0131ca konuklar\u0131m\u0131 iyi a\u011f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 da g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Buna g\u00f6re o karde\u015finiz i\u00e7in endi\u015fe duyman\u0131z yersizdir. Tersine benim, \u00f6rne\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz konukseverli\u011fimle kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;G\u00f6r\u00fcyorsunuz ya, zahirenizi tastamam \u00f6l\u00e7erek veriyorum ve konukseverlerin de en iyisiyim.&#8221;<\/p>\n<p>Fakat babalar\u0131n\u0131n -\u00f6zellikle Hz. Yusuf&#8217;u kaybettikten sonra- k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fleri \u00fczerine ne kadar titredi\u011fini bildikleri i\u00e7in, onu getirmenin kolay bir i\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131, bu yolun \u00fczerinde babalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanacak bir\u00e7ok engellerin oldu\u011funu Hz. Yusuf&#8217;a a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k anlatt\u0131lar. Fakat babalar\u0131n\u0131 buna ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131na, b\u00fct\u00fcn bu engellere ra\u011fmen tekrar geldiklerinde onu yanlar\u0131nda getireceklerine, bunun i\u00e7in ellerinden ne gelirse yapacaklar\u0131na s\u00f6z verdiler. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Yusuf&#8217;un karde\u015fleri `Babas\u0131ndan onun i\u00e7in izin koparmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z, herhalde bunu ba\u015far\u0131r\u0131z&#8217; dediler.&#8221;<\/p>\n<p>Ayette ge\u00e7en &#8220;Onun i\u00e7in izin koparmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z&#8221; deyimi, Yusuf&#8217;un karde\u015flerinin harcamak zorunda kalacaklar\u0131n\u0131 bildikleri &#8220;\u00e7aba&#8221;n\u0131n yo\u011funlu\u011funu somut bi\u00e7imde tasvir ediyor.<\/p>\n<p>Bu arada Hz. Yusuf, karde\u015flerinin zahire ve hayvan yemine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak \u00f6demek \u00fczere yanlar\u0131nda getirdikleri bedel nitelikli mallar\u0131n y\u00fckleri aras\u0131na saklanmas\u0131 yolunda \u00e0damlar\u0131na emir veriyor. Bu bedel nitelikli mallar, bir miktar paran\u0131n yan\u0131s\u0131ra, \u00e7\u00f6le \u00f6zg\u00fc tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri, \u00e7\u00f6l a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan elde edilmi\u015f \u00e7e\u015fitli meyvalar, deriler, y\u00fcnler gibi, o g\u00fcn\u00fcn pazarlar\u0131nda takas usul\u00fc ticaret yaparken bedel olarak kullan\u0131lmas\u0131 adet olan \u00e7e\u015fitli mallar olabilir. Hz. Yusuf, bu mallar\u0131 karde\u015flerinin y\u00fcklerine, sakl\u0131 bi\u00e7imde yerle\u015ftiriyor ki, evlerine d\u00f6nd\u00fcklerinde \u00f6dedikleri bedellerin kendilerine geri verilmi\u015f oldu\u011funu anlas\u0131nlar ve bu c\u00f6mertlik kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u00e7lerinde geri d\u00f6nme arzusu uyans\u0131n. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Yusuf, yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere dedi ki; `Bunlar\u0131n verdikleri zahire bedelini y\u00fcklerine koyunuz, evlerine var\u0131nca herhalde onu farkederler de bir daha gelirler.&#8221;<\/p>\n<p><strong>HZ. YAKUB&#8217;UN HUZURUNDA<\/strong><\/p>\n<p>\u015eimdi Hz. Yusuf&#8217;u M\u0131s\u0131r&#8217;da b\u0131rakarak g\u00f6zlerimizi Kenan iline \u00e7eviriyoruz. Kar\u015f\u0131m\u0131zda Hz. Yakub ile o\u011fullar\u0131 var. Geri d\u00f6n\u00fc\u015f yolculuklar\u0131 ve bu yolculukta olup bitenler hakk\u0131nda bize hi\u00e7bir bilgi verilmiyor. Ayetleri okuyal\u0131m:<br \/>\n<strong>63- Yusuf&#8217;un karde\u015fleri babalar\u0131n\u0131n yan\u0131na d\u00f6n\u00fcnce dediler ki; &#8220;Ey babam\u0131z, erzak almam\u0131z yasakland\u0131, karde\u015fimizi bizimle birlikte g\u00f6nder ki, erzak alabilelim, biz onu kesinlikle koruruz. &#8221;<\/p>\n<p>64- Babalar\u0131 Yakub dedi ki; &#8220;Daha \u00f6nce karde\u015fi konusunda size duydu\u011fum g\u00fcvenin ayn\u0131s\u0131n\u0131 \u015fimdi de onun hakk\u0131nda m\u0131 size duyay\u0131m? En iyi koruyucu Allah&#8217;d\u0131r. O merhametlilerin merhametlisidir. &#8221;<\/p>\n<p>65- Zahire y\u00fcklerini a\u00e7\u0131p da \u00f6demi\u015f olduklar\u0131 bedelin kendilerine geri verildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcklerinde dediler ki; &#8220;Ey babam\u0131z, senden yanl\u0131\u015f bir\u015fey istemiyoruz. \u0130\u015fte \u00f6demi\u015f oldu\u011fumuz bedel bize geri verilmi\u015f. Ailemize erzak getiririz, karde\u015fimizi koruruz, b\u00f6ylece bir deve y\u00fck\u00fc daha fazla zahiremiz olur. Bunu sa\u011flamak kolay bir i\u015ftir art\u0131k. &#8221;<\/p>\n<p>66- Babalar\u0131 &#8220;Hep birlikte \u00f6l\u00fcm \u00e7emberine d\u00fc\u015fmeniz ihtimali d\u0131\u015f\u0131nda, onu kesinlikle geri getirece\u011finize ili\u015fkin bana Allah ad\u0131na sa\u011flam bir g\u00fcvence, ba\u011flay\u0131c\u0131 bir s\u00f6z vermedik\u00e7e onu sizinle birlikte g\u00f6ndermem &#8221; dedi. O\u011fullar\u0131n\u0131n istedi\u011fi g\u00fcvenceyi vermeleri \u00fczerine dedi ki; &#8220;Bu s\u00f6ylediklerimize Allah vekildir. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Anla\u015f\u0131lan Hz. Yakub&#8217;un o\u011fullar\u0131, babalar\u0131n\u0131n yan\u0131na var\u0131r varmaz, daha y\u00fcklerini \u00e7\u00f6zmeden erzak almalar\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerini beraberlerinde g\u00f6t\u00fcrmedik\u00e7e M\u0131s\u0131rl\u0131 bakan\u0131n, (yani asl\u0131nda Hz. Yusuf&#8217;un) kendilerine zahire vermeyece\u011fini s\u00f6ylediler. Arkas\u0131ndan babalar\u0131ndan karde\u015flerini yanlar\u0131na vermesini ve b\u00f6ylece zahire almalar\u0131n\u0131n yolunun a\u00e7\u0131labilmesini istediler. Bu arada karde\u015flerini iyi koruyacaklar\u0131na s\u00f6z verdiler. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Yusuf&#8217;un karde\u015fleri, babalar\u0131n\u0131n yan\u0131na d\u00f6n\u00fcnce dediler ki; `Ey babam\u0131z, erzak almam\u0131z yasakland\u0131, karde\u015fimizi bizimle birlikte g\u00f6nder ki, erzak alabilelim; biz onu koruruz.&#8221;<\/p>\n<p>O\u011fullar\u0131n\u0131n bu vaadi, Hz. Yakub&#8217;un yaras\u0131n\u0131 tazelemi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Hz. Yusuf&#8217;u k\u0131r gezintisine g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken de ayn\u0131 s\u00f6z\u00fc vermi\u015flerdi! Zaten tazelenen bu eski yaras\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirdi\u011fini, o\u011fullar\u0131n\u0131n bu s\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 f\u0131rt\u0131nal\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 kelimelere d\u00f6kmekten ka\u00e7\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Babalar\u0131 Yakub dedi ki; `Daha \u00f6nce karde\u015fi konusunda size duydu\u011fum g\u00fcvenin ayn\u0131s\u0131n\u0131 \u015fimdi de onun hakk\u0131nda m\u0131 duyay\u0131m?&#8221;<\/p>\n<p>Sizin verece\u011finiz s\u00f6zler sizin olsun, koruyuculu\u011funuz da sizin olsun. Ben o\u011flumun korunmas\u0131n\u0131 ve ona merhamet edilmesini istedi\u011fimde ba\u015fvuraca\u011f\u0131m g\u00fcvenilir kap\u0131 vard\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;En iyi koruyucu Allah&#8217;d\u0131r. O merhametlilerin merhametlisidir.&#8221;<\/p>\n<p>Biraz dinlenip yol yorgunluklar\u0131n\u0131 ge\u00e7irdikten sonra getirdiklerini sand\u0131klar\u0131 zahireyi \u00e7\u0131karmak i\u00e7in y\u00fcklerini \u00e7\u00f6zd\u00fcler. Bir de bakt\u0131lar ki, zahire bedeli olsun diye giderken yanlar\u0131nda g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri mallar \u00e7uvallar\u0131nda duruyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcklerinde hi\u00e7 zahire yok!<\/p>\n<p>Me\u011fer Hz. Yusuf, onlara zahire vermemi\u015f. Zahire bedeli olsun diye getirdikleri mallar\u0131 da y\u00fcklerine geri koymu\u015f. Babalar\u0131n\u0131n yanma d\u00f6n\u00fcp de &#8220;ey babam\u0131z bize zahire verilmek istenmedi&#8221; dedikten sonra a\u00e7t\u0131klar\u0131 y\u00fcklerinde giderken g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri zahire bedelleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Hz. Yusuf, k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerini yanlar\u0131na alarak geri gelmeye mecbur olsunlar diye b\u00f6yle yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu, onlar\u0131n almak zorunda olduklar\u0131 derslerden biri idi.<\/p>\n<p>Her neyse. Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015fleri, zahire bedellerinin geri \u00e7evrilmi\u015f olmas\u0131n\u0131, karde\u015flerinin yanlar\u0131na verilmesine ili\u015fkin isteklerinin yerinde bir istek oldu\u011funun, babalar\u0131ndan haks\u0131z bir istekte bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131n delili olarak kulland\u0131lar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Dediler ki; `Ey babam\u0131z, senden yanl\u0131\u015f bir \u015fey istemiyoruz. \u0130\u015fte \u00f6demi\u015f oldu\u011fumuz bedel bize geri verilmi\u015f.&#8221;<\/p>\n<p>Arkas\u0131ndan ailelerinin erzak sa\u011flamaya ili\u015fkin hayati \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 \u00f6zendirme unsuru olarak kullan\u0131p babalar\u0131na bask\u0131 yapmaya giri\u015fiyorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Ailemize erzak getiririz.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Erzak&#8221; &#8220;yiyecek maddeleri&#8221; demektir. Bu arada karde\u015flerine g\u00f6z kulak olacaklar\u0131n\u0131, bunda kesin kararl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, tekrar vurguluyorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Karde\u015fimizi koruruz.&#8221;<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca e\u011fer karde\u015fleri yanlar\u0131nda olursa bir deve y\u00fck\u00fc daha fazla zahire alacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek babalar\u0131n\u0131 \u00f6zendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;B\u00f6ylece bir deve y\u00fck\u00fc daha fazla zahiremiz olur.&#8221;<\/p>\n<p>Karde\u015fleri yanlar\u0131nda oldu\u011fu takdirde bunu elde etmeleri kolayd\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Bunu sa\u011flamak kolay bir i\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Hz. Yakub&#8217;un o\u011fullar\u0131n\u0131n &#8220;B\u00f6ylece bir deve y\u00fck\u00fc daha fazla zahiremiz olur&#8221; \u015feklindeki s\u00f6zlerinden anl\u0131yoruz ki, Hz. Yusuf, adam ba\u015f\u0131na -belli a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan bir deve y\u00fck\u00fc erzak veriyordu, her m\u00fc\u015fteriye istedi\u011fi kadar zahire satm\u0131yordu. Bu da k\u0131tl\u0131k y\u0131llar\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131na uygun, yerinde bir politika idi. B\u00f6ylece herkese erzak yeti\u015ftirebiliyordu.<\/p>\n<p>Hz. Yakub, o\u011fullar\u0131n\u0131n teklifine istemeyerek &#8220;evet&#8221; dedi. Fakat o\u011flunu, karde\u015flerinin ellerine teslim etmek i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir \u015fart ko\u015ftu:<\/p>\n<p>&#8220;Babalar\u0131 `Hep birlikte \u00f6l\u00fcm \u00e7emberine d\u00fc\u015fmeniz ihtimali d\u0131\u015f\u0131nda onu kesinlikle geri getirece\u011finize ili\u015fkin bana Allah ad\u0131na sa\u011flam bir g\u00fcvence, ba\u011flay\u0131c\u0131 bir s\u00f6z vermedik\u00e7e onu sizinle birlikte g\u00f6ndermem.&#8221;<\/p>\n<p>Yani Allah ad\u0131na ba\u011flay\u0131c\u0131 bir yemin edeceksiniz ki, k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015finizi mutlaka bana geri getireceksiniz. Bu yemininizin ge\u00e7ersiz say\u0131labilmesi i\u00e7in hep birlikte bir \u00e7\u0131kmaz\u0131n a\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmeniz, oradan \u00e7\u0131kman\u0131n hi\u00e7bir yolunu bulamaman\u0131z, karde\u015finizi savunman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir yarar sa\u011flamayaca\u011f\u0131 bir belaya u\u011framan\u0131z gerekir. Ayetin o b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bir kez daha okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Hep birlikte \u00f6l\u00fcm \u00e7emberine d\u00fc\u015fmedik\u00e7e&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Bu c\u00fcmlecik, &#8220;b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131n y\u00fczlerine kapanmas\u0131&#8221; anlam\u0131na gelen kinayeli bir ifadedir. Hz. Yakub&#8217;un o\u011fullar\u0131 babalar\u0131n\u0131n ko\u015ftu\u011fu bu yemin etme \u015fart\u0131n\u0131 yerine getiriyorlar. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;O\u011fullar\u0131n\u0131n, istedi\u011fi g\u00fcvenceyi vermeleri \u00fczerine dedi ki; `Bu s\u00f6ylediklerimize Allah vekildir.&#8221;<\/p>\n<p>B\u00f6ylece vurgulamay\u0131 ve peki\u015ftirmeyi g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f, katmerlendirmi\u015f oluyordu.<\/p>\n<p>Hz. Yakub istedi\u011fi g\u00fcvenceyi ald\u0131ktan sonra o\u011fullar\u0131na, sevgili yavrusu ile birlikte \u00e7\u0131kacaklar\u0131 bu yolculuk hakk\u0131nda akl\u0131na gelen, i\u00e7ine do\u011fan baz\u0131 \u00f6\u011f\u00fctler vermeye giri\u015fiyor. Okuyoruz:<br \/>\n<strong>67- &#8220;Yavrular\u0131m, \u015fehre ayn\u0131 kap\u0131dan girmeyiniz, de\u011fi\u015fik kap\u0131lardan giriniz. Ger\u00e7i ben Allah&#8217;\u0131n size ili\u015fkin hi\u00e7bir \u00f6n karar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zdan savamam. Egemenlik sadece Allah&#8217;\u0131n tekelindedir. Ben yaln\u0131z O&#8217;na g\u00fcveniyorum. T\u00fcm dayanak arayanlar da yaln\u0131z O&#8217;na g\u00fcvenmelidirler. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Burada Hz. Yakub&#8217;un &#8220;Egemenlik sadece Allah&#8217;\u0131n tekelindedir&#8221; \u015feklindeki s\u00f6z\u00fc \u00fczerinde birazc\u0131k durmak istiyoruz.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn geli\u015finden a\u00e7\u0131kca anl\u0131yoruz ki, bu c\u00fcmlede y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve kar\u015f\u0131 konulmaz nitelikteki ezici takdiri ile bu takdirini y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyan ve insanlara hi\u00e7bir m\u00fcdahale yetkisi tan\u0131mayan ilahi h\u00fckm\u00fc kasdediliyor.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte &#8220;hay\u0131r ve \u015ferr&#8221; y\u00f6nleri ile &#8220;kader&#8221;e inanmak, budur.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bu &#8220;kader&#8221;ine ili\u015fkin h\u00fckm\u00fc insanlar \u00fczerinde i\u015fler, y\u00fcr\u00fcr. Bu i\u015flerlik ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fck konusunda onlar\u0131n iradelerinin ve tercihlerinin hi\u00e7bir rol\u00fc olamaz. Bu ilahi h\u00fckm\u00fcn yan\u0131s\u0131ra bir ba\u015fka ilahi h\u00fck\u00fcm t\u00fcr\u00fc daha vard\u0131r ki, insanlar onu kendi r\u0131zalar\u0131 ile, kendi tercihleri ile y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. Bu h\u00fck\u00fcmler, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n emirleri ile yasaklar\u0131nda somutla\u015fan, \u015feriat kaynakl\u0131 ilahi h\u00fck\u00fcmlerdir. Bu h\u00fck\u00fcmler de t\u0131pk\u0131 &#8220;kader&#8221;e ba\u011fl\u0131 ilahi h\u00fck\u00fcmler gibi y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n tekelindedirler, O&#8217;nun iradesinden kaynaklan\u0131rlar. Yaln\u0131z birinci kategoriye giren h\u00fck\u00fcmleri ile aralar\u0131nda \u015fu fark vard\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmleri, insanlar \u00f6zg\u00fcr tercihleri ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyabilecekleri gibi, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymayabilirler de. Bu tercihin olumlu ya da olumsuz olmas\u0131 insanlara birtak\u0131m sonu\u00e7lar ve ak\u0131betler getirir, onlar\u0131n gerek d\u00fcnyadaki hayatlar\u0131 ve gerekse ahirette g\u00f6recekleri kar\u015f\u0131l\u0131k \u00fczerinde belirleyici rol oynar. Fakat insanlar, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bu kategoriye giren h\u00fck\u00fcmlerini benimseyip kendi istekleri ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymad\u0131k\u00e7a m\u00fcsl\u00fcman olamazlar.<\/p>\n<p>Hz. Yakub&#8217;un o\u011fullar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kafile yola \u00e7\u0131kt\u0131. Kafiledekiler, babalar\u0131n\u0131n bu yolculu\u011fa ili\u015fkin \u00f6\u011f\u00fctlerine aynen uydular. Okuyoruz:<\/p>\n<p><strong>68- Yusuf&#8217;un karde\u015fleri babalar\u0131n\u0131n direktifi uyar\u0131nca \u015fehre girdiler. Ger\u00e7i bu \u00f6nlem, Allah&#8217;\u0131n onlara ili\u015fkin hi\u00e7bir \u00f6n karar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131ndan savacak de\u011fildi. Sadece Yakub, i\u00e7inden gelen bir g\u00f6rev duygusunun gere\u011fini yerine getirmi\u015fti. Onun bu meseleye ili\u015fkin, taraf\u0131m\u0131zdan kendisine \u00f6\u011fretilmi\u015f bilgisi vard\u0131. Fakat insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu meseleye ili\u015fkin ger\u00e7e\u011fi bilmezler.<\/strong><\/p>\n<p>Hz. Yakub&#8217;un bu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcnde kasdetti\u011fi \u015fehir, acaba hangi \u015fehirdir? Ni\u00e7in o\u011fullar\u0131na &#8220;Ayn\u0131 kap\u0131dan girmeyiniz, de\u011fi\u015fik kap\u0131lardan giriniz&#8221; diyor?<\/p>\n<p>Bu konuda ileri geri ve gereksiz bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015fler ve yorumlar ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hatta bu yorumlar, ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayan zorlamalard\u0131r. E\u011fer Kur&#8217;an, bu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn sebebini a\u00e7\u0131klamak isteseydi, bunu a\u00e7\u0131klard\u0131. Fakat buna gerek g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in sadece &#8220;Yakub, i\u00e7inden gelen bir g\u00f6rev duygusunun gere\u011fini yerine getirmi\u015fti&#8221; demekle yetindi. Bu durumda tefsir bilginlerinin Kur&#8217;an&#8217;\u0131n amac\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde hurmalar\u0131, onun yans\u0131tmak istedi\u011fi atmosfere ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131 gerekir. Kur&#8217;an&#8217;\u0131n burada yans\u0131tmak istedi\u011fi atmosfer \u015fudur: Hz. Yakub&#8217;un \u00e7ocuklar\u0131 hesab\u0131na \u00e7ekindi\u011fi bir &#8220;\u015fey&#8221; vard\u0131 ve e\u011fer ayr\u0131 kap\u0131lardan \u015fehre girerlerse, bu tehlikeden sak\u0131nm\u0131\u015f, ona kar\u015f\u0131 \u00f6nlem alm\u0131\u015f olacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n takdirini evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan hi\u00e7bir \u00f6nlemin savamayaca\u011f\u0131n\u0131n da bilincindeydi. H\u00fck\u00fcm yetkisi t\u00fcm\u00fc ile y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n tekelinde idi. G\u00fcvenilecek tek dayanak O&#8217;ydu. O sadece i\u00e7inde do\u011fan bir duyguyu, dile getiriyor,kalbinde beliren bir \u00f6nlem alma gere\u011fini yerine getiriyordu. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n iradesinin eninde sonunda ger\u00e7ekle\u015fece\u011finden ku\u015fkusu yoktu. Bunu ona \u00f6\u011freten y\u00fcce Allah&#8217;d\u0131 ve o da bunu iyi \u00f6\u011frenmi\u015fti. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Fakat insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu meseleye ili\u015fkin ger\u00e7e\u011fi bilmezler.&#8221;<\/p>\n<p>Hz. Yakub&#8217;un evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fabileceklerden korktu\u011fu tehlike g\u00f6z de\u011fmesi olabilir, delikanl\u0131l\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131 ya\u015fayan o\u011fullar\u0131n\u0131n kalabal\u0131k bir halde \u015fehre girmelerinin, kral\u0131n k\u0131skan\u00e7l\u0131k duygular\u0131n\u0131 depre\u015ftirmesi olabilir, yol kesicilerin o\u011fullar\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fmeleri olabilir, ya da ba\u015fka herhangi bir \u015fey olabilir. Bu tehlike ne olursa olsun konumuza hi\u00e7bir katk\u0131da bulunmaz. Sadece tefsir bilginlerine ve belge aktar\u0131c\u0131lar\u0131na (ravilere) Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;in etkileyici atmosferinden ayr\u0131l\u0131p dedikoduya dalman\u0131n a\u00e7\u0131k kap\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flar. Oysa bu sapma, \u00e7o\u011fu kez, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n atmosferini t\u00fcm\u00fc ile yokeder.<\/p>\n<p>\u015eimdi biz de ayetlerin ak\u0131\u015f temposuna uyarak gerek bu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn ve gerekse bu yolculu\u011fun \u00fczerinden h\u0131zla ge\u00e7elim ve yolculu\u011fun bitti\u011fi yerde Hz. Yusuf&#8217;un karde\u015fleri ile a\u015fa\u011f\u0131daki sahnede bulu\u015fal\u0131m:<\/p>\n<p><strong>HZ. YUSUF&#8217;UN PLANI<\/p>\n<p>69- Yakub&#8217;un o\u011fullar\u0131, Yusuf&#8217;un yan\u0131na girdiklerinde o \u00f6z karde\u015fini ba\u011fr\u0131na basarak &#8220;Ben senin \u00f6z karde\u015finim, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc sak\u0131n tasalanma&#8221; dedi.<\/strong><\/p>\n<p>Ayetlerin bu noktada da ak\u0131\u015f temposunu h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ama\u00e7 Hz. Yusuf&#8217;u \u00f6z karde\u015fi ile tenha bir k\u00f6\u015fede bulu\u015fturmakt\u0131r. Bulu\u015fmada Hz. Yusuf, karde\u015fine a\u011fabeysi oldu\u011funu haber veriyor ve onu vaktiyle \u00f6b\u00fcr karde\u015flerinden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin an\u0131lar\u0131n\u0131 kalbinden silmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Bu ac\u0131 an\u0131lar mutlaka k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun kalbinde olumsuz duygu birikimine yola\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 aileden \u00f6\u011frenmi\u015f oldu\u011fu bu an\u0131lar, mutlaka k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fin kalbinde karde\u015flerine y\u00f6nelik d\u00fc\u015fmanca tepkiler do\u011furmu\u015ftur. \u00dcstelik bu ac\u0131 olaylar\u0131, Kenan ilindeki \u00e7evresinde hi\u00e7 duymam\u0131\u015f olmas\u0131, bu \u00fcz\u00fcc\u00fc ge\u00e7mi\u015fin kendisinden saklanm\u0131\u015f olabilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi.<\/p>\n<p>Dedi\u011fimiz gibi ayetler, ak\u0131\u015f temposunu h\u0131zland\u0131rarak s\u00f6z\u00fc hemen bu bulu\u015fmaya getiriyorlar. Oysa do\u011fal olarak anl\u0131yoruz ki, kafile Hz. Yusuf&#8217;un yan\u0131na var\u0131r varmaz, hemen arkas\u0131ndan meydana gelen olay, bu konu\u015fma de\u011fildi. Daha \u00f6nce Hz. Yusuf, mutlaka k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f, samimiyet kurmu\u015f olmal\u0131 idi. Fakat ku\u015fku yok ki, kafile kahraman\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131na girdi\u011finde ve Hz.<\/p>\n<p>Yusuf, uzun y\u0131llard\u0131r ayr\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6z karde\u015fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde akl\u0131na gelen ilk i\u015f, ona bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 y\u00f6neltmekti.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Kur&#8217;an-\u0131 Kerim, bu y\u00fczden bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131, yap\u0131lm\u0131\u015f ilk i\u015f olarak sunuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc akla ilk gelen i\u015f oydu. \u0130\u015fte bu n\u00fckte, bu harikul\u00e2de kitab\u0131n, yani Kur&#8217;an&#8217;\u0131n anlat\u0131m inceliklerinden biridir!<\/p>\n<p>Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, kafilenin konukluk d\u00f6nemini de atl\u0131yor. Bu s\u00fcre i\u00e7inde Hz. Yusuf ile karde\u015fleri aras\u0131nda neler ge\u00e7ti\u011finden de s\u00f6z etmiyor. Bunlar\u0131 bir yana b\u0131rakarak kafilenin son geriye d\u00f6n\u00fc\u015f sahnesini g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcne getiriyor. Bu sahnede bize Hz. Yusuf&#8217;un \u00f6z karde\u015fini yan\u0131nda al\u0131koymak i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu \u00f6nlem anlat\u0131l\u0131yor. Ama\u00e7, hem karde\u015flere son derece \u00f6nemli olan bir ders vermek, hem de her zaman ve her yerde b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n ibret alacaklar\u0131 bir \u00f6rnek sunmakt\u0131r. \u00d6nce ayetleri okuyoruz:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HZ. YUSUF Y\u00dcKSEK MEVK\u0130L\u0130 B\u0130R MAKAMDA 54- Kral &#8220;Getirin o adam\u0131 bana, onu yak\u0131n \u00e7evreme alay\u0131m &#8221; dedi. Yusuf ile konu\u015funca da ona &#8220;Bug\u00fcn sen art\u0131k bizim y\u00fcksek mevkili ve g\u00fcvenilir bir adam\u0131m\u0131zs\u0131n&#8221; dedi. 55- Yusuf, krala &#8220;Beni \u00fclkenin hazinelerini y\u00f6netmekle g\u00f6revlendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben hazinelerinizi titizlikle korurum ve onlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini iyi bilirim. 56- B\u00f6ylece &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2591","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2591\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}