{"id":2638,"date":"2012-01-20T13:51:47","date_gmt":"2012-01-20T13:51:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2638"},"modified":"2012-01-20T13:51:47","modified_gmt":"2012-01-20T13:51:47","slug":"enfal-suresinin-67-75-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/enfal-suresinin-67-75-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Enfal Suresi’nin 67-75.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

67- Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemedik\u00e7e hi\u00e7bir peygamberin esir almas\u0131 yerinde de\u011fildir. Siz ge\u00e7ici d\u00fcnya mal\u0131n\u0131 istiyorsunuz. Oysa Allah sizin hesab\u0131n\u0131za ahireti istiyor. Allah \u00fcst\u00fcn iradeli ve hikmet sahibidir.<\/p>\n

68- E\u011fer Allah’\u0131n daha \u00f6nce kesinle\u015fmi\u015f (ve bu konuda lehinize i\u015fleyen) bir h\u00fckm\u00fc olmasayd\u0131, esirlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z fidyeler y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f\u0131n\u0131za b\u00fcy\u00fck bir azap gelirdi.<\/p>\n

69- Art\u0131k elinize ge\u00e7en ganimet mallar\u0131n\u0131 helal olarak afiyetle yiyiniz, Allah’dan korkunuz. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah affedicidir ve merhametlidir.<\/p>\n

70- Ey peygamber elinizdeki esirlere de ki; “E\u011fer Allah kalplerinizde hay\u0131rl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse size elinizden al\u0131nandan daha iyisini verir ve sizi affeder. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, Allah affedicidir ve merhametlidir.<\/p>\n

71- E\u011fer bu esirler sana ihanet etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa bilsinler ki, daha \u00f6nce Allah’a ihanet ettiler de bu y\u00fczden O, seni onlara kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn getirdi. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.<\/strong><\/p>\n

\u0130bn-i \u0130shak Bedir sava\u015f\u0131nda meydana gelen olaylar\u0131 anlat\u0131rken \u015f\u00f6yle der: “M\u00fcsl\u00fcmanlar d\u00fc\u015fman\u0131 esir almaya ba\u015flay\u0131nca Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- \u00e7ad\u0131r\u0131nda bulunuyordu. Sa’d b. Muaz da Ensari’den bir grup ile birlikte Peygamber’i gelebilecek bir d\u00fc\u015fman sald\u0131r\u0131s\u0131ndan korumak amac\u0131yla k\u0131l\u0131\u00e7 ku\u015fanm\u0131\u015f bir vaziyette \u00e7ad\u0131r\u0131n kap\u0131s\u0131nda n\u00f6bet tutuyordu. Bana ula\u015fan haberlere g\u00f6re Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Sa’d’\u0131n y\u00fcz\u00fcnde halk\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 memnuniyetsizlik belirtisi g\u00f6rd\u00fc. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- `Allah’a andolsun ki, ya Sa’d, bana \u00f6yle geliyor ki, sen arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131ndan memnun de\u011filsin’ dedi. Bunun \u00fczerine Sa’d, `Evet y\u00e2 Resulullah, bu y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fc\u015friklerin ba\u015f\u0131na getirdi\u011fi ilk musibetti. Onlar\u0131 sava\u015fta \u00f6ld\u00fcrmek bana g\u00f6re esir olarak elde etmekten daha iyiydi’ dedi.”<\/p>\n

\u0130mam Ahmed, \u0130bn-i Abbas’dan Hz. \u00d6mer’in -Allah ondan raz\u0131 olsun- \u015f\u00f6yle dedi\u011fini rivayet eder: “Bedir g\u00fcn\u00fcnde iki taraf kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde y\u00fcce Allah m\u00fc\u015frikleri a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011fratt\u0131. Onlardan yetmi\u015f ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yetmi\u015f ki\u015fi de esir al\u0131nd\u0131. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Ebubekir, \u00d6mer ve Ali’nin fikirlerini sordu. Ebubekir \u015f\u00f6yle dedi, `Bu adamlar amca \u00e7ocuklar\u0131, akraba \u00e7ocuklar\u0131 ve karde\u015ftirler. Ben onlardan fidye alman\u0131 \u00f6neririm. Onlardan ald\u0131klar\u0131m\u0131z k\u00fcfre kar\u015f\u0131 bize g\u00fc\u00e7 kazand\u0131r\u0131r. Belki de Allah onlar\u0131 do\u011fru yola iletir de bize yard\u0131mc\u0131 olurlar’. Sonra Peygamberimiz, `Sen ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun ey \u00d6mer?’ dedi. Ben de, Allah’a andolsun ki, ben Ebubekir’in fikrine kat\u0131lm\u0131yorum. Ben diyorum ki, m\u00fcsaade etsen falan akrabam\u0131n boynunu vursam, Ali’nin de Ukeyli -Ebu Talib’in o\u011flu- \u00f6ld\u00fcrmesine izin versen, Hamza’ya da falan karde\u015fini \u00f6ld\u00fcrmesine izin versen, daha do\u011fru olur.’ “B\u00f6ylece y\u00fcce Allah kat\u0131nda g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde m\u00fc\u015friklere kar\u015f\u0131 bir sempatinin olmad\u0131\u011f\u0131 belli olur” dedim. \u015eu adamlar m\u00fc\u015friklerin yi\u011fitleri, \u00f6nderleri ve komutanlar\u0131d\u0131r dedim. Ebubekir’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, Peygamberimizin ho\u015funa gitti, ama benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ho\u015f kar\u015f\u0131lamad\u0131. Ve onlardan fidye ald\u0131. Ertesi g\u00fcn -\u00d6mer diyor ki- sabahleyin Peygamberimiz ve Ebubekir’in yan\u0131na var\u0131nca ikisinin a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. `Seni ve ark\u00e2da\u015f\u0131n\u0131 a\u011flatan nedir? A\u011flanacak bir \u015fey varsa ben de a\u011flayay\u0131m. Yoksa siz ‘a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in a\u011flar\u0131m’ dedim. Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- fidye ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in arkada\u015flar\u0131na sunulan azabdan dolay\u0131 a\u011fl\u0131yoruz. Size gelecek azab\u0131n -yan\u0131ndaki bir a\u011fac\u0131 i\u015faret ederek- \u015fu a\u011fa\u00e7tan daha yak\u0131n oldu\u011fu bana sunuldu. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah:<\/p>\n

“Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemedik\u00e7e hi\u00e7bir peygamberin esir almas\u0131 yerinde de\u011fildir” ayetinden “Art\u0131k elinize ge\u00e7en ganimet mallar\u0131n\u0131 helal olarak, afiyetle yiyiniz.” ayetine kadar indirdi. B\u00f6ylece onlara ganimetleri helal k\u0131ld\u0131. (M\u00fcslim, Ebu Davud, Tirmizi, Tirmizi, \u0130bn-i Cerir, \u0130bn-i M\u00fcrdeveyh de\u011fi\u015fik yollardan \u0130krimi b. Amman el-Yemani’den rivayet ettiler.)<\/p>\n

\u0130mam Ahmed \u015f\u00f6yle der: “Bize Ali b. Ha\u015fim Hamid’den, o da Enes’den -Allah ondan raz\u0131 olsun- \u015f\u00f6yle rivayet etti: Bedir g\u00fcn\u00fc Peygamberimiz esirler konusunda m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini sordu. \u015e\u00f6yle dedi Peygamberimiz: “Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah, onlara kar\u015f\u0131 size bir f\u0131rsat vermi\u015ftir.” \u00d6mer b. Hattab kalkt\u0131 ve \u015f\u00f6yle dedi: “Ya Resulullah, boyunlar\u0131n\u0131 vur onlar\u0131n” Peygamberimiz ondan y\u00fcz \u00e7evirdi ve tekrar, “Ey insanlar, ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah, onlara kar\u015f\u0131 size bir f\u0131rsat vermi\u015ftir. Fakat unutmay\u0131n\u0131z ki, bunlar daha d\u00fcne kadar sizin karde\u015flerinizdi” dedi. \u00d6mer yine kalkt\u0131 ve “Ya Resulullah, boyunlar\u0131n\u0131 vur” dedi. Peygamberimiz ondan y\u00fcz \u00e7evirdi ve tekrar halka ayn\u0131 \u015fekilde s\u00f6yledi. Hz. Ebubekir kalkt\u0131 ve “Ya Resulullah onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamak ve fidye almak d\u00fc\u015f\u00fcncesinde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz” dedi. Enes diyor ki, Ebubekir’in bu s\u00f6zleri \u00fczerine, Peygamberimizin y\u00fcz\u00fcndeki h\u00fczn\u00fcn belirtileri gitti. Esirleri ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 ve onlardan fidye kabul etti. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah \u015fu ayeti indirdi:<\/p>\n

“E\u011fer Allah’\u0131n daha \u00f6nce kesinle\u015fmi\u015f (ve bu konuda lehinize i\u015fleyen) bir h\u00fckm\u00fc olmasayd\u0131, esirlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z fidyeler y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f\u0131n\u0131za b\u00fcy\u00fck bir azap gelirdi.”<\/p>\n

A’me\u015f, \u00d6mer b. M\u00fcrre’den, o da Ebu Ubeyde’den, o da Abdullah’dan rivayet ederek \u015f\u00f6yle der: “Bedir g\u00fcn\u00fcnde, Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- arkada\u015flar\u0131na, “Esirler hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?” diye sordu. Ebubekir kalkt\u0131 ve “Y\u00e0 Resulallah, bunlar soyda\u015flar\u0131n ve akrabalar\u0131nd\u0131r. Onlar\u0131 serbest b\u0131rak ve onlar\u0131 tevbe etmeye \u00e7a\u011f\u0131r, belki de Allah tevbelerini kabul eder” dedi. \u00d6mer kalkt\u0131 ve “Ya Resulallah, seni yalanlad\u0131lar ve yurdundan \u00e7\u0131kard\u0131lar, onlar\u0131n boyunlar\u0131n\u0131 vur” dedi. Abdullah b. Revaha da, “Ya Resulallah, odunlar\u0131 \u00e7ok olan bir vadidesin. Ate\u015fe ver vadiyi, onlar\u0131 da i\u00e7ine at” dedi. Peygamberimiz sustu ve hi\u00e7birine herhangi bir \u015fey s\u00f6ylemedi. Sonra kalkt\u0131 ve \u00e7ad\u0131r\u0131na girdi. Sonra baz\u0131lar\u0131 Peygamberimiz i\u00e7in; Ebubekir’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsedi, baz\u0131lar\u0131 da \u00d6mer’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsedi baz\u0131lar\u0131 da “Abdullah b. Revaha’n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsedi, dediler. Sonra Peygamberimiz yanlar\u0131na geldi ve \u015f\u00f6yle dedi, “Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah baz\u0131 adamlar\u0131n kalbini o kadar yumu\u015fat\u0131r ki, s\u00fctten daha yumu\u015fak olurlar. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n kinini de ta\u015ftan daha kat\u0131 yapar. Sana gelince ey Ebubekir, sen \u0130brahim peygamber gibisin. \u0130brahim \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n

“Bana uyan ku\u015fkusuz bendendir. Bana isyan edene gelince, sen ba\u011f\u0131\u015flayans\u0131n merhametlisin.” (\u0130brahim Suresi, 36)<\/p>\n

Sen \u015f\u00f6yle diyen \u0130sa peygamber gibisin ya Ebubekir:<\/p>\n

“E\u011fer onlara azab edersen, ku\u015fkusuz senin kullar\u0131nd\u0131r onlar. E\u011fer ba\u011f\u0131\u015flarsan onlar\u0131, sen g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn, hikmet sahibisin.” (Maide Suresi, 121)<\/p>\n

Sana gelince ya \u00d6mer, sen \u015f\u00f6yle diyen Musa peygamber gibisin:<\/p>\n

“Rabbimiz mallar\u0131n\u0131 mahvet, s\u0131k onlar\u0131n kalplerini. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ac\u0131kl\u0131 azab\u0131 g\u00f6rmedik\u00e7e iman etmezler.” (Yunus Suresi, 88) , .<\/p>\n

Ve ey \u00d6mer sen \u015f\u00f6yle diyen Nuh peygamber gibisin: .<\/p>\n

“Rabbim yery\u00fcz\u00fcnde dola\u015fan tek bir k\u00e2fir b\u0131rakma.” (Nuh Suresi, 26)<\/p>\n

Sizin buna ihtiyac\u0131n\u0131z var. Ya fidye verecekler ya da boyunlar\u0131 vurulacak. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kurtulamazlar. “ibn-i Mes’ud diyor ki: “Ya Resulallah, S\u00fcheyl b. Beyda hari\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, isl\u00e2m\u0131 kabul ediyor” dedim. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz sustu. O g\u00fcn g\u00f6kten ba\u015f\u0131na ta\u015f d\u00fc\u015fece\u011finden korktu\u011fum kadar ba\u015fka hi\u00e7bir g\u00fcn korkmam\u0131\u015ft\u0131m. Ta ki, Peygamberimiz, “S\u00fcheyl b. Beyda hari\u00e7” diyene kadar. Daha sonra y\u00fcce Allah \u015fu ayeti indirdi:<\/p>\n

“Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemedik\u00e7e hi\u00e7bir peygamberin esir almas\u0131 yerinde de\u011fildir.” (Bu hadisi, \u0130mam\u0131 Ahmed; Tirmizi Ebu Muaviye’den o da Ame\u015f’den rivayet ederler. Hakim “M\u00fcstedrek”inde rivayet eder ve ravi zinciri do\u011frudur der.)<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en -Ishan- yani `\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc per\u00e7inlemekten maksat, m\u00fc\u015friklerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131r\u0131p m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc per\u00e7inleyene kadar \u00f6ld\u00fcrmektir. Peygamber ve m\u00fcsl\u00fcmanlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 esir al\u0131p sa\u011f b\u0131rakmadan, fidye kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 onlar\u0131 serbest b\u0131rakmadan \u00f6nce yapmalar\u0131 gereken budur. Nitekim Bedir’de b\u00f6yle yapmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan azarlanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Bedir sava\u015f\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar ve m\u00fc\u015frikler aras\u0131nda meydana gelen ilk sava\u015ft\u0131. O zaman m\u00fcsl\u00fcmanlar hal\u00e2 az\u0131nl\u0131k ve m\u00fc\u015frikler hal\u00e2 \u00e7o\u011funluk durumundayd\u0131lar. M\u00fc\u015friklerin sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, onlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131r\u0131p onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layacakt\u0131. Bu onlar\u0131 bir daha m\u00fcsl\u00fcmanlara sald\u0131rmaktan cayd\u0131racakt\u0131. Ku\u015fkusuz bu, son derece fakir de olsalar elde edecekleri mallar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftiremeyece\u011fi b\u00fcy\u00fck bir hedeftir.<\/p>\n

Burada ruhlarda a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131, g\u00f6n\u00fcllerde yer etmesi gereken di\u011fer bir anlam da s\u00f6zkonusuydu. Bu anlam, Hz. \u00d6mer’in -Allah ondan raz\u0131 olsun- gayet a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde ifade etti\u011fi anlamd\u0131. \u015e\u00f6yle demi\u015fti \u00d6mer, “B\u00f6ylece y\u00fcce Allah kat\u0131nda g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde m\u00fc\u015friklere kar\u015f\u0131 bir sempatinin olmad\u0131\u011f\u0131 belli olur.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bu iki a\u00e7\u0131k nedenden dolay\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Bedir g\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015fman\u0131 esir almalar\u0131n\u0131, sonra da onlar\u0131 mal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 serbest b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yoruz. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, en iyisini Allah bilir. \u0130\u015fte \u015fu ayetlerin kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 realist ko\u015fullardan dolay\u0131 -ki bu ayetler her zaman i\u00e7in ayn\u0131 ko\u015fullar\u0131 kar\u015f\u0131larlar- y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemedik\u00e7e, hi\u00e7bir peygamberin esir almas\u0131 yerinde de\u011fildir.”<\/p>\n

Bunun i\u00e7in Kur’an-\u0131 Kerim, daha ilk sava\u015fta ellerindeki esirlerden serbestlik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 fidye almay\u0131 kabul eden m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131lam\u0131yor:<\/p>\n

“Siz ge\u00e7ici d\u00fcnya mal\u0131n\u0131 istiyorsunuz.”<\/p>\n

Yani, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011finize esir ald\u0131n\u0131z, sonra da onlardan fidye al\u0131p serbest b\u0131rakt\u0131n\u0131z.<\/p>\n

“Oysa Allah sizin hesab\u0131n\u0131za ahireti istiyor.”<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar Allah’\u0131n istedi\u011fini istemelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu daha iyi ve daha kal\u0131c\u0131d\u0131r. Ahiret ise, ge\u00e7ici d\u00fcnya nimetlerini istemekten ar\u0131nmay\u0131 gerektirmektedir:<\/p>\n

“Allah \u00fcst\u00fcn iradeli ve hikmet sahibidir.”<\/p>\n

Sizin i\u00e7in zafer takdir etti. Size de zaferi elde edecek g\u00fc\u00e7 verdi. K\u00e2firlerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015fmesini diledi\u011fi bir hikmetten dolay\u0131:<\/p>\n

“Su\u00e7lular\u0131n ho\u015funa gitmese de hakk\u0131 \u00fcst\u00fcn ve egemen k\u0131lmak, b\u00e2t\u0131l\u0131 da yerle bir etmek.” (Yunus Suresi, 82)<\/p>\n

“E\u011fer Allah’\u0131n daha \u00f6nce kesinle\u015fmi\u015f (ve bu konuda lehinize i\u015fleyen) bir h\u00fckm\u00fc olmasayd\u0131, esirlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z fidyeler y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f\u0131n\u0131za b\u00fcy\u00fck bir azap gelirdi.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah Bedir ehlinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayaca\u011f\u0131na daha \u00f6nce h\u00fckmetmi\u015fti. Dolay\u0131s\u0131yla onlara ili\u015fkin olarak daha \u00f6nce verilmi\u015f olan bu h\u00fck\u00fcm, onlar\u0131 fidye kabul etmekten dolay\u0131 hakettikleri b\u00fcy\u00fck azaptan korumu\u015ftur.<\/p>\n

Sonra y\u00fcce Allah, onlara y\u00f6nelik l\u00fctfunu ve nimetini art\u0131r\u0131yor. Aralar\u0131nda ald\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 azarland\u0131klar\u0131 fidyeler de olmak \u00fczere sava\u015fta elde ettikleri ganimetleri onlara helal k\u0131l\u0131yor. Nitekim isl\u00e2mdan \u00f6nceki dinlerde peygamberlere tabi olanlara sava\u015fta ganimet almak haramd\u0131. Bu arada y\u00fcce Allah onlardan, kendisinden sak\u0131nmalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Rabblerine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dengelemek i\u00e7in onlara y\u00f6nelik rahmetini ve ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 da hat\u0131rlat\u0131yor. B\u00f6ylece Allah’\u0131n rahmeti ve ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131 onlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtmaz. Takva, sak\u0131nma ve Allah korkusunu da unutmam\u0131\u015f olurlar:<\/p>\n

“Art\u0131k elinize ge\u00e7en ganimet mallar\u0131n\u0131 helal olarak, afiyetle yiyiniz; Allah’dan korkunuz. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah affedicidir ve merhametlidir.”<\/p>\n

Sonra, i\u00e7inde umut duygusunu canland\u0131racak, arzuyu kam\u00e7\u0131layacak, i\u00e7ine bir nur salacak, onu ge\u00e7mi\u015ften daha hay\u0131rl\u0131 bir gelece\u011fe, \u015fu anda ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayattan daha onurlu bir hayata, kaybettikleri mal ve m\u00fclkten daha \u00fcst\u00fcn bir kazanca ba\u011flayacak \u015fekilde esirlerin g\u00f6n\u00fcl tellerine dokunuluyor. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra Allah taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015flanacaklar\u0131 O’nun rahmetini elde edecekleri hat\u0131rlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

“Ey peygamber, elinizdeki esirlere de ki; “E\u011fer Allah, kalplerinizde hay\u0131rl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse, size elinizden al\u0131nandan daha iyisini verir ve sizi affeder. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu iyilikler, kalplerinin d\u00fczelmesine, iman ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k olmas\u0131na ve y\u00fcce Allah’\u0131n i\u00e7lerinde hay\u0131rl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu bilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hayr\u0131n, s\u00f6zle belirtmeye ve belgelemeye gerek kalmayacak kadar, iman oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Evet iman, hayr\u0131n, iyili\u011fin kendisidir. \u00d6yle ki, imana dayanmad\u0131\u011f\u0131, ondan kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131 ve iman \u00fczerine y\u00fckselmedi\u011fi s\u00fcrece hi\u00e7bir \u015fey hay\u0131r, iyilik diye adland\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m esirleri sadece g\u00f6n\u00fcllerindeki iyilik, umut ve d\u00fczelme duygular\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in elinde tutar. \u0130sl\u00e2m, f\u0131tratlar\u0131ndaki al\u0131c\u0131 ve verici cihazlar\u0131n\u0131 uyarmak, hidayetten etkilenen ve olumlu tepki g\u00f6steren duygular\u0131 harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in elinde tutar esirleri. \u00d6\u00e7 almak i\u00e7in onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak, onlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrmek suretiyle hizmetine sokmak amac\u0131nda de\u011fildir. Nitekim Romal\u0131lar’\u0131n, \u00e7e\u015fitli \u0131rklar\u0131n ve uluslar\u0131n fetihleri bu amaca y\u00f6nelikti.<\/p>\n

Zehri’den, o da isimlerini verdi\u011fi bir gruptan \u015f\u00f6yle rivayet edilir: “Kurey\u015f kabilesi esirlerini fidye vererek kurtard\u0131. Abbas \u015f\u00f6yle dedi, `Ya Resulallah ben m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftum.’ Bunun \u00fczerine Peygamberimiz, `Senin m\u00fcsl\u00fcman olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 en iyi Allah bilir. E\u011fer dedi\u011fin gibiyse, ku\u015fkusuz Allah seni m\u00fck\u00e2fatland\u0131racakt\u0131r. Ama senin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn bize kar\u015f\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, kendini karde\u015fin o\u011flu Mevfel b. Haris b. Abdulmuttalib’i, Ukeyl b. Ebu Talip b. Abdulmuttalib’i, m\u00fcttefikin Beni Haris b. Fihr’in karde\u015fi Utbe b. Amr’\u0131 kurtarmak i\u00e7i,n fidye vermek zorundas\u0131n’ dedi. Abbas, `Bu kadar mal\u0131m yok, ya Resulallah’ dedi. Peygamberimiz \u015f\u00f6yle dedi, `Peki, seninle Ummul Fadl’\u0131n birlikte g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve e\u011fer bu sava\u015fta ba\u015f\u0131ma bir \u015fey gelirse g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fcm bu mal, Fadl, Abdullah ve Kasem’in \u00e7ocuklar\u0131n\u0131nd\u0131r dedi\u011fin mal ne oldu?’ Abbas dedi ki, `Ya Resulallah, \u015fimdi anl\u0131yorum ki, sen ger\u00e7ekten Allah’\u0131n peygamberisin. Bu s\u00f6ylediklerini, benden ve \u00dcmm\u00fc Fadl’dan ba\u015fka hi\u00e7 kimse bilmiyordu. Yan\u0131mda yirmi ukiyye de\u011ferinde para var. Benden ne kadar alacaksan\u0131z hesab et, ya Resulallah’ dedi. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz, `Hay\u0131r, bu y\u00fcce Allah’\u0131n senden al\u0131p bize bah\u015fetti\u011fi bir \u015feydir’ dedi. Daha sonra Abbas, kendisini, iki ye\u011fenini ve m\u00fcttefikini fidye \u00f6deyerek serbest b\u0131rakt\u0131rd\u0131. Sonra \u015fu ayeti kerime indi:<\/p>\n

“Ey peygamber, elinizdeki esirlere de ki; “E\u011fer Allah kalplerinizde hay\u0131rl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse, size elinizden al\u0131nandan daha iyisini verir ve sizi affeder. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

Abbas diyor ki, “\u0130sl\u00e2ma girince y\u00fcce Allah, verdi\u011fim yirmi ukiyye kar\u015f\u0131l\u0131k yirmi k\u00f6le verdi. \u00dcstelik ellerinde ticaret yapt\u0131klar\u0131 mallar\u0131 da vard\u0131. Bununla beraber her \u015feyden \u00fcst\u00fcn ve ulu olan Allah’dan ba\u011f\u0131\u015flanma umuyorum.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, esirlere ayd\u0131nl\u0131k ve \u015fefkatli \u00fcmit penceresini a\u00e7arken, onlar\u0131 daha \u00f6nce Allah’a ihanet edip de bu sonucu hakettikleri gibi peygambere ihanet etmeye yeltenmekten de sak\u0131nd\u0131r\u0131yor:<\/p>\n

“E\u011fer bu esirler sana ihanet etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa, bilsinler ki, daha \u00f6nce Allah’a ihanet ettiler de bu y\u00fczden O, seni onlara kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn getirdi. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir.”<\/p>\n

Ku\u015fkusuz Allah’a ihanet ettiler. O’na ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ortak ko\u015ftular. O’nu Rabb olarak kabul etmediler. Oysa Allah, f\u0131tratlar\u0131 \u00fczerinde onlardan S\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131. Ama s\u00f6zlerini tutmad\u0131lar, ihanet ettiler. \u015eu anda elinde esir bulunduklar\u0131 peygambere kar\u015f\u0131 ihanet etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa, kendilerini esir konumuna d\u00fc\u015f\u00fcren ilk ihanetlerinin ak\u0131betini hat\u0131rlas\u0131nlar. Nitekim bu ihanet sonucu Allah’\u0131n peygamberi ve dostlar\u0131 onlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Allah onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 “bilir.” Onlar\u0131 cezaland\u0131rmas\u0131 da “yerindedir” O’nun.<\/p>\n

“Allah her \u015feyi bilir ve her yapt\u0131\u011f\u0131 yerindedir. ”<\/p>\n

Kurtubi tefsirinde \u0130bn-i Arabi’nin \u015fu s\u00f6zlerini aktar\u0131r: “M\u00fc\u015frikler esir d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde kimisi m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan s\u00f6z etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat kararl\u0131 davranm\u0131yorlard\u0131 ve kesin bir \u015fekilde kabul etmiyorlard\u0131. Sanki onlar, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u00e2 yakla\u015fmak, bu arada m\u00fc\u015friklerden de uzakla\u015fmamak istiyorlard\u0131. Alimlerimiz \u015f\u00f6yle dediler: Bir k\u00e2fir kalbiyle ve diliyle iman etti\u011fini s\u00f6ylese, buna kar\u015f\u0131l\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131yla kararl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermese m\u00fc’min de\u011fildir. B\u00f6yle bir \u015fey m\u00fc’min birinde g\u00f6r\u00fclse k\u00e2fir olur. Fakat insan\u0131n uzakla\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkular hari\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah bunu ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f ve g\u00fcnah\u0131n\u0131 silmi\u015ftir. Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah peygamberine ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: .<\/p>\n

“E\u011fer bu,esirler sana ihanet etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa” yani onlar\u0131n m\u00fcsl\u00fcman olmaktan s\u00f6z etmeleri, ihanet ve hile ise, “Daha \u00f6nce Allah’a da ihanet etmi\u015flerdi.” K\u00e2fir olmak, sana komplo d\u00fczenlemek ve seninle sava\u015fmak gibi… Yok e\u011fer bu s\u00f6zleri iyi niyetle s\u00f6yl\u00fcyorlarsa, ku\u015fkusuz Allah bilir ve bu niyetlerini kabul eder. Ellerinden al\u0131nana kar\u015f\u0131l\u0131k daha iyisini verir onlara! Ge\u00e7mi\u015fteki, k\u00e2firliklerini, ihanetlerini ve komplolar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar.<\/p>\n

\u0130NANANLAR VE \u0130NANMAYANLAR<\/p>\n

Son olarak bu dersle birlikte Enfal suresi de m\u00fcsl\u00fcman toplum i\u00e7indeki ili\u015fkilerin, m\u00fcsl\u00fcman toplumla ba\u015fka toplumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin, niyetlerin ve bu ili\u015fkileri d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla noktalan\u0131yor. Bununla m\u00fcsl\u00fcman toplumun tabiat\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc, hareketinin ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olan temel kural\u0131n tabiat\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor… Bu temel kan ba\u011f\u0131 de\u011fildir. Toprak ba\u011f\u0131 da de\u011fildir. Irk, tarih, dil ve ekonomi ba\u011f\u0131 da de\u011fildir. Akrabal\u0131k duygusu, yurtseverlik, milliyet\u00e7ilik veya ekonomik \u00e7\u0131kar de\u011fildir bu temel kural. Bu, inan\u00e7 ba\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6nderlik ve pratik uygulama ba\u011f\u0131d\u0131r bu. \u0130man edip hicret yurduna, isl\u00e2m yurduna g\u00f6\u00e7edenler, kendilerini topraklar\u0131na, yurtlar\u0131na, uluslar\u0131na ve \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011flayan her \u015feyden soyutlanm\u0131\u015f kimselerdir. Bunlar mallar\u0131yla ve canlar\u0131yla Allah yolunda cihad etmi\u015flerdi. Onlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran, yard\u0131mc\u0131 olan, onlarla birlikte, tek ve pratik bir toplum i\u00e7inde inan\u00e7lar\u0131na ve \u00f6nderlerine boyun e\u011fenler… \u0130\u015fte bunlar birbirlerinin dostudurlar. \u0130man ettikleri halde hicret etmeyenlerle m\u00fcsl\u00fcman toplum aras\u0131nda dostluk s\u00f6zkonusu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar hen\u00fcz inan\u00e7 i\u00e7in ba\u015fka \u015feylerden soyutlanmam\u0131\u015flar, hen\u00fcz m\u00fcsl\u00fcman y\u00f6netimin emrine girmemi\u015fler, hen\u00fcz kendilerini tek ve pratik toplumun direktifleriyle y\u00fck\u00fcml\u00fc hale getirmemi\u015fler. \u0130\u015fte bu biricik ve pratik toplum i\u00e7inde kan ba\u011f\u0131 miras ve benzeri konularda \u00f6ncelikli kabul edilir. K\u00e2firler de birbirlerinin dostudurlar. \u0130\u015fte bunlar, \u015fu kesin ve a\u00e7\u0131k ayetlerin tasvir etti\u011fi gibi insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin ve ba\u011flar\u0131n belli-ba\u015fl\u0131 \u00e7izgileridir:
\n72- \u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve Allah yolunda canlar\u0131 ile mallar\u0131 ile cihad edenler ile bu g\u00f6\u00e7menlere bar\u0131nak sa\u011flayanlar ve yard\u0131m edenler birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar. \u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7etmeyenlere gelince, bunlar g\u00f6\u00e7etmedik\u00e7e kendilerine kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir yanda\u015fl\u0131k, koruyuculuk y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yoktur. E\u011fer b\u00f6yleleri sizden, aran\u0131zda sald\u0131rmazl\u0131k antla\u015fmas\u0131 bulunmayan bir topluma kar\u015f\u0131 din konusunda yard\u0131m isterlerse kendilerine yard\u0131m etmekte y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fcn\u00fcz. Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her \u015feyi g\u00f6r\u00fcr. ”
\n<\/strong>
\n73- K\u00e2firler birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar. E\u011fer aran\u0131zda bu s\u0131k\u0131 dayan\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmezseniz, yery\u00fcz\u00fcnde fitne ve b\u00fcy\u00fck bir karga\u015fa \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/p>\n

74- \u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve Allah yolunda mallar\u0131 ile, canlar\u0131 ile cihad edenler ile bu g\u00f6\u00e7menlere bar\u0131nak sa\u011flayanlar ve yard\u0131m edenler var ya, i\u015fte bunlar ger\u00e7ek m\u00fc’minlerdir, onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanma ve bol r\u0131z\u0131k beklemektedir.<\/p>\n

75- Sonradan iman edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enlere ve sizinle birlikte cihad edenlere gelince onlar sizdendirler. Allah’\u0131n Kitab\u0131’na g\u00f6re yak\u0131n akrabalar\u0131n birbirlerine miras\u00e7\u0131 olma konusunda \u00f6ncelik haklar\u0131 vard\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her \u015feyi bilir.<\/strong><\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumun olu\u015fmaya ba\u015flamas\u0131ndan Bedir g\u00fcn\u00fcne kadar, m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki dostluk, birbirlerine varis olmay\u0131 ve diyetlerde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dayan\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir dostluktu. Yard\u0131m ve karde\u015fli\u011fe dayal\u0131 bir dostluktu bu. Ve kan, soy ve akrabal\u0131k ili\u015fkilerinin yerini alm\u0131\u015ft\u0131 bu dostluk… Ne zaman ki, bir isl\u00e2m devleti kuruldu ve y\u00fcce Allah hakla bat\u0131l\u0131n ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Bedir g\u00fcn\u00fcnde bu devlete kesin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck bah\u015fetti. O zaman dostluk ve yard\u0131m ba\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 oldu, ama y\u00fcce Allah, m\u00fcsl\u00fcman toplum i\u00e7inde miras ve diyetlerde dayan\u0131\u015fmay\u0131 kan ba\u011f\u0131yla birbirlerine yak\u0131n olan akrabalara devretti. Ayetin i\u015faret etti\u011fi ve genelde ve \u00f6zelde bu dostlu\u011fun bir \u015fart\u0131 olarak ortaya koydu\u011fu hicrete gelince bu, g\u00fcc\u00fc yetenin \u015firk yurdundan isl\u00e2m yurduna hicret etmesidir. Fakat, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ya da m\u00fc\u015friklerle olan akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 kaybetmemek i\u00e7in g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fi halde, hicret etmeyenlerle m\u00fcsl\u00fcman toplum aras\u0131nda dostluk s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Nitekim ta\u015fral\u0131 Araplar’dan baz\u0131 gruplar isl\u00e2m\u0131 kabul etmi\u015f, ancak i\u015faret etti\u011fimiz nedenlerden dolay\u0131 hicret etmemi\u015flerdi. Mekke’deki baz\u0131 ki\u015filer de g\u00fc\u00e7leri yetti\u011fi halde bu y\u00fczden hicret etmemi\u015flerdi. Hem bunlara, hem de onlara yard\u0131m etmeyi y\u00fcce Allah bir g\u00f6rev olarak y\u00fckl\u00fcyor m\u00fcsl\u00fcmanlara. \u00d6zellikle din konusunda yard\u0131m istediklerinde. Fakat bu yard\u0131m, onlara gelen haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcsl\u00fcman toplumla aralar\u0131nda antla\u015fma bulunan bir toplum taraf\u0131ndan olmamas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman toplumun imzalad\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmalar\u0131 ve onun hareket \u00e7izgisini korumak. daha \u00f6nceliklidir.<\/p>\n

Bu ayet ve h\u00fck\u00fcmlerin, m\u00fcsl\u00fcman toplumun tabiat\u0131n\u0131, organik yap\u0131s\u0131ndaki temel de\u011ferleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcleri yeterince yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yoruz. Ancak bu tarihsel toplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecini, kendisine kaynakl\u0131k eden ve ayn\u0131 zamanda dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan temel kurallar\u0131, hareket metodunu ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini a\u00e7\u0131klamad\u0131k\u00e7a bu anlam yeterli d\u00fczeyde netle\u015fmeyecektir!<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M \u00c7A\u011eRISININ TAB\u0130ATI<\/p>\n

Peygamberimiz Hz. Muhammed’in -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- eliyle ger\u00e7ekle\u015fen isl\u00e2m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, sadece se\u00e7kin peygamberler kafilesinin \u00f6nderli\u011finde s\u00fcregelen uzun davet zincirinin son halkas\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca s\u00fcren bu davetin bir tek hedefi vard\u0131: \u0130nsanlara biricik ilahlar\u0131n\u0131, ger\u00e7ek Rabblerini tan\u0131tmak, onlar\u0131 tek ve ortaks\u0131z Rabblerine kul yapmak, yarat\u0131klar\u0131n ilahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lmak… Baz\u0131 k\u0131sa d\u00f6nemlerde ortaya \u00e7\u0131kan say\u0131l\u0131 ki\u015filer d\u0131\u015f\u0131nda insanlar ilahl\u0131k ger\u00e7e\u011fini ink\u00e2r etmiyorlard\u0131. Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temelde tart\u0131\u015fma konusu yapm\u0131yorlard\u0131. Bunun yerine inan\u00e7 ve ibadette ya da hakimiyet ve itaatte O’na ba\u015fka tanr\u0131lar\u0131 ortak ko\u015fuyorlard\u0131. Bunlar\u0131n ikisi de \u015firktir ve insanlar\u0131 Allah’\u0131n dininden \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130nsanlar bu dini, gelen her peygamber arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6\u011frenmi\u015fler. Sonra zaman ge\u00e7tik\u00e7e ink\u00e2r etmi\u015fler, bu din sayesinde i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 cahiliyeye geri d\u00f6nm\u00fc\u015fler. Tekrar Allah’a ortak ko\u015fmaya koyulmu\u015flar… \u0130nan\u00e7 ve ibadet noktas\u0131nda itaat ve hakimiyet noktas\u0131nda, ya da her ikisinde…<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca s\u00fcregelen Allah’a davet olgusunun \u00f6zelli\u011fi budur. Bu davet, “\u0130sl\u00e2m\u0131” hedeflemi\u015ftir. Kullar\u0131 kullar\u0131n Rabbine teslim etmeyi, onlar\u0131 kullar\u0131n otoritesinden, egemenli\u011finden, yasalar\u0131ndan, de\u011ferlerinden ve geleneklerinden kurtar\u0131p Allah’\u0131n otoritesine, O’nun egemenli\u011fine, b\u00fct\u00fcn hayat meselesinde sadece O’nun \u015feriatinin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131na teslim etmek suretiyle kula kulluktan \u00e7\u0131kar\u0131p, tek ve ortaks\u0131z Allah’\u0131n kullu\u011funa y\u00fckseltmeyi hedeflemi\u015ftir. \u0130\u015fte isl\u00e2m, Hz. Muhammed’in -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- eliyle bunun i\u00e7in gelmi\u015ftir. Nitekim ondan \u00f6nceki se\u00e7kin peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de bu hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in gelmi\u015fti. \u0130nsanlar\u0131 da i\u00e7ine alan b\u00fct\u00fcn evrenin boyun e\u011fdi\u011fi gibi, insanlar\u0131 da Allah’\u0131n hakimiyetine boyun e\u011fdirmek i\u00e7in gelmi\u015ftir isl\u00e2m. \u0130nsanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren otorite, evrenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00f6nlendiren otoritenin kendisi olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar t\u00fcm evreni y\u00f6neten sistemin, otoritenin ve idarenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p de\u011fi\u015fik bir s,istemle, otorite ve idareyle b\u00fct\u00fcnden ayr\u0131lamazlar. Asl\u0131nda evreni y\u00f6neten otorite, onlar\u0131n hayat\u0131n\u0131n iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olmayan k\u0131sm\u0131n\u0131 da y\u00f6netmektedir. \u0130nsanlar, do\u011fu\u015flar\u0131, geli\u015fmeleri, sa\u011fl\u0131klar\u0131, hastal\u0131klar\u0131, hayatlar\u0131 ve \u00f6l\u00fcmleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Allah yap\u0131s\u0131 f\u0131tri kanunlara uymaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 \u015fekilde onlar toplumsal ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131nda ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonucu olarak ba\u015flar\u0131na gelen durumlarda bu kanunlara uymaktad\u0131rlar. Onlar bu konularda Allah’\u0131n yasas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme g\u00fcc\u00fcne sahip de\u011fildirler. Nitekim onlar \u015fu evrene h\u00fckmeden, onu y\u00f6nlendiren evrensel yasalara ili\u015fkin Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc de de\u011fi\u015ftiremezler. Bu y\u00fczden onlar, hayatlar\u0131n\u0131n iste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u0131sm\u0131nda isl\u00e2ma y\u00f6nelmelidirler. Bu hayat\u0131n her alan\u0131na Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131 egemen k\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. B\u00f6ylece hayatlar\u0131n\u0131n iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olan y\u00f6n\u00fc ile f\u0131tri y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda, varolu\u015flar\u0131n\u0131n bu iki y\u00f6n\u00fc ile evrenin yap\u0131s\u0131 aras\u0131nda ahenk sa\u011flanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Ne var ki, insan\u0131n insana egemenli\u011fi esas\u0131na dayanan, b\u00f6ylece varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnden kopan, insan hayat\u0131n\u0131n iste\u011fe ba\u011fl\u0131 y\u00f6n\u00fcne h\u00fckmeden sistemi ile f\u0131tri y\u00f6n\u00fcne h\u00fckmeden sistemi aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma meydana getiren cahiliye… B\u00fct\u00fcn peygamberlerin tek ve ortaks\u0131z Allah’a teslim olma davas\u0131yla kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131, yine Peygamberimizin -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- Allah’dan getirdi\u011fi mesajla kar\u015f\u0131 koydu\u011fu cahiliye… Evet, bu cahiliye hi\u00e7bir zaman, sadece bir “teori” olarak belirmez. Hatta \u00e7o\u011fu zaman cahiliyenin kesin anlamda bir “teorisi” de olmaz. O her zaman organik bir yap\u0131da somutla\u015f\u0131r. Bir toplumun varl\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015f\u0131r cahiliye, o toplumun rejimine, d\u00fc\u015f\u00fcncelerine; de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na, kavramlar\u0131na, duygul\u00e0r\u0131na, gelenek ve g\u00f6reneklerine uyma \u015feklinde belirir. Cahiliye, bireyleri aras\u0131nda bu denli bir ili\u015fki, bir dayan\u0131\u015fma, uyum, dostluk ve organik yard\u0131mla\u015fma bulunan \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir toplumdur. Bu \u00f6zellikler o toplumu bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya, rejimini savunmaya, herhangi bir \u015fekilde bir varl\u0131\u011f\u0131 ve rejimi tehdit eden tehlikeli unsurlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6neltir.<\/p>\n

Cahiliye, sadece bir “teori” olarak belirmedi\u011finden, daha \u00e7ok, i\u015faret etti\u011fimiz \u015fekilde hareketli ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir toplumun varl\u0131\u011f\u0131nda som\u00fbtla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, bu cahiliyeyi ortadan kald\u0131rma ve insanlar\u0131 bir daha Allah’a d\u00f6nd\u00fcrme eyleminin s\u0131rf bir “teori” olarak belirmesi normal de\u011fildir ve hi\u00e7bir yarar sa\u011flamayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir durumda, ondan \u00fcst\u00fcn olmas\u0131 bir yana, fiilen varolan, organik ve hareketli bir kitle taraf\u0131ndan uygulanan cahiliyeye denk olmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Nitekim, fiilen varolan bir varl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131p, yerine, mahiyeti, metodu, b\u00fct\u00fcn\u00fc ve par\u00e7as\u0131yla temelden farkl\u0131 bir varl\u0131k yerle\u015ftirme eylemi b\u00f6yle bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Daha do\u011frusu bu yeni de\u011fi\u015ftirme eyleminin, teorik ve pratik kurallar\u0131, ilgileri, ba\u011flar\u0131 ve ili\u015fkileri bak\u0131m\u0131ndan fiilen varolan cahiliye toplumundan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve pratik bir kitlenin varl\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m\u0131n tarih boyunca dayand\u0131\u011f\u0131 teorik temel; “Allah’dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na” \u015fahitliktir. Yani y\u00fcce Allah’\u0131 ilahl\u0131kta, rabbl\u0131kta, y\u00f6netimde, otoritede ve egemenlikte bir kabul etmektir… Bu konularda O’nu, vicdanda, inan\u00e7 ve davran\u0131\u015flarda, ibadet ve hayat\u0131n realitesinde \u015feriat a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kabul etmektir. `Allah’dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na \u015fahitlik’ etmek, ona ciddi ve ger\u00e7ek bir varl\u0131k kazand\u0131ran bu eksiksiz \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, fiilen varolmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na g\u00f6re de bir de\u011fer ifade etmez. Bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleyenin m\u00fcsl\u00fcman olu\u015fu ve m\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131\u015f\u0131 bu ger\u00e7e\u011fe g\u00f6re de\u011ferlendirilir.<\/p>\n

Bu temel ger\u00e7e\u011fin teorik a\u00e7\u0131dan belirginle\u015fmesinin anlam\u0131 \u015fudur: \u0130nsanl\u0131k hayat\u0131 toptan Allah’a d\u00f6nmelidir. Onlar hayata ili\u015fkin herhangi bir konuda, hayat\u0131n herhangi bir y\u00f6n\u00fcnde, kendi kendilerine bir karar veremezler. Daha do\u011frusu hayatta uymalar\u0131 i\u00e7in Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcne d\u00f6nmeleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Allah’\u0131n bu h\u00fckm\u00fcn\u00fc de, kendilerine bu h\u00fckm\u00fc a\u00e7\u0131klayacak bir tek kaynaktan \u00f6\u011frenmelidirler. O da Allah’\u0131n peygamberidir. Bu kaynak, isl\u00e2m\u0131n ilk \u015fart\u0131 olan \u015fehadetin ikinci c\u00fcmleci\u011finde, yani “\u015fahitlik ederim ki, Muhammed Allah’\u0131n peygamberidir” c\u00fcmlesinde somutla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte isl\u00e2m\u0131n somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 teorik temel budur. Bu temele dayan\u0131r isl\u00e2m. Bu temel, hayat\u0131n t\u00fcm sorunlar\u0131na uyguland\u0131\u011f\u0131nda eksiksiz bir hayat sistemine kaynakl\u0131k eder. Bu sistemle m\u00fcsl\u00fcman, gerek isl\u00e2m yurdunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, gerekse d\u0131\u015f\u0131nda, hem m\u00fcsl\u00fcman toplumla ili\u015fkilerinde, hem m\u00fcsl\u00fcman toplumun di\u011fer toplumlarla olan ili\u015fkilerinde bireysel ve toplumsal hayat\u0131n t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.<\/p>\n

Fakat isl\u00e2m -dedi\u011fimiz gibi- sadece kendisini kabul edenlerin inan\u00e7 olarak kabul etmesini ve ibadetleri yerine getirmesini, bundan sonra da fiilen varolan pratik cahiliye toplumunun organik rejiminin b\u00fcnyesinde birer ferd olarak kalmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir `teoride’ somutla\u015famaz. Say\u0131lar\u0131 ne kadar \u00e7ok olursa olsun, b\u00f6yle fertlerin varolmas\u0131, isl\u00e2m\u0131n “fiilen var” oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc cahiliye toplumunun organik yap\u0131s\u0131na giren `teoride m\u00fcsl\u00fcman fertler’ kesinlikle bu organik toplumun isteklerine olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermek zorunda kalacaklard\u0131r. \u0130steyerek veya istemeyerek, bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz olarak, bu toplumun hayat\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan temel ihtiya\u00e7lar\u0131 temin etmek i\u00e7in harekete ge\u00e7eceklerdir. Bu toplumun rejimini savunacaklard\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve rejimini tehdit eden etkenleri bertaraf edeceklerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc organik bir yap\u0131 ister istemez bu g\u00f6revleri b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerine y\u00fckleyecektir. Yani, `teoride m\u00fcsl\u00fcman’ fertler, `teoride’ y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 cahiliye toplumunu `pratikte’ g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. Onun b\u00fcnyesinde, ona kal\u0131c\u0131l\u0131k ve s\u00fcreklilik kazand\u0131ran canl\u0131 birer h\u00fccre i\u015flevini g\u00f6receklerdir. Hareketleri; \u015fu cahiliye toplumunu y\u0131k\u0131p yerine isl\u00e2mi bir toplum kurmak hedefine y\u00f6nelik olaca\u011f\u0131na, yeteneklerini, deneyimlerini ve emeklerini cahiliye toplumunun ya\u015famas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in harcayacaklard\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00fczden daha ilk andan itibaren, isl\u00e2m\u0131n teorik temeli, yani inan\u00e7 sistemi (akide) hareketli ve organik bir kitlenin varl\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015fmal\u0131d\u0131r. Cahiliye toplumunun d\u0131\u015f\u0131nda hareketli ve organik di\u011fer bir toplumun olu\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu yeni toplum, isl\u00e2m\u0131n ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedefledi\u011fi hareketli ve organik cahiliye toplumundan ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Ve bu yeni toplumun ekseni, peygamberimizin, ondan sonra da insanlar\u0131 Allah’\u0131n tek ve ortaks\u0131z ilahl\u0131\u011f\u0131na, Rabbl\u0131\u011f\u0131na, otoritesine, hakimiyetine, sultas\u0131na ve \u015feriat\u0131na d\u00f6nd\u00fcrmeyi hedefleyen isl\u00e2m \u00f6nderlerinin \u015fahs\u0131nda somutla\u015fan yeni y\u00f6netim olmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, “Allah’dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na ve Muhammed’in Allah’\u0131n peygamberi oldu\u011funa \u015fahitlik edenler” hareketli ve organik cahiliye toplumu ile -yani i\u00e7inden kopup geldikleri toplum ile- ve bu toplumun \u00f6nderli\u011fi ile olan t\u00fcm dostluk ba\u011flar\u0131n\u0131 koparmal\u0131d\u0131rlar. Bu dostluk ne \u015fekilde olursa olsun; ister k\u00e2hinler, tap\u0131nak bek\u00e7ileri, sihirbazlar ve falc\u0131lar gibi dini \u00f6nderlere y\u00f6nelik olsun, ister Kurey\u015f’te oldu\u011fu gibi siyasi, toplumsal ve ekonomik \u00f6nderlere y\u00f6nelik olsun kesilecektir. Bu insanlar t\u00fcm dostluk ba\u011flar\u0131n\u0131 yeni, hareketli ve organik isl\u00e2m toplumuna ve onun m\u00fcsl\u00fcman y\u00f6neticilerine \u00f6zg\u00fc k\u0131lmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Bu durum daha m\u00fcsl\u00fcman isl\u00e2ma girer girmez, “Allah’dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na ve Muhammed’in Allah’\u0131n peygamberi oldu\u011funa” \u015fahitlik eder etmez ger\u00e7ekle\u015fmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman bir toplumun varl\u0131\u011f\u0131 bunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ekle\u015fmez. Say\u0131lar\u0131 \u00e7ok da olsa, organik, bireyleri birbiriyle uyu\u015fan ve yard\u0131mla\u015fan bir toplumun \u015fahs\u0131nda somutla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece isl\u00e2m\u0131n teorik temelini ferdlerin g\u00f6n\u00fcllerine yerle\u015ftirmekle isl\u00e2m toplumu ger\u00e7ekle\u015fmez. Bu toplumun ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00dcyeleri t\u0131pk\u0131 canl\u0131 bir organizma gibi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6kle\u015ftirmek, derinle\u015ftirmek, yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in organik olarak hareket etmelidirler. Varl\u0131\u011f\u0131na ve b\u00fcnyesine y\u00f6nelik olarak sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7en etkenleri bertaraf etmek suretiyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmal\u0131d\u0131rlar… Bunun i\u00e7in de, hareketlerini d\u00fczenleyen ve uyumlu hale getiren, cahiliyenin y\u00f6netiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00f6nderin y\u00f6netiminde hareket etmelidirler. Bu y\u00f6netim onlara, isl\u00e2mi varl\u0131klar\u0131n\u0131 k\u00f6kle\u015ftirecek, derinle\u015ftirecek ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131racak direktifler verir. Di\u011fer cahili varl\u0131kla m\u00fccadele etmek, ba\u015fkald\u0131rmak ve ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in hareketlerini y\u00f6nlendirir.<\/p>\n

\u0130\u015fte isl\u00e2m bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6zl\u00fc ve fakat kapsaml\u0131 teorik temeline dayanarak, ayn\u0131 anda cahiliye toplumundan ba\u011f\u0131ms\u0131z, ondan ayr\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 koyan hareketli ve organik bir toplumun varl\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015farak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hi\u00e7bir zaman isl\u00e2m bu pratik varl\u0131\u011f\u0131ndan uzak olarak sadece bir “teori” olarak ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. Yeniden isl\u00e2m\u0131n bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130sl\u00e2m\u0131n hareketli ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc olu\u015fumunun tabiat\u0131 gere\u011fi gibi kavranmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, hi\u00e7bir zaman ve hi\u00e7bir yerde cahiliye toplumunun g\u00f6lgesinde isl\u00e2m\u0131 yeniden olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Biz bu olu\u015fumun tabiat\u0131n\u0131 ve f\u0131tri s\u0131rlar\u0131n\u0131 kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, onunla birlikte bu dinin tabiat\u0131n\u0131 -dokuzuncu c\u00fczde Enfal suresinin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekliyle- (Enfal suresi giri\u015f k\u0131sm\u0131na bkz.) bu dinin hareket metodunu kavrar\u0131z. Bunun yan\u0131nda \u015fu surenin sonunda, m\u00fcsl\u00fcman toplumun i\u00e7 d\u00fczenine -s\u0131n\u0131flar\u0131na g\u00f6re- muhacir ve m\u00fccahid m\u00fc’minlerle, ayr\u0131ca onlar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131p yard\u0131mc\u0131 olanlarla olan ili\u015fkilere iman ettikleri halde hicret etmeyenlerle girece\u011fi ili\u015fkilere, k\u00e2firlerle ili\u015fkilerine dair ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayetlerin ve h\u00fck\u00fcmlerin anlamlar\u0131n\u0131 da kavrar\u0131z… B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kavramak hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, isl\u00e2m toplumunun hareketli ve organik bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n tabiat\u0131n\u0131 iyice kavramaya ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdi bu konulara ili\u015fkin olarak yer alan ayetleri ve h\u00fck\u00fcmleri ele alabiliriz:<\/p>\n

“\u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve Allah yolunda canlar\u0131 ile mallar\u0131 ile cihad edenler ile bu g\u00f6\u00e7menlere bar\u0131nak sa\u011flayanlar ve yard\u0131m edenler birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar. \u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7etmeyenlere gelince, bunlar g\u00f6\u00e7etmedik\u00e7e kendilerine kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir yanda\u015fl\u0131k, koruyuculuk y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yoktur. E\u011fer b\u00f6yleleri sizden, aran\u0131zda sald\u0131rmazl\u0131k antla\u015fmas\u0131 bulunmayan bir topluma kar\u015f\u0131 din konusunda yard\u0131m isterlerse, kendileri”e yard\u0131m etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fcn\u00fcz. Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her \u015feyi g\u00f6r\u00fcr.”<\/p>\n

“K\u00e2firler, birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar. E\u011fer aran\u0131zda bu s\u0131k\u0131 dayan\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmezseniz yery\u00fcz\u00fcnde fitne ve b\u00fcy\u00fck bir karga\u015fa \u00e7\u0131kar.”<\/p>\n

Mekke’de, Allah’dan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na ve Muhammed’in Allah’\u0131n peygamberi oldu\u011funa \u015fahitlik etti\u011fini s\u00f6yleyen herkes, ailesinin, akrabalar\u0131n\u0131n, kabilesinin ve Kurey\u015f kabilesinin \u015fahs\u0131nda somutla\u015fan cahiliye toplumu y\u00f6netiminin dostlu\u011fundan soyutlan\u0131p, dostlu\u011funu ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Allah’\u0131n peygamberi Muhammed’e -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- ve onun \u00f6nderli\u011finde olu\u015fmakta olan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck toplulu\u011fa y\u00f6neltirdi. Hem de bu cahiliye toplumunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in sava\u015f meydan\u0131ndan \u00f6nce kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bu yeni toplulu\u011fun olu\u015fturdu\u011fu tehlikeye kar\u015f\u0131 koydu\u011fu ve hen\u00fcz olu\u015fmakta olan bu yeni toplumu yoketmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada…<\/p>\n

O zaman Peygamberimiz -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun- bu yeni toplumun \u00fcyeleri aras\u0131nda bir karde\u015flik ortam\u0131 olu\u015fturdu. Yani birer birer cahiliye toplumundan kopup gelen bu “fertleri” birbiriyle dayan\u0131\u015f\u0131na halinde olan bir “topluma” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu toplumda kan ve soy ba\u011f\u0131 yerine inan\u00e7 ba\u011f\u0131 ge\u00e7erliydi. Cahiliye y\u00f6netiminin yerine yeni \u00f6nderli\u011fe ba\u011flan\u0131yordu. Ge\u00e7mi\u015fteki t\u00fcm dostluk ba\u011flar\u0131 kopar\u0131l\u0131p yeni topluma dost olunurdu.<\/p>\n

Mutlak bir dostluk, kesin bir ba\u011fl\u0131l\u0131k, tasada ve k\u0131van\u00e7ta dinleyip itaat etmek, mallar\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n\u0131 koruduklar\u0131 \u015feylerden peygamberi de korumak \u00fczere isl\u00e2m y\u00f6netimine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bildiren baz\u0131 kimselerin m\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131ndan sonra y\u00fcce Allah Medine’yi m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in bir hicret yurdu haline getirdi\u011finde ve Medine’de Peygamberimizin \u00f6nderli\u011finde bir m\u00fcsl\u00fcman devlet kuruldu\u011funda, Peygamberimiz b\u00fct\u00fcn gerekleriyle birlikte kan ve soy ba\u011f\u0131 yerine ge\u00e7en ayn\u0131 karde\u015fli\u011fi Muhacirlerle Ensar aras\u0131nda da ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Aile ve kabile ortam\u0131nda kan ba\u011f\u0131na dayal\u0131, miras, diyetler ve tazminatlar bu karde\u015flik i\u00e7in de ge\u00e7erliydi. Bu konudaki Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc \u015fuydu:<\/p>\n

“\u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve Allah yolunda canlar\u0131 ile mallar\u0131 ile cihad edenler ile bu g\u00f6\u00e7menlere bar\u0131nak sa\u011flayanlar ve yard\u0131m edenler birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar.”<\/p>\n

Yard\u0131m etme konusunda, varis olmada, diyet ve tazminatlar gibi kan ve soy ba\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm gereklerinde ve ili\u015fkilerinde bunlar birbirlerine daha yak\u0131nd\u0131rlar ve birbirlerinin dostudurlar.<\/p>\n

Daha sonra inan\u00e7 sistemini benimsemek suretiyle bu dine giren ancak, fiilen m\u00fcsl\u00fcman topluma kat\u0131lmayan baz\u0131 ki\u015filer ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu ve m\u00fcsl\u00fcman \u00f6nderlik taraf\u0131ndan y\u00f6neltilen isl\u00e2m yurduna hicret etmiyorlard\u0131. Art\u0131k Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu ve eksiksiz varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir yurda sahip olan m\u00fcsl\u00fcman topluma kat\u0131lm\u0131yorlard\u0131. Bu toplum, daha \u00f6nce Mekke’de hareketli ve organik bir yap\u0131 i\u00e7inde yeni y\u00f6netime ve kitleye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stererek nisbi bir varl\u0131k ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fti. Bu toplum, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve belirgin varl\u0131\u011f\u0131yla cahiliye toplumuna kar\u015f\u0131 koymu\u015f, ondan ayr\u0131lm\u0131\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Gerek Mekke’de, gerek Medine’nin \u00e7evresindeki Bedeviler aras\u0131nda, isl\u00e2m inanc\u0131n\u0131 kabul ettikleri halde, bu inanca dayanan topluma kat\u0131lmayan ve bu toplumun y\u00f6neticilerine eksiksiz bir \u015fekilde ve fiilen boyun e\u011fmeyen kimselere rastlan\u0131yordu.<\/p>\n

Bu kimseler m\u00fcsl\u00fcman toplumun \u00fcyeleri kabul edilmemi\u015flerdir. Y\u00fcce Allah onlarla m\u00fcsl\u00fcman toplum aras\u0131nda -t\u00fcm \u00e7e\u015fitleriyle- herhangi bir dostluk ba\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na m\u00fcsaade etmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, fiilen isl\u00e2m toplumuna mensup de\u011fildirler. \u0130\u015fte bu h\u00fck\u00fcm onlar hakk\u0131nda inmi\u015ftir:<\/p>\n

“\u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7etmeyenlere gelince, bunlar g\u00f6\u00e7etmedik\u00e7e kendilerine kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir ya a\u015fl\u0131k, koruyuculuk y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yoktur. E\u011fer b\u00f6yleleri sizden, aran\u0131zda sald\u0131rmazl\u0131k antla\u015fmas\u0131 bulunmayan bir topluma kar\u015f\u0131 din konusunda yard\u0131m isterlerse kendilerine yard\u0131m etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fcn\u00fcz.”<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm -daha \u00f6nce i\u015faret etti\u011fimiz gibi- bu dinin tabiat\u0131na ve realist hareket metoduna g\u00f6re son derece mant\u0131kl\u0131 ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu fertler m\u00fcsl\u00fcman toplumun \u00fcyeleri de\u011fildirler. Bu y\u00fczden onlarla m\u00fcsl\u00fcman toplum aras\u0131nda dostluk ve yard\u0131mla\u015fma olamaz. Ancak ortada bir inan\u00e7 ba\u011f\u0131 vard\u0131r. Fakat bu ba\u011f, tek ba\u015f\u0131na, m\u00fcsl\u00fcman toplumu bu fertlere kar\u015f\u0131 sorumlu k\u0131lmaz. Ancak dinlerinden dolay\u0131 bir haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framalar\u0131, \u00f6rne\u011fin inan\u00e7lar\u0131ndan d\u00f6nmeye zorlanmalar\u0131 durumu hari\u00e7. B\u00f6yle bir durumda isl\u00e2m yurdundaki m\u00fcsl\u00fcmanlardan yard\u0131m isterlerse, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sadece bu konuda onlara yard\u0131m etmeleri gerekmektedir. Fakat bu yard\u0131m, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131 taraflarla imzalad\u0131klar\u0131 antla\u015fmalar\u0131 ihlal etmeme \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmelidir. Bu fertlere, dinleri ve inan\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan haks\u0131zl\u0131k eden taraf, bu antla\u015fmal\u0131 taraf dahi olsa, durum de\u011fi\u015fmeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l korunmas\u0131 gereken m\u00fcsl\u00fcman toplumun \u00e7\u0131kar\u0131d\u0131r, hareket stratejisidir ve bunlar\u0131n gerektirdi\u011fi ili\u015fkiler ve antla\u015fmalard\u0131r. \u00d6ncelikle korunup g\u00f6zetilmesi gereken bunlard\u0131r i\u015fte. \u0130man ettikleri halde, isl\u00e2m\u0131 toplumun \u015fahs\u0131nda somutla\u015fan bu dinin fiili varl\u0131\u011f\u0131na kat\u0131lmayan bu fertlerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131ktan \u00f6nemlidir bunlar.<\/p>\n

Bu da bize bu dinin, ger\u00e7ek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131ran hareketli ve organik bir yap\u0131ya verdi\u011fi .\u00f6nemin boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm de\u011ferlendirilirken \u015f\u00f6yle denmektedir:<\/p>\n

“Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her \u015feyi g\u00f6r\u00fcr.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131z O’nun g\u00f6zetimi alt\u0131ndad\u0131r. \u0130\u00e7ini-d\u0131\u015f\u0131n\u0131, bay\u0131-sonunu, sebebini-sonucunu g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

Nas\u0131l ki, m\u00fcsl\u00fcman toplum hareketli, uyumlu, dayan\u0131\u015fma halinde, yard\u0131mla\u015fan, bir tek dostluk etraf\u0131nda k\u00fcmele\u015fen organik bir toplum ise, cahiliye toplumu da \u00f6yledir:<\/p>\n

“K\u00e2firler birbirlerinin yanda\u015flar\u0131, koruyucular\u0131d\u0131rlar.”<\/p>\n

Daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi, i\u015fin tabiat\u0131 bunu gerektirir. Cahiliye toplumunun \u00fcyeleri bireysel davranmazlar. Aksine organik bir yap\u0131 gibi hareket ederler. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve olu\u015fumunun tabiat\u0131 gere\u011fi cahiliye toplumunun \u00fcyeleri onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve rejimini korumak i\u00e7in harekete ge\u00e7erler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, do\u011fal olarak ve h\u00fckmen birbirlerinin koruyucular\u0131, dostlar\u0131d\u0131rlar. Bu y\u00fczden isl\u00e2m, kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklere sahip ba\u015fka bir toplum olarak belirmenin d\u0131\u015f\u0131nda cahiliye toplumuna kar\u015f\u0131 koyamaz. Ancak bu yeni toplum daha k\u00f6kl\u00fc, daha sa\u011flam ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m, birbirlerine dost olan fertlerden olu\u015fan bir toplumla cahiliyeye kar\u015f\u0131 koymad\u0131\u011f\u0131 zaman, cahiliye toplumu m\u00fcsl\u00fcman fertlere bask\u0131 yapmaya, onlar\u0131 dinlerinden d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman fertler dayan\u0131\u015fmal\u0131 cahiliye toplumuna kar\u015f\u0131 koyamayacaklard\u0131r. \u0130sl\u00e2m var olduktan sonra cahiliyenin ona \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamas\u0131 sonucu t\u00fcm yery\u00fcz\u00fcn\u00fc fitne ve karga\u015fa kaplayacakt\u0131r: Cahiliyenin isl\u00e2ma \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamas\u0131, kullar\u0131n ilahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Allah’\u0131n ilahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmas\u0131 ve insanlar\u0131n tekrar kullar\u0131n kulu olmas\u0131yla yery\u00fcz\u00fcnde bozgunculuk meydana getirecektir. Ku\u015fkusuz bu, en b\u00fcy\u00fck bozgunculuktur.<\/p>\n

“E\u011fer aran\u0131zda bu s\u0131k\u0131 dayan\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmezseniz, yery\u00fcz\u00fcnde fitne ve b\u00fcy\u00fck karga\u015fa \u00e7\u0131kar.”<\/p>\n

Bundan b\u00fcy\u00fck korkutma ve bundan etkin sak\u0131nd\u0131rma olmaz. Varl\u0131klar\u0131n\u0131 tek bir dostlu\u011fa, biricik bir \u00f6nderli\u011fe sahip hareketli ve organik bir toplum esas\u0131na dayand\u0131rmayan m\u00fcsl\u00fcmanlar, ki\u015fisel hayatlar\u0131nda sorumlu olduklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Allah’\u0131n kat\u0131nda, yery\u00fcz\u00fcnde \u00e7\u0131kan fitneden ve kopan b\u00fcy\u00fck bozgunculuktan da sorumludurlar.<\/p>\n

Sonra surenin ayetlerinin ak\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ek iman\u0131n ancak bu \u015fekilde s\u00f6zkonusu olabilece\u011fini vurguluyor:<\/p>\n

“\u0130man edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve Allah yolunda mallar\u0131 ile canlar\u0131 ile cihad edenler ile, bu g\u00f6\u00e7menlere bar\u0131nak sa\u011flayanlar ve yard\u0131m edenler var ya, i\u015fte bunlar ger\u00e7ek m\u00fc’minlerdir, onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanma ve bol r\u0131z\u0131k beklemektedir.<\/p>\n

Ger\u00e7ek m\u00fc’minler bunlard\u0131r i\u015fte… \u0130man\u0131n somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek tablo budur. Bu dinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve varolu\u015funun ger\u00e7ek tablosudur bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu din, sadece teorik temelini duyurmakla, s\u0131rf inanmakla, hatta s\u0131rf ibadet ad\u0131 ta\u015f\u0131yan davran\u0131\u015flar\u0131 yerin\u00e8 getirmekle ger\u00e7ek anlamda varolmaz. Bu din hareketli bir toplumun \u015fahs\u0131nda somutla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece fiilen varolmu\u015f say\u0131lmayan bir hayat sistemidir. Bu dinin inan\u00e7 d\u00fczeyindeki varl\u0131\u011f\u0131na gelince, bu teorik bir varl\u0131kt\u0131. \u0130\u015faret etti\u011fimiz gibi, hareketli ve realist bir \u015fekilde temsil edilmedi\u011fi s\u00fcr\u00e8ce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olamaz.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu ger\u00e7ek m\u00fc’minler i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015flanma ve bol r\u0131z\u0131k vard\u0131r. Burada r\u0131z\u0131k cihad, Allah yolunda mal\u0131 h\u00e2rcama, bar\u0131nak sa\u011flama, yard\u0131m ve b\u00fct\u00fcn dayan\u0131\u015fmalar m\u00fcnasebetiyle yeralmaktad\u0131r. Bunun da \u00f6tesinde, ba\u011f\u0131\u015flanma vard\u0131r.. \u0130\u015fte bol r\u0131z\u0131k budur. Daha do\u011frusu bol r\u0131z\u0131ktan daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr bu ba\u011f\u0131\u015flanma…<\/p>\n

Sonra Allah yolunda cihad eden muhacirlerden olu\u015fan ilk s\u0131n\u0131fa, bundan sonra hicret eden ve cihad eden herkes dahil ediliyor. Ancak, Kur’an-\u0131 Kerim’de ba\u015fka ayetlerin de vurgulad\u0131\u011f\u0131 g\u00eebi bu konuda \u00f6nce davranan ilkler, her zaman \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Bu kat\u0131lma, isl\u00e2m toplumundaki dostluk ve organik yap\u0131lanmaya kat\u0131lma anlam\u0131ndad\u0131r:<\/p>\n

“Sonradan iman edip Medine’ye g\u00f6\u00e7enler ve sizinle birlikte cihad edenlere gelince, onlar sizdendirler.” ‘<\/p>\n

Hicret \u015fart\u0131, Mekke’nin fethi ile birlikte Arap topraklar\u0131, isl\u00e2m y\u00f6netimine boyun e\u011fme ve insanlar isl\u00e2m toplumunda hayatlar\u0131na y\u00f6n verene kadar s\u00fcrd\u00fc. Peygamberimizin de buyurdu\u011fu gibi, fetihten sonra hicret yoktur, cihad ve \u00e7al\u0131\u015fma vard\u0131r. Ancak bu durum, yakla\u015f\u0131k olarak binikiy\u00fcz sene yery\u00fcz\u00fcne h\u00fckmetti\u011fi, kesintisiz olarak isl\u00e2m \u015feriat\u0131n\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131, Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na ve O’nun otoritesine dayanan m\u00fcsl\u00fcman \u00f6nderli\u011fin y\u00f6netti\u011fi ilk isl\u00e2mi d\u00f6nem i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Ne var ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yery\u00fcz\u00fc yeniden cahiliyeye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki hayatlar\u0131ndan Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcnde hakimiyet tekrar ta\u011futun eline ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130sl\u00e2m kendilerini \u00e7ekip kurtard\u0131ktan sonra, insanlar yeniden kullara kul olmu\u015flard\u0131r. \u015eu anda isl\u00e2m i\u00e7in -t\u0131pk\u0131 ilk d\u00f6nem gibi- yeni bir d\u00f6nem ba\u015fl\u0131yor. \u0130sl\u00e2m, bir isl\u00e2m yurdu, bir hicret yurdu olu\u015fturana kadar b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerini a\u015famal\u0131 olarak uygulayacakt\u0131r. Sonra -Allah’\u0131n izniyle- yeniden isl\u00e2m\u0131n g\u00f6lgesi yay\u0131lacakt\u0131r. O zaman art\u0131k hicret etmeye gerek kalmayacak, ilk d\u00f6nemde oldu\u011fu gibi sadece cihad ve \u00e7al\u0131\u015fma s\u00f6zkonusu olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2mi varl\u0131\u011f\u0131n ilk defa olu\u015ftu\u011fu d\u00f6nemler i\u00e7in \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler ve \u00f6zel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler vard\u0131r. Bu d\u00f6nemde, inan\u00e7 ba\u011f\u0131, t\u00fcm g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve \u015fekilleriyle, t\u00fcm sonu\u00e7 ve gerekleriyle kan ba\u011f\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7er. Miras, diyetler ve bor\u00e7larda dayan\u0131\u015fma da bunlar aras\u0131ndad\u0131r. Bedir’de, Furkan g\u00fcn\u00fcnde, yani hakla bat\u0131l\u0131n kesin bir \u015fekilde ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnde isl\u00e2m\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 iyice sa\u011flamla\u015ft\u0131ktan sonra, yeni ba\u015ftan yap\u0131lanca operasyonu i\u00e7in gerekli olan ve istisnai d\u00f6nemde istisnai y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in konulan bu h\u00fck\u00fcmler de\u011fi\u015ftirildi. Miras, diyet ve benzeri konulardaki dayan\u0131\u015fmay\u0131 akrabalara devretmek de bu de\u011fi\u015fiklikler aras\u0131ndayd\u0131. Ancak bu h\u00fck\u00fcmler de isl\u00e2m yurdundaki m\u00fcsl\u00fcman toplum \u00e7er\u00e7evesinde ge\u00e7erlidir:<\/p>\n

“Allah’\u0131n kitab\u0131na g\u00f6re yak\u0131n akrabalar\u0131n birbirlerine miras\u00e7\u0131 olma konusunda \u00f6ncelik haklar\u0131 vard\u0131r.”<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m\u0131n fiili varl\u0131\u011f\u0131 iyice yerle\u015ftikten sonra genel \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde yak\u0131n akrabalar\u0131n \u00f6ncelikli olmas\u0131nda bir sak\u0131nca yoktur. Ku\u015fkusuz bu durum, insan\u0131n ki\u015fili\u011findeki f\u0131tri bir y\u00f6ne cevap vermektedir. \u0130sl\u00e2m\u0131n fiili varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n insana y\u00fckledi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle \u00e7eli\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, insan\u0131n ki\u015fili\u011finde yeralan f\u0131tri duygulara cevap vermekten bir zarar gelmez. \u0130sl\u00e2m f\u0131tri istekleri ve duygular\u0131 yok etmez, sadece kontrol alt\u0131na al\u0131r. \u0130sl\u00e2m\u0131n fiili varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek ihtiya\u00e7lar\u0131 ile paralellik olu\u015fturmas\u0131 amac\u0131 ile kontrol eder bu istekleri. Ne zaman bu ihtiya\u00e7lar gerektirirse yeniden bu isteklere cevap verir, ama genel \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde. Bu y\u00fczden isl\u00e2mi hareketin kimi istisnai d\u00f6nemlerinde \u00f6zel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile genel anlamda isl\u00e2m\u0131n ve onun di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinin tabiat\u0131n\u0131 kavramal\u0131y\u0131z…<\/p>\n

“Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her \u015feyi bilir.”<\/p>\n

Bu, yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz h\u00fck\u00fcmlere, d\u00fczenlemelere ve f\u0131tri isteklere uygun bir de\u011ferlendirmedir. Bu h\u00fck\u00fcmlere m\u00fcdahale eder, d\u00fczenler ve uyumlu hale getirir. Her \u015feyi ku\u015fatan Allah’\u0131n ilmindedir bu. Bunlar\u0131 en iyi y\u00fcce Allah bilir \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n

Bu temel \u00fczerine ve bu metod uyar\u0131nca m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmeti in\u015fa eden, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 organik ve hareketli toplum temeline dayand\u0131ran ve bu toplumun temelini inan\u00e7 olarak belirleyen isl\u00e2m, sadece insan\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmay\u0131, onu g\u00fc\u00e7lendirmeyi, sa\u011flamla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve onu insan\u0131n olu\u015fumundaki di\u011fer t\u00fcm \u00f6zelliklerin \u00fczerine \u00e7\u0131karmay\u0131 hedeflemektedir. Bu hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in de, b\u00fct\u00fcn kurallar\u0131nda, \u00f6\u011fretilerinde, yasalar\u0131nda ve h\u00fck\u00fcmlerinde ba\u015fvurdu\u011fu metoda g\u00f6re hareket eder.<\/p>\n

Baz\u0131 noktalarda insan\u0131n biyolojik yap\u0131s\u0131 hayvanlar\u0131n yap\u0131s\u0131na, hatta cans\u0131z maddelerin yap\u0131s\u0131na benzemektedir. Bu y\u00fczden “bilimsel cehaletin” taraftarlar\u0131 bazen insan\u0131 di\u011fer hayvanlar gibi bir hayvan san\u0131rlar. Bazen de onu her madde gibi bir madde olarak kabul ederler. Ne var ki, insan kimi noktalarda, hayvanlarla ve cans\u0131z maddelerle ayn\u0131 \u00f6zellikleri payla\u015fmakla beraber, baz\u0131 noktalarda onlardan ayr\u0131l\u0131r. Bu \u00f6zellikler onu farkl\u0131 k\u0131lar. Son zamanlarda “bilimsel cehaletin” taraftarlar\u0131n\u0131 zor durumda b\u0131rakan da budur. Bunlar, boyunlar\u0131n\u0131 b\u00fcken pratik ger\u00e7ekleri kabul etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Samimi ve a\u00e7\u0131k olmamakla beraber bu ger\u00e7ekleri itiraf etmi\u015flerdir. (Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da “Modern Darwincili\u011fin” taraftarlar\u0131ndan olan Julian Huxely gelmektedir)<\/p>\n

Bu ilahi sistemiyle isl\u00e2m, insan\u0131 farkl\u0131 k\u0131lan ona, di\u011fer yarat\u0131klar aras\u0131nda bir ayr\u0131cal\u0131k kazand\u0131ran bu \u00f6zelliklere dayan\u0131r, onlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131r, onlar\u0131 geli\u015ftirir ve y\u00fcceltir. \u0130\u015fte isl\u00e2m, inan\u00e7 sistemini, m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan hareketli ve organik toplumun temeli haline getirirken, sadece bu stratejisine g\u00f6re hareket ediyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc inan\u00e7, insan\u0131n sahip oldu\u011fu en y\u00fcce \u00f6zelliklerden biriyle ili\u015fkilidir.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, soy ba\u011f\u0131n\u0131, dil birli\u011fini, \u00fclke birli\u011fini, \u0131rk birli\u011fini, renk birli\u011fini, ortak \u00e7\u0131karlar\u0131, ortak co\u011frafi sorunlar\u0131 esas olarak kabul etmez. B\u00fct\u00fcn bunlar, hayvanlarla insanlar\u0131n ortak olduklar\u0131 ba\u011flard\u0131r. Hatta bunlar daha \u00e7ok hayvan s\u00fcr\u00fclerinin ba\u011flar\u0131na, ilgilerine benzemektedirler. S\u00f6ylenir s\u00f6ylenmez s\u00fcr\u00fcleri \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran a\u011f\u0131l, otlak ve ah\u0131rlara benzemektedirler. Ancak, insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7evresindeki evrenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131, insan\u0131n ak\u0131betini ve \u00e7evresindeki evrenin ak\u0131betini eksiksiz bir \u015fekilde yorumlayan, onu bu maddeden daha \u00fcst\u00fcn, daha b\u00fcy\u00fck, daha \u00f6ncelikli ve daha kal\u0131c\u0131 k\u0131lan inanca gelince, bu, insan\u0131 di\u011fer yarat\u0131klardan ayr\u0131 k\u0131lan insan ruhu ve kavrama yetene\u011fi ile ilgili bir durumdur. \u0130nsan\u0131 di\u011fer yarat\u0131klar\u0131 geride b\u0131rakt\u0131racak \u015fekilde en \u00fcst\u00fcn dereceye \u00e7\u0131karan inan\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu ba\u011f -inan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce, fikir ve metod ba\u011f\u0131- \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ba\u011f\u0131d\u0131r da. \u0130nsan, iradesi ve bilinciyle se\u00e7me hakk\u0131na sahiptir. Oysa hayvanlarla ortak oldu\u011fu ve s\u00fcr\u00fclere yak\u0131\u015fan bu ba\u011flar, do\u011fu\u015ftan ona y\u00fcklenmi\u015f ba\u011flard\u0131r. Bunlar\u0131 kendi iste\u011fiyle se\u00e7medi\u011fi gibi, bu konuda bir etkinli\u011fi de s\u00f6zkonusu de\u011fildir. \u0130nsan, bir dal\u0131 konumunda oldu\u011fu soyunu, bir halkas\u0131 oldu\u011fu \u0131rk\u0131n\u0131 ve do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu rengini de\u011fi\u015ftiremez. B\u00fct\u00fcn bunlar daha o do\u011fmadan hayat\u0131 i\u00e7in belirlenen durumlard\u0131r. Bu konuda onun se\u00e7me hakk\u0131 yoktur, etkinli\u011fi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayn\u0131 \u015fekilde insan\u0131n belli bir b\u00f6lgede do\u011fmas\u0131, do\u011fdu\u011fu b\u00f6lge itibar\u0131yla belli bir dili konu\u015fmas\u0131, belli maddi \u00e7\u0131karlara ve belli co\u011frafi sonu\u00e7lara olan ilgisi, -ki bunlar di\u011fer insanlarla birarada olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ba\u011flard\u0131r- evet b\u00fct\u00fcn bunlar de\u011fi\u015ftirilmesi son derece zor olan meselelerdir. Bu alanda “\u00f6zg\u00fcr irade”nin etkinlik alan\u0131 son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 isl\u00e2m bunlar\u0131 insanl\u0131k toplumunu kayna\u015ft\u0131ran ba\u011flar olarak \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir. \u0130nan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce, fikir ve hayat sistemi ise, her zaman insan\u0131n se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne a\u00e7\u0131k. \u015feylerdir. Her an i\u00e7in insan se\u00e7ti\u011fini duyurabilir. Tamamen \u015fahsi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak ba\u011flanmay\u0131 istedi\u011fi toplumu belirleyebilir: Bu durumda, renginden, dilinden, \u0131rk\u0131ndan, soyundan, do\u011fdu\u011fu b\u00f6lgeden ya da istedi\u011fi ve se\u00e7ti\u011fi toplumun de\u011fi\u015fmesiyle de\u011fi\u015fen maddi \u00e7\u0131karlardan olu\u015fan herhangi bir ba\u011f onu engelleyemez.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re insan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc buradad\u0131r.<\/p>\n

Bu soruna ili\u015fkin olarak isl\u00e2m sisteminin realist bir g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan biri… Irk, toprak, renk, dil, yak\u0131n b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar ve anlams\u0131z co\u011frafi s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde isl\u00e2m toplumunu sadece inan\u00e7 ba\u011f\u0131n\u0131 esas alarak kurmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan biri… \u0130nsanlarla hayvanlar aras\u0131nda ortak olan \u00f6zellikleri bir yana b\u0131rakarak “insani \u00f6zellikleri” bu toplumda \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan biri… Evet bu, sistemin realist ve g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, m\u00fcsl\u00fcman toplumun t\u00fcm \u0131rklara, uluslara, renklere ve dillere a\u00e7\u0131k olmas\u0131d\u0131r. Bu konuda anlams\u0131z hayvani engellerden hi\u00e7biriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm \u0131rklar\u0131n \u00f6zellikleri ve yetenekleri isl\u00e2m toplumunun potas\u0131na akm\u0131\u015f, burada eriyip birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok k\u0131sa bir zamanda organik ve \u00fcst\u00fcn bir bile\u015fim meydana gelmi\u015ftir. \u0130\u015fte birbiriyle kenetlenmi\u015f, bir ahenk olu\u015fturmu\u015f bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc kitle, zaman\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n emeklerinin \u00fcr\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck ve parlak bir uygarl\u0131k meydana getirmi\u015ftir. Hem de mesafelerin \u00e7ok uzak, ula\u015f\u0131m\u0131n son derece zor \u015fartlar alt\u0131nda yap\u0131labildi\u011fi bir d\u00f6nemde…<\/p>\n

\u0130leri isl\u00e2m toplumunda, Araplar, Farslar, Suriyeliler, M\u0131s\u0131rl\u0131lar, Ma\u011fripliler, T\u00fcrkler, \u00c7inliler, Hitliler, Bizansl\u0131lar, Yunanl\u0131lar, Endonezyal\u0131lar ve Afrikal\u0131lar gibi uluslar ve \u0131rklar biraraya gelmi\u015flerdi. Bunlar isl\u00e2m toplumunun in\u015fas\u0131 ve isl\u00e2m uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 u\u011fruna kenetlenmi\u015f, dayan\u0131\u015fmal\u0131 ve uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini birle\u015ftirmi\u015flerdi. Hi\u00e7bir zaman bu b\u00fcy\u00fck uygarl\u0131k, bir “Arap uygarl\u0131\u011f\u0131” olmam\u0131\u015ft\u0131, her zaman “isl\u00e2m uygarl\u0131\u011f\u0131” olarak kalm\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7bir zaman “milliyet\u00e7i” bir uygarl\u0131k olarak belirmemi\u015fti her zaman “inan\u00e7” uygarl\u0131\u011f\u0131 olarak belirmi\u015fti.<\/p>\n

Hepsi de e\u015fit d\u00fczeyde, sevgi ba\u011f\u0131yla ve tek bir y\u00f6ne y\u00f6neldiklerinin bilinciyle biraraya gelmi\u015flerdi. En \u00fcst\u00fcn yeteneklerini harcam\u0131\u015f, \u0131rklar\u0131n\u0131n en k\u00f6kl\u00fc \u00f6zelliklerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131. Herbirinin e\u015fit d\u00fczeyde ba\u011fland\u0131klar\u0131 bu biricik toplumun in\u015fas\u0131 i\u00e7in ki\u015fisel, ulusal ve tarihsel deneyimlerinin kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yetenekleri biraraya getirmi\u015flerdi. Bu toplumda onlar\u0131, tek ve ortaks\u0131z Rabblerine ba\u011flayan ve hi\u00e7bir engelle kar\u015f\u0131la\u015fmaks\u0131z\u0131n “insanl\u0131klar\u0131n\u0131” \u00f6n plana \u00e7\u0131karan inan\u00e7 ba\u011f\u0131 birarada tutuyordu. Tarih boyunca gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f hi\u00e7bir toplum bu \u015fekilde t\u00fcm bu \u00f6zellikleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r ku\u015fkusuz. \u00d6rne\u011fin de\u011fi\u015fik \u0131rktan bir\u00e7ok insan\u0131 bar\u0131nd\u0131ran insan topluluklar\u0131n\u0131n en eskisi Roma \u0130mparatorlu\u011fu’dur. Bu imparatorluk ger\u00e7ekten de de\u011fi\u015fik \u0131rklar\u0131, farkl\u0131 dilleri ve bir\u00e7ok. \u00fclkeyi kapsam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu beraberlik hi\u00e7bir zaman insanl\u0131k ba\u011flar\u0131na dayanmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nan\u00e7 gibi y\u00fcksek bir de\u011ferde somutla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Bu imparatorluk bir y\u00f6nden s\u0131n\u0131f esas\u0131na dayanan bir toplumdu. Se\u00e7kinler ve k\u00f6leler s\u0131n\u0131f\u0131 vard\u0131. Bir y\u00f6nden de \u0131rk\u00e7\u0131 bir toplumdu. Genelde Romal\u0131lar’\u0131n egemenli\u011fi, di\u011fer \u0131rklar\u0131n da k\u00f6leli\u011fi esas\u0131na dayan\u0131yordu. Bu y\u00fczden hi\u00e7bir zaman isl\u00e2m toplumunun eri\u015fti\u011fi ufuklara ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m toplumunun dev\u015firdi\u011fi meyveleri dev\u015firememi\u015ftir.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde yak\u0131n \u00e7a\u011fda da de\u011fi\u015fik uluslar\u0131 biraraya getiren milletler topluluklar\u0131 kurulmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin Britanya \u0130mparatorlu\u011fu… Ne var ki, o da miras\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu Roma toplumu gibi \u0131rk\u00e7\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrgeci bir imparatorluktu. \u0130ngiliz ulusunun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve imparatorlu\u011fun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki s\u00f6m\u00fcrgelerin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine dayan\u0131yordu. Avrupa’da kurulan t\u00fcm imparatorluklar ayn\u0131 \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yordu. Bir zamanlar kurulan \u0130spanyol \u0130mparatorlu\u011fu, Portekiz \u0130mparatorlu\u011fu, Frans\u0131z \u0130mparatorlu\u011fu gibi. Hi\u00e7biri o a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k, i\u011fren\u00e7 ve \u00e7irkef dolu d\u00fczeyden kurtulamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kom\u00fcnizm de \u0131rk, ulus, \u00fclke, dil ve renk engellerini a\u015f\u0131p yeni bir toplum tipi meydana getirmek istedi. Ne var ki, bu toplumu evrensel “insani” temellere dayand\u0131rmad\u0131. Bu toplumu “s\u0131n\u0131f” temeline dayanarak kurdu. Bu toplum da eski Roma toplumunun de\u011fi\u015fik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyd\u00fc. O toplum “se\u00e7kinler” s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemenli\u011fine dayan\u0131yordu. Bu toplum da ezilenlerin (proleteryan\u0131n) egemenli\u011fine dayan\u0131yordu. Bu toplumu birbirine ba\u011flayan unsur, di\u011fer s\u0131n\u0131flara y\u00f6nelik korkun\u00e7 kindir.<\/p>\n

B\u00f6ylesine baya\u011f\u0131 bir toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n insan\u0131n olu\u015fumundaki en de\u011fersiz unsuru istismar etmesinden ba\u015fkas\u0131 beklenemezdi. Bu toplum en ba\u015fta sadece hayvansal \u00f6zellikleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karma ve onlar\u0131 geli\u015ftirip sa\u011flamla\u015ft\u0131rma esas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re insan\u0131n temel istekleri yeme, bar\u0131nma ve cinsel g\u00fcd\u00fcleri tatmin etmektir. Oysa bunlar ba\u015fta gelen hayvani isteklerdir. Yine kom\u00fcnizme g\u00f6re, insanl\u0131k tarihi kar\u0131n doyurma pe\u015finde ko\u015fma tarihidir!..<\/p>\n

Ku\u015fkusuz isl\u00e2m, insan\u0131n en temel \u00f6zelliklerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karan ve insan toplumunun yap\u0131s\u0131nda bu \u00f6zellikleri geli\u015ftiren ve y\u00fccelten ilahi sistemiyle e\u015fsizdir ve hep e\u015fsiz kalacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla isl\u00e2mdan sap\u0131p, \u0131rk, toprak ve s\u0131n\u0131f gibi pis ve adi temellere dayanan di\u011fer sistemlere y\u00f6nelenler, insan\u0131n ger\u00e7ek d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131rlar. Bunlar “insan\u0131n” \u015fu evrende y\u00fcce Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gibi insan\u00ee \u00f6zellikleriyle \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemiyorlar. \u0130nsanl\u0131k aleminin, b\u00fcnyesindeki \u0131rklar\u0131n, en son noktas\u0131na kadar kayna\u015fm\u0131\u015f ve uyum i\u00e7indeki yeteneklerinden, \u00f6zelliklerinden ve deneyimlerinden yararlanmas\u0131n\u0131 istemiyorlar. Bunlar ayn\u0131 zamanda ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcyorlar: \u0130nsan\u0131n y\u00fckseli\u015f \u00e7izgisine kar\u015f\u0131 hareket ediyorlar. Ama\u00e7lar\u0131, a\u011f\u0131l ve otlak gibi “hayvanlar\u0131n” etraf\u0131nda birle\u015ftikleri duruma benzer temeller etraf\u0131nda, insanlar\u0131 da birle\u015ftirmektir. Y\u00fcce Allah’\u0131n insan\u0131 y\u00fckseltti\u011fi ve ger\u00e7ekten “insanlar\u0131n” etraf\u0131nda birle\u015fmelerine yak\u0131\u015fan bu ulu makamdan sonra onlar\u0131n insana uygun g\u00f6rd\u00fckleri bu i\u011fren\u00e7 d\u00fczeydir.<\/p>\n

Garip olan\u0131 da, \u00fcst\u00fcn insan\u0131 \u00f6zellikler etraf\u0131nda birle\u015fme hareketinin tutuculuk, taassup ve gericilik olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131, bunun yan\u0131nda hayvanlar\u0131nkine benzer \u00f6zellikler etraf\u0131nda birle\u015fme eyleminin de ilericilik, y\u00fckselme ve devrim olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. De\u011ferlerin ve \u00f6l\u00e7\u00fclerin b\u00f6ylesine tersy\u00fcz edilmesidir \u015fa\u015f\u0131lacak olan. B\u00fct\u00fcn bunlar, insan\u0131n en y\u00fcce \u00f6zelli\u011fi olan inan\u00e7 temeline dayal\u0131 bir toplum kurmaktan ka\u00e7mak i\u00e7indir elbette.<\/p>\n

Fakat Allah, iradesini ger\u00e7ekle\u015ftirmede etkin oland\u0131r. \u0130nsanl\u0131k hayat\u0131ndaki cahili ve hayvan\u00ee al\u00e7al\u0131\u015f i\u00e7in s\u00fcreklilik s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Mutlaka Allah’\u0131n diledi\u011fi olacakt\u0131r. Bir g\u00fcn gelecek insanl\u0131k, toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n insan\u0131 onurland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve ilk m\u00fcsl\u00fcman toplumun etraf\u0131nda birle\u015fti\u011fi, b\u00f6ylece tarihteki e\u015fsizli\u011fini ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc elde etti\u011fi temele dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Ku\u015fkusuz ilk m\u00fcsl\u00fcman toplumun tablosu hep ufuklarda parlayacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131k bir zamanlar eri\u015fti\u011fi bu y\u00fcce doruklara do\u011fru bir kez daha yol al\u0131rken, hep bu toplumu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduracakt\u0131r.<\/p>\n

ENFAL SURES\u0130N\u0130N SONU<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

67- Yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemedik\u00e7e hi\u00e7bir peygamberin esir almas\u0131 yerinde de\u011fildir. Siz ge\u00e7ici d\u00fcnya mal\u0131n\u0131 istiyorsunuz. Oysa Allah sizin hesab\u0131n\u0131za ahireti istiyor. Allah \u00fcst\u00fcn iradeli ve hikmet sahibidir. 68- E\u011fer Allah’\u0131n daha \u00f6nce kesinle\u015fmi\u015f (ve bu konuda lehinize i\u015fleyen) bir h\u00fckm\u00fc olmasayd\u0131, esirlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z fidyeler y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f\u0131n\u0131za b\u00fcy\u00fck bir azap gelirdi. 69- Art\u0131k elinize ge\u00e7en …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2638","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2638\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}