{"id":2608,"date":"2012-01-20T12:19:32","date_gmt":"2012-01-20T12:19:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2608"},"modified":"2012-01-20T12:19:32","modified_gmt":"2012-01-20T12:19:32","slug":"hud-suresinin-1-16-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/hud-suresinin-1-16-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Hud Suresi&#8217;nin 1-16.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"<p><strong>1- Elif, L\u00e2m, Ra. Bu Kur&#8217;an, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan muhkem, uyumlu c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclen, sonra ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan ayetlerden olu\u015fmu\u015f bir kitapt\u0131r.<\/p>\n<p>2- (\u0130\u00e7eri\u011finin \u00f6z\u00fc \u015fudur): Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na kulluk sunmay\u0131n\u0131z. Ben, O&#8217;nun size g\u00f6nderdi\u011fi bir uyar\u0131c\u0131 ve m\u00fcjdeleyiciyim.<\/p>\n<p>3- Rabbinizden af dileyiniz, pi\u015fmanl\u0131k duygusu ile O&#8217;na y\u00f6neliniz ki, belirli bir s\u00fcrenin sonuna kadar sizi mutlu ya\u015fats\u0131n ve her erdemli ki\u015fiye erdemli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc versin. E\u011fer O&#8217;na s\u0131rt d\u00f6nerseniz, sizin hesab\u0131n\u0131za &#8220;b\u00fcy\u00fck g\u00fcn &#8220;\u00fcn azab\u0131ndan korkar\u0131m.<\/p>\n<p>4- D\u00f6n\u00fc\u015f veriniz Allah&#8217;\u0131n huzurudur. O&#8217;nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ayetlerde a\u015fa\u011f\u0131daki inanca ili\u015fkin temel ger\u00e7ekler bir \u00e7\u0131rp\u0131da dile getiriliyor:<\/p>\n<p>1- Vahiy ve peygamberlik ger\u00e7e\u011fi vurgulan\u0131yor.<\/p>\n<p>2- Kullu\u011fun ortaks\u0131z, tek Allah&#8217;a sunulmas\u0131 gerekti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n<p>3- Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n iletti\u011fi yola koyulanlar\u0131n, O&#8217;nun hayat sistemine uyanlar\u0131n, hem d\u00fcnyada ve hem de ahirette bu olumlu tercihlerinin \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alacaklar\u0131 ifade ediliyor.<\/p>\n<p>4- Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n, Peygamberimizi yalanlayanlar\u0131 ahirette cezaya \u00e7arpt\u0131raca\u011f\u0131 ve asi olsun, itaatk\u00e2r olsun, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n huzuruna d\u00f6necekleri a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<\/p>\n<p>5- Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n mutlak g\u00fcc\u00fc ve s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenli\u011fi vurgulan\u0131yor.<\/p>\n<p>&#8220;Elif, l\u00e2m, Ra&#8221; harfleri, surenin ilk ayetinin \u00f6znesini olu\u015ftururlar. &#8220;Bu Kur&#8217;an, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan muhkem, uyumlu c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclen sonra ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan ayetlerden olu\u015fmu\u015f bir kitapt\u0131r&#8221; c\u00fcmlesi ise, bu ana c\u00fcmlenin y\u00fcklemidir. Yani m\u00fc\u015friklerin yalanlad\u0131klar\u0131 Kur&#8217;an, i\u015fte bu harflerden olu\u015fmu\u015f bir kitapt\u0131r. Oysa onlar ayn\u0131 harfleri kullanarak onun herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn benzerini meydana getirmekten acizdirler.<\/p>\n<p>Bu kitab\u0131n ayetleri &#8220;muhkem&#8221; c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani bu c\u00fcmlelerin kurulu\u015flar\u0131 sa\u011flamd\u0131r; kelimeler ile anlamlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki son derece s\u0131k\u0131d\u0131r; bu c\u00fcmlelerdeki her kelime, her ifade yerli yerindedir; her anlam\u0131 ve her direktifi \u00f6zel bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131r; her imas\u0131 ve her i\u015fareti belirli bir hedefle \u00e7ak\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. C\u00fcmlelerinin yap\u0131s\u0131 uyumludur, \u00f6\u011feleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7eli\u015fki yoktur; c\u00fcmlelerini olu\u015fturan kelimeler ayn\u0131 d\u00fczenlili\u011fi yans\u0131tan bir ahenk i\u00e7indedirler. Sonra &#8220;Bu ayetler ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015flard\u0131r.&#8221; Yani ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlere, \u00e7e\u015fitli kategorilere ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Her b\u00f6l\u00fcme gerektirdi\u011fi oranda yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Peki bu ayetleri &#8220;muhkem&#8221; bi\u00e7imde \u00f6ren, sonra da onlar\u0131 b\u00f6ylesine \u00f6zenli bi\u00e7imde detayland\u0131ran kimdir? Bu i\u015fi yapan, do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kendisidir, Peygamberimizin bu d\u00fczenlemede hi\u00e7bir katk\u0131s\u0131 yoktur. Yani;<\/p>\n<p>&#8220;Bu Kur&#8217;an, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, bu kitab\u0131 &#8220;hikmet&#8221; ilkesine dayal\u0131 olarak &#8220;muhkem&#8221;le\u015ftirmi\u015f; s\u0131n\u0131rs\u0131z bir &#8220;bilge&#8221;li\u011fe dayal\u0131 olarak detayland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. O&#8217;nun kat\u0131ndan bu bi\u00e7imi ile gelmi\u015ftir bu kitap. Yani onu Peygamberimize indirildi\u011fi bi\u00e7imi ile. Hi\u00e7bir de\u011fi\u015fikli\u011fe, hi\u00e7bir ba\u015fkala\u015f\u0131ma u\u011fram\u0131\u015f de\u011fildir.<\/p>\n<p>Peki, bu kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fi nedir? O&#8217;nun ayetleri inan\u00e7 sistemine ili\u015fkin temel ilkeleri, ana prensipleri anlat\u0131r bize. Bu ana ilkeleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n<p>1- &#8220;Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na kulluk sunmay\u0131n\u0131z.&#8221; Bu c\u00fcmlede egemenli\u011fin, kullu\u011fun, ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve itaatin tek kayna\u011fa y\u00f6neltilmesi gerekti\u011fi dile getirilir.<\/p>\n<p>2- &#8220;Ben O&#8217;nun size g\u00f6nderdi\u011fi bir uyar\u0131c\u0131 ve m\u00fcjdeleyiciyim.&#8221; Bu c\u00fcmlede peygamberlik misyonu ve bu misyonun gere\u011fi olan &#8220;uyar\u0131c\u0131l\u0131k&#8221; ve &#8220;m\u00fcjdeleyicilik&#8221; fonksiyonlar\u0131 ifade edilir.<\/p>\n<p>3- &#8220;Rabbinizden &#8216;af dileyiniz, pi\u015fmanl\u0131k duygusu i\u00e7inde O&#8217;na y\u00f6neliniz. Bu c\u00fcmlede m\u00fc\u015frikli\u011fi ve isyank\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 b\u0131rakarak y\u00fcce Allah&#8217;a d\u00f6nme ilkesi, Allah&#8217;\u0131n birli\u011fi ve egemenli\u011finin ortaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 prensibi vurgulan\u0131yor.<\/p>\n<p>4- &#8220;&#8230;ki, belirli bir s\u00fcrenin sonuna kadar sizi mutlu ya\u015fats\u0131n ve her erdemli ki\u015fiye erdemli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc versin.&#8221; Ayetin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde e\u011fri yoldan d\u00f6nerek y\u00fcce Allah&#8217;dan af dileyenlere y\u00f6nelik \u00f6d\u00fcl a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<\/p>\n<p>5- &#8220;E\u011fer O&#8217;na s\u0131rt d\u00f6nerseniz, sizin hesab\u0131n\u0131za `b\u00fcy\u00fck g\u00fcn&#8217;\u00fcn azab\u0131ndan korkar\u0131m.&#8221; Bu c\u00fcmlede ilahi mesaja s\u0131rt \u00e7evirenlere y\u00f6nelik tehdit ifade ediliyor.<\/p>\n<p>6- &#8220;D\u00f6n\u00fc\u015f yeriniz Allah&#8217;\u0131n huzurudur.&#8221; Bu c\u00fcmlede d\u00fcnyada ve ahirette Allah&#8217;\u0131n huzurundan ba\u015fka ba\u015fvurulacak veya d\u00f6n\u00fclecek bir yerin olmad\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131yor.<\/p>\n<p>7- &#8220;O&#8217;nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter.&#8221; Bu son c\u00fcmlede ise y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n mutlak g\u00fcc\u00fc ve her \u015feyi kapsam\u0131na alan egemenli\u011fi dile getiriliyor.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte s\u00f6zkonusu kitap ya da bu &#8220;Kitab&#8221;\u0131n ayetleri bunlard\u0131r. \u0130\u015fte bu &#8220;Kitab&#8221;\u0131n a\u00e7\u0131klamak \u00fczere geldi\u011fi ve a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00fczerlerine kuraca\u011f\u0131 \u00f6nemli ilkeler bunlard\u0131r.<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir din bu kurallar\u0131 oturtmad\u0131k\u00e7a ne yery\u00fcz\u00fcnde yer tutabilir ve ne de insanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fck bir sosyal d\u00fczen kurabilir.<\/p>\n<p>Mesel\u00e2 egemenli\u011fi y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z tekeline verme ilkesi inan\u00e7 alan\u0131nda, tek ba\u015f\u0131na anar\u015fi ile d\u00fczen aras\u0131ndaki yolay\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r. Bu ilke benimsenmedik\u00e7e insanl\u0131\u011f\u0131 saplant\u0131lar\u0131n, hurafelerin, sahte egemenliklerin boyunduru\u011fundan kurtarmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00f6yle durumlarda insanlar \u00e7ok say\u0131da sahte ilahlara, bu sahte ilahlar\u0131n ihtiraslar\u0131na, y\u00fcce Allah ile kul aras\u0131na giren simsarlara, ilahl\u0131\u011f\u0131n &#8220;kendine \u00f6zg\u00fc&#8221; \u00f6zelliklerinin gaspedicileri olarak ortaya \u00e7\u0131kan krallara, padi\u015fahlara, cumhurba\u015fkanlar\u0131na ve diktat\u00f6rlere kul-k\u00f6le olmaya mahk\u00fbmdurlar. Tamam\u0131 ile y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc yetkileri olan Rabbl\u0131\u011f\u0131, egemenli\u011fi, kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z otoriteyi ve ortaks\u0131z y\u00f6nlendirmeyi kendilerine yak\u0131\u015ft\u0131ran bu sahte ilahlar ve diktat\u00f6rler, insanlar\u0131, sahte ve &#8220;\u00e7al\u0131nm\u0131\u015f&#8221; otoriteleri \u00f6n\u00fcnde boyun e\u011fdirirler.<\/p>\n<p>Herhangi bir sosyal, politik, ekonomik, ahlaki ya da devletleraras\u0131 sistem, e\u011fer belirgin, net ve istikrarl\u0131 bir prensipler b\u00fct\u00fcn\u00fc \u00fczerine oturmak istiyorsa, ki\u015fisel arzulara ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 sapt\u0131rmalara kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 garantiye almaya \u00f6zen g\u00f6steriyorsa, mutlaka b\u00f6ylesine yal\u0131n ve b\u00f6ylesine net bir bi\u00e7imde &#8220;Allah&#8217;\u0131n birli\u011fi&#8221; ilkesine dayanmak, \u00f6ncelikle bu ilkeyi oturtmak zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fer ama\u00e7 insanl\u0131\u011f\u0131 ezilmi\u015flikten, y\u0131lg\u0131nl\u0131ktan ve yayg\u0131n endi\u015feden kurtararak onu y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131 olan ger\u00e7ek &#8220;onur&#8221;la donatmak ise mutlaka egemenli\u011fi, rabbl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z otorite ve ortaks\u0131z y\u00f6nlendiricili\u011fi y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n tekeline vererek kullar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde bu yetkiye ortak olmaya yeltenmemelerini teminat alt\u0131na almak gerekir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m ile cahiliye aras\u0131nda, hak ile zorbal\u0131k aras\u0131nda tarih boyunca s\u00fcregelen amans\u0131z sava\u015f\u0131n konusu y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n evrenin ilah\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r, yoksa y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n sebepler ve evrensel kanunlara egemen olup olmad\u0131\u011f\u0131 meselesi de\u011fildir. Bu iki kutup aras\u0131ndaki temel \u00e7at\u0131\u015fma ve amans\u0131z sava\u015f konusu, insanlar\u0131n rabbi kim olacak, yani insanlar \u00fczerinde kimin yasalar\u0131 egemen olacak, onlar\u0131n hayat\u0131na kim y\u00f6n verecek, &#8220;itaat&#8221; kime y\u00f6neltilecek meselesidir.<\/p>\n<p>Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn m\u00fccrim zorbalar\u0131, azg\u0131n ta\u011futlar\u0131 bu hakk\u0131 gaspederek insanlar \u00fczerinde onu kullana gelmi\u015fler, bu gasp eylemi ile insanlar\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n egemenli\u011fi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kararak ezmi\u015fler, onlar\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n onurlu kullar\u0131 yerine kendilerinin onursuz k\u00f6leleri haline getirmi\u015flerdir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tarih boyunca b\u00fct\u00fcn peygamberler ve isl\u00e2mi hareketler s\u00fcrekli olarak bu &#8220;\u00e7al\u0131nm\u0131\u015f&#8221; otoriteyi zorba diktat\u00f6rlerden geri al\u0131p onu tekrar as\u0131l sahibine, yani y\u00fcce Allah&#8217;a geri vermek i\u00e7in m\u00fccadele etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hi\u00e7 kimseye, hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur. Asilerin isyan\u0131 ve azg\u0131nlar\u0131n azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 O&#8217;nun m\u00fclk\u00fcnden hi\u00e7bir \u015fey eksiltmeyece\u011fi gibi, itaatk\u00e2rlar\u0131n itaati ve ibadet edenlerin ibadeti de O&#8217;nun m\u00fclk\u00fcne bir \u015fey eklemez. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fi alt\u0131na girerek kula kulluktan kurtulduklar\u0131 takdirde \u015feref kazanacak olanlar, onurlar\u0131n\u0131 kurtar\u0131p \u00fcst\u00fcn konuma y\u00fckselecek olanlar insanlar\u0131n kendileridirler. Y\u00fcce Allah kullar\u0131n\u0131n \u015ferefli, onurlu ve \u00fcst\u00fcn konumlu olmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi i\u00e7in insanl\u0131\u011fa peygamberler g\u00f6ndermi\u015ftir. Ama\u00e7 insanlar\u0131 kula kulluktan kurtar\u0131p, Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z kullu\u011funa d\u00f6nd\u00fcrmektir. Yani maksat insanlar\u0131n iyili\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Yoksa Allah&#8217;\u0131n hi\u00e7 kimseye ihtiyac\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fine girmeye, O&#8217;ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131n egemenlik boyunduru\u011funu boyunlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmay\u0131 azmetmedik\u00e7e hayatlar\u0131nda Allah&#8217;\u0131n kendileri i\u00e7in diledi\u011fi onur d\u00fczeyine y\u00fckselemezler. Bu d\u00fczeye y\u00fckselebilmeleri i\u00e7in insan onurunu ayaklar alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcren kula kulluk boyunduru\u011funun her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcnden s\u0131yr\u0131lmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fi O&#8217;nun insanlar\u0131n rakipsiz Rabbi olmas\u0131nda somutla\u015f\u0131r. Rabblik, insanlar\u0131n kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z egemeni olmak, onlar\u0131n hayatlar\u0131na y\u00f6n veren yasalar\u0131n ve buyruklar\u0131n tek mercii olmak anlam\u0131na gelir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n &#8220;Rabb&#8221;l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek, O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131ndaki hi\u00e7 kimsenin yasalar\u0131na ve buyruklar\u0131na boyun e\u011fmemek demektir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu surenin ilk ayetinin a\u00e7\u0131k ifadesine g\u00f6re y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kitab\u0131n\u0131n ana konusu ve i\u00e7eri\u011finin \u00f6z\u00fc budur. Tekrarl\u0131yoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Bu Kur&#8217;an, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan muhkem, uyumlu c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclen, sonra ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan ayetlerden olu\u015fmu\u015f bir kitapt\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte kullu\u011fun anlam\u0131 budur. Kullu\u011fun anlam\u0131n\u0131n bu demek oldu\u011funu Kur&#8217;an-\u0131 Kerim ile ayn\u0131 dili konu\u015fan o g\u00fcn\u00fcn Araplar\u0131 iyi biliyorlard\u0131. Peygamberlik misyonuna inanmak, Peygamberin yerle\u015ftirmek amac\u0131 ile geldi\u011fi bu ilkeleri onaylaman\u0131n temel \u015fart\u0131d\u0131r. Bu ilkelerin, bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n y\u00fcce Allah kat\u0131ndan geldi\u011fi konusundaki her t\u00fcr \u015f\u00fcphe, bu ilkelere y\u00f6nelik kalplerde k\u00f6kle\u015fmesi gereken zorlay\u0131c\u0131 sayg\u0131y\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yokeder. Yani bu ilkelerin ve bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n direktiflerinden koruyacak olan fakt\u00f6r, bu zorlay\u0131c\u0131 sayg\u0131d\u0131r. Bu inan\u00e7 sisteminin y\u00fcce Allah kat\u0131ndan geldi\u011fine ili\u015fkin bilin\u00e7, hem asi g\u00f6n\u00fclleri sonunda Allah&#8217;a teslim oluncaya kadar s\u00fcrekli kovalar ve hem de g\u00f6n\u00fclleri teredd\u00fcde, sapmaya ve yalpalamaya d\u00fc\u015fmeksizin itaatk\u00e2rl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye zorlar.<\/p>\n<p>Bunun yan\u0131s\u0131ra Peygamberlik misyonuna inanmak, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insano\u011flundan bekledi\u011fi tutumu d\u00fczenleyen bir kriter koyar ortaya. \u0130lahi egemenli\u011fe ili\u015fkin konularda insanlar\u0131n tek kayna\u011fa dayanmalar\u0131n\u0131 sa\u011f!ar. Bu tek kaynak, peygamberlik kurumudur. Ancak o zaman her Allah&#8217;\u0131n g\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131kacak olan zorba bir diktat\u00f6r, yalanc\u0131 bir ta\u011fut, s\u00f6yledi\u011fi her s\u00f6z\u00fcn ve koydu\u011fu her kanunun, Allah&#8217;\u0131n s\u00f6z\u00fc ve Allah&#8217;\u0131n yasas\u0131 oldu\u011funu iddia etme imk\u00e2n\u0131n\u0131 bulamaz, kendi kafas\u0131ndan uydurdu\u011fu s\u00f6zleri ve yasalar\u0131 Allah&#8217;a maledemez.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi eski-yeni b\u00fct\u00fcn cahiliye toplumlar\u0131n\u0131n ortak hastal\u0131\u011f\u0131 \u015fudur. Adamlar kendi kafalar\u0131ndan \u00e7e\u015fitli yasalar koyarlar; \u00e7e\u015fitli de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, gelenekler ve adetleri piyasaya s\u00fcrerler. Sonra inan\u0131lmaz bir madrabazl\u0131kla ortaya \u00e7\u0131karak &#8220;Bunlar, Allah kat\u0131ndan gelmedir&#8221; derler!<\/p>\n<p>Bu anar\u015finin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutabilmek i\u00e7in, y\u00fcce Allah ad\u0131na y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu madrabazl\u0131\u011f\u0131n kesinlikle \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in, ortada mutlaka tek bir kaynak olmas\u0131 gerekir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn insanlara ileticisinin tek olmas\u0131 l\u00e2z\u0131md\u0131r ki, bu tek kaynak ve tek iletici de Peygamberdir.<\/p>\n<p>Allah&#8217;a ortak ko\u015fmaktan ve isyan etmekten vazge\u00e7erek O&#8217;ndan af dilemek, kalbin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na, co\u015fkunlu\u011funa, g\u00fcnah\u0131n\u0131n bilincine vararak tevbe etme arzusu duydu\u011funa delildir. Bunu izleyecek olan ad\u0131m, i\u015flenen g\u00fcnahtan fiilen uzakla\u015farak ilahi direktiflere uygun davran\u0131\u015flar yapmaya y\u00f6nelmektir. Bu iki kan\u0131t olmaks\u0131z\u0131n tevbenin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zedilemez. Bu iki kan\u0131t tevbenin iki somut g\u00f6stergesidir. Arkas\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015flanmay\u0131 ve kabul edilmeyi getirmesi umulabilecek olan tevbe, ancak bu iki g\u00f6stergenin somut varl\u0131\u011f\u0131 halinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilir.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re e\u011fer bir kimse m\u00fc\u015frikli\u011fe tevbe ederek \u0130sl\u00e2ma girdi\u011fini sand\u0131\u011f\u0131 halde y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fini onaylam\u0131yorsa, hayat\u0131na y\u00f6n veren ilkeleri Peygamberimiz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile s\u0131rf y\u00fcce Allah&#8217;a dayand\u0131rm\u0131yorsa, bu kimsenin m\u00fc\u015frikli\u011fi b\u0131rak\u0131p, m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu \u015feklindeki kan\u0131s\u0131n\u0131n hi\u00e7bir de\u011feri yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun bu kan\u0131s\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131n\u0131n egemenli\u011fini kabul etmekle fiilen yalanlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Tevbe edenlere y\u00f6nelik &#8220;m\u00fcjde&#8221; ile ilahi buyruklara s\u0131rt d\u00f6nenlere y\u00f6nelik &#8220;tehdit&#8221; peygamberlik kurumunun ve ilahi mesaj\u0131 duyurma fonksiyonunun temel dayanaklar\u0131d\u0131rlar. Bunlar &#8220;\u00f6zendirme&#8221; ve &#8220;cayd\u0131rma&#8221; unsurlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n insan tabiat\u0131na ili\u015fkin engin bilgisine g\u00f6re bu iki unsur, sa\u011flam ve k\u00f6kl\u00fc cayd\u0131r\u0131c\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<p>Ahirete inanmak ise, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n bir amac\u0131 oldu\u011funa, bu amac\u0131n peygamberler taraf\u0131ndan insanlara \u00f6nerilen iyi davran\u0131\u015flar oldu\u011funa, bu iyi davran\u0131\u015flar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n mutlaka g\u00f6r\u00fclece\u011fine, e\u011fer bu kar\u015f\u0131l\u0131klar d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclmez ise ahirette g\u00f6r\u00fcleceklerinin garanti oldu\u011funa; insan hayat\u0131n\u0131n kendisi i\u00e7in belirlenen doru\u011fa orada ula\u015faca\u011f\u0131na ili\u015fkin bilincin olu\u015fup peki\u015fmesi i\u00e7in gereklidir. D\u00fcnya hayat\u0131nda y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n sisteminden ve hikmetli yolundan sapanlar\u0131n azaba \u00e7arp\u0131lacaklar\u0131na, sonsuz bedbahtl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ukuruna yuvarlanacaklar\u0131na ili\u015fkin inan\u00e7 da bu temel bilincin \u00f6b\u00fcr y\u00fcz\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. Bu bilin\u00e7, sa\u011fl\u0131kl\u0131 insan f\u0131trat\u0131n\u0131 sapmalardan al\u0131koyan bir garantidir. E\u011fer insan f\u0131trat\u0131, herhangi bir ihtirasa yenik d\u00fc\u015ferse, herhangi bir psikolojik zaaf\u0131n pen\u00e7esine kap\u0131l\u0131rsa, bu garanti sayesinde geriye d\u00f6nerek tevbe eder, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn isyana dalmaz. B\u00f6ylece yery\u00fcz\u00fcndeki insan hayat\u0131na dirlik egemen olur, hayat iyi yol do\u011frultusundaki geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f olur.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re ahirete inanmak, baz\u0131 kimselerin sand\u0131klar\u0131 gibi sadece \u00f6b\u00fcr alemdeki sevaba konman\u0131n yolu de\u011fildir, bunun yan\u0131s\u0131ra d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n iyilik do\u011frultusuna ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131n, hayat\u0131 iyiye g\u00f6t\u00fcr\u00fcp geli\u015ftirmenin de garantisi ve \u00f6zendiricisidir. Yaln\u0131z bilmek gerekir ki hayat d\u00fczeyini geli\u015ftirmek, maddi kalk\u0131nmay\u0131 sa\u011flamak ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na ama\u00e7 de\u011fil, insana yara\u015f\u0131r bir hayat bi\u00e7imini ger\u00e7ekle\u015ftirmenin arac\u0131d\u0131r. O insan ki, y\u00fcce Allah ona kendi ruhundan bir soluk \u00fcflemi\u015f, onu di\u011fer \u00e7o\u011fu yarat\u0131klar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn tutmu\u015f, kendisini hayvan\u0131nkinden \u00fcst\u00fcn bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece y\u00fcce Allah, insan hayat\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131n\u0131n hayvan\u0131n zaruri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fczerine y\u00fckselmesini, insan i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin ve ideallerinin hayvan i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinden ve isteklerinden a\u015fk\u0131n olmas\u0131n\u0131 dilemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bundan dolay peygamberlik kurumunun ya da &#8220;muhkem&#8221; ve &#8220;ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamal\u0131&#8221; Kur&#8217;an ayetlerinin i\u00e7eri\u011fi ilk s\u0131radaki y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fi ve peygamberlik misyonunun O&#8217;nun kat\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 ilkesini dile getirdikten sonra insanlar\u0131 m\u00fc\u015friklik su\u00e7undan tevbe etmeye, Allah&#8217;dan af dilemeye \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu iki davran\u0131\u015f, iyi amel i\u015fleme yoluna girmenin ba\u015flang\u0131\u00e7 ad\u0131mlar\u0131d\u0131r. \u0130yi amel sadece kalp temizli\u011fi ile farz ibadetleri yerine getirmekten ibaret de\u011fildir. \u0130yi amel, &#8220;iyiye g\u00f6t\u00fcrme&#8221;nin b\u00fct\u00fcn anlamlar\u0131 ile toplumlar\u0131, hatta insanl\u0131\u011f\u0131 iyiye g\u00f6t\u00fcrmektir. B\u00fct\u00fcn yapma, onarma, \u00e7al\u0131\u015fma, kalk\u0131nd\u0131rma ve \u00fcretme faaliyetleri bu kavram\u0131n kapsam\u0131na girer. Bu tutumun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan sonu\u00e7, ayette \u015f\u00f6yle ifade ediliyor:<\/p>\n<p>&#8220;Ki, Allah, belirli bir s\u00fcrenin sonuna kadar sizi mutlu ya\u015fats\u0131n ve her erdemli ki\u015fiye erdemli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc versin.&#8221;<\/p>\n<p>D\u00fcnyadaki &#8220;mutlu hayat&#8221; yararlan\u0131lan nimetlerin niteli\u011fi ile ilgili olabilece\u011fi gibi bu nimetlerin nicelikleri ile, yani bolluklar\u0131 ile ilgili de olabilir. Ahiretteki mutluluk ise, hem niteli\u011fi ve hem de niceli\u011fi i\u00e7erir. \u00dcstelik bu niceliksel ve niteliksel mutluluk insan hayalini a\u015fan boyutlara t\u0131rman\u0131r. \u015eimdi biz d\u00fcnya hayat\u0131na ili\u015fkin mutluluk konusuna de\u011finelim:<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu kere d\u00fcnya hayat\u0131nda iyi insanlar\u0131n, salih amel i\u015fleyen kimselerin, g\u00fcnahlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah&#8217;dan af dileyip tevbe edenlerin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p didinenlerin ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ektiklerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Peki, o zaman &#8220;mutlu hayat&#8221; m\u00fcjdesi nerede kald\u0131?<\/p>\n<p>\u00d6yle inan\u0131yoruz ki, bu soru \u00e7oklar\u0131n\u0131n dilinden d\u00f6k\u00fclen bir sorudur. Okudu\u011fumuz ayetin i\u00e7erdi\u011fi b\u00fcy\u00fck anlam\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in hayata geni\u015f bir a\u00e7\u0131dan bakmam\u0131z, onun geni\u015f kapsaml\u0131 \u00e7ap\u0131n\u0131 g\u00f6rmemiz, sadece ge\u00e7ici bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 takmamam\u0131z gerekir.<\/p>\n<p>\u00d6yle bir toplum d\u00fc\u015f\u00fcnelim ki, dengeli ve iyi i\u015fleyen bir d\u00fczene sahiptir. Y\u00fcce Allah&#8217;a inanmay\u0131, egemenli\u011fi O&#8217;nun ortaks\u0131z tekeline vermeyi, O&#8217;nu rakipsiz Rabb ve kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z hakim bilmeyi ilke edinmi\u015ftir. B\u00f6yle bir toplumda ilerleme, refah ve mutluluk toplumsal d\u00fczeyde mutlaka egemen oldu\u011fu gibi bireysel d\u00fczeyde de mutlaka emek ile kazan\u00e7 aras\u0131nda adalet, ho\u015fnutluk ve g\u00fcven ge\u00e7erli olur. E\u011fer herhangi bir toplumda \u00e7al\u0131\u015fan-didinen ve \u00fcretime katk\u0131da bulunan &#8220;iyiler&#8221; ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7inde k\u0131vran\u0131yorlarsa, bu durum \u015funu g\u00f6sterir. O toplumda y\u00fcce Allah&#8217;a inanma ilkesine dayal\u0131, emek ve kazan\u00e7 aras\u0131nda adaletli dengeyi kurmu\u015f bir sosyal d\u00fczen ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u00dcstelik bu t\u00fcr toplumlarda ya\u015fayan yap\u0131c\u0131, \u00fcretici ve &#8220;iyilikten yana&#8221; olan fertler kendi s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fcnyalar\u0131nda mutlu bir hayat s\u00fcrerler. Ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekseler bile, ekmek paralar\u0131n\u0131 zor sa\u011flasalar bile, hatta i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplum taraf\u0131ndan d\u0131\u015flansalar ve bask\u0131lara u\u011frat\u0131lsalar bile bu b\u00f6yledir. Vaktiyle m\u00fc\u015frikler, m\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutmu\u015flar ve her d\u00f6nemdeki cahiliye toplumlar\u0131nda insanlar\u0131 Allah&#8217;a \u00e7a\u011f\u0131ran m\u00fc&#8217;min az\u0131nl\u0131klara, bask\u0131 uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Bu h\u00fckm\u00fcm\u00fcz ne hayaldir ve ne de kuru bir iddiad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kalpleri donatan mutlu sona ili\u015fkin g\u00fcven, y\u00fcce Allah ile ili\u015fki halinde olma bilinci; ilahi zaferin, ilahi ba\u011f\u0131\u015f\u0131n ve ilahi deste\u011fin g\u00fcn\u00fc gelince mutlaka imdada yeti\u015fece\u011fi umudu, pratik hayatta \u00e7ekilen bir\u00e7ok yoklu\u011fun ve s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n telafisi yerine ge\u00e7er. Bu beklenti, kaba maddecilik alg\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerine y\u00fckselebilmi\u015f insanlar i\u00e7in ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na bir mutluluk, ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na haz verici bir nimettir.<\/p>\n<p>Bunu emeklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde edemeyen mazlumlar ve ezilmi\u015flerin, mahkum edildikleri adalete ayk\u0131r\u0131 sosyal \u015fartlara raz\u0131 olsunlar diye s\u00f6ylemiyoruz. \u0130sl\u00e2m b\u00f6yle bir d\u00fczene raz\u0131 de\u011fildir. \u0130man bu t\u00fcr dengesiz \u015fartlar kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalmaz. Gerek m\u00fc&#8217;min toplum, gerekse m\u00fc&#8217;min fertler bu dengesizliklerin giderilmesi i\u00e7in s\u00fcrekli \u00e7aba harcarlar. B\u00f6ylece el eme\u011fini seferber ederek \u00fcretime katk\u0131da bulunan iyi insanlar\u0131n mutlu bir hayat d\u00fczeyine kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele ederler. Biz b\u00f6yle diyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yledi\u011fimiz ger\u00e7ektir, y\u00fcce Allah ile ili\u015fki halinde olan dar ge\u00e7imli m\u00fc&#8217;minler, bunun b\u00f6yle oldu\u011funun bilincindedirler. B\u00f6yle olmas\u0131na ra\u011fmen, onlar g\u00fcnahlar\u0131ndan af dileyip tevbe ederek Allah&#8217;a y\u00f6nelmi\u015f ve Allah&#8217;\u0131n direktifleri uyar\u0131nca \u00e7al\u0131\u015f\u0131p didinerek insanlar\u0131n l\u00e2y\u0131k olduklar\u0131 mutlu hayata kavu\u015fmalar\u0131 ve b\u00f6yle bir d\u00fczeni garanti edecek sosyal \u015fartlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri u\u011fruna s\u00fcrekli \u00e7aba harcarlar, ellerinden gelen m\u00fccadeleyi yaparlar. Ayeti okumaya devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8221; ..Ve her erdemli ki\u015fiye erdemli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc versin.&#8221;<\/p>\n<p>Baz\u0131 tefsir bilginleri buradaki &#8220;\u00f6d\u00fcl&#8221;\u00fc, ahiret m\u00fck\u00e2fat\u0131 ile s\u0131n\u0131rlad\u0131lar. Benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re bu \u00f6d\u00fcl, hem d\u00fcnya i\u00e7in ve hem de ahiret i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Az yukarda d\u00fcnya mutlulu\u011funu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fimiz s\u00f6zler, bu noktada da do\u011frudur. O a\u00e7\u0131klamam\u0131z b\u00fct\u00fcn \u015fartlara uygulanabilir. Yani erdemli insan, erdemli davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011fu anda \u00f6d\u00fcl\u00fcne kavu\u015fur. Bu \u00f6d\u00fcl\u00fc g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu ve bilin\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde g\u00f6r\u00fcr. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu kazanmak amac\u0131 ile emek ya da mal harcayarak ortaya koydu\u011fu erdemli tutumu sayesinde y\u00fcce Allah ile ili\u015fki kurdu\u011funun bilincine varmas\u0131 onun i\u00e7in bir ba\u015fka \u00f6d\u00fcld\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bu erdemli ki\u015fiye ahirette verece\u011fi \u00f6d\u00fcl, iyi davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131 ve c\u00f6mertli\u011fidir. Ayeti okumay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrelim:<\/p>\n<p>&#8220;E\u011fer O&#8217;na s\u0131rt d\u00f6nerseniz, sizin hesab\u0131n\u0131za `b\u00fcy\u00fck g\u00fcn&#8217;\u00fcn azab\u0131ndan korkar\u0131m.&#8221;<\/p>\n<p>Burada s\u00f6z\u00fc edilen azap &#8220;k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc azab\u0131&#8221;d\u0131r. Yoksa baz\u0131 tefsir bilginlerinin dedikleri gibi, Mekkeli m\u00fc\u015friklerin &#8220;Bedir sava\u015f\u0131&#8221; g\u00fcn\u00fc u\u011frat\u0131ld\u0131klar\u0131 azap de\u011fildir. &#8220;B\u00fcy\u00fck g\u00fcn&#8221; deyimi, Kur&#8217;an-\u0131 Kerim&#8217;de b\u00f6yle yerlerde &#8220;vadedilmi\u015f g\u00fcn (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc)&#8221; anlam\u0131na gelir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc, ayetin \u015fu devam\u0131 destekler niteliktedir.<\/p>\n<p>&#8220;D\u00f6n\u00fc\u015f yeriniz Allah&#8217;\u0131n huzurudur.&#8221;<\/p>\n<p>Gerek d\u00fcnyada, gerek ahirette ve gerekse her an ve her durumda geri d\u00f6n\u00fc\u015f, Allah&#8217;a, O&#8217;nun huzurunad\u0131r. Fakat Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bilinen \u00fcslubu uyar\u0131nca bu ifade, h\u00e8r zaman d\u00fcnya hayat\u0131ndan sonraki &#8220;Allah&#8217;a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc&#8221; anlat\u0131r. Ayetin son c\u00fcmlesini okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;O&#8217;nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter.&#8221;<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n hepsi bizim yukarda verdi\u011fimiz anlam\u0131 destekler. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011finin vurgulanmas\u0131, m\u00fc\u015frikler taraf\u0131ndan uzak bir ihtimal olarak g\u00f6r\u00fclen ve ger\u00e7ekle\u015fmesi son derece zor bir olay say\u0131lan &#8220;yeniden diriltme&#8221; olgusuna uygun d\u00fc\u015fen bir vurgulamad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130NK\u00c2RCILARIN MANZARASI<\/p>\n<p>&#8220;Her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan muhkem, uyumlu c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclen, sonra ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan&#8221; bu kitab\u0131n \u00f6z\u00fc dile getirildikten sonra bir b\u00f6l\u00fcm m\u00fc\u015friklerin, kendilerine &#8220;uyar\u0131c\u0131 ve m\u00fcjdeleyici&#8221; peygamber taraf\u0131ndan okunan bu kitab\u0131n ayetlerini nas\u0131l kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131 anlat\u0131l\u0131 yor. Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetler, m\u00fc\u015friklerin tak\u0131nd\u0131klar\u0131 bu somut tavr\u0131 ve bu tavra e\u015flik eden somut hareketi tasvir ediyor. Bu adamlar kendilerini Allah&#8217;dan gizlemek amac\u0131 ile ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcslerine yap\u0131\u015ft\u0131rarak iki b\u00fckl\u00fcm oluyorlar. Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131nda bu davran\u0131\u015f\u0131n bo\u015flu\u011fu, sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bilgisi en gizli durumlar\u0131nda bile onlar\u0131 ad\u0131m ad\u0131m izliyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 da bu bak\u0131mdan onlar gibidirler. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n engel tan\u0131maz, duyarl\u0131 bilgisi hepsini kapsam\u0131 i\u00e7inde tutar.<br \/>\n<strong>5- &#8220;Haberiniz olsun ki, m\u00fc\u015frikler kendilerine Kur&#8217;an okunurken Allah&#8217;dan gizlenmek i\u00e7in ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcslerine yap\u0131\u015ft\u0131rarak iki b\u00fckl\u00fcm olurlar. Haberiniz olsun ki, Allah ba\u015flar\u0131n\u0131 elbiselerinin alt\u0131nda saklad\u0131klar\u0131nda gerek gizli tuttuklar\u0131 ve gerekse a\u00e7\u0131\u011fa vurduklar\u0131 t\u00fcm duygular\u0131n\u0131 bilir. O kalplerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir. &#8221;<\/p>\n<p>6- Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn canl\u0131 t\u00fcrlerinin beslenmelerini ve ge\u00e7inmelerini sa\u011flamak Allah&#8217;\u0131n garantisi alt\u0131ndad\u0131r. O, onlar\u0131n ilk bar\u0131nma yerleri ile ge\u00e7i\u015f yerlerini bilir. B\u00fct\u00fcn bunlar a\u00e7\u0131k bir kitapta yaz\u0131l\u0131d\u0131r. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Herhalde ayetin metni m\u00fc\u015frikler taraf\u0131ndan ortaya konan somut bir davran\u0131\u015f\u0131 tasvir ediyor. Peygamberimiz kendilerine Kur&#8217;an okurken bu adamlar Allah&#8217;dan saklanmak amac\u0131 ile \u00f6nlerine e\u011fdikleri ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcslerine yap\u0131\u015ft\u0131rarak v\u00fccudlar\u0131n\u0131 iki b\u00fckl\u00fcm haline getiriyorlard\u0131. Anla\u015f\u0131lan dinledikleri Kur&#8217;an&#8217;\u0131n Allah s\u00f6z\u00fc oldu\u011funu vicdanlar\u0131n\u0131n derinliklerinde seziyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman zaman bu sevgiye vard\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren davran\u0131\u015flar\u0131, reaksiyonlar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Ayetin metni hemen arkas\u0131ndan bu hareketin sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131, anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fitmekten ka\u00e7t\u0131klar\u0131 bu ayetleri indiren y\u00fcce Allah, hem gizlendiklerinde, hem meydana \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda kendileri ile beraberdir. Ayet, bu anlam\u0131, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n \u00fcslubu uyar\u0131nca, \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc, somut bir tabloda tasvir ediyor, onlar\u0131 son derece gizlilik sa\u011flayan bir pozisyonda canland\u0131r\u0131yor. Adamlar yataklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r, sadece kendileri ile ba\u015fba\u015fad\u0131rlar, \u00fczerlerini gecenin karanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6rt\u00fcyor. Gecelik elbiseleri de onlar\u0131n saklanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 katlayan ba\u015fka bir \u00f6rt\u00fcd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6zlenmelere ra\u011fmen y\u00fcce Allah yan\u0131ba\u015flar\u0131ndad\u0131r, bu katmerli \u00f6rt\u00fclerin \u00f6tesinden onlar\u0131 g\u00f6zetliyor, denetimi ve ezici iradesi alt\u0131nda tutuyor. Bu gizli pozisyonda onlar\u0131n gerek sakl\u0131 tuttuklar\u0131 ve gerekse a\u00e7\u0131\u011fa vurduklar\u0131 t\u00fcm duygular\u0131 biliyor. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Haberiniz olsun ki, Allah ba\u015flar\u0131n\u0131 elbiselerinin alt\u0131na saklad\u0131klar\u0131nda, gerek gizli tuttuklar\u0131 ve gerekse a\u00e7\u0131\u011fa vurduklar\u0131 t\u00fcm duygular\u0131n\u0131 bilir.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, asl\u0131nda bundan daha da gizli olan \u015feyleri bilir. Onlar\u0131n elbiseleri, yorganlar\u0131, O&#8217;nun bilgisinin yolunu kesen bir perde olamaz. Fakat insan b\u00f6ylesine kuytu k\u00f6\u015felerdeyken normal olarak, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n sonucu olarak yapayaln\u0131z oldu\u011funu, hi\u00e7 kimse taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini san\u0131r. Fakat Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bu somutla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 anlat\u0131m bi\u00e7imi, insan\u0131n vicdan\u0131n\u0131 avucunun i\u00e7ine alarak uyar\u0131yor, onun derinliklerine kadar sarsarak \u00e7o\u011fu kere fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi, yaln\u0131z ba\u015f\u0131nayken kendisini g\u00f6zetleyen bir g\u00f6z\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmas\u0131na yola\u00e7an gafleti ona hat\u0131rlat\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;O kalplerin \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir.&#8221;<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah, kalplerin yolda\u015flar\u0131, ayr\u0131lmaz yolda\u015flar\u0131, iki yak\u0131n arkada\u015f gibi hep ona yap\u0131\u015f\u0131k kalan, mal ile sahibi aras\u0131ndaki gibi s\u0131k\u0131 beraberlik halinde bulunan s\u0131rlar\u0131n\u0131 bilir. Bu s\u0131rlar, bu duygular son derece gizli olduklar\u0131 i\u00e7in &#8220;kalplerin \u00f6z\u00fc&#8221; deyimi ile ifade ediliyorlar. Buna ra\u011fmen y\u00fcce Allah onlar\u0131 bilir. d halde hi\u00e7 bir \u015fey O&#8217;ndan saklanamaz. \u0130nsanlar\u0131n hi\u00e7bir hareketi, hi\u00e7bir eylemsizli\u011fi O&#8217;nun g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7maz, bilgi alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaz. Daha sonraki ayeti okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn canl\u0131 t\u00fcrlerinin beslenmelerini ve ge\u00e7inmelerini sa\u011flamak, Allah&#8217;\u0131n garantisi alt\u0131ndad\u0131r. O onlar\u0131n ilk bar\u0131naklar\u0131 ile ge\u00e7i\u015f yerlerini bilir. B\u00fct\u00fcn bunlar a\u00e7\u0131k bir kitapta yaz\u0131l\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Burada da y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n geni\u015f kapsaml\u0131 ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bilgisini tasvir eden ba\u015fka bir tablo kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z. \u015eu yery\u00fcz\u00fcnde `k\u0131m\u0131ldayan&#8217; t\u00fcm canl\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. T\u00fcm insanlar, hayvanlar, s\u00fcr\u00fcngenler ve b\u00f6cekler bu kavram\u0131n kapsam\u0131na girerler. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn y\u00fczeyini dolduran, topra\u011f\u0131n derinliklerinde ya\u015fayan, yerin gizli dehlizlerinde ve labirentlerinde saklanan b\u00fct\u00fcn bu canl\u0131 t\u00fcrlerini hayalinizden ge\u00e7iriniz. Bunlar ne say\u0131labilirler ve ne de istatistikleri tutulabilir. Ama onlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin bilgi, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kat\u0131nda oldu\u011fu gibi, hepsinin beslenmesi, ge\u00e7imlerinin sa\u011flanmas\u0131 da y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n garantisi alt\u0131ndad\u0131r. O onlar\u0131n nerelerde bar\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131, nerelerde sakland\u0131klar\u0131n\u0131, nerelerden gelip nerelere gittiklerini bilir. Bu canl\u0131lar\u0131n her biri O&#8217;nun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 belirleyici, hassas bilgisinin sat\u0131rlar\u0131nda yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu tablo, O&#8217;nun yarat\u0131klara ili\u015fkin bilgisini ak\u0131l almaz ayr\u0131nt\u0131lar d\u00fczeyinde canland\u0131ran bir tablodur. \u0130nsan bu tabloyu, insana \u00f6zg\u00fc hayal\u0131 ile tasavvur etmeye kalk\u0131\u015f\u0131nca \u00fcrpertiye kap\u0131l\u0131r, deh\u015fetten t\u00fcyleri diken diken olur.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan y\u00fcce Allah bu yarat\u0131klar\u0131 sadece bilmekle yetinmiyor, ayr\u0131ca insan\u0131n tasavvur etmekten bile aciz oldu\u011fu bu korkun\u00e7 kalabal\u0131k i\u00e7indeki her canl\u0131 tekinin beslenmesini, ge\u00e7imini de takdir ediyor. Bu bir ba\u015fka a\u015famad\u0131r. \u0130nsan hayali bunu tasavvur etmekten, bir \u00f6nceki tabloya g\u00f6re, daha da acizdir. Bunlar\u0131 tasavvur edebilmek i\u00e7in mutlaka y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n g\u00f6nderece\u011fi \u00f6zel bir ilhama muhta\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah yery\u00fcz\u00fcnde hareket eden bu korkun\u00e7 kalabal\u0131\u011f\u0131 beslemeyi \u00f6zg\u00fcr iradesi ile \u00fcstlenmi\u015ftir. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn bu canl\u0131lar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek imk\u00e2nlarla donatm\u0131\u015f, ayr\u0131ca bu canl\u0131lar\u0131 s\u00f6zkonusu imk\u00e2nlardan \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yararlanarak besinlerini sa\u011flayacak yetenekte yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kimi canl\u0131lar besinlerini yal\u0131n, hammadde bi\u00e7iminde, kimi tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn bi\u00e7iminde, kimi end\u00fcstriyel mamuller bi\u00e7iminde ve kimisi de sentetik maddeler halinde al\u0131rlar. Bilimin ve teknolojinin geli\u015fimine paralel olarak bir\u00e7ok besin maddesi \u00fcretme ve haz\u0131rlama y\u00f6ntemleri ke\u015ffediliyor. Hatta baz\u0131 canl\u0131lar besinlerini sindirilmi\u015f besin maddelerinden \u00e7\u0131kan, \u00f6z\u00fcmlenmi\u015f haz\u0131r kan bi\u00e7iminde sa\u011flarlar. Pire ve sivrisinek gibi.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n evreni g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, bildi\u011fimiz gibi yaratmas\u0131na ili\u015fkin hikmetine ve rahmetine uygun d\u00fc\u015fen \u015fekil i\u015fte budur. Allah, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 \u00e7e\u015fitli yeteneklerle ve g\u00fc\u00e7lerle donatarak yaratt\u0131. \u00d6zellikle insan\u0131, onu yery\u00fcz\u00fcndeki halifesi, temsilcisi olarak ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ona analiz ve sentez yapabilme yetene\u011fi, \u00fcretme ve kalk\u0131nma g\u00fcc\u00fc, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirebilme ve sosyal hayat\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirme yetene\u011fi ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. Yaln\u0131z insan, besin maddelerini sa\u011flarken kendisi bu maddelerin ve sentetik \u00fcr\u00fcnlerin hi\u00e7birini yaratm\u0131yor. Sadece evrenin birikimlerinden yararlanarak yeni bile\u015fimler meydana getiriyor. Bu evrensel birikimleri, \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7ler ve enerjiler bi\u00e7iminde yaratan y\u00fcce Allah&#8217;d\u0131r. \u0130nsan, Allah&#8217;\u0131n koydu\u011fu evrensel yasalar yard\u0131m\u0131 ile bu evrenin b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n yarar\u0131na a\u00e7\u0131k olan \u00e7e\u015fitli birikimlerini ve besin kaynaklar\u0131n\u0131 hizmetine sunuyor.<\/p>\n<p>Baz\u0131 insanlar san\u0131yorlar ki, herkes i\u00e7in \u00f6nceden belirlenmi\u015f, ki\u015fiye \u00f6zel bir r\u0131zk vard\u0131r. Bu r\u0131z\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u011fl\u0131 de\u011fildir, hi\u00e7bir engel onun ele ge\u00e7mesini erteleyemez, ferdin ne yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f\u0131 ve ne de tembelli\u011fi onun kaybedilmesine yola\u00e7amaz. Biz yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z ile b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylemek istemiyoruz. \u00d6yle olsayd\u0131, yap\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 emretti\u011fi ve evrensel yasal sisteminin bir par\u00e7as\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131 sebeplerin ne fonksiyonu kal\u0131rd\u0131? S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz yetenekleri ve enerjileri canl\u0131 varl\u0131klara sunmas\u0131n\u0131n ne anlam\u0131 kal\u0131rd\u0131? Sosyal hayat d\u00fczeyi, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n bilgisinde belirlenen doru\u011funa nas\u0131l ula\u015fabilecek? Oysa insan bu alandaki fonksiyonunu yerine getirsin diye, yery\u00fcz\u00fcnde Allah&#8217;\u0131n halifesi, temsilcisi olarak g\u00f6revlendirilmedi mi?<\/p>\n<p>Her canl\u0131 yarat\u0131\u011f\u0131n bir r\u0131zk\u0131 vard\u0131r. Bu do\u011fru. Fakat bu r\u0131z\u0131k bu evrenin \u00e7e\u015fitli yerlerinde sakl\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n evrensel yasalar\u0131 uyar\u0131nca emek harcanarak \u00fcretilmesi, kullan\u0131l\u0131r hale getirilmesi planlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7 kimse bo\u015f oturup bu r\u0131zk\u0131n kendili\u011finden aya\u011f\u0131na gelmesini beklememelidir. Herkes biliyor ki, g\u00f6kten ne alt\u0131n ve ne de g\u00fcm\u00fc\u015f ya\u011far. Fakat g\u00f6kler ve yery\u00fcz\u00fc b\u00fct\u00fcn canl\u0131lara yetecek miktardaki besin kaynaklar\u0131n\u0131 yap\u0131lar\u0131nda ta\u015f\u0131rlar. Bu canl\u0131 varl\u0131klar, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n yasalar\u0131 uyar\u0131nca s\u00f6zkonusu besin kaynaklar\u0131n\u0131n pe\u015finden ko\u015ftuklar\u0131 taktirde, hi\u00e7 kimse eli bo\u015f d\u00f6nmez, eme\u011fi havaya gitmez, r\u0131zk\u0131n\u0131n uza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmez.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z bir de iyi-temiz kazan\u00e7 ile k\u00f6t\u00fc-kirli kazan\u00e7 vard\u0131r. Her iki kazan\u00e7 t\u00fcr\u00fc de \u00e7al\u0131\u015fma ve emek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde edilir, ama bunlar hem t\u00fcr ve nitelik bak\u0131m\u0131ndan, hem de kendilerinden yararlanmay\u0131 izleyecek ak\u0131bet bak\u0131m\u0131ndan birbirlerinden farkl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Az yukardaki direktif i\u00e7erikli ayette &#8220;iyi r\u0131z\u0131k&#8221;tan &#8220;mutlu ya\u015fatan ge\u00e7im&#8221;den s\u00f6z edildikten sonra bu ayette canl\u0131lar\u0131n ve bu canl\u0131lar\u0131n r\u0131z\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fcndeme getirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ince anlam dikkatlerimizden ka\u00e7mamal\u0131, bu ikisi aras\u0131ndaki ili\u015fki akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kmamal\u0131d\u0131r. Kur&#8217;an&#8217;\u0131n &#8220;muhkem&#8221; ve uyumlu ayetleri, b\u00f6ylesine dikkat \u00e7ekici \u00fcslup ve konu inceliklerini hi\u00e7bir zaman ka\u00e7\u0131rmaz, bu konu ve \u00fcslup kaynakl\u0131 uyar\u0131lar\u0131n ortak katk\u0131s\u0131 ile ayetler grubunun \u00f6zel atmosferi olu\u015fturulur.<\/p>\n<p>Bu iki ayet, insanlara ger\u00e7ek Rabblerini tan\u0131tman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 ad\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturuyorlar. \u0130nsanlar bu ayetlerde tan\u0131t\u0131lan y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ortaks\u0131z egemenli\u011fini benimsemelidirler, yani s\u0131rf O&#8217;na kulluk sunmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, bilgisi ile b\u00fct\u00fcn yarat\u0131klar\u0131n\u0131 ku\u015fatan bir bilgindir. Yine O, hi\u00e7bir canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7 b\u0131rakmayan bir r\u0131z\u0131k&#8217; vericidir. \u0130nsanlar ile yarat\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkinin kurulabilmesi i\u00e7in, insanlar\u0131n kulluklar\u0131n\u0131 yarat\u0131c\u0131,r\u0131z\u0131k verici, her \u015feyi bilen ve her \u015feyi avucunun i\u00e7inde tutan Allah&#8217;a sunmalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n y\u00fcce Allah&#8217;\u0131 bu nitelikleri ile tan\u0131malar\u0131 gereklidir.<\/p>\n<p><strong>ALLAH&#8217;IN E\u015eS\u0130Z KUDRET\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Sonraki ayetlerde insanlara Rabbleri tan\u0131t\u0131lmaya devam ediliyor, O&#8217;nun g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve hikmetinin izlerine dikkatleri \u00e7ekiliyor. Bu izler, \u00f6ncelikle g\u00f6klerin ve yerin belirli s\u00fcreler, belirli zaman birimleri i\u00e7inde belirli bir d\u00fczende yarat\u0131lmas\u0131 olgusunda irdeleniyor. Bu belirli s\u00fcreler ile belirli d\u00fczen \u00f6zel bir hikmete dayan\u0131r. Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayette bu olgular ile yeniden dirilme, hesaba \u00e7ekilme, davran\u0131\u015flar ve kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f kuruluyor; birinci grup olgular, ikinci gruptaki olgular\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor.<br \/>\n<strong>7- Sizi s\u0131navdan ge\u00e7irerek hanginizin daha iyi i\u015fler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirlemek i\u00e7in g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratan O&#8217;dur. Bu yarat\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda O&#8217;nun Ar\u015f&#8217;\u0131 su \u00fczerinde idi. B\u00f6yleyken e\u011fer k\u00e2firlere &#8220;\u00d6ld\u00fckten sonra dirileceksiniz&#8221; diyecek olsan, &#8220;Bu iddia, apa\u00e7\u0131k bir b\u00fcy\u00fcden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir&#8221; diyeceklerdir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;G\u00f6klerin ve yerin alt\u0131 g\u00fcnde yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131&#8221; olgusundan Yunus suresinde s\u00f6zetmi\u015ftik. Burada bu olgu, evrensel d\u00fczenin dayand\u0131\u011f\u0131 sistem ile insan hayat\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 sistem aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 vurgulamak i\u00e7in g\u00fcndeme getiriliyor. Ayeti okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Sizi s\u0131navdan ge\u00e7irerek hanginizin daha iyi i\u015fler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirlemek i\u00e7in&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yunus suresinde yeralan &#8220;G\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131&#8221;na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klaman\u0131n yan\u0131nda burada dikkatlerimizi \u00e7eken yenilik &#8220;&#8230;O&#8217;nun Ar\u015f&#8217;\u0131 su \u00fczerinde idi.&#8221; c\u00fcmleci\u011fidir. Bu c\u00fcmleden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, g\u00f6klerin ve yerin yarad\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda, yani bu iki evrensel kesimin bilinen son \u015fekilleri ile varl\u0131k alan\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda su vard\u0131 ve y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n Ar\u015f&#8217;\u0131 bu su \u00fczerinde idi.<\/p>\n<p>Peki bu nas\u0131l varolmu\u015ftu? Neredeydi? Hangi halde idi? Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n Ar\u015f&#8217;\u0131 bu suyun \u00fczerinde nas\u0131l duruyordu? Bunlar okudu\u011fumuz ayetin de\u011finmedi\u011fi &#8220;fazlal\u0131k&#8221;lar, konu d\u0131\u015f\u0131 sorulard\u0131r. Haddini bilen hi\u00e7bir tefsir bilgini ayetin anlam\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak bu bilinmezin, bu gayb konusunun karanl\u0131\u011f\u0131na dalamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu mesele hakk\u0131nda bilgi edinebilece\u011fimiz elimizdeki tek kaynak bu ayettir, bu ayetin s\u0131n\u0131rl\u0131 i\u00e7eri\u011fidir.<\/p>\n<p>&#8220;Bilimsel&#8221; denen teorileri Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ayetlerini do\u011frulamak i\u00e7in kan\u0131t olarak kullanmam\u0131z do\u011fru de\u011fildir. Hatta ayetlerin zorlamas\u0131z anlamlar\u0131 ile bu teoriler uyu\u015fsa; b\u00e2\u011fda\u015fsa da bu do\u011frulama giri\u015fimi yine de yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc &#8220;bilimsel&#8221; teoriler s\u00fcrekli de\u011fi\u015fme, ba\u015fa\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6nmeye a\u00e7\u0131kt\u0131rlar. Bilginler ne zaman yeni bir &#8220;hipotez&#8221; bulurlar da bu yeni hipotezin evrensel olgular\u0131 a\u00e7\u0131klamada eski teorinin dayana\u011f\u0131 olan hipotezden daha yararl\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131rlarsa, \u00f6nsezileri ile bu sonuca ula\u015f\u0131rlarsa eldeki teorileri bir kenara b\u0131rak\u0131rlar.<\/p>\n<p>Oysa Kur&#8217;an ayetleri \u00f6zleri itibar\u0131 ile do\u011frudurlar. Onlar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fe ilmi ara\u015ft\u0131rmalar, ister ermi\u015f olsunlar, ister ermemi\u015f olsunlar, farketmez. Ayr\u0131ca bilimsel ger\u00e7ek ile bilimsel teori aras\u0131nda da fark vard\u0131r. Bilimsel ger\u00e7ek, her zaman i\u00e7in ihtimali bir nitelik ta\u015f\u0131r, kesinlik ifade etmez, ama denenmeye daima a\u00e7\u0131kt\u0131r. Oysa bilimsel teori, bir ya da birka\u00e7 evrensel olguyu a\u00e7\u0131klayan bir hipoteze dayan\u0131r ve bu hipotez de\u011fi\u015fmeye, ba\u015fkas\u0131na yerini b\u0131rakmaya, ba\u015fa\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6nmeye her zaman i\u00e7in a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bundan dolay\u0131 ne Kur&#8217;an, hipoteze dayand\u0131r\u0131labilir ve ne de Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ayetlerine dayal\u0131 hipotezler ortaya at\u0131labilir. Hipotezin yolu, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n yolundan, onun yararl\u0131l\u0131k alan\u0131, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n etki alan\u0131ndan ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n<p>Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ayetleri konusunda &#8220;bilimsel&#8221; teorilerin onay\u0131 aramak psikolojik bir bozgundur. Kur&#8217;an&#8217;a y\u00f6nelik iman\u0131n, i\u00e7inde ne varsa hepsinin do\u011fru oldu\u011funa, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan g\u00f6nderildi\u011fine ili\u015fkin kesin inanc\u0131n ciddiyetinden \u015f\u00fcphe ettirir. Bu psikolojik bozgun &#8220;bilim&#8221; taraf\u0131ndan ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131lman\u0131n, ona do\u011fal alam\u0131 a\u015facak oranda b\u00fcy\u00fck yetki tan\u0131man\u0131n sonucudur. Oysa bilime, ancak kendi alan\u0131nda g\u00fcvenilebilir, ancak bu alandaki s\u00f6zleri onaylanabilir. Buna g\u00f6re kim Kur&#8217;an&#8217;\u0131 &#8220;bilim&#8221;le ba\u011fda\u015ft\u0131rmak yolu ile bu y\u00fcce kitaba ve bu inan\u00e7 sistemine hizmet etti\u011fini ve iman\u0131 peki\u015ftirdi\u011fini san\u0131yorsa, bu t\u00fcr bir psikolojik bozgunun vicdan\u0131ndaki ayak seslerini farketmelidir. Peki\u015fmek, yerine oturmak i\u00e7in insan kaynakl\u0131 bilimin s\u00f6yleyece\u011fi s\u00f6z\u00fc bekleyen iman, g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gereken bir imand\u0131r. Kur&#8217;an, as\u0131ld\u0131r. Bilimsel teoriler ister ona uyarlar, ister ters d\u00fc\u015ferler, farketmez.<\/p>\n<p>Deneysel bilimin ortaya koydu\u011fu ger\u00e7eklere gelince, bunlar\u0131n alan\u0131 Kur&#8217;an&#8217;\u0131n alan\u0131ndan farkl\u0131 ve ba\u015fkad\u0131r. Kur&#8217;an bu alan\u0131 insan akl\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. O bu alanda tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve deneylerinin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ortaya koyabilir.<\/p>\n<p>\u00dcstelik Kur&#8217;an, bu akl\u0131 geli\u015ftirmeyi; onun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, sapmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, esenli\u011fini korumay\u0131 \u00fcstlenmi\u015f; onu saplant\u0131lar\u0131n, masallar\u0131n ve hurafelerin bask\u0131lar\u0131ndan uzak tutmay\u0131 kendine g\u00f6rev bilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131s\u0131ra Kur&#8217;an akl\u0131n sapmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, serbestli\u011fini, esenlik ve faaliyet i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 garanti eden bir hayat d\u00fczeni kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kur&#8217;an bu noktadan sonra akl\u0131 kendi alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere serbest b\u0131rakm\u0131\u015f, deneysel y\u00f6ntemden yararlanarak g\u00f6reli, pratik ger\u00e7eklere ula\u015fmas\u0131n\u0131 beklemi\u015ftir. Ayr\u0131ca Kur&#8217;an, say\u0131l\u0131 birka\u00e7 \u00f6rnek d\u0131\u015f\u0131nda bilimsel ger\u00e7ekleri g\u00fcndeme getirmemi\u015ftir. Bu istisnalara \u015funlar misal g\u00f6sterilebilir: Bu hayat\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r ve b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ortak maddesidir. B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar, erkek ve di\u015fi t\u00fcrlerden olu\u015fmu\u015f \u00e7iftlerden meydana gelir. Hatta kendi kendine d\u00f6llenen bitkiler bile erkek ve di\u015fi h\u00fccreleri yap\u0131lar\u0131nda ta\u015f\u0131rlar. \u0130\u015fte Kur&#8217;an&#8217;\u0131n ayetlerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilen bunlar gibi birka\u00e7 tane daha bilimsel ger\u00e7ek vard\u0131r.<\/p>\n<p>Araya koydu\u011fumuz bu a\u00e7\u0131klamadan sonra tekrar okudu\u011fumuz ayete d\u00f6nerek onun as\u0131l alan\u0131 olan inan\u00e7 sistemini yap\u0131land\u0131rma ve hayata y\u00f6n verme alan\u0131ndaki mesajlar\u0131n\u0131 izleyelim:<\/p>\n<p>&#8220;Sizi s\u0131navdan ge\u00e7irerek hanginizin daha iyi i\u015fler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirlemek i\u00e7in g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratan O&#8217;dur. Bu yarat\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda O&#8217;nun Ar\u015f&#8217;\u0131 su \u00fczerinde idi.&#8221;<\/p>\n<p>Evet, &#8220;O, g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yaratt\u0131.&#8221; Bu c\u00fcmleden sonra anlam bak\u0131m\u0131ndan varl\u0131klar\u0131n\u0131 hissettiren, fakat somut olarak sat\u0131rlar aras\u0131nda yeralmayan, ama en son c\u00fcmlenin anlamlar\u0131na de\u011finerek fiilen varolmalar\u0131n\u0131 gereksiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok c\u00fcmle vard\u0131r. Buna g\u00f6re ayetin geni\u015fletilmi\u015f anlam\u0131 \u015f\u00f6yle olur: Allah, g\u00f6kleri ve yeri bu s\u00fcre i\u00e7inde yaratt\u0131. Ama\u00e7, g\u00f6klerin ve yerin insan soyunun ya\u015famas\u0131 i\u00e7in elveri\u015fli ve donan\u0131ml\u0131 olmas\u0131d\u0131r. O sizi yaratt\u0131 ve yerle g\u00f6klerin yararl\u0131 taraflar\u0131n\u0131 emrinize sundu. O, b\u00fct\u00fcn evrene tek ba\u015f\u0131na egemendir. Ama\u00e7 &#8220;sizi s\u0131navdan ge\u00e7irerek hanginizin iyi i\u015fler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirlemek&#8221;tir. Ayeti okurken edindi\u011fimiz izlenime g\u00f6re g\u00f6klerin ve yerin alt\u0131 g\u00fcnde yarat\u0131lmas\u0131, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n evrenin t\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki kesin egemenli\u011fi ile birlikte, insanlar\u0131 s\u0131navdan ge\u00e7irmek i\u00e7indir. Bu ifade bi\u00e7imi, s\u00f6zkonusu &#8220;s\u0131navdan ge\u00e7irilme&#8221; olgusunun konumunu y\u00fcceltiyor, insanlara \u00f6nemli olduklar\u0131 ve ge\u00e7irdikleri s\u0131nav\u0131n da son derece ciddi oldu\u011fu mesaj\u0131n\u0131 veriyor.<\/p>\n<p>Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131, nas\u0131l bu yery\u00fcz\u00fcn\u00fc ve g\u00f6kleri insan denen bu canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015famas\u0131na elveri\u015fli imk\u00e2nlar\u0131 ile donatt\u0131 ise, bu canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fc de \u00e7e\u015fitli yeteneklerle ve g\u00fc\u00e7lerle donatt\u0131. Onun f\u0131trat\u0131n\u0131, yap\u0131sal \u00f6z\u00fcn\u00fc evrene egemen olan yasalarla uyumlu yaratt\u0131. Bunun yan\u0131s\u0131ra ona hayat s\u00fcrecinde bir serbestlik alan\u0131 tan\u0131d\u0131. \u0130nsan bu serbesti sayesinde do\u011fru yola da sap\u0131k yola da y\u00f6nelebilir. E\u011fer do\u011fru yolu se\u00e7erse Allah kendisini destekler, elinden tutar; e\u011fer e\u011fri yolu tercih ederse bu yolda da Allah&#8217;\u0131n yard\u0131m\u0131ndan yararlan\u0131r. Allah insanlar\u0131 s\u0131navdan ge\u00e7irerek hangisinin daha iyi i\u015fler yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemek \u00fczere onlar\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131nda serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131navdaki amac\u0131 insanlar\u0131n ne yapacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, onlar\u0131n ne yapacaklar\u0131n\u0131 ba\u015ftan biliyor. Onlar\u0131 s\u0131navdan ge\u00e7irmekteki amac\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n i\u015flenmi\u015f halde ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131 ve insanlar\u0131n O&#8217;nun iradesi ve adaleti uyar\u0131nca bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 almalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan dolay\u0131 bu hava i\u00e7inde yeniden dirili\u015fin, hesaba \u00e7ekilmenin ve davran\u0131\u015flara kar\u015f\u0131l\u0131klar bi\u00e7ilmesinin yalanlanmas\u0131, tuhaf ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bulunuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131navdan ge\u00e7irilmenin, g\u00f6klerin ve yerin yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131, evrensel d\u00fczende varolu\u015f yasas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir yeri oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu yalanlay\u0131c\u0131lar &#8220;d\u00fc\u015f\u00fcncesiz ve evrenin olu\u015fumunda gizlenen b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ekleri kavrayamam\u0131\u015f, kimseler olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar. Bu y\u00fczden tuhaf g\u00f6rd\u00fckleri bu ger\u00e7eklerle ans\u0131z\u0131n y\u00fczy\u00fcze geliyorlar&#8221; ve s\u00fcrprizle kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n pani\u011fine kap\u0131l\u0131yorlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;B\u00f6yleyken e\u011fer k\u00e2firlere `\u00d6ld\u00fckten sonra dirileceksiniz&#8217; diyecek olsan, `Bu iddia, apa\u00e7\u0131k bir b\u00fcy\u00fcden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir&#8217; diyeceklerdir.&#8221;<\/p>\n<p>Ne kadar tuhaf, ne kadar garip ve ayetin daha \u00f6nceki c\u00fcmlelerinde yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ne kadar yalan, ne kadar dayanaks\u0131z bir s\u00f6z!<\/p>\n<p><strong>M\u00dc\u015eR\u0130KLER\u0130N \u015eA\u015eKINLI\u011eI<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fc\u015friklerin \u00f6l\u00fcmden sonraki dirili\u015fe ili\u015fkin tutumlar\u0131, bu olgunun evrensel yasalarla ili\u015fkili oldu\u011fundan habersiz olu\u015flar\u0131 d\u00fcnya azab\u0131na ili\u015fkin tav\u0131rlar\u0131na benzer. Onlar d\u00fcnya azab\u0131n\u0131n bir an \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmesini isterler, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ezeli hikmeti bu azab\u0131n belirli bir s\u00fcrenin sonuna ertelenmesini gerektirdi\u011fi zaman &#8220;Niye gecikti?&#8221; sorusunu sorarlar.<br \/>\n<strong> 8- &#8220;E\u011fer onlar\u0131n azab\u0131n\u0131 belirli bir s\u00fcrenin sonuna ertelersek, `Bu azab\u0131 bizden al\u0131koyan nedir?&#8217; derler. Haberleri olsun ki, azab\u0131m\u0131zla y\u00fczy\u00fcze geldiklerinde onu hi\u00e7 kimse ba\u015flar\u0131ndan savamaz, b\u00f6ylece alay konusu ettikleri ak\u0131betin pen\u00e7esine d\u00fc\u015ferler. &#8220;<\/strong><\/p>\n<p>Eski \u00e7a\u011flardaki baz\u0131 milletler, y\u00fcce Allah&#8217;dan gelen bir azapla toplu k\u0131r\u0131ma u\u011fruyorlard\u0131. Bu toplu k\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131c\u0131 azap, istekleri \u00fczerine kendilerine mucizeler g\u00f6steren peygamberlerini, bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc kan\u0131tlara ra\u011fmen yalanlamaya devam etmeleri \u00fczerine ba\u015flar\u0131na iniyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemlerin peygamberlik misyonlar\u0131, belirli bir zaman kesiti ile s\u0131n\u0131rl\u0131 idi, yani belirli milletlere ve bu milletlerin belirli ku\u015faklar\u0131na hitap ediyordu. O d\u00f6nemdeki peygamberlerin g\u00f6sterdikleri mucizeler de \u00f6yleydi, yani onlar\u0131 sadece peygamberlerin muhatap ald\u0131klar\u0131 ku\u015faklar g\u00f6rebiliyordu. Bu mucizeler daha sonraki ku\u015faklar taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclecek bi\u00e7imde kal\u0131c\u0131 ve s\u00fcrekli de\u011fillerdi. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131, ilerdeki ku\u015faklar\u0131n onlara, s\u00f6zkonusu ilk ku\u015faktan daha \u00e7ok inanmalar\u0131 beklenebilirdi.<\/p>\n<p>Bizim peygamberimize gelince, O&#8217;nun misyonu, t\u00fcm peygamberlik misyonlar\u0131n\u0131n sonuncusudur. B\u00fct\u00fcn milletlere ve bu milletlerin b\u00fct\u00fcn ku\u015faklar\u0131na seslenir. O&#8217;nun g\u00f6sterdi\u011fi mucize de somut de\u011fil, soyut bir mucizedir, kal\u0131c\u0131 ve s\u00fcrekli olmaya elveri\u015flidir. Kendisinden sonraki ku\u015faklar\u0131n onu incelemesi ve bir\u00e7ok ku\u015faklar\u0131n ona iman etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bundan dolay\u0131 bu \u00fcmmeti, toplu k\u0131y\u0131ma u\u011frat\u0131c\u0131 bir azapla cezaland\u0131rmay\u0131 uygun g\u00f6rmedi, sadece belirli fertleri, belirli zamanlarda fel\u00e2ketlerle cezaland\u0131rmakla yetindi. Daha \u00f6nce kendilerine kitap verilmi\u015f olan yahudi ve hristiyan \u00fcmmetleri hakk\u0131nda da ayn\u0131 kural i\u015fletildi. Onlar da toplu k\u0131r\u0131m nitelikli bir azaba u\u011frat\u0131lmad\u0131lar.<\/p>\n<p>Fakat m\u00fc\u015frikler cahildirler, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ni\u00e7in insan\u0131 kendi yolunu serbest iradesi ile belirleyebilecek yetenekte yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu ilkeye ili\u015fkin ilahi yasalar\u0131n hikmetini bilmezler, bunun yan\u0131s\u0131ra g\u00f6klerin ve yerin insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, geli\u015fmesine ve s\u0131navdan ge\u00e7mesine elveri\u015fli bi\u00e7imde yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n h\u00eekmetinden de haberdar de\u011fildirler. Bu cahillikleri y\u00fcz\u00fcnden \u00f6l\u00fcmden sonraki dirili\u015fi ink\u00e2r ederler. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n, peygamberlik misyonlar\u0131na, mucizelere ve d\u00fcnyada toplu k\u0131r\u0131ma yola\u00e7\u0131c\u0131 azaplara ili\u015fkin yasalar\u0131ndan habersiz olduklar\u0131 i\u00e7in, kendilerine y\u00f6nelik d\u00fcnya azab\u0131 belirli y\u0131llar\u0131n ya da g\u00fcnlerin sonuna ertelendi\u011finde, hemen sormaya ba\u015flarlar: &#8220;Azab\u0131m\u0131z\u0131 bizden al\u0131koyan fakt\u00f6r nedir?&#8221; &#8220;Ba\u015f\u0131m\u0131za gelece\u011fi s\u00f6ylenen azap niye ertelendi?&#8221; Onlar y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n hikmetini ve rahmetini kavrayam\u0131yorlar. Oysa bu azapla ..y\u00fczy\u00fcze geldiklerinde onu hi\u00e7 kimse ba\u015flar\u0131ndan savamaz, bu sorular\u0131n\u0131n ve bu hafife almalar\u0131n\u0131n kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 alayc\u0131 tutumlar\u0131n\u0131n cezas\u0131 olarak, ilahi azap taraf\u0131ndan \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fat\u0131l\u0131rlar. Okuyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Haberleri olsun ki, azab\u0131m\u0131zla y\u00fczy\u00fcze geldiklerinde onu hi\u00e7 kimse ba\u015flar\u0131ndan savamaz. B\u00f6ylece alay konusu ettikleri ak\u0131betin pen\u00e7esine d\u00fc\u015ferler.&#8221;<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir m\u00fc&#8217;min kimse, akl\u0131ba\u015f\u0131nda hi\u00e7bir ciddi kimse, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n azab\u0131 bir an \u00f6nce gelsin istemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu azap e\u011fer gecikirse bunda hikmet ve rahmet vard\u0131r. B\u00f6ylece iman etmeye haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olan kimse o f\u0131rsattan yararlanarak iman eder.<\/p>\n<p>Mesel\u00e2 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n, azab\u0131n\u0131 Kurey\u015fli m\u00fc\u015friklerden uzak tuttu\u011fu o &#8220;m\u00fchlet&#8221; d\u00f6neminde nice kimseler m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flar, hem de iyi birer m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flar, girdikleri s\u0131navlardan al\u0131nlar\u0131n\u0131n ak\u0131 ile \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bilmi\u015flerdir. Nice k\u00e2fir \u00e7ocuklar\u0131 ve torunlar\u0131na en verimli y\u0131llar\u0131n\u0131 \u0130sl\u00e2m\u0131n kuca\u011f\u0131nda ya\u015famak nasip olmu\u015ftur. Bu iki sebep, bu ertelemenin bizim g\u00f6rebildi\u011fimiz birka\u00e7 sebebidir. G\u00f6remedi\u011fimiz hikmetlerin neler oldu\u011funu ise yaln\u0131z y\u00fcce Allah bilir. Fakat k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve aceleci yap\u0131da olan insanlar bu t\u00fcr inceliklerden habersizdirler.<\/p>\n<p>DUYGULARDA YAPILAN GEZ\u0130NT\u0130<\/p>\n<p>M\u00fc\u015friklerin, ilahi azab\u0131n bir an \u00f6nce ba\u015flar\u0131na gelmesine y\u00f6nelik istekleri m\u00fcnasebeti ile bir sonraki ayet, insan denen bu tuhaf yarat\u0131\u011f\u0131n duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131n labirentlerine dal\u0131yor. O duygu d\u00fcnyas\u0131, o insan vicdan\u0131 ki, imanla donanmad\u0131k\u00e7a durulam\u0131yor, huzura ve istikrara kavu\u015fam\u0131yor.<br \/>\n<strong>9- E\u011fer insana \u00f6nce rahmetlerimizi tatt\u0131r\u0131p sonra onu elinden alsak, o mutsuz bir nank\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>10- E\u011fer insan\u0131n ba\u015f\u0131na gelen bir s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kendisine mutluluk tatt\u0131racak olursak, kesinlikle &#8220;K\u00f6t\u00fc g\u00fcnler art\u0131k geride kald\u0131&#8221; diyecektir. \u0130nsan ger\u00e7ekten kendini be\u011fenmi\u015f bir \u015f\u0131mar\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>11- Yaln\u0131z s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde sabreden ve iyi ameller i\u015fleyenler bu iki kategorinin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131rlar; onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanma ve b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcl bekliyor.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ayetlerin olu\u015fturdu\u011fu tablo, \u015fu k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve aceleci yap\u0131l\u0131 insan\u0131 asl\u0131na uygun bi\u00e7imde tasvir ediyor, onu t\u0131pat\u0131p tan\u0131t\u0131yor bize. \u0130nsan denen bu yarat\u0131k i\u00e7inde bulundu\u011fu an\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor. Bu an\u0131n ge\u00e7ici \u015fartlar\u0131 onu azd\u0131r\u0131yor, ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bu y\u00fczden ne ge\u00e7mi\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve ne de gelecek hakk\u0131nda kafa yoruyor. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra hay\u0131rdan, iyilikten umut kesmeye son derece yatk\u0131nd\u0131r, elindeki nimeti kaybeder-etmez, hemen nank\u00f6r kesilir. Oysa elindeki o nimet, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n kendisine y\u00f6nelik, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131 idi. Yine bu insan denen varl\u0131\u011f\u0131n akl\u0131 bir kar\u0131\u015f havadad\u0131r, s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 atlat\u0131p rahatl\u0131\u011fa ge\u00e7er ge\u00e7mez hemen \u015f\u0131mar\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131ya katlan\u0131p sabretmez, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n rahmetini umutla beklemez, s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n ge\u00e7ece\u011fine dair i\u00e7inde iyimserlik beslemez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k nimete konunca sevincinde ve \u00f6v\u00fcnmesinde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmaz, bu nimetin bir g\u00fcn elinden gidece\u011fini hi\u00e7 hesap etmez. Son ayeti c\u00fcmle c\u00fcmle okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Yaln\u0131z s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde sabredenler m\u00fcstesna.&#8221;<\/p>\n<p>Bunlar s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde sabrettikleri gibi, nimetli g\u00fcnlerde de sabretmi\u015flerdir. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131lara katlan\u0131rlar. B\u00f6yle d\u00f6nemlerde di\u015flerini s\u0131karak erkeklik g\u00f6sterirler, kendilerini zay\u0131f ve d\u00fc\u015fk\u00fcn g\u00f6stermek istemezler. Fakat nimetli g\u00fcnlerde sab\u0131rl\u0131 davranarak gurura kap\u0131lmayan, \u015f\u0131marmayan insanlar\u0131n oran\u0131 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;&#8230;Ve iyi ameller i\u015fleyenler.&#8221;<\/p>\n<p>Her iki durumda iyi i\u015fler yapanlar. Yani s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde \u00e7ektikleri s\u0131k\u0131nt\u0131lara g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu ile katlananlar, sab\u0131rl\u0131 davrananlar; buna kar\u015f\u0131l\u0131k nimete konduklar\u0131nda \u015f\u00fckredenler ve ba\u015fkalar\u0131na iyilik edenler. \u0130\u015fte onlar:<\/p>\n<p>&#8220;Onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flama ve b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcl bekliyor.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ba\u011f\u0131\u015flanmay\u0131 ve b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcl\u00fc s\u0131k\u0131nt\u0131lara kar\u015f\u0131 sabrettikleri ve sevindirici g\u00fcnlerde \u015f\u00fckrettikleri i\u00e7in haketmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>\u0130nsan nefsini, k\u00e2firli\u011fin g\u00f6stergesi olan s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerdeki umutsuzluktan ve fas\u0131kl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6stergesini olu\u015fturan rahat g\u00fcnlerindeki \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131ktan koruyan tek fakt\u00f6r, iyi amellerde somutla\u015fan ciddi imand\u0131r. B\u00f6yle bir iman, insan kalbini s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde de nimetli g\u00fcnlerde de ayn\u0131 do\u011frultuda tutar, onu her iki durumda da y\u00fcce Allah&#8217;a ba\u011flar; ne s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n darbeleri alt\u0131nda sars\u0131lmas\u0131na, burkulmas\u0131na meydan verir ve ne de nimetlerin oluk oluk akt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde b\u00f6b\u00fcrlenmesine, kabarmas\u0131na izin verir. Her iki durum da m\u00fc&#8217;min hesab\u0131na ayr\u0131 birer hay\u0131rd\u0131r. Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- buyurdu\u011fu gibi b\u00f6yle bir durum, b\u00f6yle \u00e7ift bir mutluluk sadece m\u00fc&#8217;minler i\u00e7in s\u00f6zkonusudur.<\/p>\n<p><strong>CAH\u0130LLER\u0130N \u0130NAT\u00c7ILI\u011eI<\/strong><\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fc edilen m\u00fc\u015frikler, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n hikmetinden ve evrenin yasalar\u0131ndan habersizdirler. Bunlar k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, gafil, \u00e7abucak umutsuzlu\u011fa kap\u0131lan, nank\u00f6r, kendilerini be\u011fenmi\u015f, ak\u0131llar\u0131 bir kar\u0131\u015f havada kimselerdir. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n peygamberleri g\u00f6ndermesindeki hikmeti kavramazlar, bunun sonucu olarak peygamberin melek olmas\u0131n\u0131 ya da melek e\u015fli\u011finde gelmesini isterler. Peygamberlik misyonunun de\u011ferini anlamazlar, bu y\u00fczden Peygamberin yan\u0131nda hazine getirmesini isterler. \u0130\u015fte yalanlamakta ve inat\u00e7\u0131l\u0131kta alabildi\u011fine \u0131srarl\u0131 davranan bu ke\u00e7i inatl\u0131 ink\u00e2rc\u0131lar var ya? Ey Peygamber, acaba sen onlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yap\u0131yorsun?<br \/>\n<strong>12- M\u00fc\u015friklerin &#8220;Muhammed&#8217;e g\u00f6kten bir hazine inseydi ya, ya da kendisi ile birlikte bir melek gelseydi ya&#8221;\u015feklindeki s\u00f6zleri can\u0131n\u0131 s\u0131kabilir ve bu y\u00fczden sana indirdi\u011fimiz vahyin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc onlara duyurmaktan vazge\u00e7ebilirsin. Oysa sen sad\u00e8ce bir uyar\u0131c\u0131s\u0131n. Her \u015feyin y\u00f6nlendiricisi Allah&#8217;d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu ayetteki &#8220;belki&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc soru anlam\u0131 i\u00e7erir. Asl\u0131nda tam bir soru edat\u0131 de\u011fil, fakat bu anlam\u0131 belli bir oranda ifade ediyor. Yani m\u00fc\u015friklerin g\u00f6sterdikleri bu cahillik, bu ke\u00e7i inad\u0131, peygamberli\u011fin \u00f6zelli\u011fini ve fonksiyonunu kavramaktan son derece uzak olduklar\u0131n\u0131 ortaya koyan bu sa\u00e7ma \u00f6neriler kar\u015f\u0131s\u0131nda, normal insan psikolojisinden beklenen tepki can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r. Ey Muhammed! Acaba senin de can\u0131n s\u0131k\u0131lacak da bu can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda sana vahiy yolu ile indirilmi\u015f olan mesajlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc onlara duyurmaktan vaz m\u0131 ge\u00e7eceksin? B\u00f6ylece daha \u00f6nce kendilerine duyurdu\u011fun benzer mesajlara kar\u015f\u0131 g\u00f6stermeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirdikleri olumsuz tepkiden kurtulmay\u0131 m\u0131 tercih edeceksin?<\/p>\n<p>Asla! Sak\u0131n sana vahiy yolu ile bildirilen ger\u00e7eklerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc onlara duyurmaktan vazge\u00e7me ve sak\u0131n sana s\u00f6yledikleri sa\u00e7ma s\u00f6zlerden dolay\u0131 can\u0131n s\u0131k\u0131lmas\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc;<\/p>\n<p>&#8220;Sen sadece bir uyar\u0131c\u0131s\u0131n.&#8221;<\/p>\n<p>Senin t\u00fcm g\u00f6revin onlar\u0131 uyarmakt\u0131r. \u00d6yleyse g\u00f6revini yerine getir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi burada Peygamberimizin &#8220;uyar\u0131c\u0131l\u0131k, korku sal\u0131c\u0131l\u0131k&#8221; s\u0131fat\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr kimseler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu s\u0131fat\u0131n projekt\u00f6r alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayeti okumaya devam edelim:<\/p>\n<p>&#8220;Her \u015feyin y\u00f6nlendiricisi Allah&#8217;d\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>Onlar\u0131n y\u00f6nlendiricisi O&#8217;dur. Kendilerine, de\u011fi\u015fmez yasalar\u0131 uyar\u0131nca diledi\u011fi gibi y\u00f6n verir. Sonra da onlar\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131ndan dolay\u0131 hesaba \u00e7eker. Sen onlar\u0131n k\u00e2fir ya da m\u00fc&#8217;min olmalar\u0131ndan dolay\u0131 sorumlu de\u011filsin. Sen sadece bir uyar\u0131c\u0131s\u0131n.<\/p>\n<p>Bu ayet, \u0130sl\u00e2m tarihinin o zor d\u00f6neminin havas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r, Peygamberimizin i\u00e7inde bulundu\u011fu can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. O d\u00f6nemin ke\u00e7i inatl\u0131 cahiliyesine kar\u015f\u0131 koyman\u0131n ne kadar a\u011f\u0131r bir y\u00fck oldu\u011fu hakk\u0131nda bize fikir verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Peygamberimiz o \u00e7etin d\u00f6nemde akrabas\u0131 ile yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131, yani amcas\u0131 Ebu Talib ile e\u015fi Hz. Hatice&#8217;yi kaybetmi\u015f, bu y\u00fczden yaln\u0131zl\u0131k duygusu g\u00f6nl\u00fcn\u00fc karartm\u0131\u015f, bunun sonucu olarak cahiliye ku\u015fatmas\u0131n\u0131n \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalan bir avu\u00e7luk m\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kalplerini keder sarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ayetin kelimeleri aras\u0131nda y\u00fckselen bu h\u00fcz\u00fcnl\u00fc hava nerdeyse elle dokunulacak kadar somuttur. \u0130\u015fte bu a\u011f\u0131r havay\u0131 da\u011f\u0131tmak \u00fczere inen bu rahatlat\u0131c\u0131 \u0130lahi s\u00f6zler kalplere huzur a\u015f\u0131l\u0131yor, gergin sinirleri gev\u015fetiyor ve endi\u015fe dolu g\u00f6n\u00fcllere su serpiyor.<\/p>\n<p><strong>G\u00dc\u00c7S\u00dcZLER\u0130N MEYDAN OKUYU\u015eU<\/strong><\/p>\n<p>\u015eimdi m\u00fc\u015friklerin bir ba\u015fka s\u00f6z\u00fc kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Onlar bu s\u00f6z\u00fc birka\u00e7 kez daha s\u00f6ylemi\u015flerdi; &#8220;Bu Kur&#8217;an uydurmad\u0131r&#8221; demi\u015flerdi. Y\u00fcce Allah da onlara meydan okuyor, dedikleri do\u011fru ise, Kur&#8217;an&#8217;\u0131n surelerine benzer on tane sure de onlar uydursunlar bakal\u0131m, bu uydurma i\u015finde istedikleri kimsenin yard\u0131m\u0131na ba\u015fvurabilirler.<br \/>\n<strong>13- Yoksa onlar &#8220;Muhammed, bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131 kendi uydurdu&#8221;mu diyorlar. Onlara de ki, &#8220;\u00d6yleyse Kur&#8217;an&#8217;\u0131n surelerine benzeyen on sure de siz uydurun bakal\u0131m. E\u011fer s\u00f6yledi\u011finiz do\u011fru ise, bu konuda Allah d\u0131\u015f\u0131nda yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rabileceklerinizi de yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n. &#8221;<\/p>\n<p>14- E\u011fer bu \u00e7a\u011fr\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k vermezlerse anlay\u0131n\u0131z ki, bu Kur&#8217;an Allah&#8217;\u0131n bilgisi alt\u0131nda indirilmi\u015ftir ve O&#8217;ndan ba\u015fka ilah yoktur. Nas\u0131l, art\u0131k m\u00fcsl\u00fcman oldunuz mu?<\/strong><strong><\/p>\n<p>Bu iddiay\u0131 ileri s\u00fcrenlere daha \u00f6nce Yunus suresinde Kur&#8217;an&#8217;\u0131n surelerinden biri gibi bir sure uydursunlar diye meydan okunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u015eimdi ayn\u0131 iddiay\u0131 ileri s\u00fcrenlere on sure uydursunlar diye meydan okunu yor. Bunun anlam\u0131 nedir?<\/p>\n<p>Kl\u00e2sik tefsir bilginlerine g\u00f6re bu konuya ili\u015fkin meydan okuma \u00e7oktan aza do\u011fru giden bir s\u0131ra izliyor. Yani \u00f6nce m\u00fc\u015friklerden Kur&#8217;an&#8217;\u0131n t\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir kitap, arkas\u0131ndan onun on sure b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir b\u00f6l\u00fcm ve son olarak bir tek suresi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir b\u00f6l\u00fcm uydurmalar\u0131 istenmi\u015ftir. Ama bu s\u0131ralama hi\u00e7bir kan\u0131ta dayanm\u0131yor. Tersine g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fudur ki, s\u0131ralamadaki yeri daha \u00f6nce gelen Yunus suresinde meydan okuma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 bir tek sure ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, Yunus suresinden sonra gelen Hud suresindeki meydan okuma on sureye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Ger\u00e7i ayetlerin ini\u015f s\u0131ras\u0131 ile surelerin Kur&#8217;an&#8217;daki dizili\u015f s\u0131ralar\u0131 her zaman birbiri ile \u00e7ak\u0131\u015fmaz, b\u00f6yle bir gereklilik yoktur. Nitekim yeni bir ayet inince bu bazen eskiden inen bir sureye, bazen de sonra inen bir sureye ekleniyordu. Fakat b\u00f6yle bir uygulaman\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n somut bi\u00e7imde kan\u0131tlanmas\u0131 gerekir. Oysa ini\u015f sebeplerine ili\u015fkin bilgi veren kaynaklarda Yunus suresindeki meydan okuma ayetinin Hud suresindeki benzer ayetten daha sonra indi\u011fini g\u00f6steren bir kan\u0131ta rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle durumlarda hi\u00e7bir delile dayanmaks\u0131z\u0131n zorlamal\u0131 ve yak\u0131\u015ft\u0131rmaca bir s\u0131ralama yapmak da caiz de\u011fildir.<\/p>\n<p>Re\u015fid R\u0131za, &#8220;Menar&#8221; adl\u0131 tefsir kitab\u0131nda bu ayette ge\u00e7en &#8220;on&#8221; rakam\u0131n bir sebebe ba\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu u\u011furda kendini bir hayli yordu, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada \u015f\u00f6yle diyor; &#8220;Bu ayetteki meydan okuma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 peygamber hik\u00e2yelerine ili\u015fkindir. Ara\u015ft\u0131r\u0131rsak g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, Hud suresinden \u00f6nce inen ve i\u00e7inde uzun peygamber hik\u00e2yesi anlat\u0131lan surelerin say\u0131s\u0131 ondur. Bu y\u00fczden kar\u015f\u0131 tarafa on surelik bir b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in meydan okunmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7inde peygamber hik\u00e2yesi anlat\u0131lan bir sure uydurmalar\u0131 yolunda kendilerine meydan okumaktansa, bu t\u00fcrden on sure uydurmalar\u0131 yolundaki meydan okuma m\u00fc\u015frikleri daha \u00e7ok zor durumda b\u0131rak\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc anlat\u0131lan hik\u00e2yeler farkl\u0131 ve \u00fcsluplar\u0131 de\u011fi\u015fik oldu\u011fu gibi meydan okunan taraf, i\u00e7inde hik\u00e2ye anlat\u0131lan sureye benzer on tane sure uydurmak zorundad\u0131r. E\u011fer Kur&#8217;an ile boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fmek istiyorsa, ancak o zaman boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Ger\u00e7i do\u011frusunu Allah bilir ama, bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcze g\u00f6re mesele son derece basittir, bu t\u00fcr karma\u015f\u0131k ve zorlamal\u0131 yorumlara ba\u015fvurmak gereksizdir. \u015e\u00f6yle ki, bu konudaki meydan okumalar, iddiay\u0131 ortaya atanlar\u0131n durumunu ve s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc \u00e7evreleyen \u015fartlar\u0131 g\u00f6zetiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur&#8217;an, pratik ve belirli durumlara kar\u015f\u0131l\u0131k verir, pratik ve belirli \u015fartlara cevap getirir. Bunun sonucu olarak bir keresinde &#8220;Bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bir benzerini uydurunuz&#8221;, ba\u015fka bir keresinde &#8220;Bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n bir tek suresinin benzerini ortaya getiriniz&#8221;, bir ba\u015fka kez de &#8220;Bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n on suresinin benzerini ortaya getiriniz&#8221; diyor. Bu meydan okumalar aras\u0131nda herhangi bir kronolojik s\u0131ralama yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ama\u00e7 bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn uydurulmas\u0131 yolunda giri\u015filen meydan okuman\u0131n kendisidir. Yoksa s\u00f6zkonusu olan Kur&#8217;an&#8217;\u0131n t\u00fcm\u00fc olmu\u015f, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmu\u015f ya da bir suresi olmu\u015f, farketmez. Meydan okuma, bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n t\u00fcr\u00fcne ili\u015fkindir, yoksa miktar\u0131na de\u011fil. Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bu konudaki yetersizli\u011fi de Kur&#8217;an&#8217;\u0131n uydurulacak b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn miktar\u0131 ile de\u011fil, ifadesinin t\u00fcr\u00fc ile ilgilidir. B\u00f6yle olunca Kur&#8217;an&#8217;\u0131n t\u00fcm\u00fc ile bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ya da bir tek suresi aras\u0131nda fark yoktur. Ayr\u0131ca meydan okunurken herhangi bir s\u0131ralama g\u00f6zetilmesi de gerekmez. \u00d6nemli olan Kur&#8217;an&#8217;\u0131n uydurma oldu\u011funu iddia edenlerin i\u00e7inde bulunduklar\u0131 durumun ne demeyi gerektirdi\u011fi ve o durumda Kur&#8217;an hakk\u0131nda ne t\u00fcr bir iddia ileri s\u00fcrd\u00fckleridir. Meydan okunurken bir surenin mi, on surenin mi, yoksa Kur&#8217;an&#8217;\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn m\u00fc s\u00f6zkonusu edilece\u011fi bunlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Biz bug\u00fcn s\u00f6zkonusu \u015fartlar\u0131n ne oldu\u011funu bilemeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur&#8217;an bize bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi vermemi\u015ftir. Ayeti okumaya devam edelim:<\/p>\n<p>&#8220;E\u011fer s\u00f6yledi\u011finiz do\u011fru ise,.bu konuda Allah d\u0131\u015f\u0131nda yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rabileceklerinizi de yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p>E\u011fer bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n All\u00e2h s\u00f6z\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131, O&#8217;nun d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan uyduruldu\u011fu bi\u00e7imindeki iddian\u0131zda hakl\u0131 iseniz, y\u00fcce Allah&#8217;a ko\u015ftu\u011funuz ortaklar\u0131, edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131, s\u00f6z ustalar\u0131n\u0131z\u0131, \u015fairlerinizi, cinlerinizi ve insanlar\u0131n\u0131z\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n\u0131z da bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131n on suresine benzer bir yaz\u0131 dizisi de siz uydurunuz bakal\u0131m! \u015eimdi de bir sonraki ayetin c\u00fcmlelerini inceliyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;E\u011fer onlar bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131za kar\u015f\u0131l\u0131k vermezlerse&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yani Kur&#8217;an&#8217;\u0131n on suresine benzer bir ba\u015fka on sure uydurmay\u0131 ba\u015faramazlarsa. B\u00f6ylece bu imk\u00e2ns\u0131z i\u015fte size yard\u0131m edemeyecekleri, bu konuda ellerinden hi\u00e7bir \u015fey gelmedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131karsa. Sizin de bu i\u015fte ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funuz bellidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ortaya \u00e7\u0131kmasayd\u0131, onlar\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rmazd\u0131n\u0131z. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;Anlay\u0131n\u0131z ki, bu Kur&#8217;an, Allah&#8217;\u0131n bilgisi alt\u0131nda indirilmi\u015fti.&#8221;<\/p>\n<p>Onu indirmeye g\u00fcc\u00fc yeten, sadece O&#8217;dur. Sadece Allah&#8217;\u0131n bilgisi, onu size indi\u011fi \u015fekli ile indirmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Evrensel yasalara, insan\u0131n de\u011fi\u015fik durumlar\u0131na, ge\u00e7mi\u015flerine, \u015fimdiki zamanlar\u0131na, geleceklerine, \u015fah\u0131slar\u0131n\u0131n ve ya\u015fama tarzlar\u0131n\u0131n yarar\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 bilgi birikimi i\u00e7eren bu Kur&#8217;an, ancak Allah kat\u0131ndan indirilmi\u015f olabilir. Devam ediyoruz:<\/p>\n<p>&#8220;O&#8217;ndan ba\u015fka ilah yoktur.&#8221;<\/p>\n<p>Bu ilke, y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n indirdiklerine benzer bir ba\u015fka on sure uydurma konusundaki \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131za cevap veremeyen, sahte ilahlar\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011fal bir sonucudur. \u00d6yleyse t\u00fcm evrenin mutlaka bir tek ilah\u0131 vard\u0131r ve bu Kur&#8217;an&#8217;\u0131 indirmeye sadece O&#8217;nun g\u00fcc\u00fc yeterlidir.<\/p>\n<p>Onaylanmas\u0131, kabul edilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 bir soru izliyor. \u00d6yle bir soru ki, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131s\u0131nda burun k\u0131v\u0131rarak ka\u00e7anlardan, ke\u00e7i inatl\u0131lardan ba\u015fka herkes ona ayn\u0131 cevab\u0131 verebilir, ba\u015fka hi\u00e7 kimse ona de\u011fi\u015fik cevap vermeye kalk\u0131\u015fmaz. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>&#8220;Nas\u0131l, art\u0131k m\u00fcsl\u00fcman oldunuz mu?&#8221;<\/p>\n<p>Yani size meydan okundu ve bu meydan okuma kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z kald\u0131n\u0131z, yenik d\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fcz. B\u00f6yle bir sonuca teslim olmaktan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc g\u00f6\u011f\u00fcsleyebilir misiniz?<\/p>\n<p>Fakat onlar, bundan sonra da ger\u00e7ek kar\u015f\u0131s\u0131nda burun k\u0131v\u0131rmaya, ka\u00e7amak aramaya devam ediyorlar!<\/p>\n<p>Asl\u0131nda ger\u00e7ek apa\u00e7\u0131k ortada idi. Fakat onlar d\u00fcnya hayat\u0131nda yararland\u0131klar\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ve saltanatlar\u0131n\u0131n ellerinden ka\u00e7mas\u0131ndan korkuyorlard\u0131. Bu endi\u015fe ile insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe, onurlulu\u011fa, adalete, \u015fereflili\u011fe, k\u0131sacas\u0131 &#8220;l\u00e2il\u00e2he illellah (Allah&#8217;dan ba\u015fka ilah yoktur)&#8221; ilkesine \u00e7a\u011f\u0131ranlar\u0131n sesine kulak vermelerinden \u00f6dleri kopuyor, insanlar bu \u00e7a\u011fr\u0131ya olumsuz kar\u015f\u0131l\u0131k vermesinler diye vicdanlar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutuyor, onlar\u0131 kendilerine kul-k\u00f6le ediyorlard\u0131. Bundan dolay\u0131, bundan sonraki ayetler onlar\u0131n tutumlar\u0131na uyan bir de\u011ferlendirme yap\u0131yor, sonlar\u0131n\u0131n nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 canl\u0131 bir tablo halinde g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcne seriyor.<br \/>\n<strong>15- Sadece d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 ve bu hayat\u0131n \u00e7ekici g\u00fczelliklerini isteyenlere \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 orada tam olarak veririz, onlar orada hi\u00e7bir \u00f6d\u00fcl k\u0131s\u0131nt\u0131s\u0131na u\u011frat\u0131lmazlar.<\/p>\n<p>16- Ama ahirette onlar i\u00e7in sadece cehennem ate\u015fi vard\u0131r, d\u00fcnyada yapt\u0131klar\u0131 iyi i\u015fler bo\u015fa gider, i\u015fledikleri yararl\u0131 ameller ge\u00e7ersiz olur.<\/strong><\/p>\n<p>\u015eu d\u00fcnyada yap\u0131lan her \u00e7al\u0131\u015fma, harcanan her emek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. \u0130ster bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, bu eme\u011fin sahibi bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00fcce ufu\u011fa dikmi\u015f olsun, isterse \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sadece yak\u0131n vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131na, \u015fahsi beklentilerine y\u00f6neltmi\u015f olsun, farketmez, her iki durumda da kural ge\u00e7erlidir. Fakat e\u011fer insan d\u00fcnya hayat\u0131 pe\u015finden ko\u015far, s\u0131rf onun \u00e7ekici g\u00fczellikleri u\u011fruna \u00e7aba harcarsa, bu d\u00fcnyada \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r; belirli bir s\u00fcrenin sonuna kadar bu sonu\u00e7lardan yararlan\u0131r.<\/p>\n<p>Fakat b\u00f6yle bir kimseyi ahirette bekleyen tek ak\u0131bet, cehennem ate\u015fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc oras\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir haz\u0131rl\u0131k yapmam\u0131\u015f, hi\u00e7bir \u015fey biriktirmemi\u015f, hatta oray\u0131 hi\u00e7 hesaba katmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnyada al\u0131r. Fakat bu d\u00fcnya ama\u00e7l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ahirette ge\u00e7ersizdir, orada onlara hi\u00e7bir \u00f6nem verilmez, bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar, zehirli ot yiyerek karn\u0131 \u015fi\u015fen devenin kabarmas\u0131na ve arkas\u0131ndan \u00e7atlamas\u0131na benzer, kof bir genle\u015fme gibidir. Bu tablo, d\u00fcnyadaki kof genle\u015fmelere, sonunda \u00e7atlay\u0131p \u00f6lmeye vard\u0131ran hastal\u0131kl\u0131 kabarmalara uygun d\u00fc\u015fen bir tasvirdir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn biz etraf\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hep d\u00fcnya i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alan bir\u00e7ok \u015fah\u0131slar, toplumlar ve milletler g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bunlar\u0131n d\u00fcnyalar\u0131 al\u0131ml\u0131d\u0131r, bunlar\u0131n d\u00fcnyalar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir kabarma g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc s\u00fcrer g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcne. Fakat bu g\u00f6rd\u00fcklerimize \u015fa\u015f\u0131r\u0131p &#8220;Bunlar ni\u00e7in b\u00f6yle!&#8221; diye sormamal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6rd\u00fcklerimiz &#8220;Sadece d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 ve bu hayat\u0131n \u00e7ekici g\u00fczelliklerini isteyenlere, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 orada tam olarak veririz, onlar orada hi\u00e7bir \u00f6d\u00fcl k\u0131s\u0131nt\u0131s\u0131na u\u011frat\u0131lmazlar&#8221; \u015feklindeki ayette ifadesini bulan d\u00fcnyaya ili\u015fkin ilahi yasan\u0131n gere\u011fidirler.<\/p>\n<p>Fakat bu yasay\u0131 ve bu yasan\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kabul etmek bize unutturmamal\u0131d\u0131r ki, bu adamlar e\u011fer bu d\u00fcnya u\u011fruna yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131, kalplerini ahiret ufkuna y\u00f6nelik tutarak, kazan\u0131rken ve nimetlerden yararlan\u0131rken y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu g\u00f6zeterek yapsalard\u0131, yine d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n g\u00fczelliklerini elde edecekler, emeklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na -hi\u00e7bir k\u0131s\u0131nt\u0131ya u\u011frat\u0131lmaks\u0131z\u0131n kavu\u015facaklard\u0131, fakat o taktirde bunun yan\u0131s\u0131ra ahiret mutlulu\u011funu da elde edec\u00e9klerdi.<\/p>\n<p>Ahiret hayat\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak, d\u00fcnya hayat\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yolunu kesen bir engel de\u011fildir. Tersine yine d\u00fcnya i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ayn\u0131s\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. Yaln\u0131z bu i\u015fler yap\u0131l\u0131rken, y\u00fcce Allah&#8217;a y\u00f6nelinecek, O&#8217;nun ho\u015fnutlu\u011fu g\u00f6zetilecektir. Ahiret hayat\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak, d\u00fcnya hayat\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ne miktar\u0131n\u0131 azalt\u0131r ve ne de \u00fcr\u00fcnlerini k\u0131s\u0131tlar. Tersine bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve bu \u00e7abalar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerini artt\u0131r\u0131r, bereketlendirir, kazanc\u0131 da bu kazan\u00e7tan yararlanmay\u0131 da ar\u0131nd\u0131r\u0131r, temiz yapar. Ayr\u0131ca d\u00fcnya yarar\u0131na, ahiret yarar\u0131n\u0131 ekler. Yaln\u0131z e\u011fer d\u00fcnya yarar\u0131ndan ama\u00e7, yasak ihtiraslar\u0131 tatmin etmek ise, o zaman i\u015f de\u011fi\u015fir. B\u00f6yle bir tutum sadece ahirette de\u011fil, sonucu bir s\u00fcre sonra g\u00f6r\u00fclse de; d\u00fcnyada da geri teper. Bu yasa, gerek toplumlar\u0131n hayat\u0131nda, gerekse fertlerin hayat\u0131nda etkinli\u011fini hep g\u00f6stermi\u015ftir. Tarihin ibret dolu olaylar\u0131, y\u00fczy\u0131llar boyunca ihtiraslar\u0131na tutsak olan milletlerin ac\u0131 sonunu g\u00f6steren tan\u0131klard\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan sonraki ayetlerde m\u00fc\u015friklerin Peygamberimize ve yan\u0131nda getirdi\u011fi ger\u00e7e\u011fe kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tav\u0131r anlat\u0131l\u0131yor, Peygamberimizin Rabbinden kaynaklanan, apa\u00e7\u0131k bir belgeye dayand\u0131\u011f\u0131na, O&#8217;nun Allah taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmi\u015f bir peygamber oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k eden Kur&#8217;an&#8217;a dikkatlerimiz \u00e7ekiliyor. Daha \u00f6nce Hz. Musa&#8217;ya indirilen Tevrat da ayn\u0131 tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetler, Peygamberimizi, O&#8217;nun \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ve misyonunu ku\u015fatan bu kan\u0131tlar demetine bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7eviriyor. Ama\u00e7, Peygamberimizi ve \u00e7evresindeki m\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcreklendirmek, onlara moral a\u015f\u0131lamakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun arkas\u0131ndan Peygamberimizi yalanlayan m\u00fc\u015frik gruplar, cehennem ate\u015fi ile tehdit ediliyor, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bir azap sahnesi g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcne seriliyor. Bu sahnede d\u00fcnyadaki \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ve ger\u00e7ek kar\u015f\u0131s\u0131nda burun k\u0131v\u0131rman\u0131n cezas\u0131 olarak peri\u015fanl\u0131k vard\u0131r, rezillik vard\u0131r.<\/p>\n<p>Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetlerin devam\u0131nda anlat\u0131l\u0131yor ki, bu e\u011fri yolun \u015f\u0131mar\u0131k yolcular\u0131, bu hakk\u0131n inat\u00e7\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n azab\u0131ndan kurtulamayacaklar, y\u00fcce Allah d\u0131\u015f\u0131nda bir kurtar\u0131c\u0131, bir dayanak bulamayacaklard\u0131r. D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131n, o g\u00fcn bu alanda g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve \u00e7aresiz kalacaklard\u0131r. Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n deyi\u015fi ile &#8220;Onlar ahirette ne a\u011f\u0131r h\u00fcsrana u\u011frayacak kimseler olacaklard\u0131r.&#8221;<br \/>\n<strong><br \/>\nKAR\u015eIT GRUPLARIN TASV\u0130R\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Yine okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetlerde s\u00f6zkonusu m\u00fc\u015frikler ile m\u00fc&#8217;minler aras\u0131nda somut, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yor. Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmada bu iki grubun \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki derin farkl\u0131l\u0131\u011fa, d\u00fcnyadaki ve ahiretteki tutumlar\u0131 ile durumlar\u0131 aras\u0131ndaki u\u00e7uruma dikkatlerimiz \u00e7ekiliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1- Elif, L\u00e2m, Ra. Bu Kur&#8217;an, her i\u015fi yerinde ve her \u015feyden haberdar olan Allah taraf\u0131ndan muhkem, uyumlu c\u00fcmlelerle \u00f6r\u00fclen, sonra ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanan ayetlerden olu\u015fmu\u015f bir kitapt\u0131r. 2- (\u0130\u00e7eri\u011finin \u00f6z\u00fc \u015fudur): Allah&#8217;dan ba\u015fkas\u0131na kulluk sunmay\u0131n\u0131z. Ben, O&#8217;nun size g\u00f6nderdi\u011fi bir uyar\u0131c\u0131 ve m\u00fcjdeleyiciyim. 3- Rabbinizden af dileyiniz, pi\u015fmanl\u0131k duygusu ile O&#8217;na y\u00f6neliniz ki, belirli &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2608","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2608"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2608\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}