{"id":2625,"date":"2012-01-20T13:32:06","date_gmt":"2012-01-20T13:32:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2625"},"modified":"2012-01-20T13:32:06","modified_gmt":"2012-01-20T13:32:06","slug":"tevbe-suresinin-81-105-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/tevbe-suresinin-81-105-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Tevbe Suresi’nin 81-105.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

RAHATLI\u011eI TERC\u0130H EDENLER<\/p>\n

81- Sefere kat\u0131lmayanlar Allah’\u0131n Rasul\u00fcne ters d\u00fc\u015ferek geride kald\u0131klar\u0131na sevindiler. Allah yolunda mallar\u0131 ve canlar\u0131 ile cihad etmeyi istemediler, “S\u0131cakta sefere \u00e7\u0131kmay\u0131n” dediler. Onlara “Cehennem ate\u015fi bundan daha s\u0131cakt\u0131r” deyiniz. Ke\u015fke bunu kavrayabilselerdi.<\/p>\n

82- Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bundan b\u00f6yle az g\u00fcl\u00fcp \u00e7ok a\u011flas\u0131nlar.<\/p>\n

83- E\u011fer Allah sana onlardan bir grubun yan\u0131na d\u00f6nmeyi nasip eder de onlar senden sefere \u00e7\u0131kmak \u00fczere izin isterlerse de ki; hi\u00e7bir zaman benimle beraber d\u00fc\u015fmanla sava\u015fmayacaks\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz ilk keresinde geride kalmaktan ho\u015fland\u0131n\u0131z. O halde \u015fimdi de (kad\u0131n \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve hasta gibi) sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun kimseler ile birlikte evlerinizde oturunuz.<\/p>\n

84- Onlardan biri \u00f6l\u00fcnce asla namaz\u0131 k\u0131lma ve sak\u0131n mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda dikilme. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Allah’\u0131 ve Peygamber’i tan\u0131mad\u0131lar ve yold\u00e2n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olarak \u00f6ld\u00fcler.<\/p>\n

85- Onlar\u0131n mallar\u0131 ve evlatlar\u0131 sak\u0131n seni imrendirmesin. Allah bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile onlar\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131nda azaba u\u011framas\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n\u0131 k\u00e2fir olarak vermelerini ister.<\/strong><\/p>\n

Onlar yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, rahat ya\u015fama ihtiras\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve Allah yolunda cimrili\u011fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yakalanan kimselerdir. Zay\u0131f iradeleri, y\u0131lg\u0131nl\u0131ktan kaynaklanan gev\u015feklikten ve kalplerinin imandan yoksul olmalar\u0131 nedeniyle geri kalm\u0131\u015f, evlerinde oturmu\u015f kimselerdir. Bu geri b\u0131rak\u0131lanlar “Allah’\u0131n Rasul\u00fcne ters d\u00fc\u015fmek pahas\u0131na g\u00fcven ve rahat i\u00e7inde kalmalar\u0131na sevindiler. M\u00fccahidleri s\u0131cakl\u0131kla ve zorluklarla ba\u015fba\u015fa b\u0131rakt\u0131lar. Onlar sand\u0131lar ki, g\u00fcven i\u00e7inde olmak insanlar\u0131n pe\u015finde ko\u015fmas\u0131 gereken bir ama\u00e7t\u0131r. Burada kullan\u0131lan “geri b\u0131rak\u0131lanlar” ifadesi onlar\u0131n ihmal edilen bir e\u015fya veya de\u011fersizli\u011finden dolay\u0131 terkedilen bir meta oldu\u011fu imaj\u0131n\u0131 vermektedir. “Allah yolunda mallar\u0131 ve canlar\u0131 ile cihad etmeyi istemediler” ve “Bu s\u0131cakta sava\u015fa \u00e7\u0131kmay\u0131n dediler.” Bu s\u00f6z, hi\u00e7bir \u015feye yaramayan gev\u015fek ve y\u0131lm\u0131\u015f insanlar\u0131n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bunlar mert, yi\u011fit erkeklerin s\u00f6z\u00fc de\u011fildir.<\/p>\n

Bu insanlar irade zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, gayretsizli\u011fi ve diren\u00e7sizli\u011fin en tipik \u00f6rnekleridir. Onlar \u00e7o\u011fu zaman yorgunluklardan korkarlar. Yorulmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131rlar. Basit rahat\u0131, onurlu yorgunlu\u011fa tercih ederler. Zillet i\u00e7indeki bir g\u00fcveni onurlu bir tehlikeye \u00fcst\u00fcn tutarlar. Davalar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini bilen, ciddi bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyen saflar\u0131n arkas\u0131nda y\u0131\u011f\u0131l\u0131p kal\u0131rlar. D\u00f6k\u00fcl\u00fcrler, fakat bu saf ba\u011flanm\u0131\u015f dava erleri engellerle ve dikenlerle dolu yollar\u0131na her \u015feye ra\u011fmen devam ederler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kendi f\u0131tratlar\u0131yla kavrarlar ki, zorluklarla, engellerle, dikenlerle, m\u00fccadele etmek insan f\u0131trat\u0131n\u0131n gere\u011fidir. Bu yi\u011fitli\u011fe yak\u0131\u015fmayan oturmaktan, sava\u015ftan geri durmaktan ve donuk rahattan daha g\u00fczel ve daha tatl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayeti kerime onlar\u0131n bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131, ger\u00e7e\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutan ve hafife alan c\u00fcmlelerle reddetmi\u015ftir:<\/p>\n

“Bu s\u0131cakta sefere \u00e7\u0131kmay\u0131n dediler. Onlara “cehennem ate\u015fi bundan daha s\u0131cakt\u0131r” deyiniz. Ke\u015fke bunu kavrayabilselerdi.”<\/p>\n

E\u011fer onlar d\u00fcnyan\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan korkuyor ve g\u00f6lgelerde sere serpe rahatlamay\u0131 tercih ediyorlarsa, peki bundan daha \u00e7ok s\u0131cak ve daha uzun s\u00fcre devam edecek olan cehennem s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapacaklard\u0131r? Bu ger\u00e7ekten ac\u0131 bir hafife almad\u0131r. Fakat bununla beraber ger\u00e7e\u011fi de ifade etmektedir. Ya d\u00fcnyan\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda k\u0131sa bir s\u00fcrede Allah yolunda cihad edeceksin ya da Allah’dan ba\u015fka hi\u00e7 kimsenin s\u00fcresini bilmedi\u011fi cehennemin ate\u015fine at\u0131lacaks\u0131n:<\/p>\n

“Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bundan sonra az g\u00fcl\u00fcp \u00e7ok a\u011flas\u0131nlar.” Burada s\u00f6zkonusu edilen g\u00fcl\u00fc\u015f, d\u00fcnya hayat\u0131ndaki ve onun say\u0131l\u0131 g\u00fcnlerindeki g\u00fcl\u00fc\u015ft\u00fcr. Upuzun ahiret g\u00fcnlerinde ise onlar a\u011flay\u0131p duracaklard\u0131r. Allah kat\u0131ndaki bir g\u00fcn, d\u00fcnyadaki bin seneye bedeldir.<\/p>\n

“Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak.”<\/p>\n

Bu i\u015flenen su\u00e7a g\u00f6re bir cezad\u0131r. Eksiksiz ve adil bir cezad\u0131r.<\/p>\n

Az zamanda rahat\u0131 yorgunlu\u011fa tercih eden, ilk seferinde kervandan geri kalan bu insanlar, evet i\u015fte bu insanlar m\u00fccadele edemezler. Cihad etmeleri beklenemez. Onlara kar\u015f\u0131 toleransl\u0131 ve iyi niyetli olmak do\u011fru olmaz. Kendi arzular\u0131 ile kat\u0131lmad\u0131klar\u0131, geri kald\u0131klar\u0131 cihad\u0131n onurunu kazanmalar\u0131na izin vermek yerinde olmaz:<\/p>\n

“E\u011fer Allah sana onlardan bir grubun yan\u0131na d\u00f6nmeyi nasip eder de onlar senden sava\u015fa \u00e7\u0131kmak \u00fczere izin isterlerse de ki; “Hi\u00e7bir zaman benimle birlikte sava\u015fa \u00e7\u0131kmayacak, benimle beraber d\u00fc\u015fmanla sava\u015fmayacaks\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz ilk keresinde geride kalmaktan ho\u015fland\u0131n\u0131z. O halde \u015fimdi de (kad\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve hasta gibi) sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun kimseler ile birlikte evlerinizde oturunuz.”<\/p>\n

Hi\u00e7 ku\u015fkusuz davalar, sa\u011flam, d\u00fcr\u00fcst, oturakl\u0131, y\u00fcrekli uzun zaman m\u00fccadeleye dayanan, karakterli insanlara b\u00fcy\u00fck ihtiya\u00e7 duyarlar. Zay\u0131f karakterli, rahat d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc insanlar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ordular ise fazla dayanamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr insanlar s\u0131k\u0131nt\u0131ya, dara d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde hemen cay\u0131verirler. Y\u0131lg\u0131nl\u0131k, sars\u0131nt\u0131 ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn ordunun i\u00e7inde yay\u0131lmas\u0131na neden olurlar. Zaaflar\u0131na yenilen ve sava\u015ftan geri duranlar\u0131n ordudan ihra\u00e7 edilip uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunludur. Ancak bu \u015fekilde ordu \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcden ve par\u00e7alanmadan korunabilir. Zor zamanlarda ordudan geri kalan tehlike ge\u00e7tikten sonra orduya d\u00f6nmek isteyen insanlara kar\u015f\u0131 toleransl\u0131 davranmak ise, ordunun s\u0131hhatli yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir cinayet oldu\u011fu kadar, u\u011frunda onca b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleler verilen davaya kar\u015f\u0131 da affedilmez bir cinayettir…<\/p>\n

“De ki: Hi\u00e7bir zaman benimle birlikte sava\u015fa \u00e7\u0131kmayacak, benimle beraber d\u00fc\u015fmanla sava\u015fmayacaks\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Ni\u00e7in?<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc siz ilk keresinde geride kalmaktan ho\u015fland\u0131n\u0131z…”<\/p>\n

Art\u0131k siz Allah yolunda sava\u015fa \u00e7\u0131kman\u0131n \u015ferefine, bu askeri birliklere kat\u0131lma \u015ferefini, hakk\u0131n\u0131z\u0131 kaybettiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc cihad a\u011f\u0131r bir y\u00fck, a\u011f\u0131r bir g\u00f6revdir. Ehli olmayan bu y\u00fck\u00fc y\u00fcklenemez. Bu konuda ne toleransl\u0131 davran\u0131\u015f ne de yumu\u015fak davran\u0131\u015f s\u00f6zkonusu edilemez.<\/p>\n

“O halde \u015fimdi de (kad\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve hasta gibi) sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun kimseler ile birlikte evlerinizde oturunuz.<\/p>\n

Sava\u015fa kat\u0131lmay\u0131p evlerinde oturan benzerlerinizle birlikte…<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah’\u0131n sevgili peygamberine, g\u00f6sterdi\u011fi yol budur. Bu ayn\u0131 zamanda bu davan\u0131n ve bu dava adamlar\u0131n\u0131n hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyecek olan her zamanki yoludur. \u00d6yleyse nerede ve ne zaman olursa olsun, dava adamlar\u0131 bu yolu bilmelidirler, tan\u0131mal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah Peygamberine -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- zor zamanda sava\u015ftan geri duranlar\u0131 bir daha orduya almamay\u0131 emretti\u011fi gibi, onlar\u0131 onurland\u0131racak, \u015fereflendirecek en ufak bir harekete dahi yana\u015fmamas\u0131n\u0131 da emrediyor.<\/p>\n

“Onlardan biri \u00f6l\u00fcnce sak\u0131n namaz\u0131n\u0131 k\u0131lma ve sak\u0131n mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda dikilme (durma)”.<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, Allah’\u0131 ve peygamberini tan\u0131mad\u0131lar ve yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olarak \u00f6ld\u00fcler.”<\/p>\n

Tefsir bilginleri bu ayeti a\u00e7\u0131klayan birtak\u0131m \u00f6zel olaylar aktar\u0131rlar. \u015eu kadar var ki, ayetin anlam\u0131 bu \u00f6zel olaylardan \u00e7ok daha kapsaml\u0131d\u0131r. Bu ayet inan\u00e7 sistemi u\u011frunda m\u00fccadele eden cemaatin d\u00fczeninde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r. Bu de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re, rahat\u0131n\u0131 ve keyfini zorlu olan m\u00fccadeleye tercih eden insan, kim olursa olsun herhangi bir \u015fekilde onurland\u0131r\u0131lamaz, \u015fereflendirilemez. Ona asla bu imk\u00e2n tan\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bireylerin saflardaki yeri belirlenirken asla t\u00f6leransl\u0131 davran\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu de\u011ferlendirmenin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc sab\u0131r, direnme, kuvvet, \u0131srar ve yumu\u015famayan, gev\u015femeyen kararl\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Ayeti kerime bu yasa\u011f\u0131 nedenini de yerinde belirtiyor:<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Allah’\u0131 ve peygamberini tan\u0131mad\u0131lar ve yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olarak \u00f6ld\u00fcler.”<\/p>\n

Burada g\u00f6sterilen neden \u00f6zel bir nedendir. Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n namaz\u0131n\u0131 k\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda durmamas\u0131n\u0131 emretmektedir. Fakat, daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, burada ifade edilen kural bu \u00f6zel sebepten daha geni\u015f kapsaml\u0131d\u0131r. Cenaze namaz\u0131n\u0131 k\u0131lmak ve mezar\u0131n ba\u015f\u0131nda durmak, onurland\u0131rmay\u0131 ifade eder. M\u00fcsl\u00fcman cemaatin cihad s\u0131ras\u0131nda orduya kat\u0131lmayan, insanlara b\u00f6yle bir onurland\u0131rma yak\u0131\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekir ki, insanlar\u0131n de\u011ferleri, Allah yolunda harcad\u0131klar\u0131 \u00e7aba, bu \u00e7abay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmedeki sab\u0131r, t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya koymak suretiyle direnme ile \u00f6l\u00e7\u00fclebilsin. Zorluk an\u0131nda canlar\u0131n\u0131 ve mallar\u0131n\u0131 geri \u00e7ekip zorluk ge\u00e7tikten sonra onurland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde tekrar orduya d\u00f6n\u00fc\u015f yapanlar b\u00f6ylece d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olsun.<\/p>\n

Buradaki onurland\u0131rma onlar\u0131n toplumun nazar\u0131nda elde ettikleri onurland\u0131r\u0131lma de\u011fildir. Vicdan d\u00fcnyas\u0131nda elde ettikleri i\u00e7e y\u00f6nelik onurland\u0131rma hi\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n

“Onlar\u0131n mallar\u0131 ve evlatlar\u0131 sak\u0131n seni imrendirmesin. Allah bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile onlar\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131nda azaba u\u011framalar\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n\u0131 k\u00e2fir olarak vermelerini ister.”<\/p>\n

Ayetin genel anlam\u0131, di\u011fer ayetlerin seyri i\u00e7inde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Burada aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni ise, daha farkl\u0131d\u0131r. Burada ama\u00e7 onlar\u0131n mallar\u0131n\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bir de\u011feri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymakt\u0131r. Zira bunlara imrenmek bilin\u00e7 alt\u0131nda da olsa, onlara bir de\u011fer verdi\u011fimizi ifade eder. Halbuki onlar de\u011fer verilmeyi hak etmemi\u015flerdir. Ne d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne de bilin\u00e7 olarak… Burada ifade edilmek istenen, onlar\u0131n ve sahip olduklar\u0131n\u0131n basitli\u011fi ve de\u011fersizli\u011fidir.
\nBAS\u0130T HAYATI KABULLENENLER<\/p>\n

86- “Allah’a inan\u0131n\u0131z ve peygamberi ile birlikte cihad ediniz” direktifini i\u00e7eren bir sure indi\u011finde onlar\u0131n i\u00e7indeki zenginler senden izin isteyerek “Bizi b\u0131rak evlerinde oturanlarla birlikte olal\u0131m” derler.<\/p>\n

87- Onlar evlerinde oturan g\u00fc\u00e7s\u00fczlerle birlikte kalmaya raz\u0131 oldular, kalplerine m\u00fch\u00fcr vuruldu; art\u0131k onlar anlayamazlar.<\/p>\n

88- Fakat Peygamber’e ve onunla birlikte canlar\u0131 mallar\u0131 ile sava\u015fanlara gelince, i\u015fte b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar onlar\u0131 bekliyor ve onlar ba\u015far\u0131ya erenlerin, kurtulu\u015fa kavu\u015fanlar\u0131n ta kendileridirler.<\/p>\n

89- Allah onlara altlar\u0131ndan nehirler akan ve i\u00e7lerinde s\u00fcrekli kalacaklar\u0131 cennetler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.<\/strong><\/p>\n

Bunlar iki farkl\u0131 karakterdir… \u0130kiy\u00fczl\u00fcl\u00fck, zay\u0131fl\u0131k ve gev\u015feklik karakteri ile ger\u00e7ek iman, kuvvetlilik ve belalara kar\u015f\u0131 dayanma karakteri… Bunlar iki farkl\u0131 yoldur… D\u00f6neklik, geri \u00e7ekilme, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k \u015feylere raz\u0131 olma yolu ile do\u011fruluk, fedak\u00e2rl\u0131k ve onurluluk yolu…<\/p>\n

Cihad\u0131 emreden bir sure indi\u011finde imk\u00e2n sahipleri gelirler. Cihad\u0131n ara\u00e7 gere\u00e7lerine ve g\u00fcc\u00fcne sahip olan bu insanlar gelirler, ama y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlar\u0131n ve kendilerine verdi\u011fi Allah’\u0131n nimetlerine \u015f\u00fckretmelerinin gere\u011fi olarak isl\u00e2m\u0131n ordular\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in de\u011fil. Geri \u00e7ekilmek, mazeret ileri s\u00fcrmek, kad\u0131nlarla oturup hi\u00e7bir kutsal de\u011feri korumamak ve hi\u00e7bir yurdu savunmamak amac\u0131 ile izin istemek i\u00e7in… Bu al\u00e7ak oturu\u015ftaki bayal\u0131\u011f\u0131 ve basitli\u011fi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. Yeter ki, g\u00fcven i\u00e7inde olsunlar. Zaten rahat d\u00fc\u015fk\u00fcnleri utanman\u0131n ne oldu\u011funu anlamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc rahata kavu\u015fmak basit bir hayata raz\u0131 olanlar\u0131n bedelidir.<\/p>\n

“Onlar evlerinde oturan g\u00fc\u00e7s\u00fczlerle birlikte kalmaya raz\u0131 olurlar.”<\/p>\n

“Kalplerinize m\u00fch\u00fcr vuruldu; art\u0131k onlar anlayamazlar.”<\/p>\n

E\u011fer onlar anlayabilmi\u015f olsalard\u0131, cihaddaki kuvvete ve onur hayat\u0131 ile sava\u015ftan geri kal\u0131\u015ftaki zay\u0131fl\u0131k, basitlik ve k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imde yok olu\u015fu kavrarlard\u0131.<\/p>\n

Zilletin bir bedeli oldu\u011fu gibi, onurlulu\u011fun da bir bedeli vard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman zilletin bedeli daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Baz\u0131 zay\u0131f ruhlu insanlar, onurlu hayat\u0131n bedelinin g\u00fc\u00e7 yetmeyecek kadar a\u011f\u0131r oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Bu nedenle s\u00f6zkonusu a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin alt\u0131na girmemek i\u00e7in zilleti ve al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131 tercih ederler. Basitlik, ucuzluk, \u00fcrkeklik ve korkakl\u0131k ile dolup ta\u015fan bir hayat i\u00e7inde ya\u015farlar. Kendi g\u00f6lgelerinden bile korkarlar. Seslerinin yank\u0131lar\u0131ndan irkilirler. Her hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131 aleyhlerine san\u0131rlar. Onlar\u0131n hayata en d\u00fc\u015fk\u00fcn insanlar oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrler. Zilleti tercih eden bu insanlar onurlu bir hayat\u0131n getirdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden daha a\u011f\u0131r bir bedel \u00f6derler. Onlar zilletin bedelini tam olarak \u00f6derler. Onun bedelini canlar\u0131, g\u00fc\u00e7 ve kuvvetleri, \u00fcnvanlar\u0131 ve huzurlar\u0131 ile \u00f6derler. Onlar \u00e7o\u011fu zaman kanlar\u0131 ve mallar\u0131 ile \u00f6dedikleri bedellerin fark\u0131nda bile olmazlar” i\u015fte bu insanlardan bir kesim de \u015fu ayette ifadesini buluyor:<\/p>\n

“Onlar evlerinde oturan g\u00fc\u00e7s\u00fczlerle birlikte kalmaya raz\u0131 oldular. Kalplerine m\u00fch\u00fcr vuruldu; art\u0131k onlar anlayamazlar.”<\/p>\n

“Fakat peygamber ve onunla birlikte olanlar.”<\/p>\n

Bunlar o kesimden farkl\u0131 bir kesimdir.”<\/p>\n

“Canlar\u0131 ve mallar\u0131 ile sava\u015f\u0131rlar.”<\/p>\n

\u0130nan\u00e7 sisteminin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ve iman\u0131n gereklerini yerine getirenler oturmakla ula\u015f\u0131lmayan \u00fcst\u00fcn ve onurlu bir hayat i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar ise,<\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck iyilikler onlar\u0131 bekliyor.”<\/p>\n

Hem d\u00fcnyan\u0131n hem de ahiretin iyilikleri… D\u00fcnyada \u00fcst\u00fcnl\u00fck, onurluluk, zenginlik ve \u00fcst\u00fcn s\u00f6z onlar\u0131nd\u0131r. Ahirette ise daha b\u00fcy\u00fck m\u00fckafat ve kerem sahibi y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 onlar\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

“Onlar ba\u015far\u0131ya erenlerin kurtulu\u015fa kavu\u015fanlar\u0131n ta kendileridirler.”<\/p>\n

Onurlu-sa\u011flam bir ya\u015fant\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fen d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu ve b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcllere kavu\u015fmakla elde edilen ahiret hayat\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu onlar\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

“Allah onlara altlar\u0131ndan nehirler akan ve i\u00e7lerinde s\u00fcrekli kalacaklar\u0131 cennetler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.”<\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f budur.”
\n90- Bedevilerin mazeret uyduranlar\u0131 sefere \u00e7\u0131kmamak i\u00e7in izin almaya geldiler. Allah’a ve peygamberine yalan s\u00f6yleyenler ise, mazeret bile ileri s\u00fcrmeden geri kald\u0131lar. Onlar\u0131n i\u00e7indeki k\u00e2firler ac\u0131kl\u0131 bir azaba \u00e7arp\u0131lacaklard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Birinci gruptakiler ger\u00e7ek \u00f6z\u00fcr sahipleridir. Sava\u015ftan geri kalmak i\u00e7in izin isteseler dahi onlar\u0131n mazeretleri vard\u0131r. Di\u011ferleri ise \u00f6z\u00fcrs\u00fcz olarak oturmu\u015flard\u0131r. Allah’a ve peygamberine yalan s\u00f6yleyerek oturmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte bunlardan k\u00e2fir olanlar\u0131 ac\u0131kl\u0131 bir azap beklemektedir. K\u00e2fir olmay\u0131p tevbe edenlerinden ise, s\u00f6z edilmemi\u015ftir. Belki de onlar\u0131n bu ak\u0131betten ba\u015fka bir sonlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Son olarak da i\u015fin sonucu belirleniyor. Buna g\u00f6re sava\u015f, \u00e7\u0131kmaya g\u00fcc\u00fc yeten ve yetmeyen herkesi ku\u015fatan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sefer de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m kolayl\u0131k dinidir. Y\u00fcce Allah hi\u00e7 kimseye g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015facak bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck y\u00fcklememi\u015ftir. Sefere \u00e7\u0131kmaktan aciz olanlar ne ay\u0131plan\u0131r ne de cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00f6z\u00fcrleri vard\u0131r:<\/p>\n

PRAT\u0130K HAYATIN SOMUT TABLOSU<\/p>\n

91- Sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun olanlar, hastal\u0131k ve .sava\u015f masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak imk\u00e2n\u0131 olmayanlar i\u00e7in Allah’\u0131n ve peygamberinin taraf\u0131n\u0131 tuttuklar\u0131 takdirde sava\u015ftan geri kalman\u0131n sak\u0131ncas\u0131 yoktur. \u0130yi niyetlilere kar\u015f\u0131 k\u0131nama ve su\u00e7lama yolu kapal\u0131d\u0131r. Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametlidir.<\/p>\n

92- Bir de kendilerine binek hayvan\u0131 sa\u011flayas\u0131n diye sana ba\u015fvurduklar\u0131nda “Size binek hayvan\u0131 bulam\u0131yorum ” deyince, bu yolda harcama yapacak imk\u00e2nlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fcden g\u00f6zlerinde ya\u015f olarak d\u00f6nenlere kar\u015f\u0131 da bir k\u0131nama ve su\u00e7lama yolu kapal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Yarad\u0131l\u0131\u015flar\u0131ndaki bir sakatl\u0131ktan, takattan kesen bir ihtiyarl\u0131ktan dolay\u0131 aciz ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015fenlere, hareket ve m\u00fccadele g\u00fc\u00e7leri ellerinden al\u0131nan hastalara ve sava\u015f donan\u0131m\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak kadar imkanlar\u0131 olmayan yoksullara… Evet i\u015fte bu kesimlerin hepsine sava\u015f meydan\u0131ndan geri kald\u0131klar\u0131 halde e\u011fer kalpleri Allah ve peygamberi ile beraber ise, hainlik yapmaz ve aldatmazlarsa, bununla birlikte sava\u015ftan daha hafif olan g\u00f6revlerini yapar. Darul-isl\u00e2mda (isl\u00e2m yurdunda) bek\u00e7ilik, koruma, kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u0131nda durma veya m\u00fcsl\u00fcmanlara fayda getiren ba\u015fka hizmetlerde bulunma gibi i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131rlarsa, i\u015fte bu durumda onlar\u0131n sava\u015ftan geri kalmalar\u0131nda bir sak\u0131nca yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar g\u00fc\u00e7lerinin yetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde iyi i\u015fler yapmaktad\u0131rlar. \u0130yi i\u015fler yapanlara k\u0131nama ve su\u00e7lama yoktur. Ancak k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapanlara k\u0131nama ve su\u00e7lama vard\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde sava\u015facak g\u00fc\u00e7leri olduklar\u0131 halde sava\u015f\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yere kadar kendisini ta\u015f\u0131yacak binekleri olmayanlara kar\u015f\u0131 da bir k\u0131nama ve su\u00e7lama olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar fakirlikten dolay\u0131 sava\u015fa kat\u0131lmaktan mahrum kald\u0131klar\u0131na ger\u00e7ekten \u00fcz\u00fcl\u00fcrler, \u00f6yle \u00fcz\u00fcl\u00fcrler ki, g\u00f6zlerinden ya\u015flar bo\u015fan\u0131r. Zira maddi y\u00f6nden destek olacak g\u00fc\u00e7leri de yoktur.<\/p>\n

Bu, cihada kar\u015f\u0131 duyulan samimi iste\u011fin etkili bir tablosudur. Bu g\u00f6revi yerine getirmekten mahrum olman\u0131n ger\u00e7ek \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc dile getirmektir. Bu, ayn\u0131 zamanda Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- d\u00f6neminde m\u00fcsl\u00fcman bir cemaatin pratik hayat\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ger\u00e7ek bir tablodur. Bu konuda rivayetler isimlerin belirlenmesinde \u00e7eli\u015fkiler g\u00f6sterse de, bu olay\u0131n bir realite oldu\u011funda birle\u015fmektedir.<\/p>\n

Avf, \u0130bn-i Abbas’tan rivayet ediyor:<\/p>\n

“Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- kendisi ile birlikte sava\u015fa \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 insanlara emretmi\u015fti. Abdullah \u0130bn-i ma\u011ffil el-Maziri’nin de i\u00e7inde yerald\u0131\u011f\u0131 bir grup sahabi, Peygamberimize geldi. Ve:<\/p>\n

“Ey Allah’\u0131n peygamberi bize binek ver” dediler. Peygamberimiz ise onlara:<\/p>\n

“Allah’a yemin ederim ki, size verebilecek bineklerini yok” cevab\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n

Onlar da a\u011flaya a\u011flaya geri d\u00f6nd\u00fcler. Cihaddan geri kalmak, binek ve az\u0131k bulamamak onlara a\u011f\u0131r geldi. Y\u00fcce Allah onlar\u0131n kendisini ve peygamberini bu derece sevdiklerini g\u00f6r\u00fcnce Kur’an-\u0131 Kerim’de onlar\u0131n mazeretlerini kabul etti.”<\/p>\n

M\u00fccahid der ki: Bu ayet, M\u00fczeyne kabilesinden Mukrino\u011fullar\u0131 hakk\u0131nda inmi\u015ftir.<\/p>\n

Muhammed \u0130bn-i Ka’b der ki: Bu sahabiler yedi ki\u015fiydi. Bunlar Amr \u0130bn-i Avfo\u011fullar\u0131’ndan Salim \u0130bn-i Avf, Vak\u0131fo\u011fullar\u0131’ndan Ebu Leyla diye bilinen Abdurrahman \u0130bn-i Ka’b, Malao\u011fullar\u0131’ndan Fazlullah, Selemeo\u011fullar\u0131’ndan Amr \u0130bn-i Ateme, Abdullah \u0130bn-i Amr ve M\u00fczeni idi.<\/p>\n

\u0130bn-i \u0130shak, Teb\u00fck sava\u015f\u0131ndan s\u00f6z ederken der ki:<\/p>\n

“Sonra baz\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun g\u00f6zleri ya\u015fl\u0131 olarak geldiler. Bunlar yedi adamd\u0131. Bir k\u0131sm\u0131 Ensar’dan, bir k\u0131sm\u0131 di\u011fer gruplardand\u0131. Bunlar Amr \u0130bn-i Avfo\u011fullar\u0131’ndan Sal\u0131m \u0130bn-i Umey, Hariso\u011fullar\u0131’mn karde\u015fi Aliy’le \u0130bni- Zeyd, Mazino\u011fullar\u0131’n\u0131n karde\u015fi Ebu Leyla Abdurrahman \u0130bn-i Ka’b, Selemeo\u011fullar\u0131’n\u0131n karde\u015fi Amr \u0130bn-i Hammam, \u0130bn-i Camuh, Abdullah \u0130bn-i Ma\u011ffil el-M\u00fczeni, (Baz\u0131lar\u0131 bu adam\u0131n Abdullah \u0130bn-i Amr el-M\u00fczeni oldu\u011funu s\u00f6ylerler) Vak\u0131fo\u011fullar\u0131’ndan Harma \u0130bn-i Abdullah ve \u0130yad \u0130bn-i Sariye el-Fizari idi. Peygamberimizden -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun binek istediler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar fakir kimselerdi. Peygamberimiz:<\/p>\n

“Size verebilecek binek bulam\u0131yorum” cevab\u0131n\u0131 verdi. Onlar geri d\u00f6nd\u00fcklerinde harcayacak mallar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fcld\u00fcler ve g\u00f6zlerinden ya\u015flar bo\u015fand\u0131.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle bir ruh ile isl\u00e2m zafere kavu\u015ftu. Yine b\u00f6yle bir ruh ile egemenli\u011fi eline ge\u00e7irdi. \u015eimdi bakal\u0131m kendimize: Biz neredeyiz, onlar nerede? Bizim ruhumuz nerede, bu k\u00fc\u00e7\u00fck toplulu\u011fun ruhu nerede? E\u011fer bu duygular\u0131n en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyorsak, o zaman zafer ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck isteyelim. Yoksa kendimize bir \u00e7eki d\u00fczen verelim. Bu duygulara yakla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. O zaman y\u00fcce Allah bize yard\u0131m edecektir.<\/p>\n

ONB\u0130R\u0130NC\u0130 C\u00dcZ<\/p>\n

Bu c\u00fcz, b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc onuncu c\u00fczde ge\u00e7en Tevbe suresinin geri kalan k\u0131sm\u0131 ile Yunus suresinden meydana gelmektedir. \u00d6nce Tevbe suresinin kalan k\u0131sm\u0131na devam edece\u011fiz. Yunus suresini ise in\u015faallah bu c\u00fcz\u00fcn ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tan\u0131taca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Onuncu c\u00fczde Tevbe suresinin giri\u015finde onun yap\u0131s\u0131n\u0131 indi\u011fi s\u0131radaki \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131 ve geli\u015fmeleri m\u00fcsl\u00fcman toplum ile di\u011fer toplumlar aras\u0131ndaki nihai ili\u015fkileri ve isl\u00e2m\u0131n hareket metodunun yap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n \u00f6nemini ortaya koyan \u015fu b\u00f6l\u00fcmlere yer vermi\u015ftik:<\/p>\n

Bu sure Medine’de indi. Kur’an’\u0131n en son inen suresi de\u011fildi, ama son inen surelerden biridir. Bu niteli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden bu sure, gerek m\u00fcsl\u00fcman toplumun i\u00e7e d\u00f6n\u00fck ili\u015fkileri konusunda ve gerekse yery\u00fcz\u00fcndeki di\u011fer milletler ile m\u00fcsl\u00fcman toplumun aras\u0131ndaki ili\u015fkiler konusunda uyulacak nihai h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7erir. Bunun yan\u0131s\u0131ra m\u00fcsl\u00fcman toplumun s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, ele al\u0131r, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131, sosyal mevkilerini, toplumdaki her kesimin ve her z\u00fcmreyi belirler; toplumu bir b\u00fct\u00fcn olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 gibi toplumun her kesimini ve her z\u00fcmresini de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 somut ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tan\u0131mlar.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca Tevbe suresi, isl\u00e2m\u0131n uygulama y\u00f6ntemini, bu y\u00f6ntemin a\u015famalar\u0131n\u0131 ve ad\u0131mlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama konusunda \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00d6zellikle bu surenin i\u00e7erdi\u011fi nihai h\u00fck\u00fcmler ile daha \u00f6nceki surelerde yeralan ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmleri birbirleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu \u00f6zel anlam daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma bir yandan bu sistemin ne oranda esnek oldu\u011funu ve \u00f6b\u00fcr yandan da ne kadar kesin s\u00f6zl\u00fc oldu\u011funu ortaya koyar.<\/p>\n

E\u011fer bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmazsa somut uygulama \u015fekilleri, h\u00fck\u00fcmler ve kurallar birbirine kar\u0131\u015f\u0131r. Nitekim ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcm i\u00e7eren bir ayet yerinden al\u0131n\u0131p nihai h\u00fck\u00fcm ifadeye zorland\u0131\u011f\u0131 ya da nihai h\u00fck\u00fcm ifade eden ayetler zoraki bir uyum sa\u011flama amac\u0131 ile ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmlerle ba\u011fda\u015facak \u015fekilde yorumlanmak istendi\u011finde de ayn\u0131 kavram karga\u015fas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. \u00d6zellikle cihad konusunda ve m\u00fcsl\u00fcman toplum ile di\u011fer yabanc\u0131 toplumlar aras\u0131nda bu kavram karga\u015fas\u0131 daha etkili bi\u00e7imde kendini g\u00f6sterir. Y\u00fcce Allah’dan dile\u011fimiz odur ki, gerek bu sureyi tan\u0131tan yaz\u0131m\u0131zda ve gerekse surenin ayetlerinin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu muhtemel tehlikeyi, yani yanl\u0131\u015f yorumlamadan kaynaklanabilecek kavram karga\u015fas\u0131na d\u00fc\u015fme tehlikesini anla\u015f\u0131l\u0131r bir dille a\u00e7\u0131klamaya muvaffak olal\u0131m.<\/p>\n

Yine surenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda bu surenin konu, atmosfer ve \u015fartlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmakla beraber, de\u011fi\u015fik b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015ftu\u011funu ve her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn kendi konusunda en son h\u00fck\u00fcmleri a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Bu surenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc Arap Yar\u0131madas\u0131’ndaki m\u00fcsl\u00fcmanlar ile m\u00fc\u015frikler aras\u0131ndaki nihai ili\u015fkilerle ilgili h\u00fck\u00fcmleri a\u00e7\u0131klamaktayd\u0131… \u0130kinci b\u00f6l\u00fcm ise, yine m\u00fcsl\u00fcmanlar ile b\u00fct\u00fcn ehli Kitap aras\u0131ndaki ili\u015fkilerle ilgili h\u00fck\u00fcmleri a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm Teb\u00fck sava\u015f\u0131 i\u00e7in haz\u0131rl\u0131\u011fa \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 halde gev\u015fek davranan a\u011f\u0131r hareket edenleri k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131. Bilindi\u011fi gibi, bu sava\u015f isl\u00e2m\u0131 ve isl\u00e2m toplumunu yok etmeyi ama\u00e7layan ve Arap Yar\u0131madas\u0131’n\u0131n \u00e7evresinde k\u00fcmelenen ehli Kitab’a kar\u015f\u0131 verilmi\u015fti. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm ise, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n m\u00fcsl\u00fcman toplumda \u00e7evirdikleri dolaplar\u0131 ve onlar\u0131n kirli \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131, onlar\u0131n psikolojik ve pratik durumlar\u0131n\u0131 tasvir etmeyi, Teb\u00fck sava\u015f\u0131ndan, sonra ve sava\u015f s\u0131ras\u0131nda tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 ortaya koymay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n sava\u015ftan geri kalmaktaki niyetlerinin, oyunlar\u0131n\u0131n ve mazeretlerinin, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n saflar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, yaygara ve ayr\u0131l\u0131k furyas\u0131n\u0131 yaymalar\u0131n\u0131n Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- eziyet edi\u015flerinin ve m\u00fc’minlerden kurtulma istemelerinin ger\u00e7ek nedenini g\u00f6stermeyi hedef alm\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n bu durumlar\u0131n\u0131n ortaya konu\u015fu ile samimi m\u00fc’minler m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n tuzaklar\u0131ndan sak\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bunlarla onlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131yor, sak\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131yor, iki grup birbirinden ayr\u0131l\u0131yor ve herbiri s\u0131fatlar\u0131 ve eylemleri ile netlik kazan\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmde b\u00fct\u00fcn\u00fc ile onuncu c\u00fczde yeralm\u0131\u015ft\u0131. Sadece sava\u015ftan geri kalanlardan ve sava\u015ftan geri kalman\u0131n do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131ndan s\u00f6z eden b\u00f6l\u00fcm yar\u0131m kalm\u0131\u015ft\u0131…<\/p>\n

Onuncu c\u00fczde yeralan son ayeti y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6zleriydi:<\/p>\n

“Sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun olanlar, hastalar ve sava\u015f masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak imk\u00e2n\u0131 olmayanlar i\u00e7in Allah’\u0131n ve peygamberinin taraf\u0131n\u0131 tuttuklar\u0131 takdirde sava\u015ftan geri kalman\u0131n sak\u0131ncas\u0131 yoktur. \u0130yi niyetlilere kar\u015f\u0131 k\u0131nama ve su\u00e7lama yolu kapal\u0131d\u0131r. Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametlidir.”<\/p>\n

“Bir de kendilerini binek hayvan\u0131 sa\u011flayas\u0131n diye sana ba\u015fvurduklar\u0131nda “size binek hayvan\u0131 bulam\u0131yorum” deyince bu yolda harcama yapacak imk\u00e2nlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fcden g\u00f6zlerinde ya\u015f olarak geri d\u00f6nenlere kar\u015f\u0131 da k\u0131nama ve su\u00e7lama yoktur.<\/p>\n

Oradaki ayetlerin devam\u0131 olup bu c\u00fcz\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan ayetler ise \u015funlard\u0131r:
\n93- “Ancak zengin olduklara halde sava\u015fa kat\u0131lmamak \u00fczere senden izin isteyenler, b\u00f6ylece sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun olanlarla birlikte evlerinde oturmay\u0131 i\u00e7lerine sindirenler k\u0131nanabilir su\u00e7lanabilirler. Allah onlar\u0131n kalplerini m\u00fch\u00fcrledi\u011fi i\u00e7in neyin yararl\u0131 oldu\u011funu bilmezler. “<\/strong><\/p>\n

“Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde size \u00f6z\u00fcr beyan ederler. Onlara de ki; bo\u015funa \u00f6z\u00fcr beyan etmeyiniz, size inanacak de\u011filiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah k\u00f6t\u00fc niyetlerinize ve oyunlar\u0131n\u0131za ili\u015fkin bize bilgi vermi\u015ftir. \u0130lerde Allah da peygamberi de neler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6recektir. Sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen Allah’\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z da o size neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verir.”<\/p>\n

“Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde kendilerini azarlamayas\u0131n\u0131z diye size Allah ad\u0131na yemin edeceklerdir. Onlar\u0131 azarlamay\u0131n\u0131z, bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davran\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar soyut pisliktirler. \u0130\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak varacaklar\u0131 yer, cehennemdir.”<\/p>\n

“Kendilerinden ho\u015fnut olas\u0131n\u0131z diye size yemin ederler. Oysa siz onlardan ho\u015fnut olsan\u0131z bile Allah yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015flar g\u00fcruhundan kesinlikle ho\u015fnut olmaz.” (Tevbe suresi 93-96)<\/p>\n

Bu ayetler, y\u00fcce Allah sava\u015ftan geri kalm\u0131\u015f m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 Peygamberimize -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- bildirmekte, kendisini ve kendisi ile birlikte bulunan samimi m\u00fcsl\u00fcmanlar sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fcklerinde onlar\u0131n ne \u015fekilde mazeretler ile s\u00fcreceklerini O’na haber vermektedir. Bu durumda Peygamberimizin ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n onlara kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir tutum izleyeceklerini bildirmektedir.<\/p>\n

M\u00dcNAFIKLARIN DURUMU<\/p>\n

Bundan sonra surenin be\u015finci b\u00f6l\u00fcm\u00fc geliyor. Bu b\u00f6l\u00fcmde o d\u00f6nemdeki -Mekke’nin fethi ile Teb\u00fck sava\u015f\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nem-m\u00fcsl\u00fcman toplumun genel bir tahlili yap\u0131l\u0131yor. Surenin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de belirtti\u011fimiz gibi, buradan anl\u0131yoruz ki, o m\u00fcsl\u00fcman toplumda isl\u00e2ma ilk d\u00f6nemlerde sar\u0131lm\u0131\u015f bulunan Muhacirler’in ve Ensar’\u0131n -ki bu iki kesim m\u00fcsl\u00fcman toplumun g\u00fc\u00e7l\u00fc-sa\u011flam temelini olu\u015fturuyorlard\u0131- yan\u0131nda ba\u015fka gruplar da vard\u0131… Bedevi Araplar vard\u0131; bunlardan samimi olanlar\u0131 da, m\u00fcnaf\u0131k olanlar\u0131 da vard\u0131. Medineli m\u00fcnaf\u0131klar da vard\u0131. \u0130yi i\u015flerini k\u00f6t\u00fc i\u015fleri ile kar\u0131\u015ft\u0131ranlar da vard\u0131. Bunlar hen\u00fcz isl\u00e2mi bir kimli\u011fe sahip olamam\u0131\u015f, ona tam anlam\u0131 ile uyum sa\u011flayamam\u0131\u015f ve isl\u00e2m\u0131n potas\u0131nda tamamen eriyememi\u015f olan kimselerdi… Bir ba\u015fka grup daha vard\u0131 ki, bunlar\u0131n durumlar\u0131 belli de\u011fildi. Ger\u00e7ekten ak\u0131betlerinin ne oldu\u011fu bilinmiyordu. \u0130\u015fleri Allah’a havale edilmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah onlar\u0131n hallerini ve ak\u0131betlerini daha iyi biliyordu… \u00d6te yandan isl\u00e2m\u0131n maskesiyle gizlenmi\u015f komplocular da vard\u0131. Bunlar birtak\u0131m planlar, tuzaklar kuruyorlard\u0131. D\u0131\u015ftaki isl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yorlard\u0131. Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetleri bu gruplar\u0131n hepsinden g\u00fczel bir \u015fekilde ve \u00f6zet halinde s\u00f6z ediyor. Ve isl\u00e2m toplumunda onlara kar\u015f\u0131 nas\u0131l davran\u0131laca\u011f\u0131 belirtiliyor. A\u015fa\u011f\u0131da birka\u00e7 \u00f6rne\u011fini ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayetlerde Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- ve samimi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n onlarla ili\u015fkilerinde izleyecekleri yol g\u00f6steriliyor:<\/p>\n

Bedevi Araplar k\u00e2firlikte ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kta daha a\u015f\u0131r\u0131; Allah’\u0131n ve peygamberine indirdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilmemeye daha yatk\u0131n kimselerdir. Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.<\/p>\n

“Kimi Bedeviler Allah’\u0131n emri uyar\u0131nca yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 cerime, angarya sayarlar ve ba\u015f\u0131n\u0131za belalar\u0131n gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zlerler. G\u00f6zledikleri o bela kendi ba\u015flar\u0131na gelesiceler! Allah her \u015feyi i\u015fitir her \u015feyi bilir.”<\/p>\n

“Kimi Bedeviler de Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inan\u0131rlar yapt\u0131klar\u0131 maddi ba\u011f\u0131\u015flar\u0131, Allah’\u0131n yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve peygamberinin dualar\u0131n\u0131 kazanma arac\u0131 sebebi sayarlar. Haberiniz olsun ki, yapt\u0131klar\u0131 bu ba\u011f\u0131\u015flar, ger\u00e7ekten onlar\u0131 Allah’a yakla\u015ft\u0131ran bir sebeptir. \u0130lerde Allah onlar\u0131 rahmetinin kapsam\u0131 i\u00e7ine alacakt\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah affedici ve merhametlidir.”<\/p>\n

“Muhacirler’in ve Ensar’\u0131n ilk \u00f6nc\u00fcleri ile iyilikte onlara tam uyanlardan Allah ho\u015fnut oldu\u011fu gibi, onlar da Allah’dan ho\u015fnut olmu\u015flard\u0131r. Allah onlara altlar\u0131ndan nehirler akan ve i\u00e7lerinde ebedi kalacaklar\u0131 cennetler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 budur.”<\/p>\n

“Gerek \u00e7evrenizdeki Bedeviler i\u00e7inde ve gerekse Medine halk\u0131 aras\u0131nda ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckte uzmanla\u015fm\u0131\u015f ka\u015farlanm\u0131\u015f m\u00fcnaf\u0131klar vard\u0131r. Sen onlar\u0131 bilmezsin, ancak biz biliriz. Onlar\u0131 iki kez azaba \u00e7arpt\u0131raca\u011f\u0131z, sonra da b\u00fcy\u00fck azaba u\u011frat\u0131lacaklard\u0131r.”<\/p>\n

“Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lam\u0131\u015f itiraf ettiler ve iyili\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe eklediler. Belki Allah onlar\u0131n tevbesini kabul eder. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah affedicidir, merhametlidir.”<\/p>\n

“Mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sadaka olarak al ve bu yolla onlar\u0131 temizle, g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131r. Onlara dua et, \u00e7\u00fcnk\u00fc senin duan onlara g\u00f6n\u00fcl huzuru sa\u011flar. Allah her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

“Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir ba\u015fka b\u00f6l\u00fcm\u00fc daha var ki, onlar\u0131n i\u015fleri do\u011frudan do\u011fruya Allah’\u0131n iradesine kalm\u0131\u015ft\u0131r. O onlar\u0131 ya azaba \u00e7arpt\u0131r\u0131r ya da tevbelerini kabul eder. Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

“Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir ba\u015fka grubu da isl\u00e2ma zarar vermek k\u00e2firli\u011fi peki\u015ftirmek m\u00fc’minler aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131k tohumu ekmek, daha \u00f6nce Allah’a ve peygamberine kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015f birine g\u00f6zetleme yeri haz\u0131rlamak amac\u0131 bir mescid (cami) yapt\u0131lar. Onlar “iyilikten ba\u015fka bir amac\u0131m\u0131z yoktur” diye yemin edeceklerdir. Oysa Allah \u015fahittir ki, onlar yalan s\u00f6yl\u00fcyorlar.”<\/p>\n

“Orada asla namaza durma. \u0130lk g\u00fcn\u00fcnden itibaren Allah korkusu temeli \u00fczerine kurulan mescid i\u00e7inde namaz k\u0131lmana daha l\u00e2y\u0131k bir yerdir. Orada g\u00fcnahlardan ar\u0131nmay\u0131 \u00f6zleyen kimseler vard\u0131r. Allah g\u00fcnahlardan ar\u0131nanlar\u0131 sever. (Tevbe suresi 97-98)<\/p>\n

\u0130lerde bu ayetlerin yorumunu yaparken bu topluluklardan herbirisinin kimli\u011fini daha detayl\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

D\u0130N\u0130N YAPISI<\/p>\n

Surenin alt\u0131nc\u0131 ve son b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise, Allah yolunda sava\u015fmak i\u00e7in Allah ile yap\u0131lan bey’at\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131, bu cihad\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, Medineliler’in ve Medine etraf\u0131nda bulunan Bedevi Araplar’\u0131n cihad konusundaki g\u00f6revlerini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca m\u00fcsl\u00fcmanlar ile ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u0131rf inan\u00e7 sistemini esas alarak birbirinden tamamen ayr\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi, m\u00fcsl\u00fcmanlar ile ba\u015fkalar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ba\u015fkas\u0131na g\u00f6re de\u011fil, sadece inan\u00e7 ba\u011f\u0131na dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, aile akrabal\u0131k ve oymak ba\u011flar\u0131 olsa dahi ili\u015fkilerde inanc\u0131n esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir… Bir de m\u00fcnaf\u0131k ve komplocu olmad\u0131klar\u0131 halde sava\u015ftan geri kalanlar\u0131n ak\u0131betlerini a\u00e7\u0131klamakta, yan\u0131s\u0131ra, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n Kur’an emirlerine kar\u015f\u0131 belirgin baz\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 ve durumlar\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131r… \u0130\u015fte bu konularla ilgili birka\u00e7 ayet:<\/p>\n

” Allah m\u00fc’minlerin mallar\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerine cenneti vermek \u00fczere sat\u0131n ald\u0131. Onlar Allah yolunda sava\u015f\u0131rlar bu yolda kimi zaman \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler ve kimi zaman da \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrler. Bu Allah’\u0131n \u00fczerine bor\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 ve hem Tevrat’ta hem \u0130ncil’de, hem de Kur’an’da yer verdi\u011fi bir s\u00f6zd\u00fcr. Allah’tan daha \u00e7ok s\u00f6z\u00fcnde duran kim olabilir ki? O halde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bu al\u0131\u015f-veri\u015fe sevininiz. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 budur.”<\/p>\n

“Akraba bile olsalar, cehennemlik olduklar\u0131 belli olduktan sonra puta tapanlar i\u00e7in Allah’dan af dilemek, ne peygambere ve ne de m\u00fc’minlere yak\u0131\u015fmaz.”<\/p>\n

“\u0130brahim’in babas\u0131 i\u00e7in af dilemesi onu bu yolda s\u00f6z verdi\u011fi i\u00e7indi. Fakat babas\u0131n\u0131n bir Allah d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funu kesinlikle anlay\u0131nca onunla ili\u015fkisini kesti. \u0130brahim ger\u00e7ekten \u00e7ok duygulu ve yumu\u015fak kalpli idi.”<\/p>\n

“Allah peygamberin ve zor anda O’nun pe\u015finden giden Muhacirler ile Ensar’\u0131n tevbelerini kabul etti. O s\u0131rada onlardan bir grubun kalpleri kayman\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti. Arkas\u0131ndan O, onlar\u0131n tevbelerini kabul etti. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, onlara kar\u015f\u0131 son derece \u015fefkatli ve merhametlidir.”<\/p>\n

“Allah sava\u015fa kat\u0131lmayan o \u00fc\u00e7 ki\u015finin de tevbelerini kabul etti. Sonunda yery\u00fcz\u00fc b\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fine ra\u011fmen onlara dar geldi. Can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan patlayacak gibi oldular, Allah’dan ka\u00e7man\u0131n yine O’na s\u0131\u011f\u0131nmaktan ba\u015fka bir \u00e7\u0131kar yolu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. Bunun \u00fczerine Allah onlar\u0131n tevbelerini kabul etti ki, tevbe etsinler. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah tevbelerin kabul edicisidir, merhametlidir.”<\/p>\n

“Gerek Medineliler ve gerekse \u00e7evrelerinde ya\u015fayan Bedeviler, sava\u015fta peygamberden geri kalmak ve kendi canlar\u0131n\u0131n kayg\u0131s\u0131n\u0131 O’nun can\u0131n\u0131n kayg\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmek yak\u0131\u015fmaz… \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah yolunda \u00e7ekecekleri her susuzluk, katlanacaklar her yorgunluk, kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 her a\u00e7l\u0131k, k\u00e2firleri \u00f6fkelendirecek her bir kar\u0131\u015f topra\u011fa ayak basmalar\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131n zarar\u0131na kazanacaklar\u0131 her t\u00fcr ba\u015far\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda mutlaka hesaplar\u0131na iyi bir amel yaz\u0131l\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah iyi i\u015fler yapanlar\u0131 \u00f6d\u00fcls\u00fcz b\u0131rakmaz.”<\/p>\n

“Yapt\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00fcn maddi harcamalar ve a\u015ft\u0131klar\u0131 her vadi mutlaka hesaplar\u0131na yaz\u0131l\u0131r ki, Allah i\u015fledikleri iyilikleri en g\u00fczel kar\u015f\u0131l\u0131klarla \u00f6d\u00fcllendirsin.”<\/p>\n

“M\u00fc’minlerin topyek\u00fcn sava\u015fa \u00e7\u0131kmalar\u0131 gerekmez. Bunun yerine her kabileden bir grup, dinin \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ka\u00e7\u0131n\u0131rlar umudu ile soyda\u015flar\u0131n\u0131 uyarmak i\u00e7in sava\u015fa \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

“Ey m\u00fc’minler, en yak\u0131n\u0131n\u0131zdaki k\u00e2firler ile savay\u0131z, bunlar sizde sertlik bulsunlar ve biliniz ki, Allah kendisinden korkanlar ile beraberdir.”<\/p>\n

“Her yeni sure indirili\u015finde kimi m\u00fcnaf\u0131klar “Bu sure hanginizin iman\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131?” diye sorarlar. Ger\u00e7ek \u015fu ki, o sure m\u00fc’minlerin iman\u0131n\u0131 artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r, onlar bu y\u00fczden sevin\u00e7 duyarlar.”<\/p>\n

“Fakat kalplerinde hastal\u0131k olanlara gelince, bu sure pisliklerine pislik ekler de onlar k\u00e2fir olarak \u00f6l\u00fcrler.”<\/p>\n

“Yeni bir sure indirilince birbirlerine “Acaba sizi bir g\u00f6ren var m\u0131? diye sorarlar, sonra s\u0131v\u0131\u015f\u0131rlar. Anlay\u0131\u015fs\u0131z, duyars\u0131z bir g\u00fcruh olduklar\u0131 gerek\u00e7esi ile Allah onlar\u0131n kalplerini ger\u00e7eklerden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.” (Tevbe suresi 11,113-114,117-118,120-125,127)<\/p>\n

Sonunda sure, Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- s\u0131fatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak, yaln\u0131z Allah’a dayanmas\u0131na ve O’nun kefilli\u011fi ile yetinmesine ili\u015fkin ilahi direktiflerle m\u00fch\u00fcrleniyor:<\/p>\n

“Size i\u00e7inizden \u00f6yle bir peygamber geldi ki, s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fmeniz a\u011f\u0131r\u0131na gider, size son derece d\u00fc\u015fk\u00fcn, m\u00fc’minlere kar\u015f\u0131 \u015fefkatli ve merhametlidir.” (Tevbe suresi 128-129)<\/p>\n

“E\u011fer sana s\u0131rt \u00e7evirirlerse de ki; “Allah bana yeter, O’ndan ba\u015fka ilah yoktur, ben s\u0131rf O’na dayand\u0131m’ O y\u00fcce Ar\u015f’\u0131n sahibidir.”<\/p>\n

Bu \u00f6zet, giri\u015ften sonra surenin geri kalan ayetlerini detayl\u0131 olarak yorumlamaya ge\u00e7iyoruz… yard\u0131mc\u0131m\u0131z Allah’d\u0131r.
\nSAM\u0130M\u0130YET\u0130N DE\u011eER\u0130<\/p>\n

94- Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde size \u00f6z\u00fcr beyan ederler. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah k\u00f6t\u00fc niyetlerinize ve oyunlar\u0131n\u0131za ili\u015fkin bize bilgi vermi\u015ftir. \u0130lerde Allah da peygamberi de neler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6recektir. Sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen Allah’\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z da O size ne!er yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verir.<\/p>\n

95- Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde kendilerini azarlamayas\u0131n\u0131z diye size Allah ad\u0131na yemin edeceklerdir. Onlar\u0131 azarlamay\u0131n\u0131z, bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davran\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar soyut pisliktirler. \u0130\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak varacaklar\u0131 yer, cehennemdir.
\n<\/strong>
\n96- Kendilerinden ho\u015fnut olas\u0131n\u0131z diye size yemin ederler. Oysa siz onlardan ho\u015fnut olsan\u0131z bile Allah yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015flar g\u00fcruhundan kesinlikle ho\u015fnut olmaz.
\n<\/strong>
\nNe zay\u0131flara, ne hastalara, ne mal\u0131 yard\u0131mda bulunmak i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey bulamayan fakirlere ne de Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- kendilerini sava\u015f yerine g\u00f6t\u00fcrecek binek bulamad\u0131\u011f\u0131 kimselere g\u00fcnah ve su\u00e7lama s\u00f6zkonusu olabilir. Bunlar sava\u015ftan geri kald\u0131klar\u0131nda onlara kar\u015f\u0131 bir k\u0131nama ve su\u00e7lama yoktur… As\u0131l k\u0131nama ve su\u00e7lama g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fi ve zengin olduklar\u0131 halde sava\u015fmamak i\u00e7in Peygamber’den -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- izin isteyenler i\u00e7indir. Onlar\u0131 sava\u015ftan al\u0131koyacak ger\u00e7ek bir \u00f6z\u00fcrleri yoktur. As\u0131l g\u00fcnah ve sorumluluk g\u00fc\u00e7leri yettikleri halde, sava\u015fa g\u00fcc\u00fc olmayanlar gibi evde oturmaya raz\u0131 olmalar\u0131d\u0131r…<\/p>\n

\u0130\u015fte bunlar sava\u015ftan ka\u00e7t\u0131klar\u0131 veya izin istedikleri i\u00e7in sorumlu tutulacaklar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar sava\u015fa \u00e7\u0131kmaktan \u00e7ekinmi\u015fler yerlerine \u00e7ak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015flar, y\u00fcce Allah kendilerini zengin k\u0131lmas\u0131na, g\u00fc\u00e7 ve imk\u00e2n sahibi k\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, O’nun hakk\u0131n\u0131 \u00f6dememi\u015flerdir. Kendilerini koruyan ve \u00fcst\u00fcn k\u0131lan isl\u00e2m\u0131n hakk\u0131n\u0131 da \u00f6dememi\u015flerdir. Kendileri toplumun hakk\u0131n\u0131 da vermemi\u015flerdir… \u0130\u015fte bunun i\u00e7in Allah onlar i\u00e7in \u015fu vasf\u0131 tercih ediyor:<\/p>\n

“Sava\u015fma g\u00fcc\u00fcnden yoksun olanlarla birlikte evlerinde oturmay\u0131 i\u00e7lerine sindirdiler.”<\/p>\n

Bu, iradesizli\u011fin, azimsizli\u011fin ta kendisidir. Cihad\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmekten aciz kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in evlerinde oturan kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131larla beraber olmaya raz\u0131 olmakt\u0131r… Fakat bu evde kalan gruplar mazurdurlar. Halbuki kendileri mazur da de\u011fillerdir!<\/p>\n

“Allah onlar\u0131n kalplerini m\u00fch\u00fcrledi\u011fi i\u00e7in neyin yararl\u0131 oldu\u011funu bilmezler.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah onlar\u0131n bilgi ve bilin\u00e7 kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015f, sinyalleri alma ve kavrama cihazlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaz hale getirmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n kendileri al\u00e7akl\u0131\u011fa, geri zek\u00e2l\u0131l\u0131\u011fa ve tembelli\u011fe raz\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Canl\u0131, a\u00e7\u0131k, hareketli ve at\u0131lgan bir hareket i\u00e7inde bulunmaktan geri durmu\u015flard\u0131r. Zillet i\u00e7indeki bir g\u00fcveni ve geri zek\u00e2l\u0131l\u0131ktan kaynaklanan bir rahat\u0131, ancak g\u00f6rebilme, zevk alabilme, deneyim sahibi olma ve bilgi edinme gibi itici g\u00fc\u00e7lerini kullanmayan bir insan tercih edebilir. Ayr\u0131ca bu tip insanlar pratik hayatta varl\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koyma, g\u00f6zlemleyebilme, etkileme ve etkilenme gibi itici g\u00fc\u00e7lerinden de yoksundurlar. Rahat\u0131n verdi\u011fi gev\u015feklik, insan\u0131n bilgi ve duygu kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapat\u0131r, kalplere ve ak\u0131llara kilit vurur. Hareket, hayat\u0131n en a\u00e7\u0131k belgesidir. Ayn\u0131 zamanda hayat\u0131 da harekete ge\u00e7iren O’dur. Tehlikeyi g\u00f6\u011f\u00fcslemek, insan\u0131n ruhunda gizli olan yetenekleri ve akl\u0131ndaki gizli enerjileri harekete ge\u00e7irir, kaslar\u0131n\u0131 kuvvetlendirir ihtiya\u00e7 halinde ortaya \u00e7\u0131kan gizli yeteneklerini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r, insan\u0131n g\u00fc\u00e7lerini, enerjilerini, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in e\u011fitir, sinyalleri almalar\u0131 ve kar\u0131\u015f\u0131k vermeleri i\u00e7in onlar\u0131 hassasla\u015ft\u0131r\u0131r… \u0130\u015fte bunlar\u0131n hepsi bilginin, tan\u0131yabilmenin, a\u00e7\u0131k olabilmenin birer \u00e7e\u015fididirler. Geri zek\u00e2l\u0131l\u0131ktan kaynaklanan bir rahata ve al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131 kabul etmekten kaynaklanan g\u00fcvene d\u00fc\u015fk\u00fcn olanlar bu yeteneklerden mahrum kal\u0131rlar.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, zengin olduklar\u0131 ve g\u00fc\u00e7leri yettikleri halde sava\u015fma g\u00fcc\u00fcn- ‘ den yoksun olanlarla birlikte evlerinde oturmay\u0131 i\u00e7lerine sindirenlerin halini tasvir etmeye devam ediyor.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fama arzusu ve g\u00fcven i\u00e7indeki bir hayat\u0131 tercih etme sevgisinin arka plan\u0131nda dayanma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirme, al\u00e7akl\u0131\u011fa raz\u0131 olma, boyun e\u011fme a\u00e7\u0131k\u00e7a m\u00fccadele etmekten ve kar\u015f\u0131 koymaktan ka\u00e7ma vard\u0131r:<\/p>\n

“Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde size \u00f6z\u00fcr beyan ederler.”<\/p>\n

Bu, y\u00fcce Allah’\u0131n Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- ve samimi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fckten sonra sava\u015ftan geri kalan bu m\u00fcnaf\u0131klara kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir tutum izleyeceklerini haber vermesidir. Bu da, s\u00f6zkonusu ayetlerin sava\u015f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde ve Medine’ye yeti\u015fmeden \u00f6nce indiklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Sava\u015ftan geri kald\u0131klar\u0131 ve evlerinde oturduklar\u0131 i\u00e7in sizden \u00f6z\u00fcr dilerler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar yapt\u0131klar\u0131n\u0131n, sava\u015ftan geri kal\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek sahiplerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan utan\u0131rlar. Zira onlar\u0131n sava\u015fa kat\u0131lmalar\u0131n\u0131n as\u0131l nedeni, inan\u00e7 zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131… Rahat\u0131 tercih etmeleri ve sava\u015ftan korkmalar\u0131d\u0131r!<\/p>\n

“Onlara de ki; “Bo\u015funa \u00f6z\u00fcr beyan etmeyiniz, size inanacak de\u011filiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah k\u00f6t\u00fc niyetlerinize ve oyunlar\u0131n\u0131za ili\u015fkin bize bilgi vermi\u015ftir.”<\/p>\n

De ki: T\u00fcm mazeretlerini kendinize saklay\u0131n. Size inanacak de\u011filiz. S\u00f6ylediklerinizi do\u011frulayacak da de\u011filiz. Daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi sizin d\u0131\u015ftan m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131za bak\u0131p h\u00fck\u00fcm vermeyece\u011fiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah sizin ger\u00e7ek kimli\u011finizi, kalplerinizde gizlediklerinizi bize bildirdi. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n ger\u00e7ek nedenlerini bize anlatt\u0131. Durumunuzu bize a\u00e7\u0131klad\u0131. Art\u0131k biz daha \u00f6nceleri sizinle ili\u015fkilerimizde esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ften, \u00f6tesini g\u00f6rm\u00fcyor de\u011filiz.<\/p>\n

Do\u011frulamama, g\u00fcvenmeme, emin olmama ve tatmin olmaman\u0131n “Size inanacak de\u011filiz” \u015feklinde verilmesi \u00f6zel bir anlam ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc iman; do\u011frulama, g\u00fcvenme, emin olma ve tatmin olmad\u0131r. \u0130man, s\u00f6z\u00fc ile do\u011frulama, ak\u0131l ile emin olma, kalp ile tatmin olmad\u0131r. M\u00fc’minin rabbine g\u00fcvenmesi, kendisi ile beraber bulundu\u011fu m\u00fc’minler aras\u0131nda bir g\u00fcvenin olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Kur’ani ifadenin s\u00fcrekli olarak ba\u015fka bir anlam\u0131 ve bamba\u015fka bir mesaj\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

De ki; \u00f6z\u00fcr dilemeyiniz. Art\u0131k s\u00f6z\u00fcn bir anlam\u0131, laf\u0131n bir gerek\u00e7esi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece i\u015f yap\u0131n\u0131z. E\u011fer yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fler s\u00f6ylediklerinizi do\u011frularsa demektir ki, s\u00f6z\u00fcn\u00fcz do\u011frudur. Yoksa sadece s\u00f6z ile g\u00fcvenme, emin olma ve tatmin olma m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/p>\n

“\u0130lerde Allah da peygamberi de neler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6recektir.”<\/p>\n

Yap\u0131lan \u015feylerin hi\u00e7biri Allah’dan gizli kalmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu yap\u0131lan \u015feylerin arka plan\u0131nda yeralan gizli niyetleri de O’ndan saklamak da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Allah’\u0131n resul\u00fc de -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- sizin s\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc, yapt\u0131klar\u0131n\u0131zla de\u011ferlendirecektir. Ve m\u00fcsl\u00fcman toplumda sizinle ili\u015fkilerinde bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 esas alacakt\u0131r.<\/p>\n

Her ne olursa olsun, i\u015f bu yery\u00fcz\u00fcndeki d\u00fcnya hayat\u0131 ile asla sona ermeyecektir. Bundan sonra bir de hesaba \u00e7ekilme ve ceza vard\u0131r. Bu hesaba \u00e7ekilme ve ceza y\u00fcce Allah’\u0131n gizli a\u00e7\u0131k her \u015feyi bilen s\u0131n\u0131rs\u0131z ilmine g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015fecektir.<\/p>\n

“Sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen Allah’\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z da, O size neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verir.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en “gayb” kavram\u0131, insan\u0131n bilisine ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri ifade eder. “\u015eehadet” kavram\u0131 ise, g\u00f6zlenebilen ve bilinebilen \u015feylerdir. \u0130\u015fte bu anlam\u0131 ile Allah “gayb”\u0131 ve “\u015fehadet’i” (bilineni ve bilinmeyeni) bilir. Hatta bundan daha kapsaml\u0131 ve geni\u015f bir bi\u00e7imde bilir. Y\u00fcce Allah g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen bu d\u00fcnyadaki \u015feyleri ve bunun \u00f6tesinde gizli alemlerdeki \u015feyleri bilir. Bu kimselere y\u00fcce Allah’\u0131n “O size neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verir” \u015feklinde hitab etmesinde \u00f6zellikle bir noktaya parmak bas\u0131lmaktad\u0131r. Onlar neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilmektedirler. Fakat y\u00fcce Allah onlar\u0131n neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 daha iyi bilmektedir ki, onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bir bir haber verecektir! Yap\u0131lan i\u015flerin nice gizli etkenleri vard\u0131r ki, bunlar onu yapan ki\u015fiye dahi gizli kald\u0131klar\u0131 halde Allah onlar\u0131 bilmektedir! Yine bu amellerin nice sonu\u00e7lar vard\u0131r ki, onlar\u0131 i\u015fleyenler bunlar\u0131n fark\u0131nda olmazken, Allah onlar\u0131 bilir… Do\u011fal olarak burada ama\u00e7 haber veri\u015fin sonucudur. Yani, yap\u0131lan i\u015flerin ger\u00e7ek bi\u00e7imde hesaplanmas\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n verilmesidir. Fakat bu sonucu ayetler a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmiyor, sadece haberin kendisinden s\u00f6z ediyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ba\u011flamda b\u00f6yle bir habere yer verilmesi meselenin i\u015faret yolu ile anla\u015f\u0131lmas\u0131na yetiyor.<\/p>\n

“Sava\u015ftan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde kendilerini azarlamayas\u0131n\u0131z diye size Allah ad\u0131na yemin edeceklerdir. Onlar\u0131 azarlamay\u0131n\u0131z, bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davran\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar soyut pisliktirler. \u0130\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak varacaklar\u0131 yer cehennemdir.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bu da y\u00fcce Allah’\u0131n kendi Resul\u00fcne ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka haberdir. Peygamber ve onunla birlikte olan samimi m\u00fc’minler sa\u011f sal\u0131m olarak geri d\u00f6nd\u00fcklerinde bu toplulu\u011fun neler yapaca\u011f\u0131n\u0131 haber vermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcnaf\u0131klar, onlar\u0131n Bizansl\u0131larla yap\u0131lacak sava\u015ftan geri d\u00f6nmeyeceklerini san\u0131yorlard\u0131!<\/p>\n

Y\u00fcce Allah onlar\u0131n Allah’\u0131n ad\u0131na yemin ederek mazeretlerini peki\u015ftireceklerini biliyordu ve bunu peygamberine de haber verdi. \u00dczerine basa basa yemin edeceklerdi ki, m\u00fcsl\u00fcmanlar onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve sava\u015ftan geri kal\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flas\u0131nlar, affetsinler. Kendilerini hesaba \u00e7ekmesinler ve cezaland\u0131rmas\u0131nlar!<\/p>\n

Sonra y\u00fcce Allah peygamberine verdi\u011fi direktifle onlardan y\u00fcz \u00e7evirmesini istiyor. Bu onlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 ve affedilmesi anlam\u0131nda de\u011fildir. Aksine onlar \u00f6nemsenmeyecekler ve onlardan uzak durulacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 ve uzak durulmas\u0131 gereken pisliklerdir:<\/p>\n

“Onlar\u0131 azarlamay\u0131n\u0131z, bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davran\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar soyut pisliktirler.”<\/p>\n

Burada soyut olan pislik somut bir halde ifade ediliyor. Asl\u0131nda onlar bedenleri ve b\u00fcnyeleri itibariyle pis -yani murdar- de\u011filler ama ruhlar\u0131 ve bedenleri itibariyle pistirler. Burada canland\u0131r\u0131lan tablo ile onlar\u0131n son derece \u00e7irkin, apa\u00e7\u0131k bir pislik olduklar\u0131 ortaya konuyor. Bu da onlar\u0131n pisliklerini, basitli\u011fini, de\u011fersizli\u011fini ve tiksinilecek varl\u0131klar oldu\u011funu peki\u015ftirmektedir!<\/p>\n

“\u0130\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak varacaklar\u0131 yer, cehennemdir.”<\/p>\n

Onlar sava\u015ftan geri kalmakla bir kazan\u00e7 elde ettiklerini, oturmakla k\u00e2r ettiklerini, rahat ve huzuru elde ettiklerini, mal ve afiyeti koruduklar\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131. Ne var ki, onlar bu d\u00fcnyada pistirler, murdard\u0131rlar. Ahirette de kendi paylar\u0131n\u0131, nasiplerini yitirirler. Bu b\u00fct\u00fcn \u015fekilleri ve b\u00fct\u00fcn t\u00fcrleri ile katmerli bir h\u00fcsrand\u0131r… Allah’dan daha do\u011fru s\u00f6zl\u00fc kim vard\u0131r?<\/p>\n

Ayetler devam ediyor. Cihada gelmeyip evlerinde oturan bu insanlar\u0131n m\u00fccahitlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra neler yapacaklar\u0131n\u0131 haber veriyor:<\/p>\n

“Kendilerinden ho\u015fnut olas\u0131n\u0131z diye size yemin ederler. Oysa siz onlardan ho\u015fnut olsan\u0131z bile, Allah yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015flar g\u00fcruhundan kesinlikle ho\u015fnut olmaz.”`<\/p>\n

Onlar \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerini ba\u011f\u0131\u015flayarak, affederek yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ho\u015f g\u00f6rmelerini istiyorlar. Sonra bu isteklerini daha ileri g\u00f6t\u00fcrerek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerinden ho\u015fnut olmalar\u0131n\u0131 diliyorlar. B\u00f6ylece bu ho\u015fnutluk ile m\u00fcsl\u00fcman toplumda rahat i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 garanti alt\u0131na almak istiyorlar! M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n daha \u00f6nce yapt\u0131klar\u0131 gibi d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f itibariyle m\u00fcsl\u00fcman olu\u015flar\u0131n\u0131 esas alarak kendileriyle ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmelerini, kendileriyle sava\u015fmamalar\u0131n\u0131 bu s\u00fcrede y\u00fcce Allah’\u0131n yapmalar\u0131n\u0131 emretti\u011fi \u015fekilde kendilerine kar\u015f\u0131 sert davranmamalar\u0131n\u0131 garanti etmek istiyorlar. Nitekim bu surede y\u00fcce Allah m\u00fcsl\u00fcmanlar ile m\u00fcnaf\u0131klar aras\u0131ndaki nihai ili\u015fkileri belirlemi\u015ftir.<\/p>\n

Fakat y\u00fcce Allah onlar\u0131n nifaktan kaynaklanan bu sava\u015ftan geri kal\u0131\u015flar\u0131n\u0131n onlar\u0131 Allah’\u0131n dininden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisini isl\u00e2m dininin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan topluluklardan ho\u015fnut olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. \u0130sterse onlar mazeretler ileri s\u00fcrerek yeminler ederek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerinden raz\u0131 ve ho\u015fnut olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olsunlar! Allah’\u0131n onlar hakk\u0131ndaki h\u00fckm\u00fc kesin ve nihai h\u00fck\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n ho\u015fnutlu\u011fu bu t\u00fcr durumlarda Allah’\u0131n onlara \u00f6fkelenmesini de\u011fi\u015ftiremez. Ve onlara zerre kadar fayda sa\u011flayamaz. \u0130sterse bu insanlar m\u00fcsl\u00fcman insanlar olsun farketmez. Allah’\u0131 raz\u0131 etmenin tek yolu bu sap\u0131kl\u0131ktan d\u00f6n\u00fc\u015f yapmakt\u0131r. Allah’\u0131n sapasa\u011flam dinine d\u00f6nmektir!<\/p>\n

\u0130\u015fte bu \u015fekilde y\u00fcce Allah \u00f6z\u00fcrs\u00fcz olarak sava\u015ftan geri kalan bu insanlar\u0131n kimli\u011fini m\u00fcsl\u00fcman topluma a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve m\u00fcsl\u00fcmanlar ile bu m\u00fcnaf\u0131klar aras\u0131ndaki nihai ili\u015fkileri belirlemi\u015ftir. Nitekim daha \u00f6nce y\u00fcce Allah m\u00fcsl\u00fcmanlar ile m\u00fc\u015frikler ve yine m\u00fcsl\u00fcmanlar ile ehli Kitap aras\u0131ndaki ili\u015fkileri belirlemi\u015fti. \u0130\u015fte bu sure bu konuda son ve nihai h\u00fckm\u00fc ifade ediyordu.<\/p>\n

\u0130SLAM TOPLUMUNUN YAPISI<\/p>\n

Gelecek ders Teb\u00fck sava\u015f\u0131n\u0131n e\u015fi\u011finde bulunan o zamanki isl\u00e2m toplumunun yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Genel organik olu\u015fumu i\u00e7inde yer alan gruplar\u0131 ve onlar\u0131n iman derecelerini tasvir etmektedir. Onlar\u0131n herbirini kendi s\u0131fatlar\u0131 ve eylemleriyle birbirinden ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Onuncu c\u00fczde bu surenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda Medine’deki isl\u00e2m toplumunun bu de\u011fi\u015fik d\u00fczeydeki imanlar\u0131n\u0131n tarihi nedenlerini detayl\u0131 olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131k. Biz burada o a\u00e7\u0131klaman\u0131n son maddelerini aktarmakla yetinece\u011fiz. B\u00f6ylece bir toplum i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen bu kadar de\u011fi\u015fik d\u00fczeydeki iman t\u00fcrlerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda etkili olan fakt\u00f6rleri zihnimizde tekrar canland\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Kurey\u015fliler uzun s\u00fcre isl\u00e2ma kar\u015f\u0131 koymu\u015flard\u0131. Bu tutum bu dinin Arap Yar\u0131madas\u0131’nda isl\u00e2m\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 frenleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir engel olu\u015fturmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kurey\u015f kabilesi, Yar\u0131mada’da ekonomi, siyaset ve edebiyat alanlar\u0131nda n\u00fcfuz sahibi oldu\u011fu kadar, din konusunda son s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleyen \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7t\u00fc. Bu y\u00fczden, bu kabilenin b\u00f6ylesine inatla yeni dine kar\u015f\u0131 koyu\u015fu, Yar\u0131mada’n\u0131n di\u011fer y\u00f6relerinde ya\u015fayan Araplar’\u0131 bu dine girmekten cayd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, en az\u0131ndan di\u011fer Araplar’\u0131 Kurey\u015fliler ile Peygamberimiz aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131n sonucu belli oluncaya kadar teredd\u00fcde ve beklemeye s\u00fcr\u00fcklemi\u015fti.<\/p>\n

Fakat Mekke fethedilince Kurey\u015fliler, isl\u00e2m kar\u015f\u0131s\u0131nda boyun e\u011fdiler. Arkas\u0131nda Taif’te Hevazin ve Sakif kabilelerine de boyun e\u011fdirildi. Bunlar \u00fczerine Medine’deki \u00fc\u00e7 yahudi kabilesinin burnu iyice k\u0131r\u0131ld\u0131. Bu kabilelerin ikisi olan Kaynuko\u011fullar\u0131 ile Nadiro\u011fullar\u0131 \u015eam’a s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Kuraydao\u011fullar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve Hayber kalesi kesin bir \u015fekilde teslim oldu. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu ard\u0131\u015f\u0131k ba\u015far\u0131lar, insanlar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n dinine ak\u0131n ak\u0131n girmeye y\u00f6nelten bir \u00e7a\u011fr\u0131 oldu, nitekim bir y\u0131l gibi k\u0131sa bir zaman zarf\u0131nda isl\u00e2m Yar\u0131mada’n\u0131n t\u00fcm y\u00f6relerine yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Fakat isl\u00e2m yurdunda ger\u00e7ekle\u015fen bu h\u0131zl\u0131 yatay geni\u015fleme, Bedir zaferinden sonra toplumda meydana \u00e7\u0131kan hastal\u0131k belirtilerini de beraberinde getirmi\u015fti. \u00dcstelik bu defa hastal\u0131k belirtilerinin \u00e7ap\u0131 daha da geni\u015fti. Oysa Bedir zaferini izleyen yedi y\u0131l boyunca uygulanan s\u00fcrekli ve yo\u011fun e\u011fitim \u00e7abas\u0131 sonunda toplum, bu hastal\u0131klardan tamamen kurtulman\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti.<\/p>\n

E\u011fer vaktiyle Medine toplumu, bir b\u00fct\u00fcn olarak bu inan\u00e7 sisteminin sa\u011flam \u00fcss\u00fc ve bu yeni toplumun sars\u0131lmaz kalesi haline getirilmemi\u015f olsayd\u0131, Yar\u0131mada’da ger\u00e7ekle\u015fen bu h\u0131zl\u0131 yatay geni\u015fleme, isl\u00e2m hesab\u0131na b\u00fcy\u00fck bir tehlike olu\u015fturacakt\u0131. Fakat y\u00fcce Allah bu dinin geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 planlam\u0131\u015f, onu g\u00f6zetimi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Bunun sonucu olarak Bedir zaferinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rece\u011fi geni\u015flemenin arkas\u0131ndan nas\u0131l Muhacirlerin ve Ensar’\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerinden olu\u015fmu\u015f bir avu\u00e7 ihlasl\u0131 m\u00fc’mini bu dinin g\u00fcvenli kalesi olmak \u00fczere haz\u0131rlad\u0131 ise, Mekke fethini izleyen h\u0131zl\u0131 geni\u015fleme d\u00f6neminde de bir b\u00fct\u00fcn halinde Medine toplumunun isl\u00e2ma g\u00fcvenli kale olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah, dinini geli\u015ftirme u\u011frunda, kimi ya da kimleri g\u00f6revlendirece\u011fini herkesten iyi bilir.<\/p>\n

Bu h\u0131zl\u0131 gen\u00ef\u015flemenin yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bunal\u0131m\u0131n ilk belirtisi, Huneyn sava\u015f\u0131nda meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130ncelemekte oldu\u011fumuz “Tevbe” suresinde bu olaydan \u015f\u00f6yle s\u00f6z ediliyor:<\/p>\n

“Ger\u00e7ekten Allah size bir\u00e7ok yerde, bir\u00e7ok olayda oldu\u011fu gibi Huneyn sava\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fc de yard\u0131m etti. Hani o g\u00fcn say\u0131ca \u00e7ok olu\u015funuz ho\u015funuza gitmi\u015f, b\u00f6b\u00fcrlenmenize yola\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 da bu kalabal\u0131k size hi\u00e7bir yarar sa\u011flamam\u0131\u015ft\u0131, yery\u00fcz\u00fc onca geni\u015fli\u011fine ra\u011fmen size dar gelmi\u015fti de sonra arkan\u0131za d\u00f6n\u00fcp ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

“Bu bozgunun arkas\u0131ndan Allah, peygamberinin ve m\u00fc’minlerin kalplerine g\u00fcven duygusu indirdi ve g\u00f6remedi\u011finiz askerler g\u00f6ndererek k\u00e2firleri azaba \u00e7arpt\u0131rd\u0131. K\u00e2firlerin g\u00f6recekleri kar\u015f\u0131l\u0131k budur.”(!)<\/p>\n

Bu bozgunun ilk plandaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sebeplerinden biri \u015fuydu: Fetih g\u00fcn\u00fc bu dine girmi\u015f iki bin ki\u015filik bir “zoraki” m\u00fcsl\u00fcmanlar grubu, Mekke’yi fetheden onbin ki\u015filik ordu ile birlikte bu sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu ikibin ki\u015filik grubun onbin ki\u015filik ordunun aras\u0131na kat\u0131lmas\u0131 birli\u011fin sars\u0131lmas\u0131na yola\u00e7t\u0131. Hevazin kabilesinin s\u00fcrpriz bir sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemi\u015f olmas\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc de buna eklememiz gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ordunun t\u00fcm\u00fc Bedir sava\u015f\u0131 ile Mekke fethi aras\u0131nda ge\u00e7en uzun d\u00f6nem boyunca e\u011fitilen ve i\u00e7 uyuma kavu\u015fturulan o samimi ve sars\u0131lmaz \u00e7ekirdek kadrodan olu\u015fmuyordu.<\/p>\n

Teb\u00fck sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131k belirtileri ile \u00fcz\u00fcc\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler de bu h\u0131zl\u0131 yatay geni\u015flemenin, bu geni\u015fleme sonunda isl\u00e2ma giren yeni gruplardaki farkl\u0131 iman d\u00fczeyinin ve disiplin eksikli\u011finin yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 do\u011fal bir sonu\u00e7 olarak meydana gelmi\u015flerdi. \u0130\u015fte Tevbe suresi bu hastal\u0131k belirtilerini g\u00fcndeme getirmi\u015f, de\u011fi\u015fik \u00fcsluplu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve uzun tahlillerinde bu bunal\u0131mlara parmak basm\u0131\u015ft\u0131r. Yukarda bu surenin \u00e7e\u015fitli kesitlerini \u00f6rneklendiren se\u00e7me ayetleri sunarken, bu tahlillere de\u011finmi\u015ftik.<\/p>\n

Ana hatlara ili\u015fkin bu a\u00e7\u0131klamadan sonra bu dersin ayetlerini detayl\u0131 olarak incelemeye ge\u00e7ebiliriz.
\nBEDEV\u0130 ARAPLAR’IN DURUMU<\/p>\n

97- Bedevi Araplar k\u00e2firlikte ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kta daha a\u015f\u0131r\u0131; Allah’\u0131n peygamberine indirdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilmemeye daha yatk\u0131n kimselerdir. Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.<\/p>\n

98- Kimi Bedeviler Allah’\u0131n emri uyar\u0131nca yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 cerime, angarya sayarlar. Ve ba\u015f\u0131n\u0131za belalar\u0131n gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zlerler. G\u00f6zledikleri o bela kendi ba\u015fiar\u0131na gelesiceler! Allah her\u015feyi i\u015fitir, her\u015feyi bilir.<\/p>\n

99- Kimi Bedeviler de Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inan\u0131rlar; yapt\u0131klar\u0131 maddi ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 Allah’\u0131n yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve peygamberin dualar\u0131n\u0131 kazanma arac\u0131, sebebi sayarlar. Haberiniz olsun ki, yapt\u0131klar\u0131 bu ba\u011f\u0131\u015flar, ger\u00e7ekten onlar\u0131 Allah’a yakla\u015ft\u0131ran bir sebeptir. \u0130lerde Allah onlar\u0131 rahmetinin kapsam\u0131 i\u00e7erisine alacakt\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah affedici ve merhametlidir.<\/strong><\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm Bedevi Araplar’\u0131n gruplar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak ba\u015fl\u0131yor. O s\u0131rada Medine \u00e7evresinde Bedevi Araplar’dan olu\u015fan birtak\u0131m kabileler bulunuyorlard\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olmadan \u00f6nce Medine’deki isl\u00e2m yurduna kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 ve h\u00fccumlarda onlar\u0131n fonksiyonu b\u00fcy\u00fckt\u00fc. M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra ise bu ayetlerde ana hatlar\u0131yla verilen s\u0131fatlar\u0131yla iki b\u00fcy\u00fck gruba ayr\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Onlardan s\u00f6z eden b\u00f6l\u00fcm Bedeviler’in karakterlerini ortaya koyan genel bir kural\u0131n\u0131 belirtiyor:<\/p>\n

“Bedevi Araplar k\u00e2firlikte ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kta daha a\u015f\u0131r\u0131; Allah’\u0131n peygamberine indirdi\u011fi, h\u00fck\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilmemeye daha yatk\u0131n kimselerdir. Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

Bu genel ifade onlar\u0131n Bedevi olmalar\u0131 ve Bedevilik ile ilgili de\u011fi\u015fmez bir s\u0131fat niteli\u011findedir. Yani Bedevilik yap\u0131 olarak k\u00fcfre ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011fa daha elveri\u015flidir. Ve Allah’\u0131n kendi resul\u00fcne g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu h\u00fck\u00fcmleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilmemeye tan\u0131mamaya daha m\u00fcsaittir.<\/p>\n

Allah’\u0131n kendi resul\u00fcne g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu h\u00fck\u00fcmlerini bilmemelerinin gerek\u00e7esi onlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayat \u015fartlar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu hayat\u0131n karakterlerine yerle\u015ftirdi\u011fi kabal\u0131ktan, kat\u0131l\u0131ktan meydana gelmektedir. Onlar\u0131n bilgi ve k\u00fclt\u00fcrden, belirlenen h\u00fck\u00fcmlere ve yasalara boyun e\u011fmekten uzak olu\u015flar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. S\u0131rf maddi de\u011ferleri ge\u00e7erli ve egemen k\u0131lan somut bir maddecilikten ileri gelmektedir. \u0130man onlar\u0131n bu karakterlerini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczeltse de, onlar\u0131 bu de\u011ferlerin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karsa da, onlar\u0131 bu somut \u015feylerden daha y\u00fcce, daha parlak ufuklara ula\u015ft\u0131rsa da bu b\u00f6yledir.<\/p>\n

Bedevi Araplar’\u0131n kabal\u0131klar\u0131n\u0131 ve kat\u0131 y\u00fcrekliliklerini ortaya koyan pek \u00e7ok rivayetler vard\u0131r. Bu ba\u011flamda \u0130bn-i Kesir’in kendi tefsirinde aktard\u0131klar\u0131na biz de burada yer verece\u011fiz.<\/p>\n

Ame\u015f \u0130brahim’den ald\u0131\u011f\u0131 rivayeti anlat\u0131yor:<\/p>\n

Bedevi bir Arap Zeyd \u0130bn-i Suhan’\u0131n halkas\u0131na oturdu. Zeyd bu arada arkada\u015flar\u0131yla konu\u015fuyordu. Zeyd’in “Nihavend sava\u015f\u0131nda eli yaralanm\u0131\u015ft\u0131. Bedevi Arap:<\/p>\n

Allah’a yemin ederim ki, senin s\u00f6zlerin ho\u015fuma gidiyor. Fakat elin beni ku\u015fkuland\u0131r\u0131yor, dedi. Zeyd:<\/p>\n

Ne diye elimden ku\u015fkulan\u0131yorsun? Bu benim sol elimdir!<\/p>\n

Bedevi Arap Allah’a yemin ederim ki bilemiyorum. Sa\u011f eli mi keserler yoksa sol eli mi keserler! dedi. Zeyd \u0130bn-i Suhan o zaman:<\/p>\n

“Allah ve Rasul\u00fc do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor dedi ve \u015fu ayeti okudu:<\/p>\n

“Bedevi Araplar k\u00e2firlikte ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kta daha a\u015f\u0131r\u0131: Allah’\u0131n peygamberine indirdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilmemeye daha yatk\u0131n kimselerdir.”<\/p>\n

\u0130mam Ahmed der ki:<\/p>\n

Ahmed \u0130bn-i Mehdi, S\u00fcfyan Ebu Musa, Vehb \u0130bn-i M\u00fcnebbih \u0130bn-i Abbas kanal\u0131yla bize gelen hadiste Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur.<\/p>\n

“Kim k\u0131rsal kesime yerle\u015firse kabala\u015f\u0131r, kim av pe\u015finde ko\u015farsa habersiz kal\u0131r, aldan\u0131r, kim de iktidarla i\u015fbirli\u011fi yaparsa denenir. Belas\u0131 eksik olmaz.” K\u0131rsal kesimde ya\u015fayan insanlar genellikle kat\u0131 y\u00fcrekli ve kaba olduklar\u0131n<\/p>\n

dan y\u00fcce Allah onlardan peygamber g\u00f6ndermez. Peygamberlerini hep medeni olan ve yerle\u015fik hayat ya\u015fayan \u015fehirlilerden se\u00e7er. Nitekim Allah Teal\u00e2 buyuruyor ki:<\/p>\n

“Senden \u00f6nce de \u015fehirler halk\u0131nda, yaln\u0131z kendilerine vahyetti\u011fimiz erkeklerden ba\u015fka peygamber g\u00f6ndermedik.<\/p>\n

Bedevi bir Arap, Peygamberimize bir hediye verdi\u011finde Peygamberimiz sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- ona hediyesinin birka\u00e7 kat\u0131n\u0131 geri verdi. Onu bu \u015fekilde memnun etti.” Ve \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Bu Kure\u015fliler’den, Sakifliler’den, Ensar’dan ve Devsliler’den ba\u015fka kimsenin hediyesini kabul etmemeyi isterdim.”<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar Mekke, Taif, Medine ve Yemen’de yerle\u015fik bir \u015fehir hayat\u0131 ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Bedevi Araplar’dan daha yumu\u015fak bir ahl\u00e2ka sahip bulunuyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bedevi Araplar’\u0131n yap\u0131lar\u0131nda sertlik ve kat\u0131l\u0131k vard\u0131.<\/p>\n

\u0130bn-i Kesir devamla der ki: M\u00fcslim taraf\u0131ndan rivayet edilen bir hadiste Ebu Bekir, \u0130bn-i Ebi Seyme ve Ebu K\u00fcrey birlikte Ebu Usame ve \u0130bn-i N\u00fcmeyrden, Hi\u015fam’dan, Hi\u015fam’\u0131n babas\u0131ndan ve Ai\u015fe’den rivayetle diyor ki:<\/p>\n

“Bedevi Araplar’dan birtak\u0131m insanlar Peygamberimizin yan\u0131na gelip: “Siz \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6p\u00fcyor musunuz”? diye sordular. Peygamberimiz: “Evet”! buyurdu. Onlar ise:<\/p>\n

“Allah’a yemin ederiz ki, biz \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6pmeyiz” dediler. Peygamberimiz:<\/p>\n

“E\u011fer Allah sizin kalbinizden rahmetini \u00e7ekip alm\u0131\u015fsa ben ne yapabilirim ki?” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n

Rivayetlerin pek \u00e7o\u011fu Bedevi Araplar’\u0131n yap\u0131lar\u0131nda bulunan kat\u0131l\u0131k ve sertli\u011fin m\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra bile devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n yap\u0131 olarak k\u00fcf\u00fcrde ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kta daha a\u015f\u0131r\u0131 Allah’\u0131n peygamberine g\u00f6nderdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilmemeye daha yatk\u0131n olmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn geldiklerinde kat\u0131l\u0131klar\u0131 ve kabal\u0131klar\u0131yla, ba\u015fkalar\u0131na ma\u011fl\u00fbp olduklar\u0131nda m\u00fcnaf\u0131kl\u0131klar\u0131 ve d\u00f6neklikleriyle ayr\u0131ca g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131n zorunlu \u015fartlar\u0131 haline gelen sebeplerin yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n ve hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r tan\u0131maman uzun bir hayat boyunca karakterlerini de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmas\u0131yla farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

“Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

Kullar\u0131n\u0131n durumlar\u0131n\u0131, \u015fartlar\u0131n\u0131, s\u0131fatlar\u0131n\u0131 ve karakterlerini bilir. \u00d6zellikleri, yetenekleri ve ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131rken insanlar\u0131 cins, cins, millet millet ve \u00e7evre \u00e7evre t\u00fcrlere ay\u0131rmas\u0131nda her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.<\/p>\n

B\u00f6ylece Bedeviler’in genel ve ba\u015fl\u0131ca vas\u0131flar\u0131 belirlendikten sonra iman\u0131n onlar\u0131n kalplerinde, g\u00f6n\u00fcllerinde meydana getirdi\u011fi de\u011fi\u015fikliklere g\u00f6re onlar\u0131n yeniden tasnifine ge\u00e7iliyor. \u0130man\u0131n i\u00e7ine yerle\u015fip \u015fekil verdi\u011fi kalpler aras\u0131ndaki farklar\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu da o zamanki m\u00fcsl\u00fcman toplumun pratik hayat\u0131na, realitelerine \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n

“Kimi Bedeviler Allah’\u0131n emri uyar\u0131nca yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131n\u0131 cemire, angarya sayarlar. Ve ba\u015f\u0131n\u0131za belalar\u0131n gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zlerler. G\u00f6zledikleri o bela kendi ba\u015flar\u0131na gelesiceler! Allah her \u015feyi i\u015fitir her \u015feyi bilir.”<\/p>\n

Kur’an’\u0131n burada Bedevi Araplar’\u0131n m\u00fcnaf\u0131k olan kesimini m\u00fc’min olan kesiminden \u00f6nce vermesinin nedeni bu m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n da \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatan Medine m\u00fcnaf\u0131klar\u0131na ilave etmek i\u00e7in olabilir. B\u00f6ylece atmosfer de\u011fi\u015fmeden hem Medineli m\u00fcnaf\u0131klardan hem de Bedevi m\u00fcnaf\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z edilmi\u015f olur.<\/p>\n

“Kimi Bedeviler Allah’\u0131n emri uyar\u0131nca yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 cemire angarya sayarlar.”<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar mallar\u0131n\u0131n zek\u00e2t\u0131n\u0131 vermek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sava\u015flar\u0131nda onlar\u0131 mal\u0131 y\u00f6nden desteklemek zorundayd\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f olarak m\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Ancak bu \u015fekilde m\u00fcsl\u00fcman toplumun i\u00e7inde ya\u015fanan hayat\u0131n nimetlerinden yararlanabilirlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o g\u00fcn Arap Yar\u0131madas\u0131’nda iktidar sahipleri m\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131. Ve onlar da ancak bu \u015fekilde m\u00fcsl\u00fcmanlara yaranabilirlerdi!<\/p>\n

Fakat onlar bu harcamalar\u0131n\u0131 bir angarya olarak g\u00f6r\u00fcyorlar, istemeyerek yapt\u0131klar\u0131 bu yard\u0131mlar\u0131 bir zarar olarak kabul ediyorlard\u0131. Allah yolunda sava\u015fan m\u00fccahidlere yard\u0131m ve destek olmak isl\u00e2m\u0131n ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n zafere kavu\u015fmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil!<\/p>\n

“Ba\u015f\u0131n\u0131za belalar\u0131n gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zlerler.”<\/p>\n

Onlar m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelecek belalar\u0131 d\u00f6rt g\u00f6zle beklerler. Ve onlar\u0131n hi\u00e7bir sava\u015ftan sa\u011f ve salim geri d\u00f6nmemelerini g\u00f6n\u00fclden arzu ederler!<\/p>\n

Burada ayetlerin i\u00e7inde Allah taraf\u0131ndan onlara y\u00f6neltilen bir bedduaya yer verilmektedir. Allah’\u0131n bedduas\u0131 bu bedduan\u0131n onlar hakk\u0131nda hemen meydana gelece\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

“G\u00f6zledikleri o bela ba\u015flar\u0131na gelesiceler.”<\/p>\n

Burada sanki belalar\u0131n kendilerini ku\u015fatan bir dairesi vard\u0131r. Hi\u00e7biri ondan kurtulamamaktad\u0131r. \u00c7evrelerini dolan\u0131p durmakta ve onlar\u0131n yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakmamaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klama soyut kavramlar\u0131 somutla\u015ft\u0131rma ve zihinde canland\u0131rma t\u00fcr\u00fcnden bir ifadedir. B\u00f6ylece mesele daha canl\u0131 bir \u015fekilde daha etkili bir bi\u00e7imde ifade edilmi\u015f olmaktad\u0131r.”<\/p>\n

“Allah her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

Burada i\u015fitme ve bilme s\u0131fatlar\u0131 m\u00fcsl\u00fcman cemaatin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n onlara kar\u015f\u0131 bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapma f\u0131rsat\u0131n\u0131 kollama atmosferiyle uyum sa\u011flamaktad\u0131r. Onlar\u0131n kendi i\u00e7lerinde onlara kar\u015f\u0131 besledikleri ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleriyle gizlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 nifak\u0131n karakteriyle ba\u011fda\u015fmaktad\u0131r:<\/p>\n

“Allah her \u015feyi bilmektedir.”<\/p>\n

Di\u011fer tarafta Bedevi Araplar’\u0131n kalpleri iman\u0131n nuruyla ayd\u0131nlanm\u0131\u015f ba\u015fka bir kesimi de vard\u0131r.<\/p>\n

“Kimi Bedeviler de Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inan\u0131rlar: Yapt\u0131klar\u0131 maddi ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 Allah’\u0131n yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve peygamberinin dualar\u0131n\u0131 kazanma amac\u0131 sebebi sayarlar. Haberiniz olsun ki, yapt\u0131klar\u0131 bu ba\u011f\u0131\u015flar ger\u00e7ekten onlar\u0131 Allah’a yakla\u015ft\u0131ran bir sebeptir. \u0130lerde Allah onlar\u0131 rahmetinin kapsam\u0131 i\u00e7ine alacakt\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah affedici ve merhametlidir.”<\/p>\n

Bu kesimin harcamada bulunmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne iman etmeleridir. \u0130nsanlardan korkmalar\u0131, \u00fcst\u00fcn gelenlere yaltakl\u0131k yapmalar\u0131, \u015fu d\u00fcnya aleminde k\u00e2r ve zarar hesaplar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131 de\u011fil!<\/p>\n

Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne iman eden bu kesim, yapt\u0131klar\u0131 bu harcamalar\u0131 ile Allah’a daha yak\u0131n olmay\u0131 ve peygamberinin yani dualar\u0131n\u0131 almak istemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu dualar peygamberin ho\u015fnutlu\u011funu g\u00f6sterir. Ve onlar Allah kat\u0131nda kabul edilen dualard\u0131r. Peygamber bunlarla Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanan Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 ye O’na yak\u0131n olma arzusuyla mali yard\u0131mda bulunan m\u00fc’minlere dua eder.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu nedenle ayetlerin i\u00e7inde bu dualar\u0131n ve nifak\u0131n Allah kat\u0131nda kabul edilmi\u015f bir yak\u0131nl\u0131k arac\u0131 olduklar\u0131 ifade edilmi\u015ftir:<\/p>\n

“Haberiniz olsun ki, bu ba\u011f\u0131\u015flar ve dualar ger\u00e7ekten onlar\u0131 Allah’a yakla\u015ft\u0131ran birer sebeptir.”<\/p>\n

Ayr\u0131ca onlar\u0131 Allah’dan ger\u00e7ek bir vaad ile g\u00fczel bir son m\u00fcjdelemektedir.<\/p>\n

“\u0130lerde Allah onlar\u0131 rahmetinin kapsam\u0131 i\u00e7ine alacakt\u0131r.”<\/p>\n

Burada rahmet insanlar\u0131n kendisine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, i\u00e7ine girdi\u011fi bir ev olarak somutla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim daha \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015flar\u0131na bir belan\u0131n gelmesini g\u00f6zetleyen kesimin ba\u015f\u0131na gelecek olan “K\u00f6t\u00fcl\u00fck dairesi” de bu \u015fekilde somutla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 angarya say\u0131yorlard\u0131 ve m\u00fc’minlerin ba\u015f\u0131na belalar\u0131n gelece\u011fi g\u00fcn\u00fc g\u00f6zetliyorlard\u0131.<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah affedici ve merhametlidir.”<\/p>\n

Tevbeleri kabul eder, yap\u0131lan harcamalar\u0131 m\u00fckafatland\u0131r\u0131r, i\u015flenmi\u015f olan g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar ve rahmet dile\u011finde bulunanlara merhamet eder.<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M TOPLUMUNDAK\u0130 GRUPLAR<\/strong><\/p>\n

B\u00f6ylece Bedeviler’i ana \u00e7izgileriyle gruplara ay\u0131rd\u0131ktan sonra b\u00fct\u00fcn toplumu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak yeniden gruplara ay\u0131rmaya ge\u00e7iyor.<\/p>\n

Burada toplum bedevisi ve medenisi ile bir b\u00fct\u00fcn halinde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re toplum iman a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6rt s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

1) Herkesten \u00f6nce imana sar\u0131lan ve b\u00f6ylece isl\u00e2m\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan muhacirler ve Ensar ile bunlar\u0131 g\u00fczel \u015fekilde izleyenler.<\/p>\n

2) Nifak \u00fczerinde diretip m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Medineli Bedevi ve Araplar.<\/p>\n

3) Hem iyi, hem de k\u00f6t\u00fc i\u015fler yaparak karma bir yap\u0131 arzedenler.<\/p>\n

4) Allah’\u0131n kendi kazas\u0131yla onlar hakk\u0131ndaki yarg\u0131s\u0131n\u0131 belirleyece\u011fi \u015fu anda h\u00fck\u00fcmleri ertelenmi\u015f olanlar.<\/p>\n

\u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, toplumun bu \u015fekilde gruplara ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 Teb\u00fck sava\u015f\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sava\u015ftan geri kalm\u0131\u015f m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ve yine sava\u015ftan geri kalm\u0131\u015f m\u00fc’minlerin mazeretlerini beyan edi\u015flerinden sonra g\u00f6nderilen bu ayetlerle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sava\u015ftan geri kalan m\u00fc’minlerin bir k\u0131sm\u0131 ger\u00e7ekten mazeret sahibi olduklar\u0131ndan, kendilerini mescidin s\u00fctunlar\u0131na ba\u011flam\u0131\u015flar ve peygamberinin gelip kendilerini \u00e7\u00f6zmesine kadar beklemi\u015flerdir. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u00f6z\u00fcr ileri s\u00fcrmeden durumlar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi s\u00f6ylemi\u015fler ve samimi olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri t\u00f6vbeleri ile Allah’\u0131n kendilerini ba\u011f\u0131\u015flayaca\u011f\u0131 umuduyla hareket etmi\u015flerdir. Bu ikinci grup haklar\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilmeyen \u00fc\u00e7 ki\u015fidir. Daha sonra Allah onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f ve tevbelerini kabul etmi\u015ftir. \u0130lerde bu konuya de\u011finece\u011fiz. \u0130\u015fte Teb\u00fck sava\u015f\u0131ndan sonra Arap Yar\u0131madas\u0131’nda isl\u00e2m dininin etraf\u0131nda bulunan insanlar\u0131n bu kesimleri o zamanki toplumu olu\u015fturuyorlard\u0131. Y\u00fcce Allah kendi el\u00e7isine ve onunla birlikte olan samimi m\u00fc’minlere bu dinin ilk a\u015famas\u0131n\u0131n son dura\u011f\u0131na yak\u0131n bir yerde yani ilk yurdunda hareketin t\u00fcm arazisini, bu arazideki b\u00fct\u00fcn girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ve bu arazide ya\u015fayan insanlar\u0131 son derece m\u00fckemmel bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir. Onlar\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir. \u0130sl\u00e2m davas\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmadan yaln\u0131z Allah’a kullu\u011fu \u00f6ng\u00f6ren ve sadece onun egemenli\u011fine boyun e\u011fmeyi esas alan ve yery\u00fcz\u00fcnde insan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fekilleri ve bi\u00e7imleriyle kullara kulluktan kurtulmas\u0131n\u0131 isteyen mesaj\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamadan \u00f6nce b\u00f6yle bir durum de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmas\u0131 gerekiyordu zaten.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2mi hareket’in harekete ge\u00e7meden \u00f6nce m\u00fccadele sahas\u0131n\u0131, oradaki girintileri \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ve orada ya\u015fayan insanlar\u0131n karakterlerini g\u00fczel bir \u015fekilde incelemesi gerekir. At\u0131lacak her ad\u0131m i\u00e7in b\u00f6yle bir inceleme zorunludur. Ancak bu \u015fekilde hareketi g\u00f6t\u00fcren insanlar, bu yolda att\u0131klar\u0131 her ad\u0131mda ayaklar\u0131n\u0131 nereye bast\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme imk\u00e2n\u0131 elde edebilirler…<\/p>\n

Ayetleri incelemeye devam ediyoruz:
\nENSAR VE MUHAC\u0130RLER\u0130N \u00d6NC\u00dcLER\u0130<\/p>\n

100- Muhacirlerin ve Ensar’\u0131n ilk \u00f6nc\u00fcleri ile iyilikte onlara tam uyanlardan Allah ho\u015fnut oldu\u011fu gibi onlar da Allah’dan ho\u015fnut olmu\u015flard\u0131r. Allah onlara altlar\u0131ndan nehirler akan ve i\u00e7lerinde ebedi olarak kalacaklar\u0131 cennetler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 budur.<\/strong><\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 grubun -yani Muhacirler’in ve Ensar’\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ile bu iki grubun duyarl\u0131 izleyicilerinin- olu\u015fturdu\u011fu z\u00fcmre, bu surenin tan\u0131tma say\u0131s\u0131nda belirtti\u011fimiz gibi, Arap Yar\u0131madas\u0131’nda, Mekke fethinden sonraki isl\u00e2m toplumunun sa\u011flam zeminini, omurgas\u0131n\u0131 meydana getiriyordu. Bu toplumu gerek zor anlarda, gerekse bolluk ve rahat anlar\u0131nda ayakta tutan, bu z\u00fcmre idi. “Bolluk ve rahat anlarda” dedik. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu zaman bolluk ve rahat s\u0131nav\u0131ndan ge\u00e7mek, zorluk s\u0131nav\u0131n\u0131 a\u015fmaktan daha zor ve daha tehlikelidir.<\/p>\n

“Muhacirlerin \u00f6nc\u00fcleri” bizim e\u011filimimize g\u00f6re Bedir sava\u015f\u0131ndan \u00f6nce Medine’ye g\u00f6\u00e7edenlerdir. “Ensar’\u0131n \u00f6nc\u00fcleri” de Bedir sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde m\u00fcsl\u00fcman olanlard\u0131r. “\u0130yilikte bu iki gruba tam uyanlar”a gelince, Teb\u00fck sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinin olaylar\u0131n\u0131 konu edinen bu ayetin ana amac\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarsak, bu grubun \u00f6nceki iki grubu duyarl\u0131kla izleyenlerden, onlar gibi iman ederek daha sonraki y\u0131llarda onlar\u0131n verdikleri s\u0131navlar\u0131 ayn\u0131 ba\u015far\u0131 ile ge\u00e7enlerden ve b\u00f6ylece ilk iki \u00f6rnek grubun iman d\u00fczeyine y\u00fckselenlerden olu\u015fmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ger i ilk iki grubun “\u00f6nc\u00fc olma” ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar isl\u00e2m toplumunun en s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00f6nemi olan Bedir sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Elimizdeki belgelerden \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re, “\u00f6nc\u00fc Muhacirler” ile, “\u00f6nce Ensar”\u0131n kimler oldu\u011fu konusunda \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kimi bilim adamlar\u0131na g\u00f6re bunlar Bedir sava\u015f\u0131ndan \u00f6nce Medine’ye g\u00f6\u00e7edenler ile yine bu sava\u015f \u00f6ncesinde g\u00f6\u00e7menlere yard\u0131m ellerini uzatan Medineliler`dir. Kimi bilim adamlar\u0131na g\u00f6re bunlar isl\u00e2m tarihinde “R\u0131dvan Biat\u0131” ad\u0131 ile an\u0131lan Peygamberimize ba\u011fl\u0131l\u0131k s\u00f6z\u00fc verme t\u00f6renine kat\u0131lanlard\u0131r. \u0130sl\u00e2m toplumunun olu\u015fum a\u015famalar\u0131na ve bu toplumun iman katmanlar\u0131n\u0131n yap\u0131lanmas\u0131na ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131za dayanarak az yukarda tercih etti\u011fimizi belirtti\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn di\u011ferlerine g\u00f6re daha do\u011fru oldu\u011funa inan\u0131yoruz. Do\u011frusunu bilen Allah’d\u0131r ku\u015fkusuz.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m toplumunun olu\u015fum a\u015famalar\u0131 ve bu toplumun iman kriterli katmanlar\u0131 konusunda onuncu c\u00fczde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klaman\u0131n baz\u0131 paragraflar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya almay\u0131 uygun g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6ylece okuyucuya o eski sayfalara ba\u015fvurmay\u0131 \u00f6nerece\u011fimiz yerde, orada s\u00f6ylediklerimizi \u00f6n\u00fcne getirmi\u015f oluyoruz. Bu sayede okuyucu incelemekte oldu\u011fumuz ayetlerde yap\u0131lan isl\u00e2m toplumunun gruplar\u0131na ili\u015fkin nihai tasnifi o a\u00e7\u0131klamada g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011ferlendirebilme f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulacakt\u0131r.”<\/p>\n

\u0130sl\u00e2mi hareket Mekke’de \u015fiddet ortam\u0131nda do\u011fdu, bask\u0131 s\u0131nav\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f se\u00e7kin insanlar\u0131n ki\u015filiklerinde varl\u0131k buldu. Kurey\u015fli m\u00fc\u015friklerin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi cahiliye uygarl\u0131\u011f\u0131 “Lail\u00e2he illellah, Muhammed\u00fcn Resulullah (Allah’dan ba\u015fka ilah yoktur, Muhammed O’nun el\u00e7isidir)” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi ger\u00e7ek tehlikeyi sezmekte gecikmedi. Adamlar, bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n yetkisini y\u00fcce Allah’dan almam\u0131\u015f, her t\u00fcrl\u00fc yery\u00fcz\u00fc kaynakl\u0131 otoriteye kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131rma anlam\u0131na geldi\u011fini, yery\u00fcz\u00fcnde egemenlik kurmu\u015f b\u00fct\u00fcn ta\u011futlara, b\u00fct\u00fcn zorbalara uzla\u015fmas\u0131z bir meydan okuma demek oldu\u011funu, b\u00fct\u00fcn bu diktat\u00f6rl\u00fcklerden ka\u00e7\u0131p y\u00fcce Allah’a s\u0131\u011f\u0131nma karar\u0131n\u0131 hayk\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen anlad\u0131lar. Ayr\u0131ca onlar bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ve Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- liderli\u011fi alt\u0131nda geli\u015fen, yeni organik ve hareketli toplumun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ciddi tehlikeyi de kavrad\u0131lar. Bu ele-avuca s\u0131\u011fmaz, hareketli toplum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden itibaren yaln\u0131z y\u00fcce Allah’a ve Peygamberimize itaat etmeyi ilke edinmi\u015f, Kurey\u015f kabilesinin temsil etti\u011fi cahiliye rejimine ve bu rejimin ayakta tuttu\u011fu sosyal d\u00fczene kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Evet, i\u015fin ba\u015f\u0131nda Kurey\u015f kabilesinin temsil etti\u011fi cahiliye uygarl\u0131\u011f\u0131 hem o, ve hem de bu tehlikeyi k\u0131sa zamanda sezdi ve bu sezgisinin sonucu olarak vakit ge\u00e7irmeden, hem bu yeni \u00e7a\u011fr\u0131ya, hem bu yeni topluma ve hem de bu yeni liderli\u011fe kar\u015f\u0131 amans\u0131z, vah\u015fi bir sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f; \u00f6teden beri kullana geldi\u011fi b\u00fct\u00fcn i\u015fkenceleri, b\u00fct\u00fcn tuzaklar\u0131, b\u00fct\u00fcn bozgunculuklar\u0131 ve b\u00fct\u00fcn hileleri i\u015fletmeye koyulmu\u015ftu.<\/p>\n

Cahiliye toplumu varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden bu tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda reflekssiz bir savunmaya giri\u015fmi\u015fti. T\u0131pk\u0131 \u00f6l\u00fcm tehlikesi ile kar\u015f\u0131la\u015fan her canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. Bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, do\u011fal bir reaksiyondur. Kula kulluk esas\u0131na dayal\u0131 bir cahiliye toplumunda ne zaman y\u00fcce Allah’\u0131n ilahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 benimsemeyi hayk\u0131ran bir \u00e7a\u011fr\u0131 seslendirilirse; ne zaman bu \u00e7a\u011fr\u0131 yeni bir liderlik kadrosunun izinden giden, hareketli bir toplumun ki\u015fili\u011finde somutla\u015f\u0131r da ba\u011fr\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 koku\u015fmu\u015f cahiliye toplumuna taban tabana z\u0131t bir strateji ile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karsa, mutlaka b\u00f6yle bir reaksiyon ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

O zaman yeni isl\u00e2m toplumunun her ferdi, i\u015fkencenin ve fitnenin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. Bu i\u015f kimi zaman kan d\u00f6k\u00fclmesi a\u015famas\u0131na kadar var\u0131r. \u0130\u015fte o g\u00fcnlerde kendini tamamen y\u00fcce Allah’a adam\u0131\u015f; her t\u00fcrl\u00fc s\u0131k\u0131nt\u0131ya, fitneye, a\u00e7l\u0131\u011fa, s\u00fcrg\u00fcne, i\u015fkenceye ve kimi zaman en ac\u0131mas\u0131z t\u00fcrden \u00f6l\u00fcme katlanmay\u0131 pe\u015fin olarak g\u00f6ze alan se\u00e7kin insanlardan ba\u015fka hi\u00e7 kimse, “L\u00e2il\u00e2he illellah, Muhammed\u00fcn Resulullah” c\u00fcmlelerinden olu\u015fan “\u015eehadet” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 seslendirmeye, yeni isl\u00e2mi topluma kat\u0131l\u0131p bu yeni toplumun liderlik kadrosunun direktiflerini benimsemeye cesaret edememi\u015fti.<\/p>\n

Bu se\u00e7kin az\u0131nl\u0131k sayesinde isl\u00e2m Arap toplumunun en sa\u011flam unsurlar\u0131ndan olu\u015fmu\u015f, dayan\u0131kl\u0131 bir temel edinmi\u015fti. Bu bask\u0131lara katlanamayan kimseler ise, yeni dinlerinden vazge\u00e7erek tekrar cahiliye d\u00f6nemine d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi. Bu t\u00fcr d\u00f6nekler say\u0131ca azd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu dine girenlerin ba\u015flar\u0131na ne gibi bel\u00e2lar\u0131n gelece\u011fi \u00f6nceden belli ve a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu y\u00fczden sa\u011flam karakterli ve se\u00e7kin kimseler d\u0131\u015f\u0131nda kalan s\u0131radan insanlar, cahiliye toplumundan koparak isl\u00e2ma girmeyi, korkular ve tehlikeler ile dolu dikenli yola koyulmay\u0131 g\u00f6ze alamam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah Muhacirler’in \u00f6nc\u00fclerini bu seyrek rastlan\u0131r \u00f6rnekler aras\u0131ndan se\u00e7erek, onlar\u0131n Mekke’de bu dinin dayan\u0131kl\u0131 temeli olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 kimseler daha sonra Ensar’\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ile birlikte Medine’de de bu isl\u00e2ma sa\u011flam temel olu\u015fturma fonksiyonlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Ger\u00e7i Medineli m\u00fcsl\u00fcmanlar, Mekkeli m\u00fcsl\u00fcmanlar gibi bu dinin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na katlanmam\u0131\u015flard\u0131, ama Peygamberimiz ile yapt\u0131klar\u0131 “Akabe biat\u0131”, orada i\u00e7tikleri ba\u011fl\u0131l\u0131k and\u0131 onlar\u0131n da bu dinin \u00f6z\u00fc ile ba\u011fda\u015facak asil bir karaktere sahip insanlar olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcnl\u00fc tefsir bilgini \u0130bn-i Kesir bu konuda \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Muhammed b. Karab Karadi’nin ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re, Akabe biat\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi gece Abdullah b. Revahe Peygamberimize, `Gerek Rabbin ve gerekse kendin ad\u0131na bize diledi\u011fin \u015fartlar\u0131 ko\u015f’ dedi. Peygamberimiz, `Rabbim ad\u0131na sadece O’na kulluk etmenizi, hi\u00e7bir \u015feyi kendisine ortak saymaman\u0131z\u0131 \u015fart ko\u015far\u0131m. Kendi ad\u0131ma da kendinizi ve mal\u0131n\u0131z\u0131 korudu\u011funuz gibi, beni de koruman\u0131z\u0131 \u015fart ko\u015far\u0131m’ buyurdu. Medineli m\u00fcsl\u00fcmanlar `Peki, e\u011fer bu \u015fartlar\u0131 yerine getirirsek ne elde ederiz?’ diye sordular. Peygamberimiz, `Cenneti elde edersiniz’ buyurdu. Bunun \u00fczerine Medineli m\u00fcsl\u00fcmanlar, `Ne kadar k\u00e2rl\u0131 bir al\u0131\u015f-veri\u015f bu, bu anla\u015fmay\u0131 ne kendimiz bozar\u0131z ve ne de senden bozulmas\u0131n\u0131 isteriz’ dediler.”<\/p>\n

Peygamberimizin \u00f6n\u00fcnde bu biat and\u0131n\u0131 i\u00e7enler, bu s\u00f6zle\u015fmenin ucunda cennetten ba\u015fka hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeyenler, bu al\u0131\u015f-veri\u015fe ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131n\u0131 kesin bir dille ifade edenler, bu anla\u015fmay\u0131 kendileri bozmayacaklar\u0131 gibi, Peygamberimizden de onu bozmas\u0131n\u0131 istemeyeceklerine karar verenler, i\u00e7tikleri and\u0131n i\u00e7eri\u011finin basit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorlard\u0131; Kurey\u015fliler’in \u015fim\u015feklerini \u00fczerlerine \u00e7ekeceklerinden ve t\u00fcm Araplar’\u0131n oklar\u0131na hedef olacaklar\u0131ndan emindiler. O andan itibaren art\u0131k gerek Arap Yar\u0131madas\u0131’n\u0131n her taraf\u0131nda egemen olan ve gerekse Medine’de burunlar\u0131n\u0131n dibindeki cahiliye toplumunda, bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fayamayacaklar\u0131n\u0131n kesinlikle bilincinde idiler.”<\/p>\n

Bu belge g\u00f6steriyor ki, Medineli m\u00fcsl\u00fcmanlar bu biat\u0131n, i\u00e7tikleri bu ba\u011fl\u0131l\u0131k and\u0131n\u0131n omuzlar\u0131na bindirdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri a\u00e7\u0131k bir kesinlikle biliyorlard\u0131; bunun yan\u0131s\u0131ra bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerine d\u00fcnya hayat\u0131nda d\u00fc\u015fmanlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde -zafer ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck de dahil olmak \u00fczere- hi\u00e7bir \u015fey vadedilmedi\u011finin, kendilerine vadedilen tek \u00f6d\u00fcl\u00fcn cennet oldu\u011funun da bilincinde idiler. Ayr\u0131ca bu belge, onlar\u0131n i\u00e7tikleri bu and\u0131n ne derece bilincinde olduklar\u0131n\u0131 ve onun gere\u011fini yerine getirmek i\u00e7in ne b\u00fcy\u00fck bir titizlik g\u00f6stermeye kararl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 da kan\u0131tl\u0131yor. Bundan dolay\u0131 onlar\u0131n, bu dinin binas\u0131n\u0131n ilk kurucular\u0131 ve alt yap\u0131s\u0131n\u0131n haz\u0131rlay\u0131c\u0131lar\u0131 olan \u00f6nc\u00fc Muhacirler (Mekkeli m\u00fcsl\u00fcmanlar) ile birlikte bu dinin Medine’deki dayan\u0131kl\u0131 temelini olu\u015fturduklar\u0131 ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Fakat Medine toplumu bu samimiyeti, bu ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcremedi. \u0130sl\u00e2m Medine’de ortaya \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131l\u0131nca, \u00e7o\u011funlu\u011funu mevki sahiplerinin olu\u015fturdu\u011fu bir\u00e7ok kimseler sosyal konumlar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in hem\u015fehrilerine ayak uydurmak, onlarla ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fteymi\u015fler gibi g\u00f6r\u00fcnmek zorunda kald\u0131lar. Nitekim Bedir olay\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca bu sinsi tiplerin lideri konumunda olan Abdullah b. Ubeyy b. Sel\u00fcl, “Bu ba\u015fa gelebilecek bir olayd\u0131r” diyerek kendisini m\u00fcsl\u00fcmanm\u0131\u015f gibi g\u00f6stermeye yeltendi.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bir\u00e7ok Medineli toplumda do\u011fan heyecan dalgas\u0131na kap\u0131larak \u00f6zenti ile isl\u00e2ma girmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7i bu kimselerin m\u00fcnaf\u0131k olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz, ama hen\u00fcz isl\u00e2m\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc kavramad\u0131klar\u0131, onun potas\u0131 i\u00e7inde pi\u015fmedikleri kesindi. \u0130\u015fte \u00e7e\u015fitli toplum kesimleri aras\u0131ndaki bu inan\u00e7 d\u00fczeyi farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, Medine’nin toplumsal yap\u0131s\u0131nda \u00e7alkant\u0131 meydana getirmi\u015fti.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu noktada Kur’an’\u0131n e\u015fsiz e\u011fitim metodunun Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- liderli\u011fi alt\u0131nda kollar\u0131 s\u0131vayarak i\u015fe koyuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Kur’an’\u0131n e\u011fitim metodu, bir yandan \u00e7abas\u0131n\u0131 bu yeni unsurlar \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131rken, \u00f6te yandan da gen\u00e7 toplumun b\u00fcnyesine kat\u0131lan de\u011fi\u015fik insan gruplar\u0131n\u0131n inan\u00e7, ahl\u00e2k ve davran\u0131\u015f d\u00fczeyleri aras\u0131nda uyum ve koordinasyon meydana getirmeye y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

Medine’de inen sureleri -yakla\u015f\u0131k kronolojik s\u0131ralar\u0131na g\u00f6re- g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fimiz zaman, isl\u00e2m toplumundaki bu farkl\u0131 unsurlar\u0131 ayn\u0131 potada eritmek i\u00e7in ne kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6zellikle kabilesinin tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanca tutuma ve Arap Yar\u0131madas\u0131’nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn kabilelere y\u00f6nelik k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na ve yan\u0131s\u0131ra yahudilerin i\u011fren\u00e7 tutumlar\u0131na ve bu yeni dini, bu gen\u00e7 toplumun b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fmanlar\u0131na y\u00f6nelik k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na ra\u011fmen, bu de\u011fi\u015fik unsurlar\u0131n s\u00fcrekli bi\u00e7imde isl\u00e2m toplumuna kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu de\u011fi\u015fik unsurlar\u0131n ayn\u0131 potada eritilip aralar\u0131nda uyum meydana getirilmesi i\u015flemine y\u00f6nelik ihtiyac\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, kesintisizli\u011fini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurursak, bu y\u00f6nde harcanan \u00e7aban\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu daha iyi kavrar\u0131z.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu yo\u011fun \u00e7abalara ra\u011fmen zaman zaman -\u00f6zellikle zor d\u00f6nemlerde baz\u0131 karakter zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k, teredd\u00fct, cimrilik, fedak\u00e2rl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nma, tehlikeler kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011fa kap\u0131lma belirtileri ba\u015fg\u00f6steriyordu. \u00d6zellikle inan\u00e7 belirsizli\u011fine ili\u015fkin emarelere s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131yordu ki, bu emareler m\u00fcsl\u00fcmanlar ile cahiliye zihniyetine ba\u011fl\u0131 akrabalar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde belirleyici bir rol oynuyordu. \u0130\u015fte Kur’an’\u0131n e\u011fitim metodu, Medine’de inen, ard\u0131\u015f\u0131k surelerdeki bir\u00e7ok ayette mahiyetleri a\u00e7\u0131klanan bu hastal\u0131k belirtilerine e\u015fsiz ilahi ifadelerin de\u011fi\u015fik ila\u00e7lar\u0131 ile kar\u015f\u0131 koyuyordu.<\/p>\n

Bununla birlikte isl\u00e2m toplumunun yap\u0131s\u0131 Medine d\u00f6neminde gen\u00e7likle sa\u011fl\u0131kl\u0131 olma niteli\u011fini koruyabilmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplum, Muhacirler ile Ensar’dan olu\u015fan samimi \u00f6nc\u00fclerin sars\u0131lmaz temeline dayan\u0131yordu. Bu sars\u0131lmaz temel, zaman zaman beliren hastal\u0131k arazlar\u0131 ve \u00e7alkant\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kar\u015f\u0131s\u0131nda toplumda dayan\u0131\u015fma ve istikrar etkeni olu\u015fturuyor; hen\u00fcz toplum potas\u0131nda eritilememi\u015f olgunlu\u011fa erdirilememi\u015f, dayan\u0131\u015fmac\u0131 ve uyumlu olmalar\u0131 sa\u011flanamam\u0131\u015f bu unsurlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan tehlikelere kar\u015f\u0131 koyabiliyordu.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra bu unsurlar da yava\u015f yava\u015f toplumun potas\u0131nda eriyor, ar\u0131n\u0131yor ve s\u00f6zkonusu sa\u011flam \u00e7ekirdek ile uyumlu hale geliyordu. Bunun g\u00f6stergesi olarak zay\u0131f karakterlilerden, m\u00fcnaf\u0131klardan, m\u00fcteredditlerden, y\u0131lg\u0131nlardan ve toplumun di\u011fer kesimleri ile ili\u015fki kurarken dayanacaklar\u0131 inan\u00e7 sistemlerini vicdanlar\u0131nda hen\u00fcz belirginli\u011fe kavu\u015fturamam\u0131\u015f karars\u0131zlardan olu\u015fmu\u015f uyumsuz unsurlar\u0131n say\u0131s\u0131 g\u00fcnden g\u00fcne azal\u0131yordu. \u00d6yle ki, Mekke fethinden az \u00f6nceki g\u00fcnlerde isl\u00e2m toplumu, halis \u00e7ekirde\u011fi ile kayna\u015fan tam bir uyumun, benzersiz ilahi e\u011fitim sisteminin ama\u00e7 edindi\u011fi \u00f6rne\u011fe bir h\u00fck\u00fcm olarak ula\u015fman\u0131n e\u015fi\u011fine olduk\u00e7a yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Evet, bu toplumda bizzat inanca dayal\u0131 hareketin \u00f6z\u00fcn\u00fcn meydana getirdi\u011fi d\u00fczey farkl\u0131l\u0131klar\u0131 hal\u00e2 vard\u0131. Baz\u0131 m\u00fc’min gruplar hareket i\u00e7indeki dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, \u00f6nc\u00fcl\u00fck ve direnme dereceleri sayesinde \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazanm\u0131\u015flar, se\u00e7kin konuma y\u00fckselmi\u015flerdi. Mesel\u00e2 Muhacirler ile Ensar’dan olu\u015fan \u00f6nc\u00fcler, Bedir sava\u015f\u0131na kat\u0131lanlar, Hudeybiye’de aktedilen “R\u0131dvan Biat\u0131”na kat\u0131lanlar ve daha sonraki g\u00fcnlerde Mekke fethinden \u00f6nce sava\u015f harcamalar\u0131na kat\u0131lanlar ve bilfiil sava\u015fanlar, bu se\u00e7kin gruplar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 idi. Nitekim \u00e7e\u015fitli Kur’an ayetleri, \u00e7e\u015fitli hadisler ve ya\u015fanan toplumsal pratikler, inanc\u0131 eyleme yans\u0131tm\u0131\u015f olmaktan kaynaklanan bu derece \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini vurgulam\u0131\u015f, bu hakl\u0131 se\u00e7kinliklerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015flerdi.<\/p>\n

Fakat bu se\u00e7kin gruplar\u0131n, isl\u00e2mi hareket i\u00e7inde peki\u015fen y\u00fcksek d\u00fczeyli imanlar\u0131ndan kaynaklanan bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131, Mekke fethinden az \u00f6nceki Medine toplumunda \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n iman d\u00fczeyleri bak\u0131m\u0131ndan birbirine yakla\u015fmalar\u0131na, aralar\u0131nda uyum meydana gelmesine, saflardaki \u00e7alkant\u0131 belirtilerinin b\u00fcy\u00fck oranda ortadan kalkmas\u0131na; karakter zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, teredd\u00fct, cimrilik, fedak\u00e2rl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nma, inan\u00e7 belirsizli\u011fi ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k gibi hastal\u0131k belirtilerinin yok olmas\u0131na engel olu\u015fturmam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki, Medine d\u00f6nemi isl\u00e2m toplumu, bir b\u00fct\u00fcn halinde isl\u00e2m\u0131n temeli ve ana \u00e7ekirde\u011fi olarak kabul edilebiliyordu.<\/p>\n

Hicri sekiz y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Mekke fethi ile bu olay\u0131 izleyen Hevazin ve Sakif kabilelerinin Taif’teki teslim olu\u015flar\u0131 -ki bu iki kabile, Arap Yar\u0131madas\u0131’n\u0131n Kurey\u015f kabilesinden sonra gelen en b\u00fcy\u00fck iki g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyordu- m\u00fcsl\u00fcman topluma tekrar \u00e7ok say\u0131da yeni gruplar eklemi\u015fti. Sava\u015f sonunda teslim olarak’ isl\u00e2ma giren bu gruplar, farkl\u0131 iman d\u00fczeylerinde bulunuyorlard\u0131. Bunlar\u0131n kimi, isl\u00e2m\u0131 zorla kabul etmi\u015f m\u00fcnaf\u0131klard\u0131. Kimi kalabal\u0131\u011fa uyarak g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftu. Kimi, sempatileri kazan\u0131larak isl\u00e2ma girmeleri sa\u011flanm\u0131\u015f kimselerdi. \u0130sl\u00e2m\u0131n temel ger\u00e7eklerini i\u00e7lerine sindirmi\u015f, bu ger\u00e7ekler; ruhlar\u0131 ile iyice b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f de\u011fildi.<\/p>\n

Onuncu c\u00fczdeki a\u00e7\u0131klamam\u0131zdan se\u00e7erek ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu paragraflar Muhacirler ve Ensar’\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ile bu iki grubu tam bir sadakatle izleyerek onlar\u0131n iman d\u00fczeylerine y\u00fckselen, isl\u00e2mi hareket i\u00e7indeki s\u0131navlar\u0131n\u0131 bu iki grup gibi ba\u015far\u0131 ile ge\u00e7enlerden olu\u015fan bu \u00fc\u00e7 grubun isl\u00e2m toplumundaki merkezi konumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. Bu \u00fc\u00e7 grubun isl\u00e2m toplumunun kurulu\u015f \u00e7abalar\u0131ndaki zihinlerden silinmez fonksiyonlar\u0131n\u0131 ve bu fonksiyonun t\u00fcm insanl\u0131k tarihini etkilemi\u015f olan kal\u0131c\u0131 etkilerinin somut izlerini kavr\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda y\u00fcce Allah’\u0131n, onlara ili\u015fkin \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi \u00f6z\u00fc de sezgilerimizle kucakl\u0131yoruz:<\/p>\n

“Allah onlardan ho\u015fnut oldu\u011fu gibi, onlar da Allah’dan ho\u015fnut olmu\u015flard\u0131r.”<\/p>\n

Allah onlardan ho\u015fnut olmu\u015ftur. Bu ho\u015fnutlu\u011fu \u00f6d\u00fcllendirme izler. Asl\u0131nda y\u00fcce Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011fu, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na, en y\u00fcce ve en onurland\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6d\u00fcld\u00fcr. Onlar\u0131n y\u00fcce Allah’dan ho\u015fnut olmalar\u0131 O’na g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011flanmalar\u0131, O’nun takdirine g\u00fcven beslemeleri, O’nun her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerinde oldu\u011funa inanmalar\u0131, nimetlerine \u015f\u00fckretmeleri ve asl\u0131nda s\u0131nav amac\u0131 ta\u015f\u0131yan belalar\u0131na kar\u015f\u0131 sab\u0131rl\u0131 davranmalar\u0131 anlamlar\u0131na gelir. Fakat burada iki kez tekrarlanan bu “ho\u015fnutluk” deyimi, y\u00fcce Allah ile s\u00f6zkonusu se\u00e7kin ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kullar\u0131 aras\u0131ndaki yayg\u0131n, kapsaml\u0131, bol, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131, kesintisiz ve gidi\u015fli-geli\u015fli, \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir ho\u015fnutluk havas\u0131n\u0131 ortal\u0131\u011fa sal\u0131yor, bu se\u00e7kin insanlar\u0131n derecelerini doruklara t\u0131rmand\u0131r\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir yanda onlar\u0131n y\u00fcce Rabb’leri, \u00f6b\u00fcr tarafta kendileri, yani O’nun taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan kullar, b\u00f6yleyken aralar\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ho\u015fnutluk al\u0131\u015f-veri\u015fi ger\u00e7ekle\u015febiliyor.<\/p>\n

Bu \u00f6yle bir durum, \u00f6yle bir y\u00fcce konum, \u00f6yle bir havad\u0131r ki, insan s\u00f6zleri ile ifade edilemez; ancak ayetin kelimeleri aras\u0131ndan sezilebilir, koklanabilir ve alg\u0131lanabilir. Ama bunun i\u00e7in co\u015fkun bekleyi\u015fli bir ruhun, a\u00e7\u0131k bir kalbin ve y\u00fcce Allah ile ili\u015fki halinde bir duyum mekanizmas\u0131n\u0131n varolmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu bahtiyarlar ile Rabbleri aras\u0131nda egemen olan s\u00fcrekli hal budur; “Allah onlardan ho\u015fnut oldu\u011fu gibi, onlar da Allah’dan ho\u015fnut olmu\u015flard\u0131r.” Ayr\u0131ca bu ilahi ho\u015fnutlu\u011fun kan\u0131tlay\u0131c\u0131 belirtisi onlar\u0131 bekliyor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Allah, onlara altlar\u0131ndan nehirler akan ve i\u00e7lerinde ebedi olarak kalacaklar\u0131 cennetler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f, b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 budur.”<\/p>\n

Hangi kurtulu\u015f, hangi ba\u015far\u0131 ondan ve bundan sonra “b\u00fcy\u00fck” s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilir?
\nUZMANLA\u015eMI\u015e \u0130NAT\u00c7I M\u00dcNAF\u0130K<\/p>\n

101- Gerek \u00e7evrenizdeki Bedeviler i\u00e7inde ve gerekse Medine halk\u0131 aras\u0131nda ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckte uzmanla\u015fm\u0131\u015f ka\u015farlanm\u0131\u015f m\u00fcnaf\u0131klar vard\u0131r. Sen onlar\u0131 bilmezsin, ancak biz biliriz. Onlar\u0131 iki kez azaba \u00e7arpt\u0131raca\u011f\u0131z, sonra da b\u00fcy\u00fck azaba u\u011frat\u0131lacaklard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu surede gerek Medineli ve gerekse Bedevi Arap k\u00f6kenli m\u00fcnaf\u0131klardan daha \u00f6nceki ayetlerde genel anlamda s\u00f6zedilmi\u015f, onlar\u0131n kimlikleri a\u00e7\u0131\u011fa vurul mu\u015ftu. Fakat bu ayette \u00f6zel bir m\u00fcnaf\u0131k gruptan s\u00f6zediliyor. Bunlar ustala\u015fm\u0131\u015f, uzmanla\u015fm\u0131\u015f, ka\u015farlanm\u0131\u015f, inat\u00e7\u0131 ve ifl\u00e2h olmaz m\u00fcnaf\u0131klard\u0131r. \u00d6yle ki b\u00fct\u00fcn \u00f6n sezisine ve bu konudaki deneyimlili\u011fine ra\u011fmen, Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- bunlar\u0131n durumunu farkedemiyor. Ama acaba durumun sonu ne oluyor?<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, gerek Medineliler aras\u0131nda, gerekse \u015fehrin \u00e7evresinde ya\u015fayan bedeviler aras\u0131nda b\u00f6yle bir grubun bulundu\u011funu haber veriyor. Arkas\u0131ndan bu gizli, aldat\u0131c\u0131 ve ka\u015farlanm\u0131\u015f \u015febekenin tuzaklar\u0131n\u0131, komplolar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Peygamberimize ve yan\u0131ndaki m\u00fc’minlere g\u00fcvence veriyor. Ayn\u0131 zamanda iki y\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sanat haline getirmi\u015f bu usta m\u00fcnaf\u0131klara da \u015fu tehdidi y\u00f6neltiyor: Onlar\u0131n yakas\u0131n\u0131 kesinlikle b\u0131rakacak de\u011fildir. Kendilerini hem d\u00fcnyada, hem de ahirette katmerli azaba \u00e7arpt\u0131racakt\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n

“Sen onlar\u0131 bilmezsin, ama biz biliriz. Onlar\u0131 iki kez azaba \u00e7arpt\u0131raca\u011f\u0131z, sonra da b\u00fcy\u00fck azaba u\u011frat\u0131lacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Acaba d\u00fcnyada g\u00f6recekleri bu “iki azap” ne anlama geliyor? Bu ifadenin ilk akla gelen yorumu \u015fudur: Bunlar bin yandan m\u00fcsl\u00fcman toplum i\u00e7inde s\u00fcrekli endi\u015fe i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorlar, acaba hangi g\u00fcn durumlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacak diye hep ku\u015fku i\u00e7indedirler, d\u00fcnyada \u00e7ektikleri iki azab\u0131n biri budur. \u00d6b\u00fcr d\u00fcnya azab\u0131 ile ise \u00f6l\u00fcrken y\u00fczy\u00fcze geleceklerdir. O s\u0131rada melekler ruhlar\u0131n\u0131 sorguya \u00e7ekerken bir yandan da y\u00fczlerine ve s\u0131rtlar\u0131na darbeler indireceklerdir. Bu deyimin bir ba\u015fka yorumu da \u015f\u00f6yle olabilir: Bu m\u00fcnaf\u0131klar, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n her zaferi, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 her yeni\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015ferler, y\u00fcreklerine hay\u0131flanma duygusu \u00e7\u00f6ker. Bu anlar i\u00e7in bir azapt\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra m\u00fcnaf\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ku\u015fkusu ve sert sindirme \u00f6nlemlerine hedef olaca\u011f\u0131 korkusu da s\u00fcrekli bi\u00e7imde pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131klar\u0131 bir ba\u015fka azapt\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, s\u00f6zleri ile ne kasdetti\u011fini en iyi bilen, y\u00fcce Allah’\u0131n kendisidir.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131t iki d\u00fczey aras\u0131nda iki d\u00fczey daha yer al\u0131yor. Bunlar her iki tarafa da e\u011filimlidirler. \u0130\u015fte arada yer alan iki d\u00fczeyden biri \u015fu \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r.
\nTEVBE EDENLER<\/p>\n

102- Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf ettiler ve iyili\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe eklediler. Belki Allah onlar\u0131n tevbesini kabul eder. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah affedicidir, merhametlidir.<\/p>\n

103- Mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sadaka olarak al ve bu yolla onlar\u0131 temizle, g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131r. Onlara dua et, \u00e7\u00fcnk\u00fc senin duan onlara g\u00f6n\u00fcl huzuru sa\u011flar. Allah her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.<\/p>\n

104- Onlar Allah’\u0131n kullar\u0131n\u0131n tevbelerini kabul etti\u011fini ve sadakalar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaten tevbelerin kabul edicisi ve merhamet edici oldu\u011funu bilmiyorlar m\u0131?<\/p>\n

105- Onlara de ki: “\u0130stedi\u011finiz gibi davran\u0131n\u0131z, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fleri hem Allah, hem Peygamber, hem de m\u00fc’minler g\u00f6receklerdir. Sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen Allah’\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131lacaks\u0131n\u0131z da, O size neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verecektir.<\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi y\u00fcce Allah’\u0131n Peygamberine -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- bu gruba kar\u015f\u0131 belli bir uygulamada bulunmas\u0131n\u0131 emretmesi, bu grupta yeralanlar\u0131n Peygamberimiz taraf\u0131ndan teker teker bilindi\u011finin kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ayetlerin, Peygamberimizin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Teb\u00fck seferine kat\u0131lmayan, Medine’de kalmay\u0131 tercih eden belli ve \u00f6zel niteliklere sahip bir grup hakk\u0131nda indi\u011fi rivayet edilir. Bunlar i\u015fledikleri g\u00fcnah\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmi\u015f, su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf etmi\u015f, tevbelerinin kabul olunmas\u0131n\u0131 dilemi\u015flerdi. Geride kalan onlard\u0131. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu, \u00e7irkin bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Pi\u015fmanl\u0131k duyan, tevbe eden de onlard\u0131. Bu da iyi bir davran\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ebu Cafer b. Cerir et-Taberi \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n

Bana Huseyn b. Ferec’den anlat\u0131ld\u0131. O da Ebu Muaz’dan dinlemi\u015f, ona da Ubeyd b. Selman anlatm\u0131\u015f, o da Dahhak’\u0131n bu ayet hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle dedi\u011fini i\u015fitmi\u015f: “Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf ettiler ve iyili\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe eklediler.”<\/p>\n

Bu ayet Ebu L\u00fcbabe ve arkada\u015flar\u0131 hakk\u0131nda inmi\u015ftir. Teb\u00fck seferine \u00e7\u0131karken Peygamberimize kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131. Peygamberimiz seferden d\u00f6n\u00fcp Medine’ye yak\u0131n bir yere geldi\u011finde, bunlar sefere \u00e7\u0131kmad\u0131klar\u0131na pi\u015fman olmu\u015flar ve “Biz g\u00f6lgeliklerde, yemekler ve kar\u0131lar aras\u0131nda olaca\u011f\u0131z, Allah’\u0131n peygamberi de cihadla, cihaddan d\u00f6n\u00fc\u015fle me\u015fgul olacak? Allah’a andolsun ki, kendimizi direklere ba\u011flayaca\u011f\u0131z ve peygamber gelip bizi mazur g\u00f6r\u00fcp serbest b\u0131rak\u0131ncaya kadar kendimizi \u00e7\u00f6zmeyece\u011fiz” demi\u015fler, sonra da kendilerini ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131. Ancak \u00fc\u00e7 tanesi kendilerini direklere ba\u011flamam\u0131\u015flard\u0131. Peygamberimiz seferden d\u00f6nm\u00fc\u015f, mescide u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Bunu, her sefer d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yapard\u0131. O s\u0131rada bunlar\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Kim olduklar\u0131n\u0131 sormu\u015f, “Ebu L\u00fcbabe ve arkada\u015flar\u0131d\u0131r, seninle birlikte sefere kat\u0131lmad\u0131lar ey Allah’\u0131n peygamberi. Bu y\u00fczden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn gibi kendilerini ba\u011flam\u0131\u015flar ve sen onlar\u0131 serbest b\u0131rakmad\u0131k\u00e7a kendilerini \u00e7\u00f6zmemeyi Allah’a va’d etmi\u015fler” demi\u015flerdi. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- “Onlar\u0131 serbest b\u0131rakma emri olmad\u0131k\u00e7a \u00e7\u00f6zmeyece\u011fim, Allah onlar\u0131 mazur saymad\u0131k\u00e7a \u00f6z\u00fcrlerini kabul etmeyece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sefere kat\u0131lmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131lar” demi\u015fti. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah, “Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf ettiler ve iyili\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe eklediler. Belki Allah onlar\u0131n tevbesini kabul eder” ayetini indirdi. “Belki” s\u00f6z\u00fc, y\u00fcce Allah i\u00e7in kesinlik ifade eder. Nitekim Allah’\u0131n peygamberi onlar\u0131 serbest b\u0131rakm\u0131\u015f, \u00f6z\u00fcrlerini kabul etmi\u015fti.<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda daha bir\u00e7ok rivayet vard\u0131r. Bu rivayetlerden birinde, bu ayetin sadece Ebu L\u00fcbabe hakk\u0131nda indi\u011fi anlat\u0131l\u0131r: “Ebu L\u00fcbabe Beni Kureyze olay\u0131na, yani onlar\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irecekleri sava\u015fa kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, onun hakk\u0131nda inmi\u015ftir.” Fakat bu rivayet uzak bir ihtimaldir. Bu ayetlerle Beni Kureyze olay\u0131 birbirinden uzakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde bu ayetlerin Bedeviler hakk\u0131nda indi\u011fi de rivayet edilir… \u0130bn-i Cerir b\u00fct\u00fcn bu rivayetleri \u015fu \u015fekilde de\u011ferlendirir: Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda do\u011fruya en yak\u0131n olan\u0131, “Bu ayet peygamberle birlikte sefere \u00e7\u0131kmayan, cihadda onun yan\u0131nda yeralmayan, Bizans’a kar\u015f\u0131 sefere \u00e7\u0131karken, yani Teb\u00fck’e do\u011fru yolal\u0131rken ona kat\u0131lmayan, b\u00f6ylece son derece k\u00f6t\u00fc bir davran\u0131\u015f sergileyen kimseler hakk\u0131nda inmi\u015ftir. Bunlar bir gruptular. Biri de Ebu L\u00fcbabe idi” diyen g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bu s\u00f6zler aras\u0131nda do\u011fruya en yak\u0131n olan\u0131 budur” dememizin nedeni, y\u00fcce Allah’\u0131n: “Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf ettiler” buyurmas\u0131d\u0131r. Bununla, y\u00fcce Allah su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf edenlerin bir grup oldu\u011funu haber vermi\u015ftir. Su\u00e7unu itiraf eden ve kendini Beni Kureyza kalesinin dire\u011fine ba\u011flayan Ebu L\u00fcbabe’den ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n

Bu b\u00f6yle oldu\u011funa g\u00f6re ve y\u00fcce Allah, “Sava\u015fa kat\u0131lmayanlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf ettiler” s\u00f6z\u00fcyle su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf edenlerin bir grup oldu\u011funu bildirdi\u011fine g\u00f6re, bu \u015fekilde nitelendirilenlerin birden fazla olduklar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. Zaten bu s\u0131fat\u0131n bir gruba ait olmas\u0131 da gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zaten, di\u011fer yazarlar\u0131n ve tarih\u00e7ilerin anlatt\u0131klar\u0131 ve tefsircilerin \u00fczerinde birle\u015ftikleri nokta, onu yapanlar\u0131n Teb\u00fck seferinden geri kalan gruptan ba\u015fkas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bununla da, bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. “Bunlardan biri de Ebu L\u00fcbabe idi” deyi\u015fimizin nedeni de, tefsircilerin bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi i\u00e7inde olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah sava\u015ftan geri kalan, sonra da su\u00e7unu itiraf eden ve tevbe eden bu grubun niteli\u011fini hat\u0131rlat\u0131rken, ard\u0131ndan \u015fu de\u011ferlendirme yeral\u0131yor:<\/p>\n

“Belki Allah onlar\u0131n tevbesini kabul eder. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah affedicidir, merhametlidir.”<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir’in de dedi\u011fi gibi, “Belki” s\u00f6z\u00fc; y\u00fcce Allah i\u00e7in kesinlik ifade eder. Bu istek, isteklere kar\u015f\u0131l\u0131k verme g\u00fcc\u00fcne sahip olan y\u00fcce Allah’dan gelmektedir. Su\u00e7unu bu \u015fekilde itiraf etmek, i\u015flenen su\u00e7un a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olmak, kalbin dirili\u011fine ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kan\u0131t olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden tevbenin kabul olunmas\u0131 umulur. Ba\u011f\u0131\u015flayan ve merhamet eden y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131 \u00fcmit edilir. Nitekim y\u00fcce Allah, tevbelerini kabul etmi\u015f, onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Sonra y\u00fcce Allah Peygamberine -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu:<\/p>\n

“Mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sadaka olarak al ve bu yolla onlar\u0131 temizle, g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131r. Onlara dua et, \u00e7\u00fcnk\u00fc senin duan onlara g\u00f6n\u00fcl huzuru sa\u011flar. Allah her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

Bu g\u00f6n\u00fcllerde pi\u015fmanl\u0131k ve tevbe duygular\u0131n\u0131 uyand\u0131ran bu duyarl\u0131l\u0131k, yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. Huzur verici bir \u015fefkati ve \u00fcmit kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 haketmi\u015flerdi. Ama bir hareketi y\u00f6neten, bir \u00fcmmeti e\u011fiten ve bir sosyal d\u00fczeni in\u015fa eden Hz. Peygamber -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- onlar\u0131n hakk\u0131nda y\u00fcce Allah’dan bir emir gelmedik\u00e7e ihtiyatl\u0131 davranmay\u0131 tercih etmi\u015fti.<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir diyor ki, bana Muhammed b. Sa’d anlatt\u0131, ona da amcas\u0131 anlatm\u0131\u015f, ona da babas\u0131, kendi babas\u0131ndan Abdullah b. Abbas’\u0131n \u015f\u00f6yle dedi\u011fini anlatm\u0131\u015f:<\/p>\n

“Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Ebu L\u00fcbabe ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 serbest b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 zaman, Ebu L\u00fcbabe ve arkada\u015flar\u0131 gidip mallar\u0131n\u0131 Peygamberimize getirdiler ve “Mal\u0131m\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc al ve Allah yolunda da\u011f\u0131t, bize dua et” dediler. “Bizim i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015flanma dile, bizi temizle” diyorlard\u0131. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- “Bana emredilmedi\u011fi s\u00fcrece mallar\u0131n\u0131zdan hi\u00e7bir \u015fey almayaca\u011f\u0131m” dedi. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah \u015fu ayeti indirdi: “Mallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sadaka olarak al ve bu yolla onlar\u0131 temizle, g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131r. Onlara dua et, \u00e7\u00fcnk\u00fc senin duan onlara g\u00f6n\u00fcl huzuru sa\u011flar.” Y\u00fcce Allah, “\u0130\u015fledikleri g\u00fcnahlardan dolay\u0131 onlar i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015flanma dile” buyuruyor. Bu ayet inince Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- mallar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ald\u0131 ve onlar i\u00e7in sadaka olarak da\u011f\u0131tt\u0131.”<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah, iyi hallerini ve tevbelerinin ger\u00e7ekli\u011fini bildi\u011finden, onlara bu \u015fekilde iyilikte bulunmu\u015f, peygamberine mallar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 al\u0131p onlar ad\u0131na sadaka olarak da\u011f\u0131tmas\u0131n\u0131, onlara dua etmesini emretmi\u015fti. Ayette ge\u00e7en “sal\u00e2t” kelimesi, “dua” anlam\u0131ndad\u0131r. Onlardan sadaka al\u0131nmas\u0131, yeniden m\u00fcsl\u00fcman cemaatin ger\u00e7ek \u00fcyeleri olduklar\u0131n\u0131 hissetsinler diyedir. Art\u0131k cemaat i\u00e7indeki g\u00f6revlerini yerine getiriyor, sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00fcstleniyorlar. Cemaatten ayr\u0131 d\u00fc\u015fmemi\u015fler ve kopmam\u0131\u015flar. Dolay\u0131s\u0131yla bu sadakalar\u0131 vermeleri onlar i\u00e7in temizlik ve g\u00fcnahlardan ar\u0131nmad\u0131r. Hz. Peygamber’in onlara dua etmesi de, yeniden g\u00fcven kazanma ve i\u00e7 huzurudur.<\/p>\n

“Allah her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

Dualar\u0131 i\u015fitir, kalplerde gizli olan duygular\u0131 bilir. \u0130\u015fitti\u011fine ve bildi\u011fine g\u00f6re h\u00fckmeder. Bu, her \u015feyi i\u015fiten ve bilen y\u00fcce Allah’\u0131n h\u00fckmetmesidir. Kullar\u0131 hakk\u0131nda karar veren sadece O’dur. Tevbelerini kabul eden, sadakalar\u0131n\u0131 alan O’dur. Peygamber -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- sadece Rabbinin emrini uygular. Bu konuda kendi ba\u015f\u0131na herhangi bir karar verme yetkisine sahip de\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131daki ayette y\u00fcce Allah bu ger\u00e7e\u011fi vurgulamak i\u00e7in \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Onlar Allah’\u0131n kullar\u0131n\u0131n tevbelerini kabul etti\u011fini ve sadakalar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaten tevbelerin kabul edicisi ve merhamet edici oldu\u011funu bilmiyorlar m\u0131?”<\/p>\n

Bu soru, bir ger\u00e7e\u011fi vurgulama amac\u0131na y\u00f6neliktir ve \u015fu anlam\u0131 ifade etmektedir. Bilsinler ki, tevbeleri kabul eden, sadakalar\u0131 alan y\u00fcce Allah’d\u0131r. Kullar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayan, onlara merhamet eden y\u00fcce Allah’d\u0131r. Bu konuda onun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimsenin yapabilece\u011fi bir \u015fey yoktur. \u0130bn-i Cerir’in de dedi\u011fi gibi, “\u015eayet Peygamber -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- sava\u015ftan geri kalanlar\u0131, kendilerini ba\u011flad\u0131klar\u0131 direklerden \u00e7\u00f6zmemi\u015fse, y\u00fcce Allah onlar\u0131 serbest b\u0131rak\u0131p izin vermedik\u00e7e sadakalar\u0131n\u0131 kabul etmemi\u015fse; konunun kendisini ilgilendirdi\u011fini ve sadece y\u00fcce Allah’\u0131n yetkisinde oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7indir. Bu konuda Hz. Muhammed’in hi\u00e7bir yetkisi yoktur. Muhammed -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- terketmek, serbest b\u0131rakmak ve sadakalar\u0131 almak gibi \u015feyleri Allah’\u0131n emri ile yapar.<\/p>\n

Sonunda s\u00f6z, sava\u015ftan geri kalan ama tevbe edenlerden a\u00e7\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

“Onlara de ki: “\u0130stedi\u011finiz gibi davran\u0131n\u0131z, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fleri hem Allah, hem Peygamber ve hem de m\u00fc’minler g\u00f6receklerdir. Sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen Allah’\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131lacaks\u0131n\u0131z da, O size neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 haber verecektir.”<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc isl\u00e2m sistemi, inan\u00e7 ve inanc\u0131 do\u011frulayan hareket sistemdir. Dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n tevbelerinin do\u011fruluk \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc Allah, peygamber ve m\u00fc’minler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclecek \u015fekilde ortaya koyduklar\u0131 davran\u0131\u015flard\u0131r. Ahirette ise; g\u00f6r\u00fcn\u00fcr-g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyi bilen, uzuvlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan ve g\u00f6\u011f\u00fcslerin gizlediklerinden haberdar olan y\u00fcce Allah’\u0131n huzurunda toplanacaklard\u0131r.<\/p>\n

Son a\u015fama pi\u015fmanl\u0131k duymak ve tevbe etmek de\u011fildir. Pi\u015fmanl\u0131k ve tevbeden sonra sergilenen davran\u0131\u015f bi\u00e7imi \u00f6nemlidir. Bu psikolojik duygular\u0131 do\u011frulayan ya da yalanlayan, k\u00f6kle\u015ftiren ya da bu duygular\u0131 uyand\u0131ktan sonra yok eden, bu davran\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m pratik hayat\u0131n sistemidir. Pratik harekete d\u00f6n\u00fc\u015fmedik\u00e7e, duygu ve niyetler yeterli de\u011fildir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz iyi niyet \u00f6nemli bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. Ama tek ba\u015f\u0131na iyi niyet, h\u00fck\u00fcm ve kar\u015f\u0131l\u0131k verme i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fc olamaz. \u0130yi niyet hareketle birlikte de\u011ferlendirilir ve hareketin de\u011ferini de iyi niyet belirler. “Ameller niyetlere g\u00f6redir” hadisinin anlam\u0131 budur… Ameller… Niyetler yeterli de\u011fildir!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

RAHATLI\u011eI TERC\u0130H EDENLER 81- Sefere kat\u0131lmayanlar Allah’\u0131n Rasul\u00fcne ters d\u00fc\u015ferek geride kald\u0131klar\u0131na sevindiler. Allah yolunda mallar\u0131 ve canlar\u0131 ile cihad etmeyi istemediler, “S\u0131cakta sefere \u00e7\u0131kmay\u0131n” dediler. Onlara “Cehennem ate\u015fi bundan daha s\u0131cakt\u0131r” deyiniz. Ke\u015fke bunu kavrayabilselerdi. 82- Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bundan b\u00f6yle az g\u00fcl\u00fcp \u00e7ok a\u011flas\u0131nlar. 83- E\u011fer Allah sana onlardan bir grubun yan\u0131na d\u00f6nmeyi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2625","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2625\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}