{"id":2659,"date":"2012-01-21T09:53:08","date_gmt":"2012-01-21T09:53:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2659"},"modified":"2012-01-21T09:53:08","modified_gmt":"2012-01-21T09:53:08","slug":"enam-suresinin-104-134-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/enam-suresinin-104-134-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"En’am Suresi’nin 104-134.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

104- Hi\u00e7 ku\u015fkusuz size Rabbinizden bir\u00e7ok uyar\u0131c\u0131 kan\u0131tlar, a\u00e7\u0131k belgeler geldi. Kim bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcrse, kendi lehine ve kim bunlara kar\u015f\u0131 g\u00f6z yumarsa kendi aleyhine davranm\u0131\u015f olur. Ben sizin ba\u015f\u0131n\u0131zda korucu, bek\u00e7i de\u011filim.<\/strong><\/p>\n

\u015eu Allah kat\u0131ndan gelen ayetler… birer kan\u0131tt\u0131rlar… Kan\u0131tlar do\u011fru yolu g\u00f6sterirler, insan\u0131 do\u011fruya y\u00f6neltirler. Bu da aynen \u00f6yle… kan\u0131tt\u0131r… Do\u011fru yolu g\u00f6stermektedir. Kim g\u00f6r\u00fcrse bu onun yarar\u0131na olacakt\u0131r. Do\u011fruluk ve ayd\u0131nl\u0131k bulacakt\u0131r. Bunun da \u00f6tesinde k\u00f6rl\u00fckten ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Bunca ayet ve kan\u0131ttan sonra, duyu organlar\u0131 i\u015f g\u00f6rmez hale gelmi\u015f, bilinci kapal\u0131, vicdan\u0131 k\u00f6relmi\u015f k\u00f6r kimseden ba\u015fkas\u0131 sap\u0131kl\u0131k \u00fczere kalmakta \u0131srar etmez.<\/p>\n

Hz. Peygamber (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) b\u00f6ylelerinin i\u015finden uzak oldu\u011funu, onlardan sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmas\u0131 i\u00e7in direktif verilmektedir.<\/p>\n

“Ben sizin bek\u00e7iniz de\u011filim.”<\/p>\n

Ge\u00e7en ayette yer alan y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131fat\u0131na ili\u015fkin \u015fu ifade ile, “G\u00f6zler onu g\u00f6rmez. O b\u00fct\u00fcn g\u00f6zleri g\u00f6r\u00fcr. O l\u00e2tiftir, haberdard\u0131r.” Ard\u0131ndan gelen, “Rabbinizden size a\u00e7\u0131k kan\u0131tlar geldi. Kim g\u00f6r\u00fcrse kendi lehine, kim k\u00f6rl\u00fck ederse kendi aleyhine davranm\u0131\u015f olur” s\u00f6z\u00fc aras\u0131ndaki atmosfer, g\u00f6lge ve ifade ahengi g\u00f6z\u00fcm\u00fczden ka\u00e7m\u0131yor. \u0130fadede, “g\u00f6r\u00fclen kan\u0131tlar”, “g\u00f6zler”, “g\u00f6ren” ve “k\u00f6r” kelimelerinin kullan\u0131lmas\u0131 da ak\u0131\u015fa m\u00fczikal bir aheng kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7E\u015e\u0130TL\u0130 DEL\u0130LLER<\/p>\n

Bundan sonra surenin ak\u0131\u015f\u0131, Hz. Peygambere (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) y\u00f6nelmekte ve ona evrende yer alan kan\u0131tlar\u0131n bu kadar \u00fcst\u00fcn bir d\u00fczeyde a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan s\u00f6z etmektedir. Oysa bu d\u00fczey hi\u00e7 de peygamberin ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun okur-yazar olmay\u0131\u015f\u0131yla ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. Evrende yer alan bu kan\u0131tlar\u0131n b\u00f6ylesine y\u00fcksek bir d\u00fczeyde ele al\u0131nmas\u0131 -sezme yetenekleri a\u00e7\u0131k olanlar i\u00e7in- bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n ilah\u00ee bir kaynaktan geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. Buna ra\u011fmen m\u00fc\u015frikler bu kan\u0131tlarla ikna olmak istemezler. Bu y\u00fczden; “inan\u00e7 ve evrene ili\u015fkin bu konular\u0131 Muhammed (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) kitap ehli birinden \u00f6\u011frenmi\u015ftir” derlerdi. Ancak Muhammed (sel\u00e2m \u00fczerine olsun)’in s\u00f6z konusu etti\u011fi bu y\u00fcksek d\u00fczeyli a\u00e7\u0131klamalar\u0131n, kitap ehli taraf\u0131ndan da bilinmedi\u011fini bilmiyorlard\u0131. \u0130nsano\u011flunun \u015fimdiye kadar bildi\u011fi ve bundan sonra bilece\u011fi t\u00fcm bilgilere ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc, bu eri\u015filmez d\u00fczeye hi\u00e7bir \u015fekilde ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r, ula\u015famayacak da. Bu y\u00fczden Hz. Peygamber’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) kendisine vahyedilene uy ve m\u00fc\u015friklerden y\u00fcz \u00e7evirme direktifi verilmektedir.
\n105- Kimileri sana “Sen bir yerden ders alm\u0131\u015fs\u0131n ” desinler ve bilenlere de iyice anlatal\u0131m diye ayetlerimizi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n

106- Rabbinden sana gelen vahye uy, O’ndan ba\u015fka il\u00e2h yoktur, O’na ortak ko\u015fanlardan y\u00fcz \u00e7evir.<\/p>\n

107- Allah dileseydi, onlar O’na ortak ko\u015fmazlard\u0131. Biz seni onlar\u0131n ba\u015f\u0131na korucu, bek\u00e7i dikmedik; sen onlar\u0131n vekili, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sorumlusu da de\u011filsin.<\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Allah evrensel kan\u0131tlar\u0131, bug\u00fcne kadar Araplarca bilinmeyen bir d\u00fczeyde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, kendi toplumlar\u0131ndan kaynaklanmayan bir a\u00e7\u0131klamad\u0131r. Nitekim t\u00fcm insan topluluklar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamlardan da kaynaklanm\u0131yordur. Dolay\u0131s\u0131yla bu a\u00e7\u0131klama, toplumda birbirine kar\u015f\u0131t iki sonucun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oluyordu:<\/p>\n

Do\u011fru yolu bulmak istemeyenler. Bir \u015feyler \u00f6\u011frenmek iste\u011finde olmayanlar.<\/p>\n

Ger\u00e7e\u011fi bulmak i\u00e7in \u00e7aba sarfetmeyenler; kendilerinden biri olan Muhammed (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun)’in ortaya att\u0131\u011f\u0131 bu derece y\u00fcksek d\u00fczeyli a\u00e7\u0131klamalar\u0131n kayna\u011f\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeye \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131. B\u00f6yle bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildikleri halde, birtak\u0131m \u015feyler uyduracaklard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, gerek peygamberlikten \u00f6nce, gerekse peygamberlikten sonra Hz. Peygamberin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n onlarda bilinmeyen bir taraf\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi. Buna ra\u011fmen; “Ey Muhammed, sen bunlar\u0131 Ehl-i Kitab\u0131n yan\u0131nda okudun, onlardan \u00f6\u011frendin” diyorlard\u0131. Halbuki Ehl-i Kitap’tan hi\u00e7 kimse b\u00f6ylesine eri\u015filmez d\u00fczeyde bir a\u00e7\u0131klama yapamazd\u0131. Ehl-i Kitab\u0131n sahip oldu\u011fu kitaplar, o g\u00fcn ellerindeydi. Bug\u00fcn de elimizdedir bu kitaplar. Ellerindeki o kitaplarla \u015fu y\u00fcce Kur’an aras\u0131ndaki fark ise \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ellerinde bulunan bu kitaplara peygamberlere ve krallara ili\u015fkin tarihsel olarak kan\u0131tlanmam\u0131\u015f efsane ve hurafeler bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yine bu kitaplar, bilinmeyen insanlar\u0131n ortaya att\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m rivayetlerden ibarettir. Bu s\u00f6ylediklerimiz daha \u00e7ok eski ahit (Tevrat) i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Yeni ahide gelince (inciller) bunlarda \u0130sa’n\u0131n talebelerinin \u0130sa’dan onlarca sene sonra rivayet ettiklerden \u00f6teye ge\u00e7miyor. Bunlar\u0131 da zaman ge\u00e7tik\u00e7e kilise konseyleri tahrif etmi\u015f, de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve birtak\u0131m tadilatlarda bulunmu\u015ftur. Hatta g\u00fczel ahl\u00e2ka ili\u015fkin \u00f6\u011f\u00fctler, psikolojik direktifler bile, tahriften, eklemeden ve unutulmaktan kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte o g\u00fcn Ehl-i Kitab\u0131n yan\u0131nda bulunan kitaplar. Bug\u00fcn de ayn\u0131 kitaplara sahiptirler. B\u00fct\u00fcn bunlar nerde, \u015fu ulu Kur’an nerede? Ancak cahiliye d\u00f6nemindeki m\u00fc\u015frikler bunu s\u00f6yleyebiliyorlard\u0131. Fakat bundan daha garibi, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda “oryantalist”lerin ve “kendini m\u00fcsl\u00fcman zanneden” birtak\u0131m cahiliye mensubunun “bilim”, “ara\u015ft\u0131rma” ve “inceleme” ad\u0131na bu t\u00fcr s\u00f6zler s\u00f6ylemesidir. Ku\u015fkusuz b\u00f6yle bir \u015feyi m\u00fcste\u015friklerden ba\u015fkas\u0131 ileri s\u00fcremez.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten bilenlere gelince; evrende yer alan ayetlerin bu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmas\u0131, onlar\u0131 hakk\u0131 a\u00e7\u0131klamaya ve kabullenmeye y\u00f6neltir:<\/p>\n

“Ve bilenlere de iyice anlatal\u0131m diye ayetlerimizi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan ger\u00e7ekleri g\u00f6ren ve bilenler ile ger\u00e7e\u011fi bilmeyen k\u00f6rler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k vurgulan\u0131yor.<\/p>\n

Hz. Peygamber’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) y\u00f6nelik y\u00fcce bir emir yer al\u0131yor… Y\u00fcce Allah ayetleri a\u00e7\u0131klam\u0131\u015fken ve ona kar\u015f\u0131 insanlar\u0131 iki grubu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fken, kendisine vahyedilene uymas\u0131na, m\u00fc\u015friklerden y\u00fcz \u00e7evirmesine, onlara kat\u0131lmamas\u0131na, sa\u00e7ma sapan s\u00f6zler s\u00f6ylemelerine ald\u0131r\u0131\u015f etmemesine, yalanlamalar\u0131n\u0131, inatlar\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 dert edinmemesine ili\u015fkin Hz. Peygamber’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) y\u00f6nelik ulu bir emir yer al\u0131yor. O’nun yolu, Rabbinden kendisine vahyedilene uymakt\u0131r. T\u00fcm hayat\u0131n\u0131 ve kendisine uyanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 vahyin esaslar\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlemektir. O m\u00fc\u015friklerden sorumlu de\u011fildir. O, kendisinden ba\u015fka il\u00e2h bulunmayan Allah’\u0131n vahyine uyar, kullardan ona ne?..<\/p>\n

“Rabbinden sana gelen vahye uy. O’ndan ba\u015fka il\u00e2h yoktur, O’na ortak ko\u015fanlardan y\u00fcz \u00e7evir…”<\/p>\n

\u015eayet y\u00fcce Allah, onlar\u0131n do\u011fru yolu bulmalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lsayd\u0131, ku\u015fkusuz onlar\u0131 do\u011fru yola zorlard\u0131 ve \u015fayet daha ba\u015ftan melekler gibi do\u011fru yoldan ba\u015fka bir \u015fey bilmez bir \u015fekilde yaratmak isteseydi, ku\u015fku yok ki, yarat\u0131rd\u0131. Ancak y\u00fcce Allah, insan\u0131 hem do\u011frulu\u011fa, hem de k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe e\u011filimli bir yetenek sahibi olarak yaratm\u0131\u015ft\u0131r. O’nu, yolunu kendi kendine se\u00e7mek, sonu\u00e7ta da se\u00e7ti\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almak \u00fczere serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak t\u00fcm bunlar, evrendeki her \u015fey gibi mutlak iradenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde meydana gelmektedir. Ancak bu irade, insan\u0131 do\u011fru yola ya da sap\u0131kl\u0131\u011fa zorlamaz. Y\u00fcce Allah’\u0131n insan\u0131 bu \u015fekilde yaratmas\u0131, sadece O’nun bildi\u011fi bir hikmetin gere\u011fidir ve Allah’\u0131n takdir etti\u011fi \u015fekliyle varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc, bu yetenekleri ve uygulamalar\u0131yla yerine getirmesi i\u00e7indir.<\/p>\n

“Allah dileseydi O’na \u015firk ko\u015fmazlard\u0131.”<\/p>\n

Peygamber (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan sorumlu de\u011fildir. O insanlar\u0131n kalplerine vekil de\u011fildir. Kalplerin \u00fczerindeki egemenlik Allah’\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

“Biz seni onlara koruyucu yapmad\u0131k, onlar\u0131n vekili de de\u011filsin.”<\/p>\n

Hz. Peygamber’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) y\u00f6nelik bu direktif, onun ilgi alan\u0131n\u0131 ve hareket hesab\u0131n\u0131 belirlemektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde onun halifelerinin ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her taraf\u0131nda t\u00fcm nesillerde yer alan davet\u00e7ilerin de hareket sahalar\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir.<\/p>\n

Dava adam\u0131, g\u00f6nl\u00fcn\u00fc, e\u011filimini ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131, g\u00f6n\u00fcllerini do\u011frulu\u011fun kan\u0131tlar\u0131na ve iman\u0131n i\u015faretlerin a\u00e7mayanlar\u0131n davaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na ba\u011flamamal\u0131d\u0131r. G\u00f6nl\u00fcn\u00fc onlardan koparmal\u0131,ilgisini ve hareketini ger\u00e7ekleri duyup kabul edenlere y\u00f6neltmelidir. Bunlar, olu\u015fumlar\u0131n\u0131 girdikleri dinin temeline dayand\u0131rmak zorundad\u0131rlar. Bu temel inan\u00e7t\u0131r.. Ayn\u0131 \u015fekilde varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ve hayata ili\u015fkin eksiksiz derin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de bu inan\u00e7 temeline dayand\u0131rmalar\u0131 gerekmektedir. Yine ahl\u00e2k yap\u0131lar\u0131n\u0131, hayat tarzlar\u0131n\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck toplumlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 bu temele dayand\u0131rmalar\u0131 zorunludur. B\u00fct\u00fcn bunlar da bir \u00e7abay\u0131 gerektirmektedir. Hatta sadece bunlar i\u00e7in \u00e7aba sarfetmek gerekmektedir. Di\u011fer tarafta yer alanlara gelince; davet ve tebli\u011f yap\u0131ld\u0131ktan sonra anlar\u0131n cezas\u0131, onlar\u0131, olduklar\u0131 halde b\u0131rakmak ve y\u00fcz \u00e7evirmektir. Hak geli\u015fme kaydedince, y\u00fcce Allah bu konudaki evrensel yasalar\u0131n\u0131 i\u015fletir. Hakk\u0131 bat\u0131l\u0131n \u00fczerine salar, hak onu par\u00e7a par\u00e7a eder. Bir de bak\u0131l\u0131r ki, bat\u0131l diye bir \u015fey kalmaz ortal\u0131kta. Ger\u00e7ek \u015fekliyle hak varolunca, bat\u0131l\u0131n i\u015fi art\u0131k kolayd\u0131r. \u00d6mr\u00fc de art\u0131k bitmek \u00fczeredir.<\/p>\n

M\u00fc\u015friklerden y\u00fcz \u00e7evirmesine ili\u015fkin Peygamber’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) y\u00f6nelik direktifle beraber, bu y\u00fcz \u00e7evirmenin m\u00fcminlere yak\u0131\u015f\u0131r bir edep, bir vakar ve bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren m\u00fcminlere y\u00f6nelik bir emir yer almaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlara, m\u00fc\u015frikleri y\u00fcce Allah’a s\u00f6vmeye zorlamamak i\u00e7in, m\u00fc\u015friklerin tanr\u0131lar\u0131na s\u00f6vmemeleri emredilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015frikler y\u00fcce Allah’\u0131n kaderini ve makam\u0131n\u0131n ululu\u011funu kavrayam\u0131yorlar. Bu y\u00fczden m\u00fcminlerin onlar\u0131n de\u011fersiz, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ve zavall\u0131 tanr\u0131lar\u0131na s\u00f6vmeleri, onlar\u0131n ulu Allah’a s\u00f6vmelerine neden olabilir.
\nPUTLARA S\u00d6VMEY\u0130N\u0130Z<\/p>\n

108- Onlar\u0131n Allah d\u0131\u015f\u0131nda yalvard\u0131klar\u0131 putlara s\u00f6vmeyiniz ki, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa kap\u0131larak k\u00f6r\u00fck\u00f6r\u00fcne Allah’a s\u00f6vmesinler. B\u00f6ylece her \u00fcmmete davran\u0131\u015f ve tutumlar\u0131n\u0131 cazip g\u00f6sterdik. Sonunda d\u00f6n\u00fc\u015fleri Rabblerinedir, O onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc bildirir.<\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n insanlar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 tabiat\u0131n gere\u011fi, herhangi bir \u015fey yapan biri, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 be\u011fenir ve onu savunur. Bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015flemi\u015fse onu da be\u011fenir ve savunur. E\u011fer do\u011fru yoldaysa bundan memnun olur. Sap\u0131kl\u0131k \u00fczere bulunsa bile durumundan memnun olur. Bu insanlar\u0131n de\u011fi\u015fmez \u00f6zelli\u011fidir. Y\u00fcce Allah’\u0131n yarat\u0131c\u0131 oldu\u011funu ve her canl\u0131n\u0131n r\u0131zk\u0131n\u0131 O’nun verdi\u011fini bilip kabul ettikleri halde, Allah’dan ba\u015fkas\u0131na dua edip yalvaranlar, m\u00fcsl\u00fcmanlar il\u00e2hlar\u0131na s\u00f6vecek olurlarsa, b\u00fcy\u00fck bir \u00f6fkeye kap\u0131l\u0131p, \u015feytan\u0131n kendilerine s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterdi\u011fi Allah’dan ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelik tap\u0131nmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla sap\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, sistem ve geleneklerini savunmak amac\u0131yla, kendilerinin de prensip olarak inand\u0131klar\u0131 Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7erler. O halde m\u00fcminler onlar\u0131 bulunduklar\u0131 durumda b\u0131rakmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

“Sonunda d\u00f6n\u00fc\u015fleri Rabblerinedir. O onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc bildirir.”<\/p>\n

Bu, dinine g\u00fcvenen, dayand\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fe s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131, kalbi hidayet \u00fczere bulunan ve yarars\u0131z i\u015flere bula\u015fmayan m\u00fcmine yak\u0131\u015f\u0131r bir davran\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015friklerin tanr\u0131lar\u0131na s\u00f6vmek onlar\u0131 do\u011fru yola y\u00f6neltemeyece\u011fi gibi, inatlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramayacakt\u0131r. Gerisinde hi\u00e7bir yarar beklentisi bulunmayan bir davran\u0131\u015f\u0131 m\u00fcmin neden yaps\u0131n? \u00dcstelik m\u00fc\u015friklerin ulu ve azamet sahibi Allah’a s\u00f6vmeleri gibi, ho\u015flan\u0131lmayan \u015feylerde s\u00f6yleyebilmeleri s\u00f6z konusu olunca…<\/p>\n

Gece ve g\u00fcnd\u00fcz, her an meydana gelen say\u0131s\u0131z mucize ve ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fckleri bar\u0131nd\u0131ran varl\u0131k safhas\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren bu ders de sona erdi. Ge\u00e7mi\u015f peygamberlerinki gibi kendilerine de bir mucize, yani kan\u0131t g\u00f6sterilecek olsa, mutlaka inanacaklar\u0131na Allah ad\u0131na yemin eden m\u00fc\u015friklerin davran\u0131\u015flar\u0131 s\u00f6z konusu edilerek son buluyor ders. \u00d6yle ki, bu yeminlerini duyan kimi m\u00fcsl\u00fcmanlar, Peygamberimize (s.a.s) istedikleri kan\u0131t\u0131 g\u00f6stermesi i\u00e7in Rabbine yalvarmas\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015flerdi. \u0130\u015fte burada, yalanlayanlar\u0131n sahip olduklar\u0131 yalanc\u0131 tabiat a\u00e7\u0131klanmak suretiyle m\u00fcminlerin teklifine kar\u015f\u0131 kesin bir red yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

109- Onlar kesin bir dille Allah ad\u0131na yemin ederek, e\u011fer kendilerine bir mucize gelirse O’na mutlaka inanacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. De ki; “Mucizeler s\u0131rf Allah’\u0131n tekelindedir. ” Hem bilmiyor musunuz ki, e\u011fer o mucize gelse, onlar yine inanmazlar.<\/p>\n

110- Onlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ve g\u00f6zlerini ters \u00e7evirerek kendilerini iman etmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 ilk durumlar\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenmeye b\u0131rak\u0131r\u0131z.<\/p>\n

111- E\u011fer biz onlara melekler indirsek, \u00f6l\u00fcler kendileri ile konu\u015fsa ve her \u015feyi biraraya getirip kar\u015f\u0131lar\u0131na koysayd\u0131k, Allah dilemedik\u00e7e yine inanmazlard\u0131. Fakat \u00e7o\u011fu bunu bilmez.<\/strong><\/p>\n

\u015eu ola\u011fan\u00fcst\u00fc kitab\u0131n harikul\u00e2de bir tarzda sundu\u011fu varl\u0131klar alemine serpi\u015ftirilmi\u015f il\u00e2h\u00ee kan\u0131tlar\u0131na inanmayan bir kalp… \u0130nsan\u0131n i\u00e7inde ve d\u0131\u015f d\u00fcnyas\u0131nda yer alan bunca mucizenin, Allah’a ko\u015fma, O’na s\u0131\u011f\u0131nma duygusunu uyand\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6n\u00fcl… Evet b\u00f6yle bir kalp ters y\u00fcz olmu\u015f bir kalptir. \u00d6ncelikle onlar\u0131 inanmaktan al\u0131koyan \u015fey, isteklerine kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyi \u00f6neren m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n aldand\u0131\u011f\u0131 durum de\u011fildir. Mucizenin g\u00f6sterilmesinden sonra da iman etmeyeceklerdi. Bu kalplerin ger\u00e7ek \u00f6zelli\u011fini y\u00fcce Allah bilmektedir. O, ger\u00e7ekleri yalanlayanlar\u0131 azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, bu kalplerin yalanlaman\u0131n cezas\u0131n\u0131 hak ettiklerini bilmektedir. Yine O, bu kalplerin ger\u00e7e\u011fi kabul etmeyeceklerini de bilmektedir. \u00d6nerdikleri gibi, \u00fczerlerine melekler indirilse bile kabul etmeyeceklerdir. Ayn\u0131 \u015fekilde -istedikleri gibi- \u00f6l\u00fcler diriltilip onlarla konu\u015fsalar, bu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnde yer alan her \u015fey toplan\u0131p kar\u015f\u0131lar\u0131na dikilse, onlar\u0131 inanmaya \u00e7a\u011f\u0131rsa bile… Onlar inanmayacaklard\u0131r. -Allah’\u0131n dilemesi hari\u00e7- Fakat y\u00fcce Allah, inanmalar\u0131n\u0131 dilemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerini do\u011fru yola iletmesi i\u00e7in, Allah u\u011frunda \u00e7aba sarfetmiyorlar. \u0130\u015fte bu, bir\u00e7ok insan\u0131n habersiz oldu\u011fu kalplerin tabiatlar\u0131na ili\u015fkin bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Sap\u0131kl\u0131\u011fa dal\u0131p gidenlerin bu duruma d\u00fc\u015fmelerinin nedeni kar\u015f\u0131lar\u0131na kan\u0131tlar\u0131n, belgelerin \u00e7\u0131kmamas\u0131 de\u011fildir ku\u015fkusuz. Onlar\u0131n bu duruma d\u00fc\u015fmelerinin nedeni kalbin harap olmas\u0131, f\u0131trat\u0131n fonksiyonunu yerine getiremez olmas\u0131 ve vicdan\u0131n k\u00f6relmesidir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz hidayeti; ancak O’na y\u00f6nelenler ve O’nun i\u00e7in \u00e7aba sarfedenler hakederler.<\/p>\n

8. C\u00dcZ’\u00dcN BA\u015eLANGICI<\/p>\n

\u015eu sekizinci c\u00fcz iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. Birinci b\u00f6l\u00fcm -ilk k\u0131sm\u0131 yedinci c\u00fczde ge\u00e7en -En’am suresinin geri kalan\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcm ise, A’raf suresinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 i\u00e7ine almaktad\u0131r.<\/p>\n

En’am suresinin tan\u0131t\u0131m\u0131 yedinci c\u00fczde yer alm\u0131\u015ft\u0131. Okuyucunun yedinci c\u00fczde yer alan tan\u0131t\u0131mla ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131z. A’raf suresin ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da -Allah’\u0131n izniyle- sureyi ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

En’am suresinin geri kalan\u0131 da surenin yedinci c\u00fczdeki tan\u0131t\u0131m\u0131nda ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ak\u0131\u015f metoduna uygun bir \u015fekilde devam etmektedir.<\/p>\n

Surenin tan\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu paragraflar yer alm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

Bu sure, b\u00fct\u00fcn\u00fc ile, “il\u00e2hl\u0131k ger\u00e7e\u011fi”ni anlat\u0131yor. Bu ger\u00e7e\u011fi insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 ve duygu alemi alan\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, evren ve canl\u0131lar aleminde de anlat\u0131yor; onu gayb aleminin alg\u0131lar\u0131m\u0131za kapal\u0131 bilinmezliklerinde anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen evrenin bilinmezliklerinde de anlat\u0131yor; onu ortadan kald\u0131r\u0131lan eski milletlerin, toplu \u00f6l\u00fcm sahneleri ile yerlerini yeni milletlerin almas\u0131 realitesinde anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, evrenin, canl\u0131 varl\u0131klar\u0131n ve insan\u0131n ilk olu\u015fumuna ili\u015fkin sahnelerde anlat\u0131yor; onu insan hayat\u0131n\u0131 etkileyen il\u00e2h\u00ee g\u00fcc\u00fcn, il\u00e2h\u00ee egemenli\u011fin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr g\u00f6r\u00fcnmez belirtilerinde, insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelmi\u015f ve gelecek olaylarda anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi evrenle, olaylarla, nimetlerle ve s\u0131k\u0131nt\u0131larla y\u00fczy\u00fcze gelen insan f\u0131trat\u0131n\u0131n tablolar\u0131nda da anlat\u0131yor. Nihayet onu k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n Allah’\u0131n huzurunda bulu\u015faca\u011f\u0131 mah\u015fer toplant\u0131s\u0131n\u0131n sahnelerinde anlat\u0131yor.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu sure, insan kalbini bu engin ufuklarda, bu kuytu derinliklerde b\u00f6ylesine bir gezintiye \u00e7\u0131kar\u0131yor. Fakat sure, bu gezinti s\u0131ras\u0131nda gerek daha \u00f6nce anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Mekke ini\u015fli ayetlerin ve gerekse t\u00fcm Kur’an’\u0131n anlat\u0131m y\u00f6ntemine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 kal\u0131yor. Yani bir inan\u00e7 teorisi olu\u015fturmak ya da zihinleri ve kafalar\u0131 yoran bir teolojik tart\u0131\u015fmaya dalmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131yor. Onun ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, insanlara ger\u00e7ek il\u00e2hlar\u0131n\u0131 tan\u0131tmakt\u0131r. Bu tan\u0131tman\u0131n sonunda insanlar\u0131n ger\u00e7ek il\u00e2hlar\u0131na kulluk sunmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor; insanlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerine, ruhlar\u0131na, emeklerine, \u00e7abalar\u0131na, hareketlerine, geleneklerine, tap\u0131nmalar\u0131na ve b\u00fct\u00fcn pratik davran\u0131\u015flar\u0131na bu ortaks\u0131z otorite \u00f6n\u00fcnde, yerde ve g\u00f6kte bir ba\u015fkas\u0131 bulunmayan il\u00e2h\u00ee otoritenin \u00f6n\u00fcnde boyun e\u011fdirmek istiyor.<\/p>\n

Surenin hemen hemen t\u00fcm\u00fc, ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar, bu belirli hedefe y\u00f6neliktir. Bu ana hedefin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re y\u00fcce Allah, t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 doyurup besleyendir, m\u00fclk ve egemenlik O’nun tekelindedir; g\u00fc\u00e7, \u00fcst\u00fcn irade ve otorite O’na aittir; insanlar\u0131n bilgisine kapal\u0131 olan bilinmezlikleri ve s\u0131rlar\u0131 bilen O’dur; geceyi g\u00fcnd\u00fcze ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fc geceye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren O oldu\u011fu gibi, kalblere ve bak\u0131\u015flara y\u00f6n de\u011fi\u015ftirten de O’dur. O halde kullar\u0131n hayat\u0131nda da tek egemen g\u00fc\u00e7 O olmal\u0131; O’nun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse emir vermeye, yasaklamaya, yasa ve h\u00fck\u00fcm koymaya, baz\u0131 \u015feyleri helal ve baz\u0131 \u015feyleri de haram il\u00e2n etmeye yetkili say\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n karakteristik yetkileri aras\u0131ndad\u0131r; bu y\u00fczden insanlar\u0131n hayat\u0131nda bu yetkileri hi\u00e7 kimse kullanmamal\u0131d\u0131r; yaratamayan, r\u0131z\u0131k veremeyen, diriltemeyen, ya\u015fatamayan, \u00f6ld\u00fcremeyen, yarar ve zarar dokunduramayan, veremeyen ve verilenin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 durduramayan, ne kendisi ve ne de ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in d\u00fcnyada ve ahirette hi\u00e7bir \u015fey yapamayan kimseler bu imtiyazlara el koymaya kalk\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bu meseleyi kan\u0131tlayan deliller ile y\u00fczy\u00fcze geliriz. Bu deliller o s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz “\u00e7arp\u0131c\u0131 orijinallik” d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015f, kalbleri her kanaldan ve her g\u00f6zenekten yo\u011fun bir uyar\u0131 bombard\u0131man\u0131 alt\u0131nda ablukaya alan tasvir tablolar\u0131nda, kesitlerde, enstantanelerde ve mesajlarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Ger\u00e7i bu surenin s\u00fcrekli olarak g\u00fcndemde tuttu\u011fu b\u00fcy\u00fck mesele g\u00f6klerde, yerde, bu ikisinin \u00e7evrelerinde ve engin alanlar\u0131nda beliren il\u00e2hl\u0131k-kulluk meselesidir. Fakat bu meseleyi g\u00fcndeme getirmenin o g\u00fcn\u00fcn m\u00fcsl\u00fcman toplumdaki pratik gerek\u00e7esi, bu b\u00fcy\u00fck ve kapsaml\u0131 ilkenin o g\u00fcnk\u00fc uygulamaya y\u00f6nelik vesilesi, o zamanki cahiliye otoritesinin kimi hayvan etleri ve yiyecek maddeleri hakk\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 hel\u00e2l k\u0131lma ve yasaklama yetkisidir; baz\u0131 odaklara, kurbanlara, meyvelere ve insan yavrular\u0131na ili\u015fkin olarak belirledi\u011fi tap\u0131nma ama\u00e7l\u0131 kurallard\u0131r. Surenin sonlar\u0131nda yeralan a\u015fa\u011f\u0131daki ayetler i\u015fte bu g\u00fcnden belirleyici gerek\u00e7eden, bu m\u00fcnasebetten s\u00f6z ediyor. Okuyoruz:<\/p>\n

-E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz.<\/p>\n

-Ni\u00e7in Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemiyorsunuz? Oysa Allah, \u00e7aresizlik sonucu yemek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, size haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131. Bir\u00e7oklar\u0131 bilmeden keyfi arzular\u0131na uyarak insanlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fanlar\u0131 herkesten iyi bilir.<\/p>\n

-G\u00fcnah\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan da gizlisinden de sak\u0131n\u0131n\u0131z. G\u00fcnah i\u015fleyenler yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekeceklerdir.<\/p>\n

-Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. \u015eeytanlar dostlar\u0131na sizinle tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 telkin ederler. E\u011fer onlara uyarsan\u0131z, \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz. (En’am 118-121)<\/p>\n

-Onlar Allah’a, O’nun yaratt\u0131\u011f\u0131 ekinlerden ve hayvanlardan s\u0131n\u0131rl\u0131 bir pay ay\u0131rd\u0131lar. As\u0131ls\u0131z saplant\u0131lar\u0131 uyar\u0131nca “Bu Allah’\u0131n; bu da O’na ko\u015ftu\u011fumuz ortaklar\u0131n pay\u0131d\u0131r” dediler. Fakat ko\u015ftuklar\u0131 ortaklar\u0131n pay\u0131 Allah’a ge\u00e7mezken, Allah’\u0131n pay\u0131 bu ortaklara ge\u00e7ebiliyor. Ne k\u00f6t\u00fc h\u00fck\u00fcm veriyorlar!<\/p>\n

-T\u0131pk\u0131 bunun gibi, bu d\u00fczmece ortaklar \u00e7o\u011fu m\u00fc\u015friklere \u00f6z evl\u00e2tlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi \u00e7ekici g\u00f6stermi\u015flerdir ki, b\u00f6ylece hem f\u0131tratlar\u0131n\u0131 yozla\u015ft\u0131rs\u0131nlar ve hem de dinlerini bozsunlar. E\u011fer Allah dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. O halde onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.<\/p>\n

-Onlar sa\u00e7ma inan\u00e7lar\u0131 uyar\u0131nca “Bu hayvanlar ve ekinler dokunulmazd\u0131r, bizim istediklerimizden ba\u015fka hi\u00e7 kimse onlar\u0131 yiyemez, bunlar da s\u0131rtlar\u0131na y\u00fck vurulmas\u0131 ve binilmesi yasak hayvanlard\u0131r” dediler. Baz\u0131 hayvanlar\u0131 keserken de Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anmazlar, bunu yaparken “Allah’\u0131n emri b\u00f6yledir” diye O’na iftira ederler. Allah onlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bu iftiralardan \u00f6t\u00fcr\u00fc cezaland\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

-Yine onlar “Bu hayvanlar\u0131n kar\u0131nlar\u0131ndaki yavrular sadece erkeklerimize aittir, kad\u0131nlar\u0131m\u0131za ise yasakt\u0131r. E\u011fer hayvan\u0131n yavrusu \u00f6l\u00fc do\u011farsa her ikisi de ona ortak olur” dediler. Allah bu yak\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n cezas\u0131n\u0131 verecektir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz O hikmet sahibidir ve her \u015feyi bilir.<\/p>\n

-Hi\u00e7bir bilgiye dayanmaks\u0131z\u0131n, aptalca evl\u00e2tlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrenler ve Allah’a iftira atarak O’nun verdi\u011fi r\u0131z\u0131klar\u0131 kendilerine yasaklayanlar, ger\u00e7ekten h\u00fcsrana u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Onlar kesinlikle sap\u0131tm\u0131\u015flard\u0131r, do\u011fru yola gelecekleri yoktur (En’am 136-140)<\/p>\n

\u0130\u015fte o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman toplumun -ve \u00e7evresini ku\u015fatan cahiliye toplumunun hayat\u0131nda bu hayati meseleye, kanun koyma meselesine somutluk kazand\u0131ran akt\u00fcel gerek\u00e7e bu idi. Bu hayati meselenin arkas\u0131nda as\u0131l b\u00fcy\u00fck mesele, yani il\u00e2hl\u0131k-kulluk meselesi yat\u0131yordu ki, hem bu sure ve hem Kur’an’\u0131n Mekke’de inen b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu meseleyi s\u00fcrekli bi\u00e7imde i\u015fledi\u011fi gibi, Kur’an’\u0131n Medine b\u00f6l\u00fcm\u00fc de sosyal d\u00fczen ve kanun koyma konular\u0131n\u0131 her s\u00f6z konusu edi\u015finde bu meseleye de\u011finmeden ge\u00e7miyordu.<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 boyunca cahiliye toplumunun s\u00f6z konusu hayvanlara, kurbanlara ve adaklara ili\u015fkin tutumuna kar\u015f\u0131 konurken, yo\u011fun ve co\u015fkun a\u00e7\u0131klama ve mesaj dalgalar\u0131 ile y\u00fczy\u00fcze geliriz. Cahiliye toplumunun bu alandaki tutumu, kanun koyma yetkisine somutluk kazand\u0131ran akt\u00fcel bir gerek\u00e7e olu\u015fturur. Ayetler bu konuyu t\u00fcm\u00fc ile inan\u00e7 sistemi meselesine, il\u00e2hl\u0131k-kulluk problemine ba\u011flayarak onu iman ya da k\u00e2firlik, \u0130sl\u00e2m ya da cahiliye ikilemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bu yo\u011fun bombard\u0131man kampanyas\u0131na az a\u015fa\u011f\u0131da, surenin k\u0131sa tan\u0131t\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 \u00f6rnekler verece\u011fiz. Fakat kampanyan\u0131n \u00fcst\u00fcn d\u00fczeyli yo\u011funlu\u011fu as\u0131l daha ilerdeki ayetlerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelenmesi s\u0131ras\u0131nda tam olarak ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu yo\u011fun bombard\u0131man kampanyas\u0131 insan\u0131n vicdan\u0131na, bu dinin karakterine ili\u015fkin \u015fu k\u00f6kl\u00fc ger\u00e7e\u011fi yerle\u015ftirmeyi ama\u00e7lar: \u0130nsan hayat\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck her olay\u0131, her geli\u015fmesi, her ayr\u0131nt\u0131s\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriatinde somutla\u015fan il\u00e2hi egemenli\u011fe dolays\u0131z bi\u00e7imde boyun e\u011fmelidir. Bunun tersi t\u00fcm\u00fc ile bu dinden \u00e7\u0131kmak anlam\u0131na gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, s\u00f6z konusu ayr\u0131nt\u0131 vesilesi ile y\u00fcce Allah’\u0131n mutlak egemenli\u011fine ba\u015f kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra bu yo\u011fun kampanya \u015fu ger\u00e7e\u011fi de kan\u0131tlar: Bu din k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck herhangi bir olaya, herhangi bir geli\u015fmeye ili\u015fkin insan egemenli\u011fini hayat realitesinden silmeye, ar\u0131nd\u0131rmaya son derece b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem verir; bu geli\u015fmelerin ve olaylar\u0131n her birini bu dinin somut ifadesi olan b\u00fcy\u00fck ilkeye ba\u011flar. Bu b\u00fcy\u00fck ilke O’nun yery\u00fcz\u00fc \u00fczerindeki il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131ran kay\u0131ts\u0131z egemenli\u011fidir. Nas\u0131l ki, O’nun t\u00fcm evren \u00fczerinde il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu evrenin kaderini ortaks\u0131z olarak \u00e7ekip \u00e7evirmesi realitesi somut bi\u00e7imde kan\u0131tl\u0131yorsa…<\/p>\n

Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z al\u0131nt\u0131larda i\u015faret edildi\u011fi \u015fekliyle surenin ak\u0131\u015f\u0131nda ele al\u0131nan \u00e7evresindeki dahiliyeyle birlikte- m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin hayat\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar, bu c\u00fczde ele alaca\u011f\u0131m\u0131z surenin geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n da konusunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Surenin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc, il\u00e2hl\u0131k ve kulluk sorunlar\u0131n\u0131 evrensel boyutlar\u0131yla ele almakla s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 da bu realist m\u00fcnasebetle son bulmu\u015ftu. B\u00f6ylece bu uygunlukla, bu b\u00fcy\u00fck sorun aras\u0131nda \u015fu do\u011frudan ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f kurulmu\u015ftu:<\/p>\n

Kur’an’\u0131n ak\u0131\u015f\u0131, -baz\u0131 yiyecekleri yasaklamak, baz\u0131lar\u0131n\u0131 serbest k\u0131lmak; meyve, hayvan ve \u00e7ocuklardan adaklar adamak gibi cahiliye geleneklerini ortadan kald\u0131rmak amac\u0131na y\u00f6nelik- son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc birtak\u0131m etkenler ve yapt\u0131r\u0131mlar i\u00e7ermektedir. Bunlar\u0131 da birtak\u0131m ger\u00e7eklere ve kurallara ba\u011flamaktad\u0131r. Bunlar \u0130sl\u00e2m’\u0131n ger\u00e7ekleri ve dayand\u0131\u011f\u0131 temel kurallar\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda da \u00f6nemli giri\u015fler ve korkun\u00e7 de\u011ferlendirmeler yer almaktad\u0131r. Bunlar da, hayat\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u0130sl\u00e2m’\u0131n g\u00f6lgesinde yerle\u015ftirmeye, yani tek ba\u015f\u0131na Allah’\u0131n egemenli\u011fine vermeye dair bu dinin \u00f6nem verdi\u011fi konuyu i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 bu sorunu ele al\u0131rken, y\u00fcce Allah’\u0131n ciniyle insan\u0131yla t\u00fcm kullar\u0131 ku\u015fatan iradesini, b\u00fct\u00fcn alemlerde olup biten olaylar\u0131n O’nun dilemesi ve g\u00fcc\u00fc ile meydana geldi\u011fini, insan ve cin \u015feytanlar\u0131ndan olu\u015fan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n peygamberlere yapacaklar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri yapabilmeleri i\u00e7in, y\u00fcce Allah’\u0131n onlar\u0131 a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r sonlar\u0131na yakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlara s\u00fcre tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle ba\u015fl\u0131yor. Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah dileseydi, onlar\u0131 hidayete zorlard\u0131. Zorlama sonucu sap\u0131kl\u0131ktan al\u0131koyard\u0131 ya da ger\u00e7e\u011fi onlara g\u00f6sterir, kalplerini ger\u00e7e\u011fe a\u00e7ard\u0131. Veya peygamberlere ve m\u00fcminlere i\u015fkence etmekten al\u0131koyar, onlara ili\u015fmemelerini sa\u011flard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, peygamberlere haks\u0131zl\u0131k yaparken, k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flerken, Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve iradesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015famazlar. Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve iradesinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma g\u00fcc\u00fcnden yoksundur onlar. Onlara serbestlik tan\u0131yan, hidayet veya sap\u0131kl\u0131k \u00fczere bulunmalar\u0131n\u0131 f\u0131rsat veren Allah’\u0131n iradesidir. Her haluk\u00e2rda O’nun kontrol\u00fcndedirler.<\/p>\n

-B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler. E\u011fer Rabbin dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.<\/p>\n

-Ahirete inanmayanlar\u0131n kalbleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131”, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye.<\/p>\n

\u0130nsan ve cin \u015feytanlar\u0131n\u0131n peygamberlere d\u00fc\u015fman olmalar\u0131n\u0131n, Allah’\u0131n kaderi uyar\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bir kanun oldu\u011fu ve bu \u015feytanlar\u0131n yapa geldikleri t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle birlikte Allah’\u0131n kontrol\u00fcnde olduklar\u0131 belirlendi\u011finden, peygamberler, Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir h\u00fckme ba\u015fvurmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Asl\u0131nda her meselede, her i\u015fte durum kesinlikle bundan ibarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu yiyecekler hakk\u0131nda Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm mercii belirlemek, herhangi bir konuda Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda mercii belirlemek gibidir<\/p>\n

Bu da Allah’\u0131n Rabbl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda yeni bir Rabbl\u0131k ortaya atmaktad\u0131r. Peygamberin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 budur i\u015fte. Bu a\u00e7\u0131klamadan sonra, bu kitapla ve bu \u015feriatla art\u0131k Allah’\u0131n s\u00f6zlerinin tamamland\u0131\u011f\u0131, bundan sonra herhangi birinin bir s\u00f6z s\u00f6ylemesine, bir insan\u0131n h\u00fck\u00fcm vermesine imk\u00e2n kalmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin peygambere y\u00f6nelik bir de\u011ferlendirme yer almaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Peygamber (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) Allah’\u0131n dini konusunda insanlara uymaktan sak\u0131nd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00e7o\u011fu, sadece zanna uymaktad\u0131rlar, kesin bir bilgiye sahip de\u011fildirler. Onlara uyan sap\u0131tacakt\u0131r. Sadece y\u00fcce Allah, kullar\u0131ndan sap\u0131tanlar\u0131 ve do\u011fru yolda olanlar\u0131 bilir. B\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalar, \u015fayet m\u00fcsl\u00fcman ve m\u00fcminseler, \u00fczerine Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lan\u0131 yemeye ili\u015fkin emir ve an\u0131lmayan\u0131 yememeye ili\u015fkin yasa\u011fa bir haz\u0131rl\u0131k amac\u0131yla yer almaktad\u0131r. Bu arada hel\u00e2l (serbest b\u0131rakma) ve harama (yasaklama) ili\u015fkin herhangi bir \u015feyde, \u015feytan\u0131n dostlar\u0131na uymamalar\u0131 konusunda da bir uyar\u0131 yer almaktad\u0131r. Aksi takdirde onlar gibi m\u00fc\u015frik olacaklard\u0131r. B\u00f6l\u00fcm, k\u00fcf\u00fcr ve iman\u0131n tabiat\u0131na, ayr\u0131ca k\u00e2firleri bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye iten etkenlere ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klamayla son buluyor:<\/p>\n

-Allah size ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7eren kitab\u0131 indirmi\u015fken, ben O’nun d\u0131\u015f\u0131nda bir hakeme mi ba\u015fvuray\u0131m? Kendilerine kitap verdiklerimiz, Kur’an’\u0131n ger\u00e7e\u011fe dayal\u0131 olarak Allah taraf\u0131ndan indirildi\u011fini bilirler. O halde sak\u0131n ku\u015fkuya kap\u0131lanlardan olma.<\/p>\n

-Rabbinin s\u00f6z\u00fc do\u011frulu\u011fun ve adaletin doru\u011funa erdi. O’nun s\u00f6zlerini hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015ftiremez. O her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.<\/p>\n

-E\u011fer sen yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funa uyacak olursan, bunlar seni Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131r\u0131rlar. Onlar sadece zanlar\u0131n, san\u0131lar\u0131n pe\u015finden giderler, s\u0131rf tahmin y\u00fcr\u00fct\u00fcrler.<\/p>\n

-Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin kimin kendi yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimin do\u011fru yolda oldu\u011funu herkesten iyi bilir.<\/p>\n

-E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz.<\/p>\n

-Ni\u00e7in Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemiyorsunuz? Oysa Allah, \u00e7aresizlik sonucu yemek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, size haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131. Bir\u00e7oklar\u0131 bilmeden keyfi arzular\u0131na uyarak insanlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fanlar\u0131 herkesten iyi bilir.<\/p>\n

-G\u00fcnah\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan da gizlisinden de sak\u0131n\u0131n\u0131z. G\u00fcnah i\u015fleyenler yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekeceklerdir.<\/p>\n

-Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. \u015eeytanlar dostlar\u0131na sizinle tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 telkin ederler. E\u011fer onlara uyarsan\u0131z, \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz.<\/p>\n

-\u00d6l\u00fc iken diriltti\u011fimiz ve kendisine insanlar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken yararl\u00e0nd\u0131\u011f\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k verdi\u011fimiz kimse, karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalay\u0131p oradan bir t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kamayan kimse gibi midir? \u0130\u015fte b\u00f6ylece k\u00e2firlere yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n

-T\u0131pk\u0131 bunun gibi her kentin kimi ileri gelenlerini o kentin hakka kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenleyen az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 yapt\u0131k. Asl\u0131nda onlar kendilerine kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenlerler, ama bunun fark\u0131nda de\u011fildirler.<\/p>\n

-Onlara bir ayet gelince, “Allah’\u0131n peygamberlerine verilen vahiy aynen bize de verilmedik\u00e7e asla inanmay\u0131z” derler. Oysa Allah peygamberlik g\u00f6revini kime verece\u011fini herkesten iyi bilir. Bu az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar d\u00fczenledikleri komplolardan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanmaya ve a\u011f\u0131r azaba \u00e7arp\u0131lacaklard\u0131r.<\/p>\n

Ard\u0131ndan surenin ak\u0131\u015f\u0131 tekrar s\u00fcr\u00fcyor ve hidayete erenlerin do\u011fru yolda olu\u015flar\u0131 ile sap\u0131klar\u0131n sap\u0131tmalar\u0131n\u0131n Allah’\u0131n belirledi\u011fi bir kader uyar\u0131nca meydana geldi\u011fini, bunlar\u0131n da onlar gibi Allah’\u0131n kontrol\u00fcnde, O’nun egemenli\u011finde, iradesi ve takdiri \u00e7er\u00e7evesinde oldu\u011funu belirtiyor:<\/p>\n

-Allah kimi do\u011fru yola iletmek isterse, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7ar. Kimi da sapt\u0131rmak isterse g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc, sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, dar ve t\u0131kan\u0131k yapar. Bunun yan\u0131s\u0131ra Allah, inanmayanlar\u0131 i\u011fren\u00e7li\u011fe mahk\u00fbm eder.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm, emir ve yasaklamaya, inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye ili\u015fkin anlat\u0131lan \u015feylerin Allah’\u0131n do\u011fru yolu oldu\u011funu belirterek son buluyor. B\u00f6ylece, bu emir ve yasaklarla Allah’\u0131n iradesi ve kaderi hakk\u0131ndaki inan\u00e7 temellerini birbirine ba\u011fl\u0131yor. Her ikisini bir ba\u011f haline getiriyor. Ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131, dostlar\u0131 ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olan Rabblerinin kat\u0131ndaki esenlik yurduna kavu\u015fmalar\u0131 i\u00e7in y\u00fcce Allah’\u0131n kullar\u0131n\u0131n takip etmesini emretti\u011fi Allah’\u0131n do\u011fru yolu olarak belirtiyor:<\/p>\n

-Bu, Rabbinin do\u011fru yoludur. Biz \u00f6\u011f\u00fct almaya a\u00e7\u0131k kimselere ayetlerimizi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde anlatt\u0131k.<\/p>\n

-Onlar i\u00e7in, Rabbleri kat\u0131nda, esenlik yurdu vard\u0131r. \u0130\u015fledikleri iyi amellerden \u00f6t\u00fcr\u00fc O, onlar\u0131n dostudur.<\/p>\n

\u0130nanc\u0131n temel ger\u00e7eklerinden, son derece canl\u0131 sahnelerden, konum ve etkenlerden il\u00e2hi iradenin, evrensel varl\u0131\u011f\u0131n ve insan ruhunun ger\u00e7eklerine ayr\u0131ca insanl\u0131k hayat\u0131ndaki gizli a\u00e7\u0131k nedenlere tutulan \u0131\u015f\u0131klardan, g\u00f6klerde ve yerde, d\u00fcnya ve ahirette, insanl\u0131k hayat\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131na egemen Allah’\u0131n otoritesinden kaynaklanan yapt\u0131r\u0131mlar gibi daha nice ger\u00e7ekle… Evet, b\u00fct\u00fcn bunlarla Kur’an’\u0131n anlat\u0131m metodu, kesilmi\u015f bir hayvan\u0131 yeme ya da yememeye ili\u015fkin cahiliye g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden tek bir tanesine y\u00f6nelmektedir… Ni\u00e7in?.. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, bu dinin temel sorunudur. Egemenlik ve egemenli\u011fin kime ait olaca\u011f\u0131 sorunu… Benzer bir ifadeyle, il\u00e2hl\u0131k ve Rabbl\u0131\u011f\u0131n kime ait olaca\u011f\u0131 sorunu… B\u00f6ylesine basit gibi g\u00f6r\u00fcnen bir nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc bunca y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131n, yo\u011funla\u015fman\u0131n ve odakla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 bu y\u00fczdendir.<\/p>\n

Bu y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131n, yo\u011funla\u015fman\u0131n ve odakla\u015fman\u0131n benzeri bir tan\u0131mla bu sefer cahiliyede meyvelerden, hayvanlardan ve \u00e7ocuklardan adanan adaklar sorununun \u00fczerine gidiliyor.<\/p>\n

Do\u011frusu Arap cahiliyesinde Allah’\u0131n ink\u00e2r edilmesi s\u00f6zkonusu de\u011fildi. O’nunla ayn\u0131 d\u00fczeyde birtak\u0131m tanr\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da kabul edilmiyordu. Sadece O’nunla beraber ancak makam ve derece bak\u0131m\u0131ndan O’ndan daha a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczeydeki “tanr\u0131lar\u0131” kendilerini Allah’a yakla\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in arac\u0131 edindiklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131: \u0130\u015fte \u015firkleri buradan kaynaklan\u0131yordu. Bu nedenle m\u00fc\u015frik olmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

Kendi kendilerine uydurduklar\u0131 ve Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 sand\u0131klar\u0131 yasa ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda, y\u00fcce Allah’a ve sahte tanr\u0131lar\u0131na meyvelerden ve hayvanlardan adad\u0131klar\u0131 adaklar da yer al\u0131yordu. Ard\u0131ndan kendi arzular\u0131na ya da mabed bek\u00e7ilerinin ve k\u00e2hinlerin arzular\u0131na g\u00f6re birtak\u0131m uygulamalarda bulunuyorlard\u0131: “Allah’a ortak ko\u015ftuklar\u0131 tanr\u0131lar\u0131 i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 Allah i\u00e7in verilmez ama, Allah i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 ortak ko\u015ftuklar\u0131na verilirdi.”<\/p>\n

Bu t\u00fcr gelenekleri aras\u0131nda, sahte tanr\u0131lar ad\u0131na \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 adamalar\u0131, kabile gelene\u011fine uyarak k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeleri, hayvan ve ekinlerden kimisinin yenmesini yasaklamalar\u0131 da yer al\u0131yordu. Haram oldu\u011funu sand\u0131klar\u0131 bu hayvan ve ekinleri Allah’\u0131n diledi\u011finden ba\u015fkas\u0131 yiyemezdi. Ayn\u0131 zamanda y\u00fcce Allah’\u0131n, haram sayd\u0131klar\u0131 bu hayvan ve ekinleri kimin yemesini istedi\u011fini de yine kendileri belirliyordu.<\/p>\n

Baz\u0131 hayvanlara binilmesini yasaklamalar\u0131 da bu t\u00fcr gelenekler aras\u0131nda yer al\u0131yordu. Bunlara Bahira, Saibe, Vasile ve Hami ad\u0131n\u0131 veriyorlard\u0131. (Bunlar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7in Maide Suresi ve sonras\u0131na bak\u0131n\u0131z. ) Kimi hayvanlar\u0131n kesilmesi esnas\u0131nda Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklamalar\u0131 da bu t\u00fcr al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yordu. \u00dcstelik bunun Allah’\u0131n emri oldu\u011funu san\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Kendi kendilerine uydurduklar\u0131 kurallardan biri de hayvanlar\u0131n karn\u0131ndaki baz\u0131 yavrular\u0131, kad\u0131nlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131rf erkeklerin binmesine \u00f6zg\u00fc k\u0131lmalar\u0131yd\u0131. \u015eayet yavru \u00f6l\u00fc do\u011facak olsayd\u0131 kad\u0131nlar\u0131 da ortak ederlerdi. Bunu haram, \u015funu da hel\u00e2l k\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Murdar hayvan\u0131 hel\u00e2l saymalar\u0131 da \u00f6yle. “Bunu Allah kesmi\u015ftir. Bu hayvan Allah’\u0131n kesmesiyle hel\u00e2ldir” diyorlard\u0131.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, t\u00fcm bunlar\u0131 inanc\u0131n ba\u015fl\u0131ca ilkelerini son derece etkileyici sahne ve ger\u00e7ekleri i\u00e7eren a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir hamleyle kar\u015f\u0131l\u0131yor. Nitekim surenin tamam\u0131nda \u015firk ve iman sorunu etraf\u0131nda ayn\u0131 etkenlere ba\u015fvurulmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu da ayn\u0131 \u015fekilde \u015firk ve iman sorunudur. Bu, sorunun uygulamal\u0131 ve pratik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Bu hamle esnas\u0131nda, bu problemin dinin problemi oldu\u011fu gibi, inanc\u0131n da esas problemi oldu\u011fu a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. O halde yasamalar\u0131 ve bu gelenekleri m\u00fc\u015friklere s\u00fcsl\u00fc g\u00f6steren, onlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 mahvetmek ve dinlerini kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmler koyan sahte tanr\u0131lard\u0131r. Dinin kar\u0131\u015fmas\u0131 ile hayat\u0131n mahvolmas\u0131 birbirleriyle yak\u0131ndan ilgilidir. \u0130nsanlar\u0131n hayatlar\u0131 i\u00e7in birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmler koyman\u0131n Allah’\u0131n olmas\u0131 dinin son derece a\u00e7\u0131k, hayat\u0131n ise sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 demektir. \u0130nsanlar\u0131n hayat\u0131 i\u00e7in h\u00fck\u00fcmler koyan Allah’dan ba\u015fkas\u0131 olunca, din anla\u015f\u0131lmaz karma\u015f\u0131k bir \u015fey, hayat da yok olu\u015f tehditleri alt\u0131nda kal\u0131r!<\/p>\n

“B\u00f6ylece Allah’a ortak ko\u015ftuklar\u0131 sahte tanr\u0131lar, m\u00fc\u015friklerin \u00e7o\u011funa, onlar\u0131 mahvetmek ve dinlerini karma\u015f\u0131k hale getirmek i\u00e7in, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmelerini s\u00fcsl\u00fc bir davran\u0131\u015f olarak g\u00f6stermi\u015flerdir.”<\/p>\n

B\u00f6ylece Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcnden ve O’nun dininden d\u00f6n\u00fcp sahte tanr\u0131lar\u0131n h\u00fckm\u00fcne ve onlar\u0131n dinlerine girmenin gerisinde \u015feytanlar\u0131n bulundu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor. Buna g\u00f6re a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa insanlar\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 olan \u015feytan, m\u00fc\u015friklerin h\u00fcsrana ve yok olmaya y\u00f6nelik eylemlerini y\u00f6nlendirmektedir:<\/p>\n

“Allah’\u0131n size verdi\u011fi r\u0131z\u0131ktan yiyin. \u015eeytana ayak uydurmay\u0131n. O size a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmand\u0131r.”<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda -Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc olmaks\u0131z\u0131n- serbest b\u0131rakma (hel\u00e2l sayma) ve yasaklaman\u0131n (haram sayma) Allah’a ortak ko\u015fmayla e\u015f anlaml\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi de a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. Bu durumda t\u0131pk\u0131 onun gibi \u015firktir. Bu tutumlardan herhangi birini Allah’\u0131n \u00fcst\u00fcn iradesine ba\u011flamaya gelince; bu, her \u00e7a\u011fda m\u00fc\u015friklerin ba\u015fvurdu\u011fu bir y\u00f6ntemdir. Ku\u015fkusuz Allah’\u0131n iradesi, insanlara s\u0131nanabilecekleri oranda serbestlik vermeyi \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle t\u00fcm \u015fekilleriyle \u015firke kar\u015f\u0131 bir zorlama s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu sadece bir s\u0131namad\u0131r. Ve onlar hi\u00e7bir durumda Allah’\u0131n kontrol\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamazlar!<\/p>\n

-M\u00fc\u015frikler diyecekler ki; “E\u011fer Allah dileseydi, ne biz ve atalar\u0131m\u0131z O’na ortak ko\u015far ve ne de bir \u015feyi yasaklard\u0131k.” Onlardan \u00f6ncekiler de bu \u015fekilde peygamberlerini yalanlad\u0131lar da azab\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 tatt\u0131lar. Onlara de ki; “\u00d6n\u00fcm\u00fcze koyaca\u011f\u0131n\u0131z bir bildi\u011finiz var m\u0131? Siz sadece san\u0131n\u0131n ve yak\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n pe\u015finden gidiyorsunuz, s\u0131rf tahminlere dayan\u0131yorsunuz.”<\/p>\n

-De ki; “Yetkin delil, Allah’\u0131n tekelindedir. E\u011fer O dileseydi, hepinizi do\u011fru yola iletirdi.” (En’am Suresi: 148-149)<\/p>\n

Ard\u0131ndan haram sayd\u0131klar\u0131 (yasaklad\u0131klar\u0131) \u015feyin, Allah taraf\u0131ndan haram k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kan\u0131t getirme sahnesiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu olay bize surenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda il\u00e2hl\u0131k konusunda \u015fahit tutma sahnesini hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Bu da g\u00f6steriyor ki, ger\u00e7ekte tek bir problem s\u00f6z konusudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc birtak\u0131m kurallar koyma giri\u015fimi, asl\u0131nda ilahl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerini iddia etmekle e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte burada ele al\u0131nan sorun bu sorundur!<\/p>\n

-Hi\u00e7bir bilgiye dayanmaks\u0131z\u0131n, aptalca evl\u00e2tlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrenler ve Allah’a iftira atarak O’nun verdi\u011fi r\u0131z\u0131klar\u0131 kendilerine yasaklayanlar, ger\u00e7ekten h\u00fcsrana u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Onlar kesinlikle sap\u0131tm\u0131\u015flard\u0131r, do\u011fru yola gelecekleri yoktur. (En’am Suresi: 140)<\/p>\n

Ayette kullan\u0131lan “denk tutuyorlar” kelimesinin, surenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda il\u00e2hl\u0131k sorunu ele al\u0131n\u0131rken de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yoruz. Surenin tan\u0131t\u0131m\u0131nda buna de\u011finmi\u015ftik.<\/p>\n

Sonunda bu hamle, \u00fcr\u00fcnler, hayvanlar ve \u00e7ocuklara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler koyma ve gelenekler belirleme sorunu etraf\u0131nda y\u00fcce Allah’\u0131n belirledi\u011fi h\u00fckm\u00fcn, O’nun do\u011fru yolu oldu\u011funun a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla bitiyor. Daha \u00f6nce kesilen hayvanlar\u0131n haraml\u0131\u011f\u0131 ve hel\u00e2lli\u011fi konusu ele al\u0131n\u0131rken ba\u015fvurulan ifadenin ayn\u0131s\u0131… T\u0131pk\u0131, surenin tan\u0131t\u0131m\u0131nda da de\u011findi\u011fimiz, surenin ba\u015flar\u0131nda ele al\u0131nan il\u00e2hl\u0131k sorununda kullan\u0131lan ifade… “\u0130\u015fte benim dosdo\u011fru yolum budur, bu yola uyunuz. Sak\u0131n sizi Allah’\u0131n yolundan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrecek yollara giri\u015fmeyiniz. \u0130\u015fte Allah, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden sak\u0131nas\u0131n\u0131z diye size bu direktifi veriyor.”<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 birtak\u0131m i\u015faretler edindi\u011fimiz bu konularla sona ermiyor. Ayn\u0131 yolunu takip ederek “Her\u015fey ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klans\u0131n, do\u011fru yol k\u0131lavuzu ve rahmet olsun… Ola ki; Rabblerinin huzuruna \u00e7\u0131kacaklar\u0131na inan\u0131rlar” diye Musa’n\u0131n kavmine gelen kitaptan, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ona uymas\u0131, kendilerine merhamet eder \u00fcmidiyle Allah’dan sak\u0131nmas\u0131 i\u00e7in Allah taraf\u0131ndan indirilen \u015fu kutsal kitaptan s\u00f6z ediyor. M\u00fcsl\u00fcmanlara bu kitab\u0131n indirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n bir nedeni de, yahudi ve hristiyanlara indirilen kitaplar\u0131n daha \u00f6nce indi\u011fini bahane ederek, “Kendilerine her \u015feyi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klayan, Allah’\u0131n koydu\u011fu ger\u00e7ek h\u00fck\u00fcmlerle yalan yere Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc olarak ileri s\u00fcr\u00fclen kurallar\u0131 bilmelerini sa\u011flayan bir kitap kendilerine gelmedi” diye mazeret ileri s\u00fcrmelerini \u00f6nlemektir.<\/p>\n

Bunu, Peygamberin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) getirdi\u011fi kitaba uymay\u0131p, as\u0131ls\u0131z olarak Allah`a dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 cahiliye kanunlar\u0131na uymaya devam eden ve peygamberi do\u011frulamak, ona uymak i\u00e7in istedikleri mucizelerin ger\u00e7e\u011fin net olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ard\u0131ndan yok olup mahvolman\u0131n geldi\u011fi g\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fece\u011finin belirtilmesi ile tehdit edilmektedirler: “Onlar kendilerine meleklerin gelmesini mi, yoksa Rabbinin baz\u0131 mucizelerinin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbin\u00efn baz\u0131 mucizeleri geldi\u011fi g\u00fcn, daha \u00f6nce iman etmemi\u015f, ya da iman\u0131 do\u011frultusunda bir hay\u0131r kazanmam\u0131\u015f olan kimseye o g\u00fcnk\u00fc iman\u0131 bir fayda sa\u011flamaz. Onlara de ki, `Bekleyin bakal\u0131m, biz de bekliyoruz.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan Hz. Peygamber’in (Allah’\u0131n sel\u00e2m\u0131 \u00fczerine olsun) getirdi\u011fi din ve m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmet ile, Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na dayanmaks\u0131z\u0131n birtak\u0131m \u015feyleri haram k\u0131lan (yasaklayan), birtak\u0131m \u015feyleri de hel\u00e2l k\u0131lan (serbest b\u0131rakan) birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmler koyup da bunlar\u0131n Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 oldu\u011funu sananlar aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131\u011fa de\u011finiliyor!<\/p>\n

“Dinlerinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc inan\u00e7 ve \u00fcmmet birli\u011fini par\u00e7alayarak \u00e7e\u015fitli ak\u0131mlara b\u00f6l\u00fcnenler ile senin hi\u00e7bir ili\u015fkin yoktur. Onlar\u0131n i\u015fi Allah’a kalm\u0131\u015ft\u0131r. Allah, onlara ilerde yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ak\u0131betini bildirecektir.”<\/p>\n

Bu kadar net ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde; “Onlarla senin hi\u00e7bir ili\u015fkin yoktur..” \u0130lk etapta basit gibi g\u00f6r\u00fcnen bir konu nedeniyle \u015feriat ve h\u00fck\u00fcm sorununu<\/p>\n

bu kadar \u00f6nemle ele alan ak\u0131\u015f\u0131n sonunda, tamam\u0131yla inan\u00e7 ve temel ilkeleriyle din konusunda son derece kapsaml\u0131 bir mesaj yer al\u0131yor. G\u00f6n\u00fcllerde ve vicdanlarda gizli inan\u00e7 ve bu inanc\u0131n d\u00fczen ve hayat metodu d\u00fczeyinde terc\u00fcman\u0131 din…!<\/p>\n

-De ki; “Rabbim beni do\u011fru yola, insanlar\u0131n t\u00fcm ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren dine, Allah’\u0131n birli\u011fine inanan ve O’na ortak ko\u015fanlardan olmayan \u0130brahim’in inan\u00e7 sistemine iletti.”<\/p>\n

-De ki; “Benim namaz\u0131m, ibadetlerim, hayat\u0131m ve \u00f6l\u00fcm\u00fcm t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n Rabbi olan Allah i\u00e7indir.<\/p>\n

-“O’nun orta\u011f\u0131 yoktur. Bana b\u00f6yle emredildi. Ben m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilkiyim.” -De ki; “Allah her \u015feyin Rabbi iken, ben O’ndan ba\u015fka bir il\u00e2h m\u0131 arayay\u0131m? Herkesin i\u015fledi\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn sorumlulu\u011fu kendisine aittir. Hi\u00e7 kimse ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131maz. Sonunda Rabbinize d\u00f6neceksiniz. O size anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz meselelerin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc bildirecektir.”<\/p>\n

-Sizi yery\u00fcz\u00fcnde halife yapan ve verdi\u011fi nimetler hakk\u0131nda s\u0131navdan ge\u00e7irmek i\u00e7in baz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n derecesini di\u011fer baz\u0131lar\u0131n\u0131zdan \u00fcst\u00fcn k\u0131lan O’dur. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Rabbinin cezaland\u0131rmas\u0131 gecikmesizdir, ayn\u0131 zamanda O ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametlidir. (En’am Suresi: 161-165)<\/p>\n

Ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn bunlar d\u00fcnya-ahiret, diriler-\u00f6l\u00fcler, amel-ceza, kulluk ve hayat tarz\u0131na ili\u015fkin inan\u00e7 ve dinin kapsam\u0131na giren sorunlard\u0131r. \u0130l\u00e2h\u00ee sunu\u015f tarz\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n en basit olaylar\u0131nda, yiyecek ve i\u00e7eceklerinde ortaya \u00e7\u0131kan hakimiyet ve kanun koyma problemi \u00fczerine \u015fu ulu, \u00fcrpertici ve ayn\u0131 zamanda sevecen bir de\u011ferlendirme yapmak i\u00e7in biraraya getirmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc en geni\u015f alanlar\u0131 ve \u00f6nemli konumlar\u0131yla il\u00e2hl\u0131k ve Rabbl\u0131k davas\u0131 budur.<\/p>\n

Ve i\u015fte y\u00fcce il\u00e2h\u00ee kayna\u011f\u0131n insanlara sundu\u011fu \u015fekliyle \u0130sl\u00e2m…<\/p>\n

-E\u011fer biz onlara melekler indirsek, \u00f6l\u00fcler kendileri ile konu\u015fsa ve her \u015feyi biraraya getirip kar\u015f\u0131lar\u0131na koysayd\u0131k, Allah dilemedik\u00e7e yine inanmazlard\u0131.<\/p>\n

-B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler. E\u011fer Rabbin dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.<\/p>\n

-Ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131n, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye. (En’am Suresi: 111-113)<\/p>\n

Birinci ayet, yedinci c\u00fcz’\u00fcn sonunda yer alan ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fct\u00fcnleyici niteliktedir. Ayn\u0131 zamanda Arap m\u00fc\u015friklerinin peygamberi do\u011frulamak i\u00e7in mucize g\u00f6stermeyi \u00f6nermeleri ve \u015fayet bu mucizeleri g\u00f6sterecek olursa, kesinlikle inanacaklar\u0131n\u0131 tekrar tekrar yemin ederek belirtmeleriyle ili\u015fkilidir. \u00d6yle ki, baz\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7ten i\u00e7e “Ke\u015fke y\u00fcce Allah isteklerine kar\u015f\u0131l\u0131k verseydi” demi\u015flerdi. Hatta Peygambere (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) gidip, m\u00fc\u015friklerin teklif ettikleri mucizeleri g\u00f6stermesini Rabbinden dilemesini istemi\u015flerdi.<\/p>\n

Nitekim b\u00f6l\u00fcm b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bu \u015fekilde sunulmu\u015ftu:<\/p>\n

-Onlar kesin bir dille Allah ad\u0131na yemin ederek e\u011fer kendilerine bir mucize gelirse O’na mutlaka inanacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. De ki; “Mucizeler s\u0131rf Allah’\u0131n tekelindedir.” Hem bilmiyorsunuz ki, e\u011fer o mucize gelse onlar yine inanmazlar.<\/p>\n

-Onlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ve g\u00f6zlerini ters \u00e7evirerek kendilerini iman etmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 ilk durumlar\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenmeye b\u0131rak\u0131r\u0131z.<\/p>\n

-E\u011fer biz onlara melekler indirsek, \u00f6l\u00fcler kendileri ile konu\u015fsa ve her \u015feyi biraraya getirip kar\u015f\u0131lar\u0131na koysayd\u0131k, Allah dilemedik\u00e7e yine inanmazlard\u0131. Fakat \u00e7o\u011fu bunu bilmez. (En’am Suresi: 109-111)<\/p>\n

Yedinci c\u00fcz’\u00fcn sonunda bu ayetlerden s\u00f6z edilmi\u015fti. \u015eimdi ise; bu ayetlerin genel anlamda i\u00e7erdi\u011fi, ancak oradaki a\u00e7\u0131klamada yer almayan baz\u0131 ger\u00e7eklerden s\u00f6z edece\u011fiz.<\/p>\n

Birinci ger\u00e7ek: \u0130man veya k\u00fcf\u00fcr, hidayet veya sap\u0131kl\u0131k… ger\u00e7e\u011fi g\u00f6steren belgeler ve kan\u0131tlarla ili\u015fkili de\u011fildirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7e\u011fin kendisi bir kan\u0131tt\u0131r. \u0130nsan kalbinin \u00fczerinde bir etkinli\u011fe sahiptir. Kalp ger\u00e7e\u011fi kabul eder, onunla tatmin olur, ona boyun e\u011fer. Ancak ger\u00e7ekle insan kalbinin aras\u0131na giren birtak\u0131m di\u011fer engeller s\u00f6z konusudur. \u0130\u015fte bu engellerin mahiyetini y\u00fcce Allah, m\u00fcminlere \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r:<\/p>\n

“…Hem bilmiyor musunuz ki, e\u011fer onlar (yani kan\u0131tlar ve mucizeler) gelse yine inanmazlar.”<\/p>\n

“Onlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ve g\u00f6zlerini ters \u00e7evirerek kendilerini iman etmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 ilk durumlar\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenmeye b\u0131rak\u0131r\u0131z.”<\/p>\n

\u0130lk defa meydana gelenin, onlar\u0131 do\u011fru yola girmekten al\u0131koyan\u0131n -mucize geldikten sonra- tekrar meydana gelmesi ve onlar\u0131 bu sefer de do\u011fru yola girmekten al\u0131koymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz inanmaya y\u00f6neltici i\u015faretler hem insan kalbinde hem de ger\u00e7e\u011fin kendisinde gizlenmi\u015ftir: D\u0131\u015f etkenlerle bir ili\u015fkisi s\u00f6z konusu de\u011fildir. O halde b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar, bu kalbi fel\u00e2ketlerden ve engellerden kurtarmaya y\u00f6neltilmelidir.<\/p>\n

\u0130kinci ger\u00e7ek: Hidayet ve sap\u0131kl\u0131k konusunda son mercii Allah’\u0131n iradesidir. Bu irade, ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir s\u00fcre se\u00e7me ve y\u00f6nelme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vererek insan\u0131 s\u0131namay\u0131, bu s\u00fcreyi de insan\u0131n denendi\u011fi ve s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre k\u0131lmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kim bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, do\u011fru yola, onu bulmaya ve onu azarlamaya y\u00f6nelik kalbi y\u00f6neli\u015fte kullan\u0131rsa -o esnada do\u011fru yolun nerede oldu\u011funu bilmese dahi- Allah’\u0131n iradesi onun elinden tutmay\u0131, ona yard\u0131m etmeyi, kendi yolunu g\u00f6stermeyi \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde kim bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, do\u011fru yoldan ka\u00e7mak, ger\u00e7e\u011fe g\u00f6t\u00fcren kan\u0131tlardan ve i\u015faretlerden y\u00fcz \u00e7evirmek u\u011fruna kullan\u0131rsa, Allah’\u0131n iradesi onu sapt\u0131rarak yoldan uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve karanl\u0131klar i\u00e7inde \u00e7arp\u0131lm\u0131\u015f durumda b\u0131rakmay\u0131 gerektirmi\u015ftir. Ku\u015fkusuz, Allah’\u0131n iradesi ve kaderi b\u00fct\u00fcn durumlarda insan\u0131 ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. En sonunda her i\u015fin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc de O’nad\u0131r.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131nda yer alan \u015fu ifade bu ger\u00e7e\u011fe i\u015faret etmektedir:<\/p>\n

“Onlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ve g\u00f6zlerini ters \u00e7evirerek kendilerini, iman etmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 ilk durumlar\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve azg\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde debelenmeye b\u0131rak\u0131r\u0131z.”<\/p>\n

\u015eu ayeti kerime de buna i\u015faret etmektedir:<\/p>\n

“E\u011fer biz onlara melekler indirsek, \u00f6l\u00fcler kendileri ile konu\u015fsa ve her \u015feyi biraraya getirip kar\u015f\u0131lar\u0131na koysayd\u0131k, Allah dilemedik\u00e7e yine inanmazlard\u0131. Fakat \u00e7o\u011fu bunu bilmez.”<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcmden \u00f6nce yer alan \u015fu ifade de bu ger\u00e7e\u011fe i\u015faret etmektedir:<\/p>\n

“Rabbinden sana gelen vahye uy, O’ndan ba\u015fka il\u00e2h. yoktur. O’na ortak ko\u015fanlardan y\u00fcz \u00e7evir.”<\/p>\n

“Allah dileseydi, onlar O’na ortak ko\u015fmazlard\u0131. Biz seni onlar\u0131n ba\u015f\u0131na koruyucu, bek\u00e7i dikmedik; sen onlar\u0131n vekili ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sorumlusu da de\u011filsin.” (En’am Suresi: 106-107)<\/p>\n

\u015eu b\u00f6l\u00fcmde yer alan a\u015fa\u011f\u0131daki ayette de bu i\u015faret vard\u0131r:<\/p>\n

“B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler. E\u011fer Rabbin dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.”<\/p>\n

O halde her \u015fey Allah’\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n do\u011fru yolu bulmamalar\u0131n\u0131 dileyen O’dur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar hidayetin yolunu tutmad\u0131lar. Yine onlara, denemek \u00fczere bu kadar serbestlik tan\u0131may\u0131 dileyen O’dur. Do\u011fru yolu bulmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131klar\u0131 zaman do\u011fru yolunu g\u00f6steren, sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 tercih ettiklerinde de onlar\u0131 sapt\u0131ran O’dur. \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinde yer alan il\u00e2h\u00ee serbest irade ile insanlara verilen bu kadarl\u0131k se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile s\u0131nanmalar\u0131 i\u00e7in kendilerine b\u0131rak\u0131lan bu alan aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ger\u00e7ek: Allah’\u0131n buyruklar\u0131na uyanlarla isyan edenler, O’nun kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131rlar. G\u00fcc\u00fc ve egemenli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda birdirler. Kullar\u0131n i\u015flerini y\u00f6nlendirmeye ili\u015fkin yasalarla cereyan eden il\u00e2h\u00ee iradeye uygun Allah’\u0131n kaderi olmaks\u0131z\u0131n onlardan hi\u00e7biri herhangi bir \u015fey yapma imk\u00e2n\u0131na sahip de\u011fildir. Ancak m\u00fcminler, -kendilerine verilen se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc oran\u0131nda- kendi i\u00e7lerinde, h\u00fccrelerinin hareketlerinde, organik ve psikolojik olu\u015fumlar\u0131nda, Allah’\u0131n egemenli\u011fine zorunlu olarak ister istemez boyun e\u011fi\u015fleri ile bilgiye, hidayete ve serbestli\u011fe dayal\u0131 olarak, kendilerini zorunlu g\u00f6rd\u00fckleri iste\u011fe ba\u011fl\u0131 boyun e\u011fi\u015fleri aras\u0131nda bir uyum meydana getirirler. Bundan dolay\u0131 bizzat kendi kendisiyle bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015far m\u00fcmin. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem zorunlu, hem de iste\u011fe ba\u011fl\u0131 y\u00f6n\u00fc tek bir kanuna, tek bir otoriteye, tek bir hakimiyete uymaktad\u0131r. \u0130syan edenlere gelince; onlar Allah’\u0131n f\u0131tr\u00ee yasas\u0131na uymak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n

Bu yasa onlar\u0131 zorlamakta, ancak onlar bedensel olu\u015fumlar\u0131 ve f\u0131tr\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu yasalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamazlar. Bununla beraber kendilerine serbestlik tan\u0131nan alanda, O’nun hayat metodunda ve \u015feriat\u0131nda somutla\u015fan Allah’\u0131n egemenli\u011finden ka\u00e7maktad\u0131rlar. Bu kopukluktan dolay\u0131 ki\u015filiklerinde bir bedbahtl\u0131k ya\u015farlar. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen unlar Allah’\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131rlar, hi\u00e7bir alanda O’nu aciz b\u0131rakamazlar. O’nun takdiri olmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir \u015fey yapamazlar.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ger\u00e7ek, surenin geri kalan k\u0131sm\u0131nda ele al\u0131nan sorun a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel bir \u00f6neme sahiptir ve bu ger\u00e7ek farkl\u0131 \u015fekillerde, de\u011fi\u015fik yerlerde tekrarlanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm\u00fcyle bu b\u00f6l\u00fcm -daha \u00f6nce de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi- il\u00e2hl\u0131k konusunu ve insan hayat\u0131 ve insanlar\u0131n uyduklar\u0131 kanunlar \u00fczerinde il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n egemenli\u011fini ele almaktad\u0131r. Bu nedenle surenin ak\u0131\u015f\u0131, egemenli\u011fin t\u00fcm\u00fcyle Allah’a ait oldu\u011funu belirtme noktas\u0131nda yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Hatta Allah’\u0131n sisteminden ve \u015feriat\u0131ndan ka\u00e7an isyanc\u0131lar\u0131n olu\u015fumlar\u0131 \u00fczerindeki egemenlik de Allah’a aittir. Onlar, Allah’\u0131n dilemesi d\u0131\u015f\u0131nda O’nun dostlar\u0131na herhangi bir eziyette bulunamazlar. Bir kere onlar kendilerine hakim olmaktan acizdiler, m\u00fcminlere nas\u0131l egemen olabilirler? Gerek Allah’\u0131n buyruklar\u0131na uyanlar, gerekse isyan edenler i\u00e7in diledi\u011fini onunla yapt\u0131\u011f\u0131 Allah’\u0131n iradesidir her \u015feye egemen olan.<\/p>\n

“E\u011fer biz onlara melekler indirsek, \u00f6l\u00fcler kendileriyle konu\u015fsa ve her \u015feyi biraraya getirip kar\u015f\u0131lar\u0131na koysayd\u0131k, Allah dilemedik\u00e7e yine inanmazlard\u0131. Fakat \u00e7o\u011fu bunu bilmez” ayetinin tefsirinde Ebu Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir:<\/p>\n

(Y\u00fcce Allah Peygamberi Muhammed’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Ey Muhammed, putlar\u0131 ve heykelleri Rabblerine denk tutan sonra da sana, “\u015eayet bize bir kan\u0131t g\u00f6sterecek olursan kesinlikle sana inanaca\u011f\u0131z” diyenlerin iflah olacaklar\u0131ndan \u00fcmidini kes. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar i\u00e7in melekleri indirsek, g\u00f6zleriyle g\u00f6rseler, sonra bir kez de peygamberli\u011fine bir kan\u0131t olu\u015fturmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcleri diriltsek de onlarla konu\u015fsalar ve s\u00f6ylediklerinde hakl\u0131 oldu\u011funu, onlara getirdi\u011fin \u015feyin Allah kat\u0131ndan bir ger\u00e7ek oldu\u011funu bildirseler ve yine her \u015feyi biraraya getirsek ve onlar\u0131 senin kar\u015f\u0131na koysak (Yani “emrine versek) -Allah’\u0131n hidayete ermesini diledi\u011fi kimsenin d\u0131\u015f\u0131nda- sana inanmayacaklard\u0131r, seni do\u011frulamayacaklard\u0131r, sana uymayacaklard\u0131r. “Fakat \u00e7o\u011fu bunu bilmez.” \u015e\u00f6yle diyor y\u00fcce Allah: Ancak bu m\u00fc\u015friklerin \u00e7o\u011fu bunun b\u00f6yle oldu\u011funu bilmez. San\u0131yorlar ki; inanmak onlara kalm\u0131\u015ft\u0131r, k\u00e2fir olmak onlar\u0131n elindedir; diledikleri zaman inan\u0131rlar, diledikleri zaman k\u00e2fir olurlar. Durum b\u00f6yle de\u011fildir. Bu benim elimdedir. Do\u011fru yola iletti\u011fim ve bunda ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7biri inanamaz. Do\u011fruluktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131mdan ba\u015fkas\u0131 k\u00e2fir olamaz.)<\/p>\n

Burada \u0130bni Cerir’in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bu temel prensip do\u011frudur, ancak daha fazla a\u00e7\u0131klamay\u0131 gerektiriyor. Nitekim hidayet, sap\u0131kl\u0131k, Allah’\u0131n iradesi ve insan\u0131n \u00e7abas\u0131 hakk\u0131ndaki Kur’an ayetlerine dayanarak konuya de\u011finmi\u015ftik. Ku\u015fkusuz inanmak ve k\u00e2fir olmak sonradan olan bir \u015feydir; ve \u015fu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnde sonradan olan her \u015fey ancak Allah’\u0131n kaderi uyar\u0131nca meydana gelmektedir:<\/p>\n

“\u015e\u00fcphesiz biz her \u015feyi bu kader do\u011frultusunda yaratm\u0131\u015f\u0131z.” (Kamer Suresi: 49) Falan\u0131n inanmas\u0131, falan\u0131n da k\u00e2fir olmas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan kaderin dayand\u0131\u011f\u0131 temel kanuna gelince; ayetler bunu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Buna g\u00f6re insan, bir miktar serbestlikle y\u00f6neli\u015f noktas\u0131nda s\u0131nanmaktad\u0131r. Do\u011fru yola y\u00f6neldi\u011finde ve bu u\u011furda \u00e7aba sarfetti\u011finde, Allah ona yol g\u00f6stericilik yapacakt\u0131r. Hidayete ermesi Allah’\u0131n kaderi uyar\u0131nca ger\u00e7ekle\u015fecektir. Ayn\u0131 \u015fekilde sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6nelip, do\u011fru yoldan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Allah onu sapt\u0131racakt\u0131r. Sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Allah’\u0131n kaderi do\u011frultusunda meydana gelecektir. \u0130nsan her iki durumda da Allah’\u0131n kontrol\u00fc ve egemenli\u011fi alt\u0131ndad\u0131r. \u0130nsan\u0131n hayat\u0131, Allah’\u0131n serbest iradesine g\u00f6re hareket eden kader ve yine O’nun serbest iradesiyle belirledi\u011fi kanun uyar\u0131nca s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Bundan sonra, surenin devam eden ak\u0131\u015f\u0131nda iki ayet yer al\u0131yor. Bunlar bir a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131klamay\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcm\u00fcn hedefledi\u011fi anlam ve ger\u00e7ekleri b\u00fct\u00fcnlemektedirler. Bir a\u00e7\u0131dan da yetki, \u015feriat ve egemenli\u011fe ili\u015fkin inan\u00e7 sorunlar\u0131na haz\u0131rl\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131rlar. Nitekim surenin geri kalan k\u0131sm\u0131nda bu sorunlar i\u015flenmektedir.
\n
\n112- “B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler. E\u011fer Rabbin dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak. ”<\/p>\n

113- “Ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131n, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye. <\/strong>”<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle… T\u0131pk\u0131, inanmalar\u0131n\u0131 mucizelerin g\u00f6sterilmesi \u015fart\u0131na ba\u011flayan, evrende ve insan\u0131n i\u00e7inde yer alan hidayete g\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc kan\u0131tlardan ve i\u015faretlerden y\u00fcz \u00e7eviren o m\u00fc\u015frikler hakk\u0131nda takdir etti\u011fimiz gibi, b\u00fct\u00fcn kan\u0131tlar teker teker g\u00f6sterilse bile onlarda iman olay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde bunlar hakk\u0131nda da takdir ettik. Her peygamberin insanlardan ve cinlerden olu\u015fan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 takdir ettik. Bunlar\u0131n birbirlerini aldatmak, peygamberlere ve hidayete kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in kand\u0131rmak hususunda birbirlerine yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler f\u0131s\u0131ldamalar\u0131n\u0131 takdir ettik. Ayr\u0131ca ahirete inanmayan, bu t\u00fcr s\u00f6zlerden ho\u015flanan, peygamberlere ve hakka d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapan, yery\u00fcz\u00fcnde sap\u0131kl\u0131k ve bozgunculuk yaymak gibi k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015fleyen gruplar\u0131n bu yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zlere kulak vermelerini de takdir ettik.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz t\u00fcm bunlar, Rabbinin iradesi uyar\u0131nca O’nun kaderine g\u00f6re meydana gelmektedir. \u015eayet Rabbin dileseydi bunu yapamazlard\u0131. O’nun iradesi bundan farkl\u0131 da olabilirdi. Kaderi b\u00fct\u00fcn bu olanlar d\u0131\u015f\u0131nda cereyan edebilirdi. O halde, t\u00fcm olup bitenlerde tesad\u00fcf s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu olanlar \u00fczerinde insanlar\u0131n bir etkinlikleri olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, buna g\u00fc\u00e7leri de yetmez.<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcnde peygamberler ve beraberlerindeki ger\u00e7ekle insanlardan ve cinlerden olu\u015fan \u015feytanlar\u0131n bat\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zleri ve gururlar\u0131 aras\u0131ndaki bu bitmez t\u00fckenmez sava\u015f b\u00f6ylece a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 zaman… Yery\u00fcz\u00fcnde s\u00fcren bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n Allah’\u0131n iradesi uyar\u0131nca ve O’nun kaderi do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015funca, yery\u00fcz\u00fcnde meydana gelen bu olay\u0131n mahiyetini ve arka plan\u0131ndaki g\u00fcc\u00fc kavrad\u0131ktan sonra, m\u00fcsl\u00fcman\u0131n bunun \u00f6tesindeki hikmeti d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nelmesi gerekmektedir:<\/p>\n

“B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler.”<\/p>\n

\u0130rademiz ve takdirimiz do\u011frultusunda her peygambere kimilerini d\u00fc\u015fman yapt\u0131k. Bu d\u00fc\u015fman, insanlardan ve cinlerden olu\u015fan \u015feytanlard\u0131r. \u015eeytanl\u0131k; azd\u0131rmak, sapt\u0131rmak ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe y\u00f6nlendirmektir ki, insanlar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu gibi cinler i\u00e7in de ge\u00e7erli bir s\u0131fatt\u0131r. Cinlerden azg\u0131nl\u0131k yapan, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6neltenler \u015feytan diye nitelendirildikleri gibi, azg\u0131nla\u015fan, insanlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6nelten insanlar da \u015feytan diye nitelendirilirler. Ayr\u0131ca k\u00f6t\u00fc huylu, inat\u00e7\u0131 ve zararl\u0131 olan hayvanlar da bu \u015fekilde nitelendirilirler. Nitekim: “Siyah k\u00f6pek \u015feytand\u0131r” denmektedir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n her peygambere d\u00fc\u015fman olmalar\u0131n\u0131 takdir etti\u011fi -insanlardan ve cinlerden olu\u015fan- bu \u015feytanlar, birbirlerine vahyettikleri (f\u0131s\u0131ldad\u0131klar\u0131) yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zlerle baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131n\u0131 aldatmaktad\u0131r. Val\u0131yin anlamlar\u0131ndan biri; s\u00f6z\u00fcn bir canl\u0131dan di\u011fer bir canl\u0131ya i\u00e7sel bir etkenle aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu \u015feytanlardan baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131n\u0131 kand\u0131r\u0131p birbirlerini azg\u0131nl\u0131\u011fa, sap\u0131kl\u0131\u011fa, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve g\u00fcnaha te\u015fvik ederler.<\/p>\n

\u0130nsanlardan olu\u015fan \u015feytanlar\u0131n durumu bizce bilinmektedir. Yery\u00fcz\u00fcnde yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar\u0131n \u00f6rnekleri her peygambere ve peygamberin beraberindeki ger\u00e7e\u011fe ve m\u00fcminlere kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015fmanca tavr\u0131n numuneleri bilinmektedir. \u0130nsanlar bunlar\u0131 her zaman g\u00f6rebilirler.<\/p>\n

Cinlerden \u015feytanlara -ayr\u0131ca t\u00fcm cinlere- gelince; bunlar Allah’a \u00f6zg\u00fc gayb\u0131n kapsam\u0131na girmektedirler. Kendisinden ba\u015fka hi\u00e7 kimsenin bilmedi\u011fi gayb\u0131n anahtarlar\u0131 kat\u0131nda bulunan Allah’\u0131n bildirdiklerinden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey bilmiyoruz bu konuda. \u015eu evrende insandan ve yery\u00fcz\u00fcnde bilinen di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerden ve cinslerden farkl\u0131 yarat\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 prensibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan… Prensip a\u00e7\u0131s\u0131ndan biz, “Allah’\u0131n bunlar hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerine inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar dahilinde haber verdiklerini do\u011frulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bu konuda y\u00fcce Allah’\u0131n bildirdi\u011fi ger\u00e7ekleri ink\u00e2r etmek i\u00e7in “bilim”i kalkan edenlere gelince; do\u011frusu bunlar\u0131n neye dayand\u0131klar\u0131n\u0131 anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc be\u015feri bilimler, d\u00fcnya gezegeninde yer alan t\u00fcm canl\u0131 t\u00fcrlerini ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131nda de\u011fildir. Hem bu bilimler, di\u011fer g\u00f6k cisimlerinde neler bulundu\u011funu bilme imk\u00e2n\u0131na sahip de\u011fildir. Bu konuda t\u00fcm s\u00f6yleyece\u011fi, yery\u00fcz\u00fcndeki hayat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn baz\u0131 gezegenlerde ve y\u0131ld\u0131zlarda olabilece\u011fi veya olamayaca\u011f\u0131 varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektir. Dolay\u0131s\u0131yla bu varsay\u0131mlar ispatlansa bile, di\u011fer bir hayat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, ba\u015fka bir canl\u0131 \u00e7e\u015fidinin evrenin bir ba\u015fka k\u00f6\u015fesinde ya\u015f\u0131yor olabilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00e7\u00fcr\u00fctemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc `bilim’ bu konuda herhangi bir \u015fey bilememektedir. O halde herhangi birinin “bilim” ad\u0131na bu de\u011fi\u015fik canl\u0131 alemlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmesi despotluktur, k\u00fcstahl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 insanlar\u0131n kimisi gibi, bir k\u0131sm\u0131 \u015feytanl\u0131k yapan, k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve sap\u0131kl\u0131\u011fa te\u015fvik eden -iblis ve soyu gibi- ve cin diye adland\u0131r\u0131lan bu toplulu\u011fun mahiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan… Evet cin ad\u0131 verilen bu toplulu\u011fun mahiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Allah’dan ve O’nun Peygamberinden (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) gelen do\u011fru haberlerden ba\u015fka bir \u015fey bilmiyoruz.<\/p>\n

Bu toplulu\u011fun dumans\u0131z ate\u015ften yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde oldu\u011fu kadar yerin i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fama g\u00fcc\u00fcyle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu alanlarda insanlardan daha \u00e7abuk hareket etme yetene\u011fine sahip olduklar\u0131n\u0131, salih m\u00fcminleri oldu\u011fu kadar azd\u0131r\u0131c\u0131 \u015feytanlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu, bunlar Ademo\u011fullar\u0131’n\u0131 g\u00f6rebildikleri halde insanlar\u0131n onlar\u0131 olduklar\u0131 \u015fekilde g\u00f6remeyece\u011fini -zaten insanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcp de insanlar\u0131n g\u00f6remedi\u011fi daha nice yarat\u0131klar var- ayn\u0131 \u015fekilde bunlar\u0131n \u015feytanlar\u0131n\u0131n insano\u011fluna, yoldan \u00e7\u0131karmak ve sapt\u0131rmak i\u00e7in musallat oldu\u011funu biliyoruz. Bunlar bilmedi\u011fimiz bir y\u00f6ntemle insanlara vesveseler ve \u00e7e\u015fitli k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceler a\u015f\u0131lama g\u00fcc\u00fcne sahiptirler. Allah’\u0131 anan m\u00fcminler \u00fczerinde bu \u015feytanlar\u0131n bir egemenli\u011fi s\u00f6z konusu de\u011fildir. M\u00fcmin Allah’\u0131 and\u0131\u011f\u0131 zaman \u015feytan ortaya \u00e7\u0131kar ve birtak\u0131m vesveseler verir. Allah’\u0131 anmakla m\u00fcmin, \u015feytan\u0131n zay\u0131f hilesinden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma gelir. Cinler alemi t\u0131pk\u0131 insanl\u0131k alemi gibi Allah’\u0131n huzurunda toplan\u0131p yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 sorgulanacaklard\u0131r. Onlar da t\u0131pk\u0131 insanlar gibi cennete veya cehenneme gideceklerdir. Cinler meleklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman, hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fc ve etkinli\u011fi bulunmayan son derece zay\u0131f bir topluluk olarak belirirler.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu ayetten anl\u0131yoruz ki y\u00fcce Allah, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah -dileseydi- b\u00f6yle bir \u015fey yapmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirdi. \u0130nsanlar\u0131 azd\u0131rmamalar\u0131m, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe te\u015fvik etmemelerini, peygamberlere d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmamalar\u0131n\u0131, m\u00fcminlere eziyet etmemelerini ve insanlar\u0131 Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flard\u0131. Y\u00fcce Allah onlar\u0131 hidayete zorlayabilirdi. Ya da do\u011fru yola y\u00f6nelmeleri durumunda onlar\u0131 do\u011fru yola iletebilirdi. Ya da onlar\u0131 peygamberlere, ger\u00e7e\u011fe ve ona inananlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktan aciz b\u0131rakabilirdi. Ancak y\u00fcce Allah bu kadarl\u0131k ve serbestli\u011fi onlara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Allah’\u0131n iradesinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve O’nun kaderinin belirledi\u011fi oranda Allah’\u0131n dostlar\u0131na eziyet etmelerine izin vermi\u015ftir. Ayr\u0131ca y\u00fcce Allah, dostlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n i\u015fkenceleriyle s\u0131namay\u0131 takdir etmi\u015ftir. T\u0131pk\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kendilerine verdi\u011fi serbestlik ve g\u00fc\u00e7 oran\u0131nda s\u0131nad\u0131\u011f\u0131 gibi. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar, Allah’\u0131n takdir etti\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda O’nun dostlar\u0131na i\u015fkence, eziyet yapamazlar.<\/p>\n

“E\u011fer Allah dileseydi bunu yapamazlard\u0131.”<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalardan hangi sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karabiliriz?<\/p>\n

a) \u00d6ncelikle, t\u00fcm peygamberlere d\u00fc\u015fman konumunda olanlar\u0131n, peygamberlere uyanlara bask\u0131 yap\u0131p i\u015fkence edenlerin “\u015feytanlar” oldu\u011funu, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda (insanlardan ve cinlerden olu\u015fan) bu \u015feytanlar\u0131n tek bir g\u00f6revi yerine getirdiklerini, hep birlikte insanlar\u0131 azd\u0131rma, yoldan \u00e7\u0131karma ve Allah’\u0131n dostlar\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapma g\u00f6revini \u00fcstlenirken baz\u0131s\u0131n\u0131n baz\u0131s\u0131n\u0131 kand\u0131r\u0131p sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anl\u0131yoruz.<\/p>\n

b) \u0130kinci olarak, bu \u015feytanlar\u0131n sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlar\u0131n hi\u00e7birinde herhangi bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131n\u0131, ki\u015fisel g\u00fc\u00e7leriyle peygamberle d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve onlara uyanlara eziyet yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Onlar, Allah’\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131rlar. Allah dostlar\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131rmak, kalplerini temizlemek ve kendilerine emanet edilen ger\u00e7e\u011fi savunmada diren\u00e7lerini, sab\u0131rlar\u0131n\u0131 denemek gibi diledi\u011fi bir \u015fey i\u00e7in bu \u015feytanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dostlar\u0131n\u0131 s\u0131namaktad\u0131r. S\u0131nav\u0131 ba\u015far\u0131yla ge\u00e7tiklerinde y\u00fcce Allah, onlardan tabi tuttu\u011fu denemeyi kald\u0131r\u0131r. Bu d\u00fc\u015fmanlar\u0131 onlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu d\u00fc\u015fmanlar, Allah’\u0131n takdir etti\u011finin \u00f6tesinde onlara herhangi bir eziyet verme g\u00fcc\u00fcnden yoksundurlar. Sonu\u00e7ta Allah’\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 omuzlar\u0131na g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 eksiksiz bir \u015fekilde ta\u015f\u0131r durumda, b\u00fcy\u00fck bir zaaf i\u00e7inde rezil olarak O’na d\u00f6nerler.<\/p>\n

“E\u011fer Allah dileseydi bunu yapamazlard\u0131.”<\/p>\n

c) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n \u015feytanl\u0131k yapmalar\u0131n\u0131 -ki onlar\u0131 verdi\u011fi serbestlik ve g\u00fc\u00e7 oran\u0131nda s\u0131namaktad\u0131r- ve bir m\u00fcddet dostlar\u0131na eziyet etmelerini gerektiren y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6zg\u00fcr hikmeti oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Y\u00fcce Allah b\u00f6ylece dostlar\u0131n\u0131 denemektedir; acaba sabrediyorlar m\u0131? Bat\u0131l \u00fczerlerine \u00e7ulland\u0131\u011f\u0131 ve etraflar\u0131n\u0131 sard\u0131\u011f\u0131 zaman sahip olduklar\u0131 ger\u00e7ekte diretiyorlar m\u0131? Kendilerine pay \u00e7\u0131karmaktan kurtulup, gerek zorlukta, gerek darl\u0131kta, gerek tasada, gerek k\u0131van\u00e7ta bir defada kendilerini Allah i\u00e7in feda ediyorlar m\u0131, bunu g\u00f6rs\u00fcnler. Yoksa y\u00fcce Allah, t\u00fcm bu olanlar\u0131n olmamas\u0131na kadirdir.<\/p>\n

d) D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n, onlar\u0131n kurdu\u011fu tuzaklar\u0131n ve m\u00fcminlere verdikleri eziyetlerin kendilerine \u00f6zg\u00fc bir g\u00fc\u00e7ten kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcce Allah’\u0131n onlar\u0131n eliyle ger\u00e7ekle\u015fmesini diledi\u011fi \u015feyin d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir \u015fey yapamayacaklar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 takdir edenin, meydana gelmesine izin verenin y\u00fcce Rabbi oldu\u011funu bilen bir m\u00fcmine yak\u0131\u015fan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki g\u00fc\u00e7leri ve haks\u0131z egemenlikleri ne kadar g\u00f6rkemli de olsa \u015feytanlar\u0131 (d\u00fc\u015fmanlar\u0131) \u00f6nemsiz g\u00f6rmesidir. \u0130\u015fte bu noktada Allah’\u0131n y\u00fcce el\u00e7isine y\u00f6nelik \u015fu direktif yer al\u0131yor:<\/p>\n

“Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurduklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.”<\/p>\n

Onlar\u0131 yalanlar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak. Onlar\u0131 arkadan yakalamaya kadirim ben. Onlar\u0131n cezalar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

e) Burada \u015feytanlar\u0131n s\u0131nanmas\u0131 ve m\u00fcminlerin denenmesi d\u0131\u015f\u0131nda, di\u011fer bir hikmet de s\u00f6z konusudur. Y\u00fcce Allah bu d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n, bu f\u0131s\u0131lda\u015fman\u0131n, bu s\u00f6zl\u00fc gurur ve aldatman\u0131n bir ba\u015fka hikmete y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 dilemi\u015ftir: “Ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131n, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye.” Yani ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu aldatmalara ve f\u0131s\u0131ldamalara y\u00f6nelsin diye… \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar t\u00fcm ilgilerini d\u00fcnyayla s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, bu d\u00fcnyada \u015feytanlar\u0131n t\u00fcm peygamberlere tuzaklar kurduklar\u0131n\u0131, her peygamberin takip\u00e7ilerine eziyetler verdiklerini ve baz\u0131s\u0131n\u0131n di\u011ferlerinin s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterdiklerini g\u00f6r\u00fcyorlar ve yalanc\u0131 yald\u0131zlar\u0131na, aldat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerine kan\u0131p \u015feytanlara boyun e\u011fiyorlar. Sonra da bu f\u0131s\u0131ldamalar\u0131n g\u00f6lgesinde ve bunlara kulak vermelerinden dolay\u0131 yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah, k\u00f6t\u00fcl\u00fck, fuhu\u015f ve bozgunculu\u011fu i\u015fliyorlar.<\/p>\n

Bu, y\u00fcce Allah’\u0131n b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 diledi\u011fi ve bu \u015fekilde takdir etti\u011fi bir \u015feydir, \u00f6tesindeki ar\u0131nma ve denemeden dolay\u0131… Herkese yapabilece\u011fini yapma f\u0131rsat\u0131 verilmesi ve cezas\u0131n\u0131 adilce ve \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re hak etmesi i\u00e7in…<\/p>\n

Sonra… Hayat\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin savmakla temizlenmesi, kesin ayr\u0131l\u0131kla hakk\u0131n iyice ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, iyili\u011fin sab\u0131rla belirginle\u015fmesi ve \u015feytanlar\u0131n k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 eksiksiz y\u00fcklenmeleri i\u00e7in… Ve her i\u015fin Allah’\u0131n iradesi do\u011frultusunda meydana gelmesi i\u00e7in; hem d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n hem de dostlar\u0131n\u0131n i\u015fi… Allah’\u0131n iradesi b\u00f6yle. O, ne dilerse yapar.<\/p>\n

Bir a\u00e7\u0131dan insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n di\u011fer a\u00e7\u0131dan t\u00fcm peygamberlerin ve takip\u00e7ilerinin aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmaya, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir a\u00e7\u0131dan da Allah’\u0131n her \u015feye egemen iradesine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kaderine ili\u015fkin Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00e7izdi\u011fi bu sahne… Evet bu sahne her y\u00f6n\u00fcyle bir miktar \u00fczerinde durmam\u0131z\u0131 gerektirecek \u00f6nemdedir!<\/p>\n

Bu sava\u015fta t\u00fcm \u015fer g\u00fc\u00e7ler biraraya geliyor… \u0130nsanlardan ve cinlerden \u015feytanlar… Dayan\u0131\u015fma ve uyum i\u00e7inde belirlenmi\u015f bir plan uygulamak i\u00e7in biraraya geliyorlar. Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan plan, peygamberlerin mesajlar\u0131nda somutla\u015fan hakka d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve sava\u015f a\u00e7mak… Y\u00f6ntemleri de belirlenmi\u015ftir bu plan\u0131n. “Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler.” Baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131na aldatma ve sapt\u0131rma y\u00f6ntemlerini g\u00f6sterir. Bu arada kimileri de birbirlerini aldat\u0131rlar. Hakka ve taraftarlar\u0131na sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f her k\u00f6t\u00fcl\u00fck kamp\u0131nda bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere her zaman rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ku\u015fkusuz \u015feytanlar aralar\u0131nda yard\u0131mla\u015f\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda sap\u0131kl\u0131kta da baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131na yard\u0131m eder. Zaten onlar hi\u00e7bir zaman birbirlerine do\u011fru yolu g\u00f6stermezler. Ancak birbirlerine hakka kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemeyi, ona sava\u015f a\u00e7may\u0131, onunla uzun bir \u00e7at\u0131\u015fmaya tutu\u015fmay\u0131 s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Fakat bu, tamamen ba\u015f\u0131bo\u015f bir tuzak de\u011fildir. Allah’\u0131n iradesi ve kaderi taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda \u015feytanlar, Allah’\u0131n diledi\u011finden ve kaderi do\u011frultusunda meydana getirdi\u011finden ba\u015fka bir \u015fey yapamazlar. Bu noktada tuzak -bunca g\u00f6rkemine ve evrensel \u015fer g\u00fc\u00e7lerinin etraf\u0131nda birikmesine ra\u011fmen ba\u011fl\u0131 ve kilitli olarak beliriyor. Hi\u00e7bir ba\u011f, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi gibi serbest\u00e7e hareket edemez, sorgusuz, takipsiz diledi\u011fi ki\u015fiye isabet edemez. Nitekim ta\u011futlar, kalplerini arzular\u0131na ve iradelerine ba\u011flamak i\u00e7in kendilerine kulluk yapan insanlar\u0131 b\u00f6yle bir korku ortam\u0131na atmak isterler. Asla!.. Onlar\u0131n iradeleri Allah’\u0131n dilemesine ba\u011fl\u0131d\u0131r, g\u00fc\u00e7leri Allah’\u0131n kaderiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u0130mtihan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olmak \u00fczere Allah’\u0131n diledi\u011finden ba\u015fka O’nun dostlar\u0131na bir zarar dokunduramazlar. Ku\u015fkusuz her \u015fey sonu\u00e7ta Allah’a d\u00f6necektir. Hak taraftarlar\u0131, \u015feytanlar\u0131n kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 bir plan etraf\u0131nda biraraya geli\u015flerini canland\u0131ran sahneye iyice dikkat etmelidirler. Plan\u0131n mahiyetini ve y\u00f6ntemlerini \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in bu gereklidir. Ayn\u0131 \u015fekilde y\u00fcce Allah’\u0131n iradesinin ve O’nun takdirinin \u015feytanlar\u0131n plan(ar\u0131n\u0131 ve taktiklerini ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren sahnenin, hak taraftarlar\u0131n\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ba\u011fl\u0131l\u0131k, g\u00fcven ve kesin inan\u00e7la doldurmas\u0131, kalplerini ve bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00fcce, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kadere ve varl\u0131k \u00fczerindeki temel ve ger\u00e7ek egemenli\u011fe y\u00f6neltmesi, hak taraftarlar\u0131n\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 \u015feytanlar\u0131n istedikleri ya da istemedikleri \u015feylere ba\u011fl\u0131l\u0131ktan kurtarmas\u0131 ve onlar\u0131n kendi i\u00e7lerinde ve hayatlar\u0131nda in\u015fa ettikleri gibi hakk\u0131 insanlar\u0131n pratik hayatlar\u0131nda in\u015fa etmek i\u00e7in yollar\u0131na devam etmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nemlidir. \u015eeytanlar\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na ve kurduklar\u0131 tuzaklara gelince; onlar\u0131 da her \u015feyi ku\u015fatan iradeye ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kadere b\u0131raks\u0131nlar.<\/p>\n

“E\u011fer Rabbin dileseydi bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurduklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.”<\/p>\n

\u015eu anda, surenin geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 ve surenin ak\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrekli zihinlerin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 soruna gelmi\u015f bulunuyoruz. Bu haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n sonuncusu da b\u00fcy\u00fck akide davas\u0131na, ge\u00e7en iki ayette yer alan uzun inan\u00e7 sava\u015f\u0131n\u0131n realitesine, b\u00fct\u00fcn peygamberlerle insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n aras\u0131ndaki sava\u015fta meydana gelen her \u015feyin Allah’\u0131n mutlak otoritesi ve kontrol\u00fc alt\u0131nda oldu\u011funun belirlenmesine, hidayet ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kurallar\u0131na; sap\u0131kl\u0131k ve hidayetin dayand\u0131\u011f\u0131 il\u00e2hi yasalara ve ge\u00e7en sayfalarda sundu\u011fumuz konulara ili\u015fkin ger\u00e7eklerin ifade edilmesine y\u00f6nelik olmu\u015ftu.<\/p>\n

\u015eimdi t\u00fcm bu \u00f6n a\u00e7\u0131klamalar\u0131n kendisine temel olu\u015fturdu\u011fu soruna gelmi\u015f bulunuyoruz; \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak ve an\u0131lmayarak kesilen hayvan\u0131n helalli\u011fi ve haraml\u0131\u011f\u0131 sorununa… Bu sorun bir a\u00e7\u0131dan \u00f6nemini, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ilk ilkesini belirlemesinden almaktad\u0131r: Mutlak egemenlik hakk\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na Allah’a ait olmas\u0131 ve insanlar\u0131n b\u00f6yle bir hak iddia etmekten ya da her ne \u015fekilde olursa olsun, b\u00f6yle bir \u00e7aba i\u00e7inde olmaktan soyutlanmas\u0131 ilkesi… Sorun bu ilkeye ili\u015fkin olunca, ilkenin ger\u00e7ekle\u015fmesi ya da iptal edilmesi bak\u0131m\u0131ndan olay\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc de b\u00fcy\u00fck gibidir. Art\u0131k i\u015fin, kesilen bir hayvan\u0131n yenilip veya yenilmemesine ya da kurulan bir devlete veya yerle\u015ftirilen bir toplumsal d\u00fczene ili\u015fkin olmas\u0131na bak\u0131lmaz. \u0130lke bak\u0131m\u0131ndan da bu di\u011feri gibidir \u00e7\u00fcnk\u00fc. Bu da di\u011feri gibi tek ba\u015f\u0131na Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak ya da bu il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131 reddetmek anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

Her m\u00fcnasebette a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in Kur’an’\u0131n ifade metodu \u00e7ok kere \u00f6zellikle bu ilkeye dayanmaktad\u0131r.,B\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck her meseleye ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin \u00f6ncesinde yeri geldik\u00e7e bunu tekrarlamaktan usanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ilke inanc\u0131n, dinin ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n kendisidir. Bunun \u00f6tesinde din olarak sadece uygulamalar ve ayr\u0131nt\u0131lar kal\u0131r. ,<\/p>\n

Surenin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde -sonuna kadar oldu\u011fu gibi- bu ilkenin, cahiliye h\u00fck\u00fcmlerinin ve geleneklerinin sunulmas\u0131 m\u00fcnasebetiyle \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde defalarca a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. Burada cahiliyenin bu h\u00fck\u00fcm ve geleneklerinin \u015firkle ve \u0130sl\u00e2m’a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamakla ili\u015fkili oldu\u011fu, Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir il\u00e2hl\u0131k belirlemek noktas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Kur’an’\u0131n \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlere ba\u015fvurarak bunca sert hamleyle soruna e\u011filmesi ve sorunu bu kadar s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya itikad, iman ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n temeline ba\u011flamas\u0131 bu y\u00fczdendir. HAK\u0130M\u0130YET ALLAH’INDIR<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 -kesilen hayvanlar\u0131n hel\u00e2l ve haraml\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda egemenlik merciini belirlemeye bir giri\u015f olmas\u0131 i\u00e7in- kullar\u0131n t\u00fcm i\u015flerinde egemenlik merciini a\u00e7\u0131klamakla ba\u015fl\u0131yor. Kesilen hayvanlar sorununda m\u00fc\u015frikler Allah’a iftira ederek, O’nun otoritesine tecav\u00fcze yeltenerek egemenlik hakk\u0131 iddia ediyorlard\u0131. Bu konuda ele al\u0131nan ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131ndan da anlayaca\u011f\u0131n\u0131z gibi konuyu ele almak i\u00e7in uzun bir haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmaktad\u0131r:
\n112- “B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler. E\u011fer Rabbin dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak. ”<\/p>\n

113- “Ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131n, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye. “<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle… T\u0131pk\u0131, inanmalar\u0131n\u0131 mucizelerin g\u00f6sterilmesi \u015fart\u0131na ba\u011flayan, evrende ve insan\u0131n i\u00e7inde yer alan hidayete g\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc kan\u0131tlardan ve i\u015faretlerden y\u00fcz \u00e7eviren o m\u00fc\u015frikler hakk\u0131nda takdir etti\u011fimiz gibi, b\u00fct\u00fcn kan\u0131tlar teker teker g\u00f6sterilse bile onlarda iman olay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde bunlar hakk\u0131nda da takdir ettik. Her peygamberin insanlardan ve cinlerden olu\u015fan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 takdir ettik. Bunlar\u0131n birbirlerini aldatmak, peygamberlere ve hidayete kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in kand\u0131rmak hususunda birbirlerine yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler f\u0131s\u0131ldamalar\u0131n\u0131 takdir ettik. Ayr\u0131ca ahirete inanmayan, bu t\u00fcr s\u00f6zlerden ho\u015flanan, peygamberlere ve hakka d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapan, yery\u00fcz\u00fcnde sap\u0131kl\u0131k ve bozgunculuk yaymak gibi k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015fleyen gruplar\u0131n bu yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zlere kulak vermelerini de takdir ettik.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz t\u00fcm bunlar, Rabbinin iradesi uyar\u0131nca O’nun kaderine g\u00f6re meydana gelmektedir. \u015eayet Rabbin dileseydi bunu yapamazlard\u0131. O’nun iradesi bundan farkl\u0131 da olabilirdi. Kaderi b\u00fct\u00fcn bu olanlar d\u0131\u015f\u0131nda cereyan edebilirdi. O halde, t\u00fcm olup bitenlerde tesad\u00fcf s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu olanlar \u00fczerinde insanlar\u0131n bir etkinlikleri olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, buna g\u00fc\u00e7leri de yetmez.<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcnde peygamberler ve beraberlerindeki ger\u00e7ekle insanlardan ve cinlerden olu\u015fan \u015feytanlar\u0131n bat\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zleri ve gururlar\u0131 aras\u0131ndaki bu bitmez t\u00fckenmez sava\u015f b\u00f6ylece a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 zaman… Yery\u00fcz\u00fcnde s\u00fcren bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n Allah’\u0131n iradesi uyar\u0131nca ve O’nun kaderi do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015funca, yery\u00fcz\u00fcnde meydana gelen bu olay\u0131n mahiyetini ve arka plan\u0131ndaki g\u00fcc\u00fc kavrad\u0131ktan sonra, m\u00fcsl\u00fcman\u0131n bunun \u00f6tesindeki hikmeti d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nelmesi gerekmektedir:<\/p>\n

“B\u00f6ylece biz insandan ve cinden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131ld\u0131k. Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler.”<\/p>\n

\u0130rademiz ve takdirimiz do\u011frultusunda her peygambere kimilerini d\u00fc\u015fman yapt\u0131k. Bu d\u00fc\u015fman, insanlardan ve cinlerden olu\u015fan \u015feytanlard\u0131r. \u015eeytanl\u0131k; azd\u0131rmak, sapt\u0131rmak ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe y\u00f6nlendirmektir ki, insanlar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu gibi cinler i\u00e7in de ge\u00e7erli bir s\u0131fatt\u0131r. Cinlerden azg\u0131nl\u0131k yapan, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6neltenler \u015feytan diye nitelendirildikleri gibi, azg\u0131nla\u015fan, insanlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6nelten insanlar da \u015feytan diye nitelendirilirler. Ayr\u0131ca k\u00f6t\u00fc huylu, inat\u00e7\u0131 ve zararl\u0131 olan hayvanlar da bu \u015fekilde nitelendirilirler. Nitekim: “Siyah k\u00f6pek \u015feytand\u0131r” denmektedir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n her peygambere d\u00fc\u015fman olmalar\u0131n\u0131 takdir etti\u011fi -insanlardan ve cinlerden olu\u015fan- bu \u015feytanlar, birbirlerine vahyettikleri (f\u0131s\u0131ldad\u0131klar\u0131) yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zlerle baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131n\u0131 aldatmaktad\u0131r. Val\u0131yin anlamlar\u0131ndan biri; s\u00f6z\u00fcn bir canl\u0131dan di\u011fer bir canl\u0131ya i\u00e7sel bir etkenle aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu \u015feytanlardan baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131n\u0131 kand\u0131r\u0131p birbirlerini azg\u0131nl\u0131\u011fa, sap\u0131kl\u0131\u011fa, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve g\u00fcnaha te\u015fvik ederler.<\/p>\n

\u0130nsanlardan olu\u015fan \u015feytanlar\u0131n durumu bizce bilinmektedir. Yery\u00fcz\u00fcnde yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar\u0131n \u00f6rnekleri her peygambere ve peygamberin beraberindeki ger\u00e7e\u011fe ve m\u00fcminlere kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015fmanca tavr\u0131n numuneleri bilinmektedir. \u0130nsanlar bunlar\u0131 her zaman g\u00f6rebilirler.<\/p>\n

Cinlerden \u015feytanlara -ayr\u0131ca t\u00fcm cinlere- gelince; bunlar Allah’a \u00f6zg\u00fc gayb\u0131n kapsam\u0131na girmektedirler. Kendisinden ba\u015fka hi\u00e7 kimsenin bilmedi\u011fi gayb\u0131n anahtarlar\u0131 kat\u0131nda bulunan Allah’\u0131n bildirdiklerinden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey bilmiyoruz bu konuda. \u015eu evrende insandan ve yery\u00fcz\u00fcnde bilinen di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerden ve cinslerden farkl\u0131 yarat\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 prensibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan… Prensip a\u00e7\u0131s\u0131ndan biz, “Allah’\u0131n bunlar hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerine inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar dahilinde haber verdiklerini do\u011frulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bu konuda y\u00fcce Allah’\u0131n bildirdi\u011fi ger\u00e7ekleri ink\u00e2r etmek i\u00e7in “bilim”i kalkan edenlere gelince; do\u011frusu bunlar\u0131n neye dayand\u0131klar\u0131n\u0131 anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc be\u015feri bilimler, d\u00fcnya gezegeninde yer alan t\u00fcm canl\u0131 t\u00fcrlerini ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131nda de\u011fildir. Hem bu bilimler, di\u011fer g\u00f6k cisimlerinde neler bulundu\u011funu bilme imk\u00e2n\u0131na sahip de\u011fildir. Bu konuda t\u00fcm s\u00f6yleyece\u011fi, yery\u00fcz\u00fcndeki hayat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn baz\u0131 gezegenlerde ve y\u0131ld\u0131zlarda olabilece\u011fi veya olamayaca\u011f\u0131 varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektir. Dolay\u0131s\u0131yla bu varsay\u0131mlar ispatlansa bile, di\u011fer bir hayat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, ba\u015fka bir canl\u0131 \u00e7e\u015fidinin evrenin bir ba\u015fka k\u00f6\u015fesinde ya\u015f\u0131yor olabilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00e7\u00fcr\u00fctemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc `bilim’ bu konuda herhangi bir \u015fey bilememektedir. O halde herhangi birinin “bilim” ad\u0131na bu de\u011fi\u015fik canl\u0131 alemlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmesi despotluktur, k\u00fcstahl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 insanlar\u0131n kimisi gibi, bir k\u0131sm\u0131 \u015feytanl\u0131k yapan, k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve sap\u0131kl\u0131\u011fa te\u015fvik eden -iblis ve soyu gibi- ve cin diye adland\u0131r\u0131lan bu toplulu\u011fun mahiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan… Evet cin ad\u0131 verilen bu toplulu\u011fun mahiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Allah’dan ve O’nun Peygamberinden (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) gelen do\u011fru haberlerden ba\u015fka bir \u015fey bilmiyoruz.<\/p>\n

Bu toplulu\u011fun dumans\u0131z ate\u015ften yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde oldu\u011fu kadar yerin i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fama g\u00fcc\u00fcyle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu alanlarda insanlardan daha \u00e7abuk hareket etme yetene\u011fine sahip olduklar\u0131n\u0131, salih m\u00fcminleri oldu\u011fu kadar azd\u0131r\u0131c\u0131 \u015feytanlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu, bunlar Ademo\u011fullar\u0131’n\u0131 g\u00f6rebildikleri halde insanlar\u0131n onlar\u0131 olduklar\u0131 \u015fekilde g\u00f6remeyece\u011fini -zaten insanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcp de insanlar\u0131n g\u00f6remedi\u011fi daha nice yarat\u0131klar var- ayn\u0131 \u015fekilde bunlar\u0131n \u015feytanlar\u0131n\u0131n insano\u011fluna, yoldan \u00e7\u0131karmak ve sapt\u0131rmak i\u00e7in musallat oldu\u011funu biliyoruz. Bunlar bilmedi\u011fimiz bir y\u00f6ntemle insanlara vesveseler ve \u00e7e\u015fitli k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceler a\u015f\u0131lama g\u00fcc\u00fcne sahiptirler. Allah’\u0131 anan m\u00fcminler \u00fczerinde bu \u015feytanlar\u0131n bir egemenli\u011fi s\u00f6z konusu de\u011fildir. M\u00fcmin Allah’\u0131 and\u0131\u011f\u0131 zaman \u015feytan ortaya \u00e7\u0131kar ve birtak\u0131m vesveseler verir. Allah’\u0131 anmakla m\u00fcmin, \u015feytan\u0131n zay\u0131f hilesinden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma gelir. Cinler alemi t\u0131pk\u0131 insanl\u0131k alemi gibi Allah’\u0131n huzurunda toplan\u0131p yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 sorgulanacaklard\u0131r. Onlar da t\u0131pk\u0131 insanlar gibi cennete veya cehenneme gideceklerdir. Cinler meleklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman, hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fc ve etkinli\u011fi bulunmayan son derece zay\u0131f bir topluluk olarak belirirler.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu ayetten anl\u0131yoruz ki y\u00fcce Allah, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131 her peygambere d\u00fc\u015fman k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah -dileseydi- b\u00f6yle bir \u015fey yapmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirdi. \u0130nsanlar\u0131 azd\u0131rmamalar\u0131m, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe te\u015fvik etmemelerini, peygamberlere d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapmamalar\u0131n\u0131, m\u00fcminlere eziyet etmemelerini ve insanlar\u0131 Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flard\u0131. Y\u00fcce Allah onlar\u0131 hidayete zorlayabilirdi. Ya da do\u011fru yola y\u00f6nelmeleri durumunda onlar\u0131 do\u011fru yola iletebilirdi. Ya da onlar\u0131 peygamberlere, ger\u00e7e\u011fe ve ona inananlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktan aciz b\u0131rakabilirdi. Ancak y\u00fcce Allah bu kadarl\u0131k ve serbestli\u011fi onlara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Allah’\u0131n iradesinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve O’nun kaderinin belirledi\u011fi oranda Allah’\u0131n dostlar\u0131na eziyet etmelerine izin vermi\u015ftir. Ayr\u0131ca y\u00fcce Allah, dostlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n i\u015fkenceleriyle s\u0131namay\u0131 takdir etmi\u015ftir. T\u0131pk\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kendilerine verdi\u011fi serbestlik ve g\u00fc\u00e7 oran\u0131nda s\u0131nad\u0131\u011f\u0131 gibi. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar, Allah’\u0131n takdir etti\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda O’nun dostlar\u0131na i\u015fkence, eziyet yapamazlar.<\/p>\n

“E\u011fer Allah dileseydi bunu yapamazlard\u0131.”<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalardan hangi sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karabiliriz?<\/p>\n

a) \u00d6ncelikle, t\u00fcm peygamberlere d\u00fc\u015fman konumunda olanlar\u0131n, peygamberlere uyanlara bask\u0131 yap\u0131p i\u015fkence edenlerin “\u015feytanlar” oldu\u011funu, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda (insanlardan ve cinlerden olu\u015fan) bu \u015feytanlar\u0131n tek bir g\u00f6revi yerine getirdiklerini, hep birlikte insanlar\u0131 azd\u0131rma, yoldan \u00e7\u0131karma ve Allah’\u0131n dostlar\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapma g\u00f6revini \u00fcstlenirken baz\u0131s\u0131n\u0131n baz\u0131s\u0131n\u0131 kand\u0131r\u0131p sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anl\u0131yoruz.<\/p>\n

b) \u0130kinci olarak, bu \u015feytanlar\u0131n sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlar\u0131n hi\u00e7birinde herhangi bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131n\u0131, ki\u015fisel g\u00fc\u00e7leriyle peygamberle d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve onlara uyanlara eziyet yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Onlar, Allah’\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131rlar. Allah dostlar\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131rmak, kalplerini temizlemek ve kendilerine emanet edilen ger\u00e7e\u011fi savunmada diren\u00e7lerini, sab\u0131rlar\u0131n\u0131 denemek gibi diledi\u011fi bir \u015fey i\u00e7in bu \u015feytanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dostlar\u0131n\u0131 s\u0131namaktad\u0131r. S\u0131nav\u0131 ba\u015far\u0131yla ge\u00e7tiklerinde y\u00fcce Allah, onlardan tabi tuttu\u011fu denemeyi kald\u0131r\u0131r. Bu d\u00fc\u015fmanlar\u0131 onlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu d\u00fc\u015fmanlar, Allah’\u0131n takdir etti\u011finin \u00f6tesinde onlara herhangi bir eziyet verme g\u00fcc\u00fcnden yoksundurlar. Sonu\u00e7ta Allah’\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 omuzlar\u0131na g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 eksiksiz bir \u015fekilde ta\u015f\u0131r durumda, b\u00fcy\u00fck bir zaaf i\u00e7inde rezil olarak O’na d\u00f6nerler.<\/p>\n

“E\u011fer Allah dileseydi bunu yapamazlard\u0131.”<\/p>\n

c) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n \u015feytanl\u0131k yapmalar\u0131n\u0131 -ki onlar\u0131 verdi\u011fi serbestlik ve g\u00fc\u00e7 oran\u0131nda s\u0131namaktad\u0131r- ve bir m\u00fcddet dostlar\u0131na eziyet etmelerini gerektiren y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6zg\u00fcr hikmeti oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Y\u00fcce Allah b\u00f6ylece dostlar\u0131n\u0131 denemektedir; acaba sabrediyorlar m\u0131? Bat\u0131l \u00fczerlerine \u00e7ulland\u0131\u011f\u0131 ve etraflar\u0131n\u0131 sard\u0131\u011f\u0131 zaman sahip olduklar\u0131 ger\u00e7ekte diretiyorlar m\u0131? Kendilerine pay \u00e7\u0131karmaktan kurtulup, gerek zorlukta, gerek darl\u0131kta, gerek tasada, gerek k\u0131van\u00e7ta bir defada kendilerini Allah i\u00e7in feda ediyorlar m\u0131, bunu g\u00f6rs\u00fcnler. Yoksa y\u00fcce Allah, t\u00fcm bu olanlar\u0131n olmamas\u0131na kadirdir.<\/p>\n

d) D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n, onlar\u0131n kurdu\u011fu tuzaklar\u0131n ve m\u00fcminlere verdikleri eziyetlerin kendilerine \u00f6zg\u00fc bir g\u00fc\u00e7ten kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcce Allah’\u0131n onlar\u0131n eliyle ger\u00e7ekle\u015fmesini diledi\u011fi \u015feyin d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir \u015fey yapamayacaklar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 takdir edenin, meydana gelmesine izin verenin y\u00fcce Rabbi oldu\u011funu bilen bir m\u00fcmine yak\u0131\u015fan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki g\u00fc\u00e7leri ve haks\u0131z egemenlikleri ne kadar g\u00f6rkemli de olsa \u015feytanlar\u0131 (d\u00fc\u015fmanlar\u0131) \u00f6nemsiz g\u00f6rmesidir. \u0130\u015fte bu noktada Allah’\u0131n y\u00fcce el\u00e7isine y\u00f6nelik \u015fu direktif yer al\u0131yor:<\/p>\n

“Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurduklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.”<\/p>\n

Onlar\u0131 yalanlar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak. Onlar\u0131 arkadan yakalamaya kadirim ben. Onlar\u0131n cezalar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

e) Burada \u015feytanlar\u0131n s\u0131nanmas\u0131 ve m\u00fcminlerin denenmesi d\u0131\u015f\u0131nda, di\u011fer bir hikmet de s\u00f6z konusudur. Y\u00fcce Allah bu d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n, bu f\u0131s\u0131lda\u015fman\u0131n, bu s\u00f6zl\u00fc gurur ve aldatman\u0131n bir ba\u015fka hikmete y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 dilemi\u015ftir: “Ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu yald\u0131zl\u0131 uydurmalara kans\u0131n, onlardan ho\u015flans\u0131n ve i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015flemeye devam etsinler diye.” Yani ahirete inanmayanlar\u0131n kalpleri bu aldatmalara ve f\u0131s\u0131ldamalara y\u00f6nelsin diye… \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar t\u00fcm ilgilerini d\u00fcnyayla s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, bu d\u00fcnyada \u015feytanlar\u0131n t\u00fcm peygamberlere tuzaklar kurduklar\u0131n\u0131, her peygamberin takip\u00e7ilerine eziyetler verdiklerini ve baz\u0131s\u0131n\u0131n di\u011ferlerinin s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterdiklerini g\u00f6r\u00fcyorlar ve yalanc\u0131 yald\u0131zlar\u0131na, aldat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerine kan\u0131p \u015feytanlara boyun e\u011fiyorlar. Sonra da bu f\u0131s\u0131ldamalar\u0131n g\u00f6lgesinde ve bunlara kulak vermelerinden dolay\u0131 yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah, k\u00f6t\u00fcl\u00fck, fuhu\u015f ve bozgunculu\u011fu i\u015fliyorlar.<\/p>\n

Bu, y\u00fcce Allah’\u0131n b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 diledi\u011fi ve bu \u015fekilde takdir etti\u011fi bir \u015feydir, \u00f6tesindeki ar\u0131nma ve denemeden dolay\u0131… Herkese yapabilece\u011fini yapma f\u0131rsat\u0131 verilmesi ve cezas\u0131n\u0131 adilce ve \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re hak etmesi i\u00e7in…<\/p>\n

Sonra… Hayat\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin savmakla temizlenmesi, kesin ayr\u0131l\u0131kla hakk\u0131n iyice ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, iyili\u011fin sab\u0131rla belirginle\u015fmesi ve \u015feytanlar\u0131n k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 eksiksiz y\u00fcklenmeleri i\u00e7in… Ve her i\u015fin Allah’\u0131n iradesi do\u011frultusunda meydana gelmesi i\u00e7in; hem d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n hem de dostlar\u0131n\u0131n i\u015fi… Allah’\u0131n iradesi b\u00f6yle. O, ne dilerse yapar.<\/p>\n

Bir a\u00e7\u0131dan insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n di\u011fer a\u00e7\u0131dan t\u00fcm peygamberlerin ve takip\u00e7ilerinin aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmaya, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir a\u00e7\u0131dan da Allah’\u0131n her \u015feye egemen iradesine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kaderine ili\u015fkin Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00e7izdi\u011fi bu sahne… Evet bu sahne her y\u00f6n\u00fcyle bir miktar \u00fczerinde durmam\u0131z\u0131 gerektirecek \u00f6nemdedir!<\/p>\n

Bu sava\u015fta t\u00fcm \u015fer g\u00fc\u00e7ler biraraya geliyor… \u0130nsanlardan ve cinlerden \u015feytanlar… Dayan\u0131\u015fma ve uyum i\u00e7inde belirlenmi\u015f bir plan uygulamak i\u00e7in biraraya geliyorlar. Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan plan, peygamberlerin mesajlar\u0131nda somutla\u015fan hakka d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve sava\u015f a\u00e7mak… Y\u00f6ntemleri de belirlenmi\u015ftir bu plan\u0131n. “Bunlar birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylerler.” Baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131na aldatma ve sapt\u0131rma y\u00f6ntemlerini g\u00f6sterir. Bu arada kimileri de birbirlerini aldat\u0131rlar. Hakka ve taraftarlar\u0131na sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f her k\u00f6t\u00fcl\u00fck kamp\u0131nda bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere her zaman rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ku\u015fkusuz \u015feytanlar aralar\u0131nda yard\u0131mla\u015f\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda sap\u0131kl\u0131kta da baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131na yard\u0131m eder. Zaten onlar hi\u00e7bir zaman birbirlerine do\u011fru yolu g\u00f6stermezler. Ancak birbirlerine hakka kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemeyi, ona sava\u015f a\u00e7may\u0131, onunla uzun bir \u00e7at\u0131\u015fmaya tutu\u015fmay\u0131 s\u00fcsl\u00fc g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Fakat bu, tamamen ba\u015f\u0131bo\u015f bir tuzak de\u011fildir. Allah’\u0131n iradesi ve kaderi taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda \u015feytanlar, Allah’\u0131n diledi\u011finden ve kaderi do\u011frultusunda meydana getirdi\u011finden ba\u015fka bir \u015fey yapamazlar. Bu noktada tuzak -bunca g\u00f6rkemine ve evrensel \u015fer g\u00fc\u00e7lerinin etraf\u0131nda birikmesine ra\u011fmen ba\u011fl\u0131 ve kilitli olarak beliriyor. Hi\u00e7bir ba\u011f, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi gibi serbest\u00e7e hareket edemez, sorgusuz, takipsiz diledi\u011fi ki\u015fiye isabet edemez. Nitekim ta\u011futlar, kalplerini arzular\u0131na ve iradelerine ba\u011flamak i\u00e7in kendilerine kulluk yapan insanlar\u0131 b\u00f6yle bir korku ortam\u0131na atmak isterler. Asla!.. Onlar\u0131n iradeleri Allah’\u0131n dilemesine ba\u011fl\u0131d\u0131r, g\u00fc\u00e7leri Allah’\u0131n kaderiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u0130mtihan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olmak \u00fczere Allah’\u0131n diledi\u011finden ba\u015fka O’nun dostlar\u0131na bir zarar dokunduramazlar. Ku\u015fkusuz her \u015fey sonu\u00e7ta Allah’a d\u00f6necektir. Hak taraftarlar\u0131, \u015feytanlar\u0131n kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 bir plan etraf\u0131nda biraraya geli\u015flerini canland\u0131ran sahneye iyice dikkat etmelidirler. Plan\u0131n mahiyetini ve y\u00f6ntemlerini \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in bu gereklidir. Ayn\u0131 \u015fekilde y\u00fcce Allah’\u0131n iradesinin ve O’nun takdirinin \u015feytanlar\u0131n plan(ar\u0131n\u0131 ve taktiklerini ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren sahnenin, hak taraftarlar\u0131n\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini ba\u011fl\u0131l\u0131k, g\u00fcven ve kesin inan\u00e7la doldurmas\u0131, kalplerini ve bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00fcce, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kadere ve varl\u0131k \u00fczerindeki temel ve ger\u00e7ek egemenli\u011fe y\u00f6neltmesi, hak taraftarlar\u0131n\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 \u015feytanlar\u0131n istedikleri ya da istemedikleri \u015feylere ba\u011fl\u0131l\u0131ktan kurtarmas\u0131 ve onlar\u0131n kendi i\u00e7lerinde ve hayatlar\u0131nda in\u015fa ettikleri gibi hakk\u0131 insanlar\u0131n pratik hayatlar\u0131nda in\u015fa etmek i\u00e7in yollar\u0131na devam etmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nemlidir. \u015eeytanlar\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na ve kurduklar\u0131 tuzaklara gelince; onlar\u0131 da her \u015feyi ku\u015fatan iradeye ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kadere b\u0131raks\u0131nlar.<\/p>\n

“E\u011fer Rabbin dileseydi bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurduklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.”<\/p>\n

\u015eu anda, surenin geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 ve surenin ak\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrekli zihinlerin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 soruna gelmi\u015f bulunuyoruz. Bu haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n sonuncusu da b\u00fcy\u00fck akide davas\u0131na, ge\u00e7en iki ayette yer alan uzun inan\u00e7 sava\u015f\u0131n\u0131n realitesine, b\u00fct\u00fcn peygamberlerle insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n aras\u0131ndaki sava\u015fta meydana gelen her \u015feyin Allah’\u0131n mutlak otoritesi ve kontrol\u00fc alt\u0131nda oldu\u011funun belirlenmesine, hidayet ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kurallar\u0131na; sap\u0131kl\u0131k ve hidayetin dayand\u0131\u011f\u0131 il\u00e2hi yasalara ve ge\u00e7en sayfalarda sundu\u011fumuz konulara ili\u015fkin ger\u00e7eklerin ifade edilmesine y\u00f6nelik olmu\u015ftu.<\/p>\n

\u015eimdi t\u00fcm bu \u00f6n a\u00e7\u0131klamalar\u0131n kendisine temel olu\u015fturdu\u011fu soruna gelmi\u015f bulunuyoruz; \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak ve an\u0131lmayarak kesilen hayvan\u0131n helalli\u011fi ve haraml\u0131\u011f\u0131 sorununa… Bu sorun bir a\u00e7\u0131dan \u00f6nemini, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ilk ilkesini belirlemesinden almaktad\u0131r: Mutlak egemenlik hakk\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na Allah’a ait olmas\u0131 ve insanlar\u0131n b\u00f6yle bir hak iddia etmekten ya da her ne \u015fekilde olursa olsun, b\u00f6yle bir \u00e7aba i\u00e7inde olmaktan soyutlanmas\u0131 ilkesi… Sorun bu ilkeye ili\u015fkin olunca, ilkenin ger\u00e7ekle\u015fmesi ya da iptal edilmesi bak\u0131m\u0131ndan olay\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc de b\u00fcy\u00fck gibidir. Art\u0131k i\u015fin, kesilen bir hayvan\u0131n yenilip veya yenilmemesine ya da kurulan bir devlete veya yerle\u015ftirilen bir toplumsal d\u00fczene ili\u015fkin olmas\u0131na bak\u0131lmaz. \u0130lke bak\u0131m\u0131ndan da bu di\u011feri gibidir \u00e7\u00fcnk\u00fc. Bu da di\u011feri gibi tek ba\u015f\u0131na Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak ya da bu il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131 reddetmek anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

Her m\u00fcnasebette a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in Kur’an’\u0131n ifade metodu \u00e7ok kere \u00f6zellikle bu ilkeye dayanmaktad\u0131r.,B\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck her meseleye ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin \u00f6ncesinde yeri geldik\u00e7e bunu tekrarlamaktan usanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ilke inanc\u0131n, dinin ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n kendisidir. Bunun \u00f6tesinde din olarak sadece uygulamalar ve ayr\u0131nt\u0131lar kal\u0131r. ,<\/p>\n

Surenin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde -sonuna kadar oldu\u011fu gibi- bu ilkenin, cahiliye h\u00fck\u00fcmlerinin ve geleneklerinin sunulmas\u0131 m\u00fcnasebetiyle \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde defalarca a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. Burada cahiliyenin bu h\u00fck\u00fcm ve geleneklerinin \u015firkle ve \u0130sl\u00e2m’a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamakla ili\u015fkili oldu\u011fu, Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir il\u00e2hl\u0131k belirlemek noktas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Kur’an’\u0131n \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlere ba\u015fvurarak bunca sert hamleyle soruna e\u011filmesi ve sorunu bu kadar s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya itikad, iman ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n temeline ba\u011flamas\u0131 bu y\u00fczdendir. HAK\u0130M\u0130YET ALLAH’INDIR<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 -kesilen hayvanlar\u0131n hel\u00e2l ve haraml\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda egemenlik merciini belirlemeye bir giri\u015f olmas\u0131 i\u00e7in- kullar\u0131n t\u00fcm i\u015flerinde egemenlik merciini a\u00e7\u0131klamakla ba\u015fl\u0131yor. Kesilen hayvanlar sorununda m\u00fc\u015frikler Allah’a iftira ederek, O’nun otoritesine tecav\u00fcze yeltenerek egemenlik hakk\u0131 iddia ediyorlard\u0131. Bu konuda ele al\u0131nan ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131ndan da anlayaca\u011f\u0131n\u0131z gibi konuyu ele almak i\u00e7in uzun bir haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmaktad\u0131r:
\n
\n114- “Allah size ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7eren kitab\u0131 indirmi\u015fken ben O’nun d\u0131\u015f\u0131nda bir hakeme mi ba\u015fvuray\u0131m? Kendilerine kitap verdiklerimiz, Kur’an’\u0131n ger\u00e7e\u011fe dayal\u0131 olarak Allah taraf\u0131ndan indirildi\u011fini bilirler. O halde sak\u0131n ku\u015fkuya kap\u0131lanlardan olma. ”<\/p>\n

115- Rabbinin s\u00f6z\u00fc do\u011frulu\u011fun ve adaletin doru\u011funa erdi. O’nun s\u00f6zlerini hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015ftiremez. O her \u015feyi i\u015fitir ve bilir. ”<\/p>\n

116- “E\u011fer sen yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funa uyacak olursan, bunlar seni Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131r\u0131rlar. Onlar sadece zanlar\u0131n, san\u0131lar\u0131n pe\u015finde giderler, s\u0131rf tahmin y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. ”<\/p>\n

117- “Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin kimin kendi yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimin do\u011fru yolda oldu\u011funu herkesten iyi bilir. ”
\nT\u00fcm bu \u00f6n a\u00e7\u0131klamalar, pratik ve haz\u0131r olan ayr\u0131ca kendisi i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar yap\u0131lan bu konuya girmeden \u00f6nce yer almakta, ard\u0131ndan konuyu do\u011frudan do\u011fruya iman ya da k\u00fcf\u00fcr sorununa ba\u011flamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

“E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz.”<\/p>\n

“Ni\u00e7in Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemiyorsunuz? Oysa Allah, \u00e7aresizlik sonucu yemek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, size haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131…” (En’am Suresi: 118-119)<\/p>\n

T\u00fcm bu haz\u0131rl\u0131klardan sonra sunulan hel\u00e2l veya haraml\u0131k konusu tamamlanmadan \u00f6nce, emir, yasaklama, a\u00e7\u0131klama ve azaba ili\u015fkin kuvvetli etkenler i\u00e7eren di\u011fer direktifler ve de\u011ferlendirmelerle iki b\u00f6l\u00fcm birbirinden ayr\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n

“…Bir\u00e7oklar\u0131 bilmeden keyfi arzular\u0131na uyarak insanlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fanlar\u0131 herkesten iyi bilir.”<\/p>\n

“G\u00fcnah\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan da gizlisinden de sak\u0131n\u0131n\u0131z. G\u00fcnah i\u015fleyenler yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekeceklerdir.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan yeniden hel\u00e2l ve haram k\u0131lma konusundan s\u00f6z a\u00e7\u0131lmakta ve konu do\u011frudan do\u011fruya \u0130sl\u00e2m ve \u015firk sorununa ba\u011flanmaktad\u0131r:<\/p>\n

“Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. \u015eeytanlar dostlar\u0131na sizinle tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 telkin ederler. E\u011fer onlara uyarsan\u0131z, \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz.”<\/p>\n

Bundan sonra, s\u00f6z i\u00e7inde k\u00fcf\u00fcr ve iman\u0131n \u00f6zelli\u011fine ili\u015fkin di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm ba\u015fl\u0131yor. Sanki bu b\u00f6l\u00fcm hel\u00e2l ve haram k\u0131lma i\u015finin bir de\u011ferlendirmesi olarak yer al\u0131yor. Ayr\u0131ca bu s\u0131ralamada, bu ilgi kurmada ve bu vurgulamada g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n problemlerindeki yasama ve hakimiyet sorununa ili\u015fkin \u0130sl\u00e2m\u00ee bak\u0131\u015f\u0131n mahiyeti somutla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

“Allah size ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7eren kitab\u0131 indirmi\u015fken ben O’nun d\u0131\u015f\u0131nda bir hakeme mi ba\u015fvuray\u0131m? Kendilerine kitap verdiklerimiz, Kur’an’\u0131n ger\u00e7e\u011fe dayal\u0131 olarak Allah taraf\u0131ndan indirildi\u011fini bilirler. O halde sak\u0131n ku\u015fkuya kap\u0131lanlardan olma.”<\/p>\n

Bu, Peygamberin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) diliyle ifade edilen red ama\u00e7l\u0131 bir sorudur. Genel anlamda herhangi bir i\u015fte Allah’tan ba\u015fka bir hakeme ba\u015fvurmay\u0131 reddetme amac\u0131na y\u00f6neliktir. Ayr\u0131ca t\u00fcm i\u015fler i\u00e7in hakimiyet merciini belirleme ve bu merci bu hakta tart\u0131\u015fmas\u0131z birleme amac\u0131 g\u00fcd\u00fclmektedir. B\u00f6ylece hayat\u0131n herhangi bir meselesinde h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvurmak i\u00e7in Allah’dan ba\u015fka birine y\u00f6nelmenin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi sav\u0131 t\u00fcmden tuhaf kar\u015f\u0131lanarak reddedilmi\u015f oluyor:<\/p>\n

“Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir hakeme mi ba\u015fvuray\u0131m?”<\/p>\n

Sonra… Bu reddin ve Allah’dan ba\u015fkas\u0131n\u0131 hakem edinmeyi son derece \u00e7irkin ve garip bir olay olarak g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren ko\u015fullar\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na ge\u00e7iliyor. Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah hi\u00e7bir \u015feyi kapal\u0131 b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Kullar\u0131n\u0131 hayatta kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 problemlere ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler belirlemeleri i\u00e7in ba\u015fka bir kayna\u011fa muhta\u00e7 durumda b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

“Allah size ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7eren kitab\u0131 indirmi\u015ftir…”<\/p>\n

Bu kitap, insanlar\u0131n ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda aralar\u0131nda adaletle h\u00fckmetmesi ve bu i\u015flerde Allah’\u0131n hakimiyetini ve il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil etmesi i\u00e7in indirilmi\u015ftir. Sonra bu kitap, bir b\u00fct\u00fcn olarak t\u00fcm hayat d\u00fczeninin dayanaca\u011f\u0131 temel ilkeleri i\u00e7erir bir \u015fekilde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak indirilmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda bu kitap, ekonomik, bilimsel ve top yek\u00fbn pratik durumlar\u0131 ne d\u00fczeyde olursa olsun, insan topluluklar\u0131nda yer etmesini istedi\u011fi sorunlara ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmleri de kapsamaktad\u0131r. Bu ve \u00f6teki nedenlerden dolay\u0131 bu kitap, hayat\u0131n herhangi bir probleminde Allah’dan ba\u015fka birinin h\u00fckm\u00fcne ihtiya\u00e7 b\u0131rakmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n kitab\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bildirdi\u011fi ger\u00e7ek budur. Bundan sonra dileyen, “insanl\u0131k b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir, art\u0131k bu kitaba ihtiy\u00e0c\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r” desin, ancak beraberinde bu dine inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00e2fir oldu\u011funu ve alemlerin Rabbinin s\u00f6z\u00fcn\u00fc yalanlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtsin. (Allah korusun).<\/p>\n

Sonra \u00e7evrelerinde, herhangi bir i\u015fte Allah’dan ba\u015fkas\u0131n\u0131 hakem edinmeyi \u00e7irkin ve garip bir durum olarak ortaya koyan ba\u015fka \u015fartlar da s\u00f6z konusudur. Ku\u015fkusuz daha \u00f6nce kendilerine kitap verilenler, bu kitab\u0131n Allah kat\u0131ndan indirilmi\u015f oldu\u011funu bilirler. Onlar kitab\u0131 iyi bilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kitap ehlidirler.<\/p>\n

“Kendilerine kitap verdiklerimiz, Kur’an’\u0131n ger\u00e7e\u011fe dayal\u0131 olarak Allah taraf\u0131ndan indirildi\u011fini bilirler.”<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fc\u015friklere bildirdi\u011fi bu \u015fartlar, hem Mekke’de hem de Arap Yar\u0131madas\u0131’nda mevcuttu. Y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kimilerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ehli kitap da, ister a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtsin, ya da baz\u0131lar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi gizlesin, ink\u00e2r etsin farketmez. Her iki durumda da mesele birdir. Bunu Allah bildiriyor ve do\u011fru olan O’nun bildirdi\u011fidir. Buna g\u00f6re kitap ehli, Kur’an’\u0131n hak i\u00e7erikli olarak Allah kat\u0131ndan indirilmi\u015f oldu\u011funu bilmektedir. Bu kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fi hak oldu\u011fu gibi Allah’dan indirili\u015fi de hakt\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz kendilerine kitap verilenler (yahudi ve hristiyanlar) g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de bu kitab\u0131n hak i\u00e7erikli olarak Allah kat\u0131ndan indirilmi\u015f oldu\u011funu biliyorlar. Ayn\u0131 zamanda bu dinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, kendisini saran ger\u00e7ekten ve i\u00e7erdi\u011fi haktan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyorlar. T\u00fcm bu bildiklerinden dolay\u0131 da bu dinle ve bu kitapla kesintisiz bir sava\u015fa giri\u015fiyorlar. Bu sava\u015flar\u0131n en \u015fiddetlisi ve en a\u011f\u0131r\u0131 da, hakimiyeti bu kitaptan kaynaklanan \u015feriattan al\u0131p, insan \u00fcr\u00fcn\u00fc di\u011fer kitaplardan kaynaklanan yasalara vermek ve Allah’dan ba\u015fkas\u0131n\u0131 hakem pozisyonuna getirmektir. Allah’\u0131n kitab\u0131 ya\u015fanmam\u0131\u015f, O’nun dini varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmemi\u015f olsun ki; bir zamanlar il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n tek ba\u015f\u0131na Allah’a ait oldu\u011fu, Allah’\u0131n kitab\u0131ndan kaynaklanan \u015feriat\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu, di\u011fer yasalar\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131, Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131n yan\u0131nda (toplum sisteminin ve yasamaya ili\u015fkin temellerin ondan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve t\u0131pk\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Allah’\u0131n kitab\u0131na ve ayetlerine ba\u015fvurdu\u011fu ve \u015fahit tuttu\u011fu gibi, ba\u015fvurulan ve i\u00e7eri\u011fi \u015fahit g\u00f6sterilen) ba\u015fka kitaplara itibar edilmedi\u011fi \u00fclkelerde, ba\u015fka il\u00e2hl\u0131klar kurulsun! B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n arkas\u0131nda -siyonist ve ha\u00e7l\u0131lardan olu\u015fan- ehli kitap vard\u0131r. Bunun gibi i\u011fren\u00e7 hedeflerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in ortaya at\u0131lan her sistemin ve her h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131nda yer ald\u0131klar\u0131 gibi.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, bu kitabi y\u00fcce Allah’\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak indirdi\u011fini ve kitap ehlinin bu kitab\u0131n Allah kat\u0131ndan hak i\u00e7erikli olarak indirilmi\u015f oldu\u011funu bildiklerini a\u00e7\u0131klarken, Hz. Peygambere (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) dahas\u0131 kendisine inananlara y\u00f6nelmekte, m\u00fc\u015friklerin taraf\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckleri yalanlama ve tart\u0131\u015fman\u0131n ve kimi kitap ehlinin taraf\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckleri gizleme ve ink\u00e2r\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hafifletmektedir:<\/p>\n

“O halde sak\u0131n ku\u015fkuya kap\u0131lanlardan olma.”<\/p>\n

Hz. Peygamber (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ne ku\u015fkuya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ne de teredd\u00fct etmi\u015fti. Y\u00fcce Allah kendisine:<\/p>\n

“Sana indirdi\u011fimizden \u015f\u00fcphede isen, senden \u00f6nce indirdi\u011fimiz kitaplar\u0131 okuyanlara sor. Ku\u015fkusuz sana Rabbinden ger\u00e7ek gelmi\u015ftir, sak\u0131n ku\u015fkuya kap\u0131lanlardan olma” (Yunus Suresi: 194) ayetini indirdi\u011fi zaman, Hz. Peygamberin “Ne ku\u015fkuya kap\u0131l\u0131r\u0131m ne de sorar\u0131m” buyurdu\u011fu rivayet edilmektedir.<\/p>\n

Ancak bu ve benzeri direktifler, ger\u00e7ek \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 k\u0131lma ama\u00e7l\u0131 uyar\u0131lar Peygamberimizin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ve beraberindeki m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 tuzaklar\u0131n, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n, yalanlama ve ink\u00e2r\u0131n boyutlar\u0131n\u0131, ayr\u0131ca bu direktif ve destekle hem ona hem de m\u00fcsl\u00fcm\u00e0nlara y\u00f6nelik Allah’\u0131n rahmetinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 bu y\u00f6nde devam ediyor ve Allah’\u0131n kesin s\u00f6z\u00fcn\u00fcn tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hileleri hangi d\u00fczeyde olursa olsun, yarat\u0131klar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bunu de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n

“Rabbinin s\u00f6z\u00fc do\u011frulu\u011fun ve adaletin doru\u011funa erdi. O’nun s\u00f6zlerini hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015ftiremez. O her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

S\u00f6yleyip belirlediklerindeki do\u011fruluk, yasala\u015ft\u0131r\u0131p h\u00fckmettiklerindeki adalet bak\u0131m\u0131ndan Allah’\u0131n s\u00f6zleri eksiksizdir. Bundan sonra, inan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce, temel ilke, de\u011fer ve \u00f6l\u00e7\u00fc hakk\u0131nda herhangi birinin s\u00f6z s\u00f6ylemesine gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eeriat, h\u00fck\u00fcm, gelenek ve g\u00f6renek noktas\u0131nda hi\u00e7 kimsenin bir \u015feyler s\u00f6ylemeye hakk\u0131 yoktur. Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kimsenin korumas\u0131na ihtiyac\u0131 yoktur O’nun.<\/p>\n

“O her \u015feyi i\u015fitir ve bilir.”<\/p>\n

O, kullar\u0131n\u0131n s\u00f6ylediklerini i\u015fitir ve bu s\u00f6zlerinin ard\u0131ndaki niyetlerini de bilir. Ayr\u0131ca onlar\u0131n yarar\u0131na olana ve \u0130slah edecek \u015feyleri de bilir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n indirdi\u011fi kitab\u0131n “hak” i\u00e7erikli oldu\u011fu belirtilirken bir de insanlar\u0131n benimsedikleri ve yararl\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri \u015feylerin kesinli\u011fi s\u00f6z konusu olmayan zanna uymaktan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131, bunun ise sadece sap\u0131kl\u0131kla sonu\u00e7lanacak bir tutum oldu\u011fu belirtilmektedir. Bir de insanlar\u0131n bu biricik ve kesin kayna\u011fa ba\u015fvurmalar\u0131 durumu m\u00fcstesna hi\u00e7bir zaman ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemeyecekleri, onu g\u00f6steremeyecekleri vurgulanmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden Hz. Peygamber, say\u0131lar\u0131 ne kadar \u00e7ok olursa olsun, insanlar\u0131n kendi kendilerine belirleyip g\u00f6sterdikleri bir \u015feye uymaktan sak\u0131nd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n takip\u00e7ileri ne kadar \u00e7ok olursa olsun, cahiliye ayn\u0131 cahiliyedir.<\/p>\n

“E\u011fer sen yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funa uyacak olursan, bunlar seni Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131r\u0131rlar. Onlar sadece zanlar\u0131n, san\u0131lar\u0131n pe\u015finden giderler, s\u0131rf tahmin y\u00fcr\u00fct\u00fcrler.”<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayanlar\u0131n -t\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz gibi- \u00e7o\u011funlu\u011fu cahiliye mensubuydu. T\u00fcm i\u015flerinde Allah’\u0131 hakem yapm\u0131yorlard\u0131. Allah’\u0131n kitab\u0131nda bildirdi\u011fi \u015feriat\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kanun edinmiyorlard\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve fikirlerini, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hayat metodlar\u0131n\u0131 Allah’\u0131n yol g\u00f6stericili\u011finden ve direktiflerinden alm\u0131yorlard\u0131. Bu y\u00fczden -t\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz gibi- cahiliye sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131na dal\u0131n\u0131\u015flard\u0131. Ger\u00e7e\u011fe dayanan, ger\u00e7ekten al\u0131nan bir g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcrmeleri, bir s\u00f6z s\u00f6ylemeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Kendilerine uyan\u0131, yollar\u0131n\u0131, takip edeni sap\u0131kl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015feye y\u00f6neltmezlerdi. T\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi kesin bilgiyi b\u0131rak\u0131p zan ve sezgilere uyuyorlard\u0131. Oysa zan ve sezgi olsa olsa sap\u0131kl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131rd\u0131. Bu nedenle Allah’\u0131n yolundan sapmamas\u0131 i\u00e7in y\u00fcce Allah peygamberini onlara uymaktan, onlar\u0131 takip etmekten sak\u0131nd\u0131r\u0131yor, hem de bu \u015fekilde genel bir ifadeyle. Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131nda ele al\u0131naca\u011f\u0131 gibi, s\u00f6z konusu edilen konunun baz\u0131 kesilen hayvanlar\u0131n hel\u00e2l ya da haram olu\u015fuyla ilgili olmas\u0131na ra\u011fmen.<\/p>\n

Ard\u0131ndan, \u015fu do\u011fru yoldad\u0131r, \u015fu da sap\u0131kl\u0131ktad\u0131r diye kullar hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verenin tek ba\u015f\u0131na y\u00fcce Allah oldu\u011fu belirtilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kullar\u0131n ger\u00e7ek mahiyetini sadece y\u00fcce Allah bilebilir, neyin hidayet, neyin sap\u0131kl\u0131k oldu\u011funu ancak O belirleyebilir:<\/p>\n

“Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin kimin kendi yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimin do\u011fru yolda oldu\u011funu herkesten iyi bilir.”<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, de\u011ferleri, \u00f6l\u00e7\u00fcleri, davran\u0131\u015flar\u0131 ve hareketleri \u00fczerinde egemen olacak temel bir kural\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 zorunludur. B\u00fct\u00fcn bunlardan hangisinin ger\u00e7ek hangisinin bat\u0131l oldu\u011funu belirlemek i\u00e7in temel bir kural ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. B\u00f6ylece sorun, insanlar\u0131n de\u011fi\u015fken arzular\u0131n\u0131n ve kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir bilgiye dayanmayan \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n sorunu olmaktan \u00e7\u0131kar. Sonra t\u00fcm bu sorunlar i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fcler koyan ve insanlar\u0131n kullar hakk\u0131ndaki h\u00fckm\u00fcne ba\u015fvurduklar\u0131, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 ald\u0131klar\u0131 bir mercinin bulunmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n

\u0130\u015fte burada y\u00fcce Allah \u00f6l\u00e7\u00fc koymaya, insanlar\u0131 buna g\u00f6re, de\u011ferlendirmeye, kimin do\u011fru yolda, kimin de sap\u0131k yolda oldu\u011funu belirlemede sadece kendisinin hak sahibi ve yetkili oldu\u011funu belirtmektedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz de\u011fi\u015fken yarg\u0131lar\u0131 do\u011frultusunda bu h\u00fck\u00fcmleri belirleyecek olan “toplumun” kendisi de\u011fildir. ‘Toplumsal yap\u0131n\u0131n ve maddi dayanaklar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle de\u011fer ve h\u00fck\u00fcmleri de\u011fi\u015fen toplum bu konuda s\u00f6z sahibi de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tar\u0131ma dayal\u0131 toplumun de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve ahl\u00e2k kurallar\u0131 ayr\u0131, sanayi toplumunun de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve ahl\u00e2k kurallar\u0131 ayr\u0131 olacakt\u0131r. Kapitalist burjuva toplumu i\u00e7in ayr\u0131 de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve ahl\u00e2k kurallar\u0131 oldu\u011fu gibi, sosyalist ya da kom\u00fcnist toplum i\u00e7in de farkl\u0131 de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve ahl\u00e2k kurallar\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Ard\u0131ndan bu toplumlar\u0131n yarg\u0131lar\u0131na uygun \u015fekilde insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcler konacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m bu esas\u0131 tan\u0131maz ve onaylamaz. \u0130sl\u00e2m kendine \u00f6zg\u00fc bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131 tayin eder. Onu da y\u00fcce Allah belirlemi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda bu de\u011fer yarg\u0131s\u0131 toplum bi\u00e7imlerinin de\u011fi\u015fmesiyle de\u011fi\u015fmeyen bir esast\u0131r. Bu de\u011fer yarg\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan toplumun \u0130sl\u00e2m literat\u00fcr\u00fcnde ad\u0131 bellidir. Bu toplum \u0130sl\u00e2m d\u0131\u015f\u0131, cahil\u00ee bir toplumdur. Allah’a ortak ko\u015fan bir toplumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu toplum de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcler, d\u00fc\u015f\u00fcnceler, ahl\u00e2k kurallar\u0131, d\u00fczen ve sistemler hakk\u0131nda Allah’\u0131n bildirdiklerinin d\u0131\u015f\u0131nda Allah’tan ba\u015fka -insanlardan- birtak\u0131m kimselere yetki tan\u0131maktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m’\u0131n toplumlar, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve ahl\u00e2k kurallar\u0131 i\u00e7in tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 tek b\u00f6l\u00fcnme \u015fekli budur. \u0130sl\u00e2m\u00ee olma ya da \u0130sl\u00e2m d\u0131\u015f\u0131 olma… Ya \u0130sl\u00e2m ya da t\u00fcm \u015fekil ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle cahiliye…<\/p>\n

HEL\u00c2I, VE HARAM<\/p>\n

Birtak\u0131m a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7eren bu uzun haz\u0131rl\u0131ktan sonra yine bu a\u00e7\u0131klamal\u0131 uzun haz\u0131rl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yerle\u015ftirdi\u011fi temel kura(dan hareketle kesilen hayvanlar sorunu ele al\u0131nmaktad\u0131r:
\n118- “E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz. ”<\/p>\n

119- “Ni\u00e7in Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemiyorsunuz? Oysa Allah \u00e7aresizlik sonucu yemek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, size haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131. Bir\u00e7oklar\u0131 bilmeden keyfi arzular\u0131na uyarak insanlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fanlar\u0131 herkesten iyi bilir. ”<\/p>\n

120- “G\u00fcnah\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan da gizlisinden de sak\u0131n\u0131n\u0131z. G\u00fcnah i\u015fleyenler yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekeceklerdir. ”<\/p>\n

121- “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. \u015eeytanlar dostlar\u0131na sizinle tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 telkin ederler. E\u011fer onlara uyarsan\u0131z, \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz. “<\/strong><\/p>\n

F\u0131k\u0131h a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu h\u00fck\u00fcmlerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na dalmadan \u00f6nce, ayetin belirledi\u011fi temel itikad\u00ee ilkeleri a\u00e7\u0131klamay\u0131 son derece \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ayet, \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lan \u015feyleri yemeyi emretmektedir. Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131, y\u00f6n\u00fc belirlemekte ve y\u00f6neli\u015fi s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca insanlar\u0131n iman\u0131n\u0131, Allah’dan kaynaklanan ve kendilerine y\u00f6nelik olan bu emre uymalar\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r:<\/p>\n

“E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz.”<\/p>\n

Sonra onlara, neden Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerini yemekten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 sorulmaktad\u0131r. Oysa Allah bunlar\u0131 hel\u00e2l k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca zor durumda kald\u0131klar\u0131 s\u00fcrece yemeyecekleri haram etleri de a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu a\u00e7\u0131klamayla beraber, bunlar\u0131n hel\u00e2l ya da haram olu\u015fu, yenmeleri ya da b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 konusunda s\u00f6ylenecek her \u015fey bitmi\u015ftir.<\/p>\n

“Ni\u00e7in Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemiyorsunuz? Oysa Allah, \u00e7aresizlik sonucu yemek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda, size haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klad\u0131…”<\/p>\n

Bu ayetler o g\u00fcnk\u00fc ortamda rastlanan fiili bir durumu dile getirdi\u011fine g\u00f6re -nitekim m\u00fc\u015frikler Allah’\u0131n hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 hayvanlar\u0131n etlerini yemekten ka\u00e7\u0131n\u0131yor, haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 hayvanlar\u0131n etlerini de yiyorlard\u0131. \u00dcstelik bunun Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131- ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, Allah’a iftira ederek birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmler koyanlar\u0131n durumunu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Buna g\u00f6re bunlar hi\u00e7bir bilgiye, hi\u00e7bir dayana\u011fa uymaks\u0131z\u0131n keyfi arzular\u0131na g\u00f6re h\u00fck\u00fcm koymaktad\u0131rlar. Kendi kendilerine uydurduklar\u0131 bu h\u00fck\u00fcmlerle insanlar\u0131 sapt\u0131rmaktad\u0131rlar. Birer kul olduklar\u0131 halde il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerini iddia etmekle Allah’\u0131n il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131na ve hakimiyetine tecav\u00fcz etmektedirler:<\/p>\n

“Bir\u00e7oklar\u0131 bilmeden keyfi arzular\u0131na uyarak insanlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fanlar\u0131 herkesten iyi bilir.”<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda y\u00fcce Allah, gizli-a\u00e7\u0131k t\u00fcm g\u00fcnahlar\u0131 terk etmelerini emretmektedir. Keyfi arzular\u0131na uyarak ve bilgisizce insanlar\u0131 sapt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Allah kat\u0131ndan gelmeyen yasalara onlar\u0131 y\u00fcklemeleri, sonra da bunlar Allah’\u0131n \u015feriat\u0131d\u0131r demeleri bu g\u00fcnahlar aras\u0131ndad\u0131r. Bu arada i\u015fledikleri g\u00fcnah\u0131n sonucundan da sak\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r onlar\u0131.<\/p>\n

“G\u00fcnah\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan da gizlisinden de sak\u0131n\u0131n\u0131z. G\u00fcnah i\u015fleyenler yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnah\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekeceklerdir.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan m\u00fc\u015friklerin, Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anmadan \u00fczerlerine tanr\u0131lar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 anarak kestikleri ya da kumar i\u00e7in kesip fal oklar\u0131yla b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fckleri veya haraml\u0131\u011f\u0131 konusunda m\u00fcsl\u00fcmanlarla tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 murdar hayvanlar\u0131n etlerini yemeleri yasaklanmaktad\u0131r. M\u00fc\u015friklere g\u00f6re murdar hayvan\u0131 Allah kesmi\u015ftir. O halde elleriyle kestikleri h\u00e2yvanlar\u0131n etlerini yedikleri halde m\u00fcsl\u00fcmanlar neden Allah’\u0131n kesti\u011fini yemiyorlard\u0131? Bu, her cahiliye toplumunda rastlanan sa\u00e7ma ve tutars\u0131z cahiliye d\u00fc\u015f\u00fcncelerden biridir. Ayn\u0131 zamanda bu, ayetlerin i\u015faret etti\u011fi kesilmi\u015f hayvanlar konusunda m\u00fcsl\u00fcmanlarla tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in -insan ve cin- \u015feytanlar\u0131n\u0131n yardak\u00e7\u0131lar\u0131na f\u0131s\u0131ldad\u0131klar\u0131 bir vesvesedir.<\/p>\n

“Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r. \u015eeytanlar dostlar\u0131na sizinle tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 telkin ederler. E\u011fer onlara uyarsan\u0131z, \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz.”<\/p>\n

Bu dinde hakimiyet, itaat ve uyma konusunda g\u00f6sterilen kesinli\u011fi ve a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 iyice kavrayabilmemiz i\u00e7in son a\u00e7\u0131klaman\u0131n \u00f6n\u00fcnde biraz dural\u0131m.<\/p>\n

Bir m\u00fcsl\u00fcman\u0131n Allah’\u0131n \u015feriat\u0131ndan kaynaklanmaks\u0131z\u0131n, hakimiyeti tek ba\u015f\u0131na O’na \u00f6zg\u00fc k\u0131lmaya dayanmaks\u0131z\u0131n herhangi bir insan\u0131n koydu\u011fu en ufak bir h\u00fckme uymas\u0131… Bu ufak noktada m\u00fcsl\u00fcman\u0131n ona uymas\u0131 kendisini Allah’a teslim olmu\u015fluktan (m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan) \u00e7\u0131kar\u0131p O’na ortak ko\u015fmu\u015fluk (m\u00fc\u015friklik) konumuna getirece\u011fini Kur’an ayeti kesin ve net bir \u015fekilde ifade etmektedir.<\/p>\n

Bu konuda \u0130bn-i Kesir \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcne gelince: “E\u011fer onlara uyarsan\u0131z \u015f\u00fcphesiz siz de m\u00fc\u015frik olursunuz.” Yani siz Allah’\u0131n size emretti\u011fi \u015feylerden ve sizin i\u00e7in belirledi\u011fi \u015feriat\u0131ndan sap\u0131p, ondan ba\u015fkas\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcne uyarsan\u0131z ve ba\u015fkas\u0131n\u0131 O’na tercih ederseniz \u015firktir. T\u0131pk\u0131 \u015fu s\u00f6z\u00fcnde belirledi\u011fi gibi: “Din bilginlerini ve ruhbanlar\u0131n\u0131 Allah’dan ba\u015fka Rabbler edindiler.” (Tevbe Suresi: 31)<\/p>\n

Tirmizi ayetin tefsirinde Adiy b. Hatem’den \u015f\u00f6yle rivayet etmektedir; Adiy, Resulullah’a \u015f\u00f6yle dedi\u011fini anlat\u0131r:<\/p>\n

-Ya Resulullah onlar din bilginlerine ve ruhbanlar\u0131na ibadet etmiyor, dedim. Resulullah:<\/p>\n

-Evet, ibadet ediyorlar. Din bilginleri ve ruhbanlar haram \u015feyleri onlara hel\u00e2l, hel\u00e2l \u015feyleri de haram k\u0131ld\u0131lar. Onlar da bunlara uydular. \u0130\u015fte bu durum sonucu, onlara ibadet ediyorlar demektir, buyurdu.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde \u0130bn-i Kesir, “Din bilginlerini ve ruhbanlar\u0131n\u0131 Allah’dan ba\u015fka Rabbler edindiler” ayeti hakk\u0131nda S\u00fcddi’den \u015fu s\u00f6zleri nakleder:<\/p>\n

“Adamlar\u0131n \u00f6\u011f\u00fctlerine uyup Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131 kulak ard\u0131 ettiler, bu y\u00fczden y\u00fcce Allah, “Oysa bir tek ilaha kulluk etmekten ba\u015fka bir \u015feyle emr olunmam\u0131\u015flard\u0131” buyurmu\u015ftur. Yani haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fey haram olan, hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fey hel\u00e2l olan, \u015feriat\u0131na uyulan ve h\u00fckm\u00fc uygulanan bir tek il\u00e2h…<\/p>\n

Bunlar S\u00fcddi’nin dedikleri onlar da \u0130bn-i Kesir’in… Her ikisi de Kur’an ayetinin ve ayn\u0131 \u015fekilde peygamberin tefsirinin kesin, net ve a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131na dayanarak; k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131nt\u0131da da olsa, bir insan\u0131n kendi kendine koydu\u011fu bir \u015feriata uymas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve kesin bir \u015fekilde m\u00fc\u015frik olmas\u0131na neden olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. \u015eayet bu adam m\u00fcsl\u00fcman olur da b\u00f6yle bir davran\u0131\u015fta bulunursa, \u0130sl\u00e2mdan \u00e7\u0131k\u0131p, \u015firke girmi\u015f demektir. Allah’dan ba\u015fkas\u0131na ba\u015fvurdu\u011fu, O’ndan ba\u015fkas\u0131na itaat etti\u011fi s\u00fcrece diliyle, “Allah’dan ba\u015fka il\u00e2h bulunmad\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k ederim = E\u015fhed\u00fb en l\u00e2 il\u00e2he illellah” demesinin hi\u00e7bir de\u011feri yoktur.<\/p>\n

Bu kesin a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn bug\u00fcnk\u00fc durumuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, cahiliye ve \u015firk taraf\u0131ndan sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u0130l\u00e2hl\u0131k \u00f6zelliklerini iddia eden yery\u00fcz\u00fc Rabblerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p da zorlama s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda onlar\u0131n hi\u00e7bir yasalar\u0131n\u0131 ve h\u00fck\u00fcmlerini kabul etmeyen Allah’\u0131n korudu\u011fu kimselerin d\u0131\u015f\u0131nda, cahiliye ve \u015firkten ba\u015fka bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar\u0131z.<\/p>\n

“Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r” ayetinden \u00e7\u0131kar\u0131lan f\u0131kh\u00ee h\u00fck\u00fcmlere gelince; Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 ve an\u0131lmamas\u0131 durumunda hel\u00e2l ya da haram olan kesilmi\u015f hayvanlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri \u0130bn-i Kesir tefsirinde \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemektedir:<\/p>\n

“Kesen ki\u015fi m\u00fcsl\u00fcman da olsa, Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmadan kesilen hayvan\u0131n hel\u00e2l olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenler bu ayeti kan\u0131t g\u00f6stermektedirler.”<\/p>\n

\u0130mamlar- (Allah’\u0131n rahmeti \u00fczerlerine olsun) bu konuda \u00fc\u00e7 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fler;<\/p>\n

1) Kimisi; Allah’\u0131n ad\u0131 ister bilerek, ister unutularak terkedilmi\u015f olsun bu \u015fekilde kesilen bir hayvan\u0131n hel\u00e2l olmayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir \u0130bn-i \u00d6mer’den, k\u00f6lesi Nafi’den, Amir e\u015f-\u015ea’b\u00ee’den ve Muhammed b. Sirin’den bu \u015fekilde rivayet edilmi\u015ftir \u0130mam Malik’den, Ahmed b. Hanbel’den de ayn\u0131 rivayet vard\u0131r. \u0130bn-i Hanbel’in ilk ku\u015fak ve son ku\u015fak baz\u0131 arkada\u015flar\u0131 bu rivayeti desteklemi\u015ftir. Ebu Sevr ve Davud ez-Zahir\u00ee’nin tercihi de budur. Bu ku\u015fak \u015eafi\u00ee f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lar\u0131ndan olan Ebul Fut\u00fbh Muhammed b. Muhammed b. Ali et-Ta\u00ee “el-Erbain” adl\u0131 kitab\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc tercih etmi\u015ftir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerine hem bu ayeti hem de av ayetini delil getirmi\u015flerdir.<\/p>\n

“Onlar\u0131n sizin i\u00e7in tuttuklar\u0131ndan yiyin ve \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n.” (Maide Suresi: 4) Sonra bu g\u00f6r\u00fc\u015f “\u00c7\u00fcnk\u00fc bu Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r” ifadesiyle de g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f oluyor. Buradaki zamir yeme eylemine d\u00f6n\u00fckt\u00fcr denmi\u015ftir. Kimine g\u00f6re de bu Allah’dan ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in kesilen hayvana d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Ayr\u0131ca bu g\u00f6r\u00fc\u015f Adiy b. Hatem ve Ebu Sa’lebe’nin hadisleri gibi hayvan\u0131n kesimi ve av esnas\u0131nda Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131n\u0131 emreden hadislerle desteklenmektedir. “E\u011fitilmi\u015f k\u00f6pe\u011fini salarken Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anm\u0131\u015fsan yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ye.” (Buhari, M\u00fcslim) Raf\u00ee b. Hadic’in hadisi de \u015f\u00f6yle: “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131l\u0131p da kan\u0131 ak\u0131t\u0131lan\u0131 yiyiniz.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

2) Bu konudaki ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fe gelince; bunlara g\u00f6re Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 zorunlu de\u011fildir. Sadece ho\u015f kar\u015f\u0131lanan (m\u00fcstehap) bir durumdur. Gerek bilerek, gerek unutarak bunun terkedilmesi hi\u00e7bir zarar vermez. \u0130mam \u015eafi\u00ee (Allah’\u0131n rahmeti \u00fczerine olsun) ve t\u00fcm arkada\u015flar\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmi\u015ftir. Hanbel’in \u0130mam Ahmed’den nakletti\u011fi bir rivayet de bu do\u011frultudad\u0131r. \u0130mam Malik’den de b\u00f6yle bir rivayet gelmi\u015ftir. E\u015fheb b. Abd\u00fclaziz buna ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 \u0130mam Malik’in arkada\u015flar\u0131ndan nakleder. \u0130bni Abbas, Ebu Hureyre, Ata b. Ebu Rabah’dan da benzer s\u00f6zler anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En do\u011frusunu Allah bilir.<\/p>\n

\u0130mam \u015eafi\u00ee, “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r” ayetinin Allah’dan ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in kesilen hayvanlara ili\u015fkin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Nitekim, Sap\u0131k\u00e7a Allah’dan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na bo\u011fazlanan hayvanlardan…” (En’am Suresi: 145) s\u00f6z edilmektedir. \u0130bn-i Cureyc Ata’dan \u015f\u00f6yle nakleder: “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131larak kesilmeyen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz” ayetiyle, Kurey\u015f’in putlar ad\u0131na kesti\u011fi ve Mecusiler’in (ate\u015fe tapanlar\u0131n) kestikleri hayvanlar\u0131n yenmesi yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mam \u015eafi\u00ee’nin benimsedi\u011fi sa\u011flam g\u00f6r\u00fc\u015f budur.<\/p>\n

“Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmayarak kesilen, hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz” ayeti hakk\u0131nda \u0130bn-i Ebu Hatem \u015f\u00f6yle der: Bize babam anlatt\u0131, bize Yahya b. Mu\u011fire aktard\u0131, bize Cerir, Ata’dan, o da Sa’d b. C\u00fcbeyr’den \u0130bn-i Abbas’dan \u015f\u00f6yle nakletti: Burada kastedilen murdar hayvand\u0131r. Ebu Davud’un mursel hadis olarak aktard\u0131\u011f\u0131 ve Sevr b. Yezid’in, Ebu Hatem b. Habban’\u0131n “g\u00fcvenilir ki\u015filer” kitab\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131 tabiinden biri olan S\u00fcveyd b. Meymun’un k\u00f6lesi Salt ve s\u00fbd\u00ees\u00ee’den rivayet etti\u011fi hadis bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kan\u0131t g\u00f6sterilmi\u015ftir. Resulullah \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur! \u0130ster Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 ans\u0131n ister anmas\u0131n m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kesti\u011fi hayvan hel\u00e2ldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman and\u0131\u011f\u0131 zaman Allah’dan ba\u015fkas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n\u0131z.” Bu mursel hadis, Darekutni’nin \u0130bn-i Abbas’dan rivayet etti\u011fi hadisi destekler mahiyettedir: “Bir m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kesti\u011fi, \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmam\u0131\u015f olsa bile yensin. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman mutlaka Allah’\u0131n isimlerinden birini ki\u015fili\u011fiyle yans\u0131t\u0131r.”<\/p>\n

3) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f: Hayvan kesilirken unutarak besmeleyi terketmek zarar vermez, ancak bilerek terkedildi\u011finde hayvan\u0131n yenmesi hel\u00e2l de\u011fildir. \u0130mam Malik’in ve Ahmed b. Hanbel’in bilinen g\u00f6r\u00fc\u015fleri budur. Ebu Hanife ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u0130shak b. Raheveyh’in g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bu do\u011frultudad\u0131r. Hz. Ali, \u0130bn-i Abbas, Sa’d b. Museyyeb, Ata, Tav\u00fbs, Hasan Basr\u00ee, Ebu Malik, Abdurrahman b. Ebu Leyl\u00e2, Ca’fer b. Muhammed ve Rabia b. Ebu Abdurrahman’dan bu g\u00f6r\u00fc\u015f anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir \u015f\u00f6yle der: “Bu ayet hakk\u0131nda bilginler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r; acaba ayetin i\u00e7erdi\u011fi h\u00fck\u00fcmden herhangi bir \u015fey neshedildi mi? Yoksa b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fil mi diye?.. Kimisi, hi\u00e7bir \u015fey neshedilmemi\u015ftir, belirledi\u011fi t\u00fcm hususlar muhkemdir, demi\u015ftir. M\u00fccahid ve alimlerin geneli bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedir. \u0130bn-i Ahmed Yal\u0131ya b. Vaz\u0131h’dan, o da H\u00fcseyin b. Vakid’den o da \u0130krime ve Hasan Basri’den \u015f\u00f6yle rivayet eder: \u0130krime ve Hasan Basri \u015f\u00f6yle demi\u015fler: Y\u00fcce Allah, “E\u011fer Allah’\u0131n ayetlerine inan\u0131yorsan\u0131z, O’nun ad\u0131 an\u0131larak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yiyiniz.” buyurmu\u015ftur, sonra da “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmayarak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Allah’\u0131n yolundan sapmakt\u0131r” buyurmu\u015ftur, ard\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki ayette bu ayeti neshetmi\u015f ve konuyu bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda tutmu\u015ftur; “Kendilerine kitap verilenlerin yiyecekleri size hel\u00e2ldir, sizin yiyecekleriniz de onlara hel\u00e2ldir.” (Maide Suresi: 5) Ebu Hatem, b\u00e2na Abbas b. Velid b. Yezid anlatt\u0131; bize Muhammed b. \u015euayb nakletti; bana Nu’man -yani \u0130bn-i M\u00fcnzir- \u0130bn-i Nekh\u00fbl’den \u015f\u00f6yle haber verdi: Y\u00fcce Allah, “Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmayarak kesilen hayvanlar\u0131n etlerinden yemeyiniz” buyurdu. Sonra bunu neshetti, m\u00fcsl\u00fcmanlara ac\u0131y\u0131p \u015f\u00f6yle buyurdu: “Bug\u00fcn size temiz olan \u015feyler hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Kendilerine kitap verilenlerin yiyecekleri size hel\u00e2ldir” diye yukar\u0131daki ayeti neshetti. B\u00f6ylece kitap ehlinin yiyeceklerini hel\u00e2l k\u0131ld\u0131. Sonra \u0130bn-i Cerir diyor ki; do\u011frusu, ehli kitab\u0131n yiyeceklerinin hel\u00e2l olu\u015fuyla, \u00fczerinde Allah’\u0131n ad\u0131 an\u0131lmadan kesilen hayvanlar\u0131n haram olu\u015fu aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u0130bn-i Cerir’in bu s\u00f6z\u00fc do\u011frudur. Bu ayetin neshedildi\u011fini s\u00f6yleyen kimi selef (ilk ku\u015fak) f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n amac\u0131 da konuyu \u00f6zelle\u015ftirmekdir. En iyisini y\u00fcce Allah bilir… “\u0130bn-i Kesir’den yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z al\u0131nt\u0131 sona erdi.”<\/p>\n

\u00d6L\u00dc VE D\u0130R\u0130<\/p>\n

Bundan sonra, k\u00fcf\u00fcr ve iman\u0131n \u00f6zelliklerine, her \u015fehirde b\u00fcy\u00fcklenenlerin tuzaklar kuran su\u00e7lular olmas\u0131n\u0131 gerektiren Allah’\u0131n kaderine, b\u00fcy\u00fcklenen bu su\u00e7lular\u0131n i\u00e7inde depre\u015fip duran ve onlar\u0131 \u0130sl\u00e2m’a girmekten al\u0131koyan kibirlerine de\u011finen detayl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm yer al\u0131yor. B\u00f6l\u00fcm, y\u00fcce Allah’\u0131n kendisine g\u00f6\u011f\u00fcsleri a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iman\u0131n ve g\u00f6n\u00fclleri daraltt\u0131\u011f\u0131, nefesleri s\u0131k\u0131p zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00fcfr\u00fcn durumuna ili\u015fkin g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ger\u00e7ek bir tasvirle son buluyor. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn t\u00fcm\u00fc, uygulamaya ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131n\u0131n temel kurala ba\u011flanmas\u0131 gibi, kesilen hayvanlar\u0131n hel\u00e2l ve haraml\u0131\u011f\u0131 konusuna ba\u011flan\u0131yor. Ayr\u0131ca bu ayr\u0131nt\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ve b\u00fcy\u00fck temele olan g\u00fc\u00e7l\u00fc ilgisine de i\u015faret etmektedir.
\n122- \u00d6l\u00fc iken diriltti\u011fimiz ve kendisine insanlar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken yararland\u0131\u011f\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k verdi\u011fimiz kimse, karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalay\u0131p oradan bir t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kamayan kimse gibi midir? \u0130\u015fte b\u00f6ylece k\u00e2firlere yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n

123- T\u0131pk\u0131 bunun gibi her kentin kimi ileri gelenlerini o kentin hakka kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenleyen az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 yapt\u0131k. Asl\u0131nd\u00e0 onlar kendilerine kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenlerler, ama bunun fark\u0131nda de\u011fildirler.<\/p>\n

124- Onlara bir ayet gelince, “Allah’\u0131n peygamberlerine verilen vahiy aynen bize de verilmedik\u00e7e asla inanmay\u0131z” derler. Oysa Allah peygamberlik g\u00f6revini kime verece\u011fini herkesten iyi bilir. Bu az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar d\u00fczenledikleri komplolardan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanmaya ve a\u011f\u0131r azaba \u00e7arp\u0131lacaklard\u0131r.<\/p>\n

125- Allah kimi do\u011fru yola iletmek isterse g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7ar. Kimi de sapt\u0131rmak isterse g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc, sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, dar ve t\u0131kan\u0131k yapar. Bunun yan\u0131s\u0131ra Allah, inanmayanlar\u0131 i\u011fren\u00e7li\u011fe mahkum eder.<\/strong><\/p>\n

Hidayet ve iman\u0131n tabiat\u0131n\u0131 tasvir eden bu ayetler realist bir ger\u00e7e\u011fi realist ve ger\u00e7ek\u00e7i bir y\u00f6ntemle ifade etmektedirler. Ku\u015fkusuz ifadede beliren benzetme ve mecazlar bu ger\u00e7e\u011fi canl\u0131 ve etkileyici bir \u015fekilde somutla\u015ft\u0131rma amac\u0131na y\u00f6neliktir. Ne var ki, ifadenin kendisi de bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Bu ayetlerin ifade etti\u011fi ger\u00e7ek t\u00fcr\u00fc, ba\u015fvurulan bu tasvir etkenlerini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Evet bu bir ger\u00e7ektir, ancak ruhsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir ger\u00e7ektir. Sadece deneyimli tad\u0131labilecek bir ger\u00e7ek. \u0130fade, sadece bu deneyimin zevkini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serebilmektedir. O da, bu zevki fiilen tadanlar i\u00e7in elbette.<\/p>\n

Bu inan\u00e7, \u00f6lm\u00fc\u015f kalplere yeniden canl\u0131l\u0131k verir. Karanl\u0131ktan sonra kalbe bir \u0131\u015f\u0131k bah\u015feder. Bu hayatla birlikte daha \u00f6nce hi\u00e7 bilmedi\u011fi bir \u015fekilde her \u015feyden bamba\u015fka bir duyguyla tad al\u0131r, her \u015feyi de\u011fi\u015fik tasvir eder, farkl\u0131 de\u011ferlendirir. Bu \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ve etki alan\u0131nda, iman\u0131n ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 bu kalbin daha \u00f6nce g\u00f6remedi\u011fi bir \u015fekilde her \u015fey yepyeni bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazan\u0131r.<\/p>\n

Bu deneyimi s\u00f6zc\u00fcklerle ifade etmenin imk\u00e2n\u0131 yoktur. Sadece tadanlar bilebilir. Bu deneyimin ger\u00e7ek mahiyetinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ku\u015fkusuz Kur’an ifadesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an, bu deneyimi ayn\u0131 cinsten ve ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip renklerle tasvir etmektedir.<\/p>\n

K\u00fcf\u00fcr; yok olmayan, bitmeyen, kaybolmayan, \u00f6ncesiz ve sonras\u0131z ger\u00e7ek hayattan kopmad\u0131r. \u00d6l\u00fcmd\u00fcr k\u00fcf\u00fcr. Varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren etkin g\u00fc\u00e7ten yoksun olmad\u0131r. O halde k\u00fcf\u00fcr \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. F\u0131trat\u0131n al\u0131c\u0131 ve verici h\u0131zlar\u0131n\u0131n i\u015flemez hale gelmesidir, k\u00f6relmesidir. Demek ki \u00f6l\u00fcmd\u00fcr k\u00fcf\u00fcr.<\/p>\n

\u0130man ise ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r, istemektir, vermektir, k\u0131sacas\u0131 hayatt\u0131r…<\/p>\n

K\u00fcf\u00fcr ruhun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve do\u011fmas\u0131n\u0131 engelleyen bir perdedir. O, karanl\u0131kt\u0131r… O, organlara ve duygulara vurulan bir kilittir. O halde karanl\u0131kt\u0131r o. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kt\u0131r, sap\u0131kl\u0131kt\u0131r k\u00fcf\u00fcr. K\u0131sacas\u0131 karanl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

\u0130man ise; derin anlay\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Kavray\u0131\u015f ve dengedir. B\u00fct\u00fcn anlamlar\u0131yla nurdur iman…<\/p>\n

K\u00fcf\u00fcr b\u00fcz\u00fcl\u00fcp, ta\u015fla\u015fmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, o, s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. F\u0131trat\u0131n kolay yolundan ayr\u0131lmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc zorluktur. G\u00fcvenilir bir himayenin verdi\u011fi huzurdan yoksun olmad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 bunal\u0131md\u0131r, k\u00fcf\u00fcr.<\/p>\n

\u0130man ise; geni\u015flik, kolayl\u0131k, huzur ve yay\u0131lm\u0131\u015f bir g\u00f6lgedir.<\/p>\n

O halde k\u00e2fir nedir? \u015eu varl\u0131k topra\u011f\u0131nda bir k\u00f6kten, bir damardan yoksun zavall\u0131 bir bitkidir. Varl\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131yla ba\u011flar\u0131 kopmu\u015f bir fertten ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Bu y\u00fczden varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de ba\u011flar\u0131 kopmu\u015f durumdad\u0131r. Bireysel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 ba\u011flar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u011fla ilgi kuramamaktad\u0131r. O da en dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015febilmektedir. Hayvanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde… Duygulardan ayr\u0131ca, duygular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden olu\u015fan s\u0131n\u0131rlar..<\/p>\n

Ku\u015fkusuz Allah’a ba\u011flanmak ve Allah i\u00e7in kenetlenmek \u00f6l\u00fcml\u00fc, fani bireyi \u00f6ncesiz ezele ve sonras\u0131z ebede ba\u011flar. Sonra onu sonradan meydana gelmi\u015f evrene, g\u00f6r\u00fclen hayata ba\u011flar. Ard\u0131ndan iman kafilesine, \u00e7a\u011flar boyu ardarda gelen ve zaman\u0131n derinliklerine k\u00f6k salm\u0131\u015f biricik \u00fcmmete ba\u011flar. Kendini bir\u00e7ok k\u00f6k\u00fcn, sonsuz ba\u011flar\u0131n ve varl\u0131klar\u0131n i\u00e7inde bulur. Co\u015fkun, uzay\u0131p giden, s\u00fcrekli ve s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bitmesiyle t\u00fckenmeyen bir varolu\u015ftur.<\/p>\n

\u0130nsan bu nuru kalbinde bulunca, bu dinin ger\u00e7eklerini, davran\u0131\u015f ve hareket metodunu ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015fekilde kar\u015f\u0131s\u0131nda bulur. Bu nuru kalbinde buldu\u011funda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu sahne g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sahnedir. Bu dinin tabiat\u0131nda ve ger\u00e7eklerinde yer alan harikul\u00e2de ve kapsaml\u0131 uyum sahnesidir. Bu dinin hareket metodundaki ve yay\u0131l\u0131\u015f y\u00f6ntemindeki son derece g\u00fczel ve ince evrim sahnesidir. Bu din, art\u0131k birtak\u0131m inan\u00e7 ilkeleri, ibadet \u015fekilleri, yasalar ve direktifler y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olarak belirmez. Aksine birbirine girmi\u015f, birbirine dayanm\u0131\u015f, uyum i\u00e7inde ve birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir plan olarak belirir. Bu din canl\u0131, f\u0131trat\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren, derin bir yak\u0131nl\u0131k, g\u00fcvenilir bir do\u011fruluk, sevgi ve \u015fefkat i\u00e7inde f\u0131tratla uyu\u015fur bir konumda belirir.<\/p>\n

\u0130nsan bu nuru kalbinde buldu\u011fu zaman varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcne, hayata ve gerek evrende, gerekse insanl\u0131k aleminde meydana gelen olaylara ili\u015fkin ger\u00e7ekleri a\u00e7\u0131k se\u00e7ik g\u00f6r\u00fcr. Yine ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir sahnede g\u00f6r\u00fcr t\u00fcm bunlar\u0131. \u00d6n\u00fc ve sonu sa\u011flam bir d\u00fczen i\u00e7inde belirlenmi\u015f titiz, ancak f\u0131trata uygun ve kolay evrensel yasalar\u0131n sahnesi… Bu evrensel yasalar\u0131n arka plan\u0131nda yer alan ve onlar\u0131 i\u015flemek i\u00e7in s\u00fcr\u00fckleyen her \u015feyi ku\u015fat\u0131c\u0131, serbest ve her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten il\u00e2h\u00ee iradenin sahnesi… Bu evrensel yasalar\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde yer alan insanlar\u0131n ve olaylar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu sahne…<\/p>\n

\u0130nsan bu nuru kalbinde buldu\u011fu zaman her i\u015fte, her hususta ve her olayda bir netlik g\u00f6r\u00fcr. Kendi i\u00e7inde, ama\u00e7lar\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde, planlar\u0131nda ve hareketlerinde bir a\u00e7\u0131kl\u0131k g\u00f6r\u00fcr. \u0130ster y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki evrensel il\u00e2h\u00ee kanunlarda olsun, ister insanlar\u0131n hareketlerinde, ama\u00e7lar\u0131nda, gizli-a\u00e7\u0131k planlar\u0131nda olsun, \u00e7evresinde olup biten \u015feylerde bir a\u00e7\u0131kl\u0131k g\u00f6r\u00fcr. Gerek kendi i\u00e7inde ve akl\u0131nda, gerekse \u00e7evresindeki olgularla bir kitab\u0131 okur gibi olaylar\u0131n ve tarihin yorumunu bulur.<\/p>\n

\u0130nsan bu nuru kalbinde buldu\u011fu zaman, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde, duygular\u0131nda ve d\u00fc\u015flerinde bir ayd\u0131nl\u0131k, akl\u0131nda, durumunda ve e\u011filiminde bir rahatl\u0131k g\u00f6r\u00fcr. \u0130\u015flerin olmas\u0131nda ve meydana gelmesinde, olaylar\u0131n \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda yumu\u015fakl\u0131k ve kolayl\u0131k bulur. Her durumda ve her anda huzur, g\u00fcven ve kesin inanc\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bulur kendini.<\/p>\n

\u0130\u015fte Kur’an’\u0131n e\u015fsiz ifade tarz\u0131, ilham y\u00fckl\u00fc etkenleriyle bu ger\u00e7e\u011fi bu \u015fekilde tasvir etmektedir:<\/p>\n

“\u00d6l\u00fc iken diriltti\u011fimiz ve kendisine insanlar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken yararland\u0131\u011f\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k verdi\u011fimiz kimse karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalay\u0131p aradan bir t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kamayan kimse gibi midir?”<\/p>\n

Bu din gelmeden \u00f6nce bu durumdayd\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar. Ruhlar\u0131na iman \u00fcflenip diriltilmeden \u00f6nce, yani canl\u0131l\u0131k, hareket, do\u011fmak ve ortaya \u00e7\u0131kmaktan olu\u015fan bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc enerji bah\u015fedilmeden \u00f6nce b\u00f6yleydiler. Kalpleri \u00f6l\u00fcyd\u00fc. Ruhlar\u0131 karanl\u0131klar i\u00e7indeydi. Sonra kalplerine birden iman serpildi ve kendilerine geldiler. Ruhlar\u0131nda bir nur do\u011fdu, birden ayd\u0131nlan\u0131verdiler. Ruhlar\u0131ndan nur f\u0131\u015fk\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar aras\u0131nda bu nurla y\u00fcr\u00fcyor, sap\u0131klara onunla yol g\u00f6stericilik yap\u0131yorlard\u0131. Yoldan ayr\u0131lan ka\u00e7k\u0131nlar\u0131 topluyor, \u00fcrkeklere g\u00fcvence veriyorlard\u0131. K\u00f6lele\u015ftirilen insanlara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bah\u015fediyorlard\u0131. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in yolun i\u015faretleri belirmi\u015f ve yery\u00fcz\u00fcnde yeni bir insan\u0131n do\u011fu\u015fu duyurulmu\u015ftu. \u00d6zg\u00fcr ve ayd\u0131n insan\u0131n… Sadece Allah’a kul olmak suretiyle kullara kul olmaktan kurtulmu\u015f insan\u0131n…<\/p>\n

Allah’\u0131n, ruhuna hayat \u00fcfledi\u011fi, kalbine ayd\u0131nl\u0131k bah\u015fetti\u011fi bir kimse, karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalay\u0131p bir t\u00fcrl\u00fc oradan \u00e7\u0131kamama durumunda olan birisi gibi midir?<\/p>\n

Bunlar birbirinden \u00e7ok uzak iki ayr\u0131 alemdir. O halde \u00e7evresinde her taraf\u0131 ayd\u0131nlatan nura ra\u011fmen karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalayan\u0131 engelleyen nedir?<\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00f6ylece k\u00e2firlere yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00e7ekici geldi.”<\/p>\n

\u0130\u015fte s\u0131r buradad\u0131r… K\u00fcfr\u00fcn, karanl\u0131\u011f\u0131n, \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e7ekicili\u011fi ve s\u00fcslenmi\u015fli\u011fi s\u00f6z konusudur. En ba\u015fta bu \u00e7ekicili\u011fi do\u011furan Allah’\u0131n iradesidir. \u0130nsan f\u0131trat\u0131n\u0131 hem ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131, hem de karanl\u0131\u011f\u0131 sevmek gibi \u00e7ift yetenekli k\u0131lan O’dur. B\u00f6ylece karanl\u0131\u011f\u0131; ya da ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7mekle insan\u0131 s\u0131namaktad\u0131r. Karanl\u0131\u011f\u0131 tercih etti\u011fi zaman, Allah’\u0131n iradesi bunu kendisine ho\u015f g\u00f6sterir, \u00e7ekici k\u0131lar. O da sap\u0131kl\u0131kta inat eder, giderek karanl\u0131ktan \u00e7\u0131kamaz ve geri d\u00f6nemez olur. Sonra birbirlerini aldatmak i\u00e7in yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler f\u0131s\u0131ldayan ve k\u00e2firlere yapa geldiklerini s\u00fcsl\u00fc g\u00f6steren ve \u00e7ekici k\u0131lan insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar vard\u0131r. Hayattan, im\u00e2ndan ve \u0131\u015f\u0131ktan-kopmu\u015f durumdaki bir kalp, karanl\u0131klar i\u00e7inde ancak vesveselere kulak verir. Hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remez, duyumsayamaz, bu koyu karanl\u0131kta do\u011fru yolu sap\u0131kl\u0131ktan ay\u0131rdedemez. \u0130\u015fte b\u00f6ylece k\u00e2firlere yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcnd\u00fc…<\/p>\n

\u0130\u015fte ayn\u0131 yolla, ayn\u0131 nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc ve bu kurallara dayanarak y\u00fcce Allah her \u015fehrin b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan su\u00e7lular\u0131n\u0131n komplolar d\u00fczenlemelerini diledi ki; imtihan tamamlans\u0131n, kader uygulans\u0131n, hikmet ger\u00e7ekle\u015fsin, herkes kendisi i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131r\u0131lan yolda y\u00fcr\u00fcs\u00fcn ve yolculu\u011fun sonunda herkes yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rs\u00fcn…<\/p>\n

“T\u0131pk\u0131 bunun gibi her kentin kimi ileri gelenlerini o kentin hakka kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenleyen az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 yapt\u0131k. Asl\u0131nda onlar kendilerine kar\u015f\u0131 komplo d\u00fczenlerler, ama bunun fark\u0131nda de\u011fildirler.”<\/p>\n

Her kentte -b\u00fcy\u00fck kent ve ba\u015fkentte- b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan su\u00e7lulardan bir grubun Allah’\u0131n dinine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r tak\u0131nmaya yatk\u0131n olmalar\u0131 her zaman i\u00e7in ge\u00e7erli olan bir kurald\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’\u0131n dini ise, bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayanlar\u0131n insanlara haks\u0131zl\u0131k arac\u0131 yapt\u0131klar\u0131 iktidardan, insanlar\u0131 kendilerine kul konumuna getirdikleri Rabbl\u0131ktan ve insanlar\u0131 k\u00f6lele\u015ftirmek i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 hakimiyetten soyutlanmalar\u0131 noktas\u0131nda ba\u015flamaktad\u0131r. T\u00fcm bu nitelikleri Allah’\u0131n dini, tek ba\u015f\u0131na insanlar\u0131n Rabb\u0131, insanlar\u0131n sahibi ve insanlar\u0131n ilah\u0131 olan Allah’a vermektedir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n peygamberlerini ger\u00e7ekle birlikte g\u00f6ndermesi f\u0131trat\u0131n \u00f6z\u00fcnde yer eden bir kurald\u0131r. Bu ger\u00e7ek sayesinde il\u00e2hl\u0131k taslayanlar il\u00e2hl\u0131ktan, Rabbl\u0131ktan ve egemenlikten soyutlan\u0131rlar. Bu y\u00fczden Allah’\u0131n dinine ve O’nun peygamberlerine d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vururlar. Sonra da kentlerde \u00e7e\u015fitli komplolar kurarlar. Aldatmak i\u00e7in birbirlerine yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler f\u0131s\u0131ldarlar. Hak ve do\u011frulu\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131klar\u0131 sava\u015fta bat\u0131l ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte korkutucu olan komplolarla insanlar\u0131 de\u011fersiz hale getirmekte, cinlerden \u015feytanlarla yard\u0131mla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Bu, her zaman i\u00e7in ge\u00e7erli bir kurald\u0131r… Ve \u00e7arp\u0131\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sava\u015f, Allah’\u0131n dininin ba\u015fta gelen ilke -yani egemenli\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah’a \u00f6zg\u00fc k\u0131lmak- ile kentlerdeki su\u00e7lular\u0131n ihtiraslar\u0131, hatta bizzat varl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki eksiksiz \u00e7eli\u015fkiye dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bir peygamberin giri\u015fmekten ba\u015fka se\u00e7ene\u011fi yoktur bu sava\u015fa. Peygambere inananlar\u0131n da sava\u015fa giri\u015fmekten ve sonuna kadar bu sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten ba\u015fka yapacaklar\u0131 bir \u015fey yok. Bu arada y\u00fcce Allah dostlar\u0131na g\u00fcvence veriyor: B\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan su\u00e7lular\u0131n komplolar\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fck ve s\u00fcrekli olursa olsun, sonu\u00e7ta kendilerinden ba\u015fka kimseye bir \u015fey dokunduramayacaklard\u0131r. Ku\u015fkusuz m\u00fcminler bu sava\u015fa tek ba\u015flar\u0131na giri\u015fmiyorlar, bu sava\u015fta yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve dostlar\u0131 Allah’t\u0131r. O kendilerine yeter. Ve O komplocular\u0131n komplolar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na ge\u00e7irir.<\/p>\n

“Asl\u0131nda onlar kendilerine komplo d\u00fczenlerler, ama bunun fark\u0131nda de\u011fildirler.”<\/p>\n

O halde m\u00fcminler kendilerinden emin olsunlar.<\/p>\n

Sonra Kur’an’\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 Allah’\u0131n peygamberlerine ve O’nun dinine d\u00fc\u015fman olanlar\u0131n i\u00e7lerinde yer eden kibirin mahiyetini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Bu kibir onlar\u0131 \u0130sl\u00e2m’a girmekten al\u0131koyuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, herkes gibi Allah’a kul olmaktan korkuyorlar. Bu y\u00fczden avam i\u00e7inde \u00f6zelliklerini koruyacak ki\u015fisel ayr\u0131cal\u0131klar istiyorlar Peygambere inanmak, ona teslim olmak a\u011f\u0131r geliyor onlara. Yurtta\u015flara kar\u015f\u0131 Rabbl\u0131k makam\u0131nda bulunmaya, onlar i\u00e7in kanunlar koyup bunlar\u0131n kabul edilmesini g\u00f6rmeye, emirler ya\u011fd\u0131r\u0131p buna kar\u015f\u0131l\u0131k itaat ve boyun e\u011fmelerini istemeye al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Bu y\u00fczden Allah’\u0131n peygamberlerine verilenler bize de verilmedi\u011fi s\u00fcrece kesinlikle inanmayaca\u011f\u0131z t\u00fcr\u00fcnden i\u011fren\u00e7 oldu\u011fu kadar aptalca da olan l\u00e2flar edip duruyorlar:<\/p>\n

“Onlara bir ayet gelince, “Allah’\u0131n peygamberlerine verilen vahiy aynen bize de verilmedik\u00e7e asla inanmay\u0131z” derler.”<\/p>\n

Velid b. Mu\u011fire \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “\u015eayet peygamberlik bir hak olsayd\u0131, ben senden daha \u00e7ok bunu hak ederdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben ya\u015f\u00e7a senden daha b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm. Mal\u0131m da seninkinden \u00e7oktur.” Ebu Cehil de; “Ona geldi\u011fi gibi bize de vahiy gelmedi\u011fi s\u00fcrece hi\u00e7bir zaman ondan ho\u015fnut olmayaca\u011f\u0131z, ona uymayaca\u011f\u0131z” demi\u015fti.<\/p>\n

Nefislerdeki bu b\u00fcy\u00fcklenmenin, b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan bu adamlar\u0131n yurtta\u015flar aras\u0131nda \u00f6zellikli olmay\u0131 istemenin… Bu \u00f6zelli\u011fin belirtisi de kendilerinin emir vermeleri, yurtta\u015flar\u0131n da uyup itaat etmeleridir… Evet bunun nedeninin i\u00e7lerindeki k\u00fcfr\u00fcn ve peygamberlere ve dine d\u00fc\u015fmanca tav\u0131r tak\u0131nmalar\u0131n\u0131n kendilerine ho\u015f g\u00f6r\u00fcnmesi oldu\u011fu gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah bu i\u011fren\u00e7 ve aptalca s\u00f6zlerine kar\u015f\u0131n, \u00f6nce mesaj\u0131n\u0131 iletecek, peygamberi se\u00e7me i\u015fini ve bu evrensel ve \u00f6nemli g\u00f6revi yerine getirmeye kimin l\u00e2y\u0131k oldu\u011funu belirlemenin ku\u015fat\u0131c\u0131 bilgisine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle, ikinci olarak da tehditle, k\u00fc\u00e7\u00fcmsemekle ve k\u00f6t\u00fc sonlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmakla kar\u015f\u0131l\u0131k vermektedir onlara:<\/p>\n

” ..Oysa Allah peygamberlik g\u00f6revini kime verece\u011fini herkesten iyi bilir. Bu az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar d\u00fczenledikleri komplolardan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanmaya ve a\u011f\u0131r azaba \u00e7arp\u0131lacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Ku\u015fkusuz peygamberlik son derece \u00fcrpertici ve \u00f6nemli bir i\u015ftir. \u00d6ncesiz ve sonras\u0131z ifadenin kullardan bir kulun hareketine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 evrensel bir g\u00f6revdir. Burada, y\u00fcceler alemi insan\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fcnyas\u0131yla, g\u00f6k yerle, d\u00fcnya ahiretle birle\u015fiyor. Peygamberli\u011fin temsil etti\u011fi ger\u00e7ek, b\u00fct\u00fcn insan kalbinde, insanl\u0131\u011f\u0131n pratik hayat\u0131nda ve tarihin s\u00fcrecinde somutla\u015f\u0131yor. Burada insan b\u00fcnyesi tamamen Allah’a \u00f6zg\u00fc olmak i\u00e7in ki\u015fisel pay\u0131ndan soyutlan\u0131r. Bu soyutlanman\u0131n, sadece niyet ve davran\u0131\u015fta olmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Bu \u00f6nemli fonksiyonun doldurdu\u011fu yerin de b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ar\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Peygamberin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ki\u015fili\u011fi, bu ger\u00e7ekle kayna\u011f\u0131n\u0131n do\u011frudan ve eksiksiz bir ba\u011f kurdu\u011fu bir bulu\u015fma noktas\u0131 konumundad\u0131r. Peygamberin ki\u015fili\u011fi, sadece bireysel bir unsur olarak do\u011frudan ve eksiksiz bir bulu\u015fman\u0131n hi\u00e7bir engel ve kay\u0131tla kar\u015f\u0131la\u015fmaks\u0131z\u0131n meydana gelmesine uygun olmas\u0131ndan dolay\u0131 bu ba\u011f\u0131 kurabilmektedir.<\/p>\n

Mesaj\u0131n\u0131 nereye bildirece\u011fini, milyonlarca insan aras\u0131nda, “Sen bu \u00fcrpertici ve \u00f6nemli g\u00f6rev i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015fsin” denecek ki\u015fiyi se\u00e7meyi sadece y\u00fcce Allah bilir.<\/p>\n

Peygamberlik makam\u0131na ula\u015fmak isteyenler ya da peygambere gelen vahyin kendilerine de gelmesini isteyenler… Esasen bu i\u015f i\u00e7in uygun olmayan \u00f6zelliklere sahip kimselerdir. Bir kere bunlar ki\u015filiklerini evrensel varl\u0131\u011f\u0131n ekseni konumuna getiriyorlar. Peygamberler ise daha ba\u015fka bir tabiata sahiptirler. Gelen mesaj\u0131 teslimiyetle kar\u015f\u0131layan, kendini feda eden ve ki\u015fili\u011fini unutan bir tabiatt\u0131r bu. \u0130stemeden ve beklenti i\u00e7inde olmadan verilir peygamberlik. Nitekim, Kur’an-\u0131 Kerim’de, “Sen bu kitab\u0131n sana verilece\u011fini ummazd\u0131n. O, ancak Rabbinin bir rahmetidir.” (Kasas Suresi: 86) denmektedir. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra, bu adamlar bu korkun\u00e7 g\u00f6revin \u00f6nemini kavrayamayan bilgisiz kimselerdir. Sadece y\u00fcce Allah’\u0131n bu i\u015fe uygun birini se\u00e7ebilece\u011fini bilmiyorlar.<\/p>\n

Bu nedenle onlara olduk\u00e7a kesin bir cevap veriliyor:<\/p>\n

“Allah peygamberlik g\u00f6revini kime verece\u011fini herkesten iyi bilir.”<\/p>\n

Allah mesaj\u0131n\u0131 bildi\u011fi ki\u015fiye vermi\u015ftir. Yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7inde en \u00fcst\u00fcn ve en i\u00e7ten olan\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015ftir. Allah’\u0131n yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n en iyisi ve peygamberlerin sonuncusu Hz. Muhammed’e kadar peygamberlerini ulu bir kafile k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Allah’\u0131n sal\u00e2t ve sel\u00e2m\u0131 \u00fczerlerine olsun.)<\/p>\n

Ard\u0131ndan Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanmaya, al\u00e7almaya ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 \u015fiddetli azabla ilgili tehdit yer al\u0131yor:<\/p>\n

“Bu az\u0131l\u0131 g\u00fcnahk\u00e2rlar d\u00fczenledikleri komplolardan \u00f6t\u00fcr\u00fc Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanmaya ve a\u011f\u0131r azaba \u00e7arp\u0131lacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Allah kat\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lanma; yurtta\u015flara kar\u015f\u0131 ululanman\u0131n, ger\u00e7e\u011fe kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fcklenmenin ve peygamberlik makam\u0131na g\u00f6z dikmenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r azab ise; zorlu komplolar kurmaya, peygamberlere d\u00fc\u015fman olmaya ve m\u00fcminleri i\u015fkence etmeye kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

En sonunda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu gezinti, g\u00f6n\u00fcllerde ve ruhlar\u0131n derinliklerinde hidayet ve iman\u0131n durumunu tasvir etmekle bitiyor:<\/p>\n

“Allah kimi do\u011fru yola iletmek isterse, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7ar. Kimi de sapt\u0131rmak isterse g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, dar ve t\u0131kan\u0131k yapar. Bunun yan\u0131s\u0131ra Allah, inanmayanlar\u0131 i\u011fren\u00e7li\u011fe mahk\u00fbm eder.”<\/p>\n

Allah kime do\u011fru yolu takdir ederse -do\u011fru yola ula\u015fmay\u0131 isteyen ve deneme amac\u0131yla kendisine verilen se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda O’na y\u00f6nelen ki\u015fiye ili\u015fkin ge\u00e7erli kural uyar\u0131nca- “g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7ar” ufkunu geni\u015fletir, kolayl\u0131kla ve istekle \u0130sl\u00e2m’\u0131 kabul etmesini sa\u011flar. Onun hareketlerini y\u00f6nlendirir, ona g\u00fcven verir. B\u00f6ylece \u0130sl\u00e2m’la huzur ve rahata kavu\u015fur.<\/p>\n

Kimin i\u00e7inde sap\u0131kl\u0131k dilerse -do\u011fru yoldan ka\u00e7an ve f\u0131trat\u0131n\u0131 ona kapatan kimsenin sapmas\u0131na ili\u015fkin ge\u00e7erli kural uyar\u0131nca- “g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, dar ve t\u0131kan\u0131k yapar.” O do\u011fru yola kapal\u0131d\u0131r, duyu organlar\u0131 k\u00f6relmi\u015ftir, bu y\u00fczden \u0130sl\u00e2m’\u0131 kabul etmekte zorlan\u0131r, s\u0131k\u0131l\u0131r; “Sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi.” Bu g\u00f6\u011fe y\u00fckselirken meydana gelen nefesin daralmas\u0131, g\u00f6\u011fs\u00fcn s\u0131k\u0131lmas\u0131 ve bayg\u0131nl\u0131k ge\u00e7irilmesi gibi somut bir \u015fekilde ifade edilen psikolojik bir durumdur. Hafs okuma tarz\u0131nda oldu\u011fu gibi ” “\u00e7\u0131k\u0131yor” kelimesinin yap\u0131s\u0131 da bu zorlu\u011fu, t\u0131kanmay\u0131 ve \u00e7abay\u0131 ifade etmektedir. Vurgusu da t\u00fcm bunlar\u0131 akla getirdi\u011fi gibi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilen sahne pratik durum ve bir tek melodideki bu s\u00f6zl\u00fc ifadesiyle de uyum olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sahne yerinde bir de\u011ferlendirmeyle son buluyor<\/p>\n

“Bunun yan\u0131s\u0131ra Allah inanmayanlar\u0131 i\u011fren\u00e7li\u011fe mahk\u00fbm eder.”<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle… Y\u00fcce Allah’\u0131n kaderinin do\u011fru yola ula\u015fmas\u0131n\u0131 istedi\u011finin g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc a\u00e7mak ve sap\u0131tmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini zora sokmak, \u00e7abalatmak ve eziyet etmek \u015feklinde cereyan etmesi gibi… Allah inanmayanlar\u0131 bu \u015fekilde azaba mahk\u00fbm eder. Ayette ge\u00e7en “Rics” kelimesinin bir anlam\u0131, azap oldu\u011fu gibi biri de i\u011fren\u00e7liktir. Her ikisi de sahnede yer alan azaba renk katmaktad\u0131r. Bu sahne giderek azaba bula\u015fmakta, ona d\u00f6n\u00fc\u015fmekte, en sonunda, ondan ayr\u0131lmaz bir duruma gelmektedir. \u0130fadede verilmek istenen mesaj da budur zaten.<\/p>\n

Bununla beraber, “Allah kimi do\u011fru yola iletmek isterse, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7ar. Kimi de sapt\u0131rmak isterse g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc, sanki g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, dar ve t\u0131kan\u0131k yapar. Bunun yan\u0131s\u0131ra Allah, inanmayanlar\u0131 i\u011fren\u00e7li\u011fe mahk\u00fbm eder.” Ayeti \u00fczerinde biraz daha a\u00e7\u0131klamada bulunmak gere\u011fini duyuyorum. Gerek bu ayetin, gerekse y\u00fcce Allah’\u0131n iradesi ile insanlar\u0131n y\u00f6neli\u015fleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim ve ilgiye, insanlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fen hidayet ve sap\u0131kl\u0131\u011fa, bunun ard\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ceza, cevap ve sorgulanmaya ili\u015fkin Kur’an’da yer alan benzeri ayetlerin dile getirdikleri bu ger\u00e7e\u011fi iyice alg\u0131layabilmek i\u00e7in, zihinsel mant\u0131\u011f\u0131n alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, be\u015feri kavrama mant\u0131\u011f\u0131ndan tamamen farkl\u0131 di\u011fer bir mant\u0131\u011f\u0131 devreye sokma gere\u011fi do\u011fmaktad\u0131r. Bu konu etraf\u0131nda gerek \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinde (\u00f6zellikle mu’tezile, ehl-i s\u00fcnnet ve m\u00fcrcie aras\u0131nda) gerekse teoloji ve felsefe tarihinde meydana gelen t\u00fcm tart\u0131\u015fmalar ileri s\u00fcr\u00fclen t\u00fcm \u00f6nermeler ve bunlar etraf\u0131nda geli\u015ftirilen t\u00fcm yorumlar zihinsel mant\u0131\u011f\u0131n m\u00fchr\u00fcyle damgalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz bu ger\u00e7e\u011fi alg\u0131layabilmek i\u00e7in be\u015feri kavrama mant\u0131klar\u0131ndan farkl\u0131, zihinsel mant\u0131\u011f\u0131n alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer bir mant\u0131\u011f\u0131 kullanma zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda “ya\u015fayan realite” ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurmak gerekir, zihinsel \u00f6nermelerle de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an, her insan b\u00fcnyesinde, hem de varl\u0131k olgusunda yer alan pratik bir ger\u00e7e\u011fi tasvir etmektedir. Bu ger\u00e7ekte, hi\u00e7bir zihinsel mant\u0131\u011f\u0131n kavrayamayaca\u011f\u0131 kapsay\u0131c\u0131l\u0131kta Allah’\u0131n iradesi ve kaderi ile, insan\u0131n iradesi ve hareketleri aras\u0131nda bir birliktelik g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131 hidayete ya da do\u011fru yola zorlayan Allah’\u0131n iradesidir denecek olursa, bu realiteyi ifade etmeyecektir. Ayn\u0131 \u015fekilde her konuda sonucu belirleyen insan\u0131n iradesidir denecek olursa, bu da realiteyi dile getirmeyecektir. Ku\u015fkusuz bu pratik ger\u00e7ek, il\u00e2h\u00ee iradenin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve etkin otoritesi ile kulun se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 y\u00f6neli\u015fi aras\u0131ndaki ince ve ayn\u0131 zamanda gaybi bir orandan olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki bir \u00e7at\u0131\u015fma s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

Ancak bu “pratik” ger\u00e7e\u011fi, zihinsel mant\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalarak, zihinsel \u00f6nermeler ve insanlar\u0131n bu \u00f6nermelere ili\u015fkin yorumlar\u0131 \u015feklinde kavramak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc konuyu ele al\u0131\u015f metodunu ve y\u00f6nelme y\u00f6ntemini belirleyen ger\u00e7e\u011fin t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu nedenle zihinsel mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme metodu ve diyalektik \u00f6nermeler bu konuda hi\u00e7bir yarar sa\u011flayamazlar.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde bu ger\u00e7e\u011fi realist bir olgu olarak kavrayabilmek i\u00e7in eksiksiz ruhsal ve akl\u00ee deneyimi tatmak gerekmektedir. Ku\u015fkusuz f\u0131trat\u0131n\u0131 \u0130sl\u00e2m’a y\u00f6nelten ki\u015fi g\u00f6\u011fs\u00fcnde ona kar\u015f\u0131 bir a\u00e7\u0131lma bulacakt\u0131r. Tabii ki bu, kesinlikle Allah’\u0131n eseridir. G\u00f6\u011f\u00fcsteki a\u00e7\u0131kl\u0131k sonradan meydana gelen bir olayd\u0131r ve bu da ancak Allah’\u0131n takdiriyle olabilir. Bunu yaratan ve ortaya \u00e7\u0131karan O’dur. F\u0131trat\u0131n\u0131 sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6nelten de, g\u00f6\u011fs\u00fcnde bir daralma, t\u0131kanma ve zorluk bulacakt\u0131r. Bu da kesinlikle Allah’\u0131n eseridir. Bu olay da sonradan meydana gelmi\u015ftir. Fiilen var olmas\u0131, Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu takdir sonucudur. Her ikisi de kula y\u00f6nelik Allah’\u0131n iradesinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. Ancak bu irade zorlay\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bu sadece, insan denen yarat\u0131\u011f\u0131n bu kadarl\u0131k bir iradeyle denenmesine ve bu kadarl\u0131k iradeyi hidayet ya da sap\u0131kl\u0131\u011fa y\u00f6neli\u015fte kullanmas\u0131 sonucu meydana gelmesi gerekeni olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in Allah’\u0131n kaderinin cereyan etmesine ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir ve etkin kanunu belirleyen iradedir.<\/p>\n

Zihinsel bir \u00f6nermenin’ kar\u0131\u015f\u0131na yine zihinsel bir \u00f6nerme kondu\u011fu, bu iki \u00f6nerme aras\u0131ndaki ileti\u015fim ger\u00e7e\u011fin gizli y\u00f6nlerine y\u00f6nelik dokunu\u015flar\u0131n ve realist bir ileti\u015fimin varl\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n beraberli\u011fi ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi zaman, bu ger\u00e7e\u011fin eksiksiz ve do\u011fru bir \u015fekilde kavranmas\u0131 hi\u00e7bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u0130sl\u00e2m\u00ee tart\u0131\u015fmalarda ve di\u011fer konularda uygulanan y\u00f6ntem hep bu olmu\u015ftur.<\/p>\n

O halde ba\u015fka bir metoda ba\u015fvurmak ve bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ekle do\u011frudan do\u011fruya ileti\u015fim kurman\u0131n tad\u0131na varmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

Ard\u0131ndan yine Kur’an’\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcyoruz.<\/p>\n

Bu ayetler grubu bir b\u00fct\u00fcn olarak, sanki daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanan kesilmi\u015f hayvanlar konusu \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme olarak yer al\u0131yor ve bunu da di\u011ferine ba\u011fl\u0131yor. B\u00f6ylece bu, ak\u0131\u015fta, bilin\u00e7te ve bu dinin yap\u0131s\u0131nda tek bir demet olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kesilmi\u015f hayvanlar sorunu kanun koyma sorunudur. Kanun koyma sorunu ise, hakimiyet sorunuyla ilgilidir. Hakimiyet konusu da imana ili\u015fkindir. Bu y\u00fczden de burada bu \u015fekilde imandan s\u00f6z edilmesi konunun gere\u011fidir ve yerindedir.<\/p>\n

Sonra bu b\u00f6l\u00fcmde yer alan en son de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131yor. Bu de\u011ferlendirme, bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve \u00f6tekini son noktaya ba\u011fl\u0131yor. Bu da, o da Allah’\u0131n do\u011fru yoludur. Bunlardan birinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak, bu do\u011fru yolun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak demektir. Her ikisine birlikte uymak, inan\u00e7 ve \u015feriat olarak, insan\u0131 esenlik yurduna ve y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6\u011f\u00fct alan kullar\u0131na y\u00f6nelik dostlu\u011funa g\u00f6t\u00fcren yolu takip etmektir.
\n126- “Bu, Rabbinin do\u011fru yoludur. Biz \u00f6\u011f\u00fct almaya a\u00e7\u0131k kimselere ayetlerimizi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde anlatt\u0131k. ”<\/p>\n

127- “Onlar i\u00e7in, Rabbleri kat\u0131nda, esenlik yurdu vard\u0131r. \u0130\u015fledikleri iyi amellerden \u00f6t\u00fcr\u00fc O, onlar\u0131n dostudur. ” ‘<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte yol budur. Rabbinin yolu… Sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131yla, insana g\u00fcvence veren, insan\u0131 duyguland\u0131ran, sonucu bak\u0131m\u0131ndan bir mu\u015ftu niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bu ba\u011flant\u0131 ile… O’nun, do\u011fru yola ve sap\u0131kl\u0131\u011fa ili\u015fkin yolu i\u015fte budur. Budur O’nun helal ve haramla ilgili yasas\u0131… Her ikisi de Allah’\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde e\u015fittirler. Bu durum, O’nun Kur’an’\u0131nda birbirlerine yak\u0131n ifadelerle dile getirilmektedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah ayetlerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, duyurmu\u015ftur. Ancak hat\u0131rlayanlar, unutmayanlar, bunlardan habersiz olmayanlar bu duyurudan ve bu a\u00e7\u0131klamadan yararlanan kimselerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcmin kalp hat\u0131rla= yan ve asla unutmayan bir kalptir. A\u00e7\u0131k, geni\u015f ve rahat bir kalptir. Alan, ald\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k veren diri bir kalptir.<\/p>\n

\u00d6\u011f\u00fct alanlar i\u00e7in, Rabbleri kat\u0131nda esenlik yurdu vard\u0131r. Huzur ve g\u00fcven yurdu. Bu, Rabbleri kat\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve kaybolmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir m\u00fckafatt\u0131r. Onlar\u0131n dostu, yard\u0131mc\u0131s\u0131, g\u00f6zeticisi ve koruyucusu O’dur. T\u00fcm bunlar yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Bu, imtihanda ba\u015far\u0131l\u0131 olman\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bir kere daha kendimizi bu inanc\u0131n temel ger\u00e7eklerinden \u00f6nemli bir ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya buluyoruz. Allah’\u0131n do\u011fru yolu hakimiyet ve \u015feriat olarak somutla\u015fmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n da \u00f6tesinde iman ve akide olarak. Bu, y\u00fcce Allah’\u0131n belirledi\u011fi \u015fekliyle bu dinin temel \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n

Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6l\u00fcm b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ge\u00e7en dersten ayr\u0131 de\u011ferlendirilemez. Onun devam\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu da ge\u00e7en ders gibi pe\u015f pe\u015fe gelen ard\u0131\u015f\u0131k ve ayn\u0131 t\u00fcrden mesajlar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm bir a\u00e7\u0131dan -Allah’\u0131n yoluna uyanlar\u0131n sonlar\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra- insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n sonlar\u0131n\u0131 tekrar a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bir a\u00e7\u0131dan da surenin bu yerinde ele al\u0131nan hakimiyet ve \u015feriat sorunu m\u00fcnasebetiyle s\u00f6z konusu edilen iman ve k\u00fcf\u00fcr sorununu tekrar ele almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bu sorunu, \u0130sl\u00e2m inanc\u0131nda yer alan di\u011fer temel ger\u00e7eklere ba\u011flamaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda, -uyar\u0131 ve m\u00fcjdelemeden sonra- d\u00fcnyada kazan\u0131lanlara kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi, dostlar\u0131yla birlikte \u015feytanlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131p yerlerine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 getirme g\u00fcc\u00fcne sahip Allah’\u0131n otoritesi ve Allah’\u0131n azab\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar inanca ili\u015fkin ger\u00e7eklerdir. Daha \u00f6nce kesilmi\u015f hayvanlar\u0131n helal veya haram olu\u015fu s\u00f6z konusu edilirken hat\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Sonraki halkada meyve, hayvan ve \u00e7ocuklardan adaklara, bu konulardaki cahiliye gelenek ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar yer alm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn bu sorunlara ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar birbiri ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmekte, dinin belirledi\u011fi do\u011fal konumuna yerle\u015ftirilmektedir. Bunun nedeni, t\u00fcm bunlar\u0131n ayn\u0131 d\u00fczeyde inan\u00e7la ilgili sorunlar olmalar\u0131d\u0131r. Y\u00fcce kitab\u0131nda belirledi\u011fi \u015fekliyle Allah’\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde bunlar aras\u0131nda bir fark g\u00f6zetilmez.<\/p>\n

Ge\u00e7en par\u00e7ada, y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcslerini \u0130sl\u00e2m’a a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kalpleri uyan\u0131k kalan ve ger\u00e7eklerden habersiz olmayan, b\u00f6ylece esenlik yurduna do\u011fru yol alan ve sonu\u00e7ta Allah’\u0131n dostlu\u011funa ve koruyuculu\u011funa kavu\u015fanlara ili\u015fkin uzun bir a\u00e7\u0131klama yer alm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi de “K\u0131yamet sahnelerinin” sunulmas\u0131nda genelde Kur’an’\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntem gere\u011fi sahnede kar\u015f\u0131t bir tablo g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. Aldatmak, kand\u0131rmak ve yoldan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kimisi kimisine yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zler f\u0131s\u0131ldayarak hayatlar\u0131n\u0131 ge\u00e7iren, t\u00fcm peygamberlere d\u00fc\u015fmanl\u0131kla birbirleriyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde bulunan ve Allah’\u0131n kendileri i\u00e7in koydu\u011fu helal ve haram noktas\u0131nda m\u00fcminlerle tart\u0131\u015fmak i\u00e7in baz\u0131s\u0131 baz\u0131s\u0131na ilham veren insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar sunuluyor. Bunlar\u0131, son derece hareketli, canl\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma, itiraf, azarlama, h\u00fck\u00fcm ve de\u011ferlendirme kapsayan ve Kur’an’da yer alan k\u0131yamet sahnelerinin i\u00e7erdi\u011fi canl\u0131l\u0131k f\u0131\u015fk\u0131ran bir sahnede canland\u0131r\u0131yor.
\n128- Allah, insanlar ile cinleri biraraya toplad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn, “Ey cinler, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131 ayartt\u0131n\u0131z” der. Cin\/erin insandan yardak\u00e7\u0131lar\u0131 da, “Ey Rabbimiz birbirimizi kul\/anarak bizim i\u00e7in belirlemi\u015f oldu\u011fun s\u00fcreyi doldurduk ” derler. O da “Bar\u0131na\u011f\u0131n\u0131z, orada s\u00fcrekli kalmak \u00fczere cehennem ate\u015fidir. Yaln\u0131z Allah’\u0131n affetmeyi diledikleri m\u00fcstesna” der. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin hikmet sahibidir ve her \u015feyi bilir.<\/p>\n

129- \u0130\u015fte b\u00f6ylece biz, i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kimi zalimleri di\u011ferlerinin pe\u015fine takar\u0131z.<\/p>\n

130- “Ey insanlar ve cinler, size ayetlerimi an\/atan ve bu g\u00fcnle kar\u015f\u0131\/a\u015faca\u011f\u0131n\u0131za ili\u015fkin sizi uyaran i\u00e7inizden peygamberler gelmedi mi?” On\/ar da “Kendi aleyhimize \u015fahitlik ederiz” derler. D\u00fcnya hayat\u0131 onlar\u0131 aldatt\u0131 da k\u00e2fir olduklar\u0131na kendi aleyhlerine \u015fahitlik ettiler.<\/p>\n

131- Bu, \u015funu kan\u0131tlar ki, Rabbin, ger\u00e7eklerden habersiz olan bir kentin ha\/k\u0131n\u0131 haks\u0131z yere as\/a hel\u00e2k etmez.<\/p>\n

132- Herkesin, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flere g\u00f6re birbirinden farkl\u0131 derecesi vard\u0131r. Rabbin onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan habersiz de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n

Sahne gelecekte t\u00fcm\u00fcyle toplanacaklar\u0131 g\u00fcnde ba\u015fl\u0131yor. Ancak dinleyen i\u00e7in olmu\u015f bitmi\u015f bir olay haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6rebilece\u011fi bir duruma getiriyor. Bu da ifadede bir tek s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn yutulmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fiyor. C\u00fcmlenin takdir edilen \u015fekli \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n

“Allah insanlar ile cinleri biraraya toplad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn” -\u015f\u00f6yle der-: “Ey cinler… ile insanlar…” Ne var ki, ifadede -der- s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yer alm\u0131yor. Bu ise, ifadeyi uzak bir olay\u0131n tasvirinden \u00e7\u0131karmakta ve ak\u0131\u015f\u0131 beklenen gelece\u011fin anlat\u0131m\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen realitenin ifadesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. Bu da Kur’an’\u0131n e\u015fsiz tasvir \u00f6zelliklerindendir.<\/p>\n

O halde canland\u0131r\u0131lan hareketli sahneyi izleyelim:<\/p>\n

“Ey cinler, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131 ayartt\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Size uyan, k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131n\u0131z\u0131 dinleyen, vesveselerinize itaat eden ve ad\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 takip eden bir\u00e7ok insan buldunuz. Bununla sadece haber verme amac\u0131 g\u00fcd\u00fclm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc cinler, bir\u00e7ok insan\u0131 ayartt\u0131klar\u0131n\u0131 biliyorlar. Burada su\u00e7un tescili ama\u00e7lan\u0131yor; nerdeyse sahnede g\u00f6rece\u011fimiz b\u00fcy\u00fck toplulu\u011fu sapt\u0131rma su\u00e7u… Bu kalabal\u0131k i\u00e7inde belirtileri biraraya getirilen su\u00e7tan dolay\u0131 azarlama amac\u0131 g\u00fcd\u00fcl\u00fcyor. Bu y\u00fczden cinler, bu s\u00f6ze kar\u015f\u0131l\u0131k herhangi bir \u015fey s\u00f6ylemiyorlar. Fakat \u015feytanlar\u0131n vesvesesine kap\u0131lm\u0131\u015f gururlu ve cahil insanlar cevap veriyor!<\/p>\n

“\u0130nsanlardan yardak\u00e7\u0131lar; “Ey Rabbimiz birbirimizi kullanarak bizim i\u00e7in belirlemi\u015f oldu\u011fun s\u00fcreyi doldurduk! derler.”<\/p>\n

Bu cevap, \u015feytanlar\u0131 takip edenlerin ger\u00e7eklerden habersiz olu\u015flar\u0131n\u0131 ve hafifliklerini ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Aldatma yurdundayken \u015feytanlar\u0131n ruhlar\u0131na etki ettikleri noktay\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Cinlerin aldatmas\u0131 ve s\u00fcsl\u00fc g\u00f6stermesi sonucu kendilerine ho\u015f g\u00f6sterdikleri fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, pohpohlama ve e\u011flencelerden, gizli-a\u00e7\u0131k g\u00fcnahlardan yararlan\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015fte bu yararlanma gedi\u011finden, \u015feytan i\u00e7lerine girdi. Bu kibirli aptallardan yararland\u0131lar. \u0130blisin insanl\u0131k alemindeki amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in onlar\u0131 e\u011flendiriyor, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131yor ve alaya al\u0131yorlard\u0131. Bu aptal ve basit kimseler de bunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yararlanma oldu\u011funu, hem kendilerinin, hem de onlar\u0131n yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131. Bu y\u00fczden \u015f\u00f6yle diyorlard\u0131:<\/p>\n

“Ey Rabbimiz birbirimizi kulland\u0131k.”<\/p>\n

Bu oyalanma hayat boyu s\u00fcrd\u00fc. Ta ki, s\u00fcre doldu. Bug\u00fcn kendilerine s\u00fcre tan\u0131yan\u0131n sadece y\u00fcce Allah oldu\u011funu, oyalan\u0131rken bile O’nun kontrol\u00fc alt\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 biliyorlar:<\/p>\n

“Bizim i\u00e7in belirlemi\u015f oldu\u011fun s\u00fcreyi doldurduk.”<\/p>\n

Bu noktada kesin h\u00fck\u00fcm geliyor ve adil cezay\u0131 bildiriyor:<\/p>\n

“Bar\u0131na\u011f\u0131n\u0131z, orada s\u00fcrekli kalmak \u00fczere cehennem ate\u015fidir. Yaln\u0131z Allah’\u0131n affetmeyi diledikleri m\u00fcstesnad\u0131r.”<\/p>\n

Ate\u015f bir s\u0131\u011f\u0131nakt\u0131r, bir bar\u0131nakt\u0131r. Kal\u0131nacak bir yurttur, hem de s\u00fcrekli kalmak i\u00e7in. “Yaln\u0131z Allah’\u0131n affetmeyi diledikleri m\u00fcstesna.” Ama\u00e7, itikad\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerinde egemen olan serbest ilah\u00ee irade oldu\u011fu gibi kals\u0131n… \u0130lah\u00ee iradenin serbestli\u011fi bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel kurallar\u0131ndan biridir. Bu irade tutsak edilemez, ba\u011flanamaz. Sonu\u00e7lar\u0131nda bile…<\/p>\n

“Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Rabbin hikmet sahibidir ve her \u015feyi bilir.”<\/p>\n

\u0130nsanlara ili\u015fkin kaderi, bir hikmete ve bilgiye g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015fir. Hikmet ve bilgi noktas\u0131nda hikmet sahibi ve her \u015feyi bilen Allah tektir. Sahnenin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalara yeniden ba\u015flamadan \u00f6nce, sahnenin son k\u0131sm\u0131 \u00fczerine bir de\u011ferlendirme yapmaya ba\u015fl\u0131yor ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131.<\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00f6ylece biz, i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kimi zalimleri di\u011ferlerinin pe\u015fine takar\u0131z.”<\/p>\n

Cinlerle insanlar aras\u0131nda olu\u015fan bu dostluk ve bu dostlu\u011fun gelip dayand\u0131\u011f\u0131 son gibi. Evet t\u0131pk\u0131 bunun gibi ve ayn\u0131 kuraldan \u00f6t\u00fcr\u00fc i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fckler nedeniyle zalimlerden kimisini kimisinin pe\u015fine takar\u0131z. Tabiat ve ger\u00e7eklik noktas\u0131ndaki benzerlikleri, y\u00f6neli\u015f ve hedefteki birliktelikleri ve kendilerini bekleyen sonucun bir olu\u015fu gerek\u00e7esiyle, baz\u0131s\u0131n\u0131 baz\u0131s\u0131na dost k\u0131lar\u0131z. Bu genel bir kurald\u0131r. O g\u00fcnk\u00fc gerek\u00e7enin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan uzun boyutlar vard\u0131r. Genel anlamda insanlardan ve cinlerden \u015feytanlar\u0131n aras\u0131ndaki dostlu\u011fun mahiyetini ele almaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc zalimler -bunlar herhangi bir \u015fekilde Allah’a ortak ko\u015fan kimselerdir- hak ve do\u011frulu\u011fa kar\u015f\u0131 biraraya gelir, her peygambere ve onlara inananlara kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131kta birbirlerine yard\u0131m ederler. Farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine kar\u015f\u0131n ayn\u0131 karaktere sahip olmalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, insanlar \u00fczerindeki Rabbl\u0131k hakk\u0131n\u0131 gasbetmekte ve ayn\u0131 \u015fekilde Allah’\u0131n hakimiyetinden kaynaklanan bir s\u0131n\u0131rlama olmaks\u0131z\u0131n azg\u0131n ihtiraslar\u0131na dayanan ayn\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131 payla\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u00c7\u0131karlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan didi\u015fmelerine, ihtilafa d\u00fc\u015fmelerine ra\u011fmen bunlar\u0131, her zaman birbirleriyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olan bir kitle olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6zellikle Allah’\u0131n dinine ve O’nun dostlar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015fmada… Aralar\u0131ndaki karakter ve hedef birli\u011fine dayanmaktad\u0131r bu dostluk. \u0130\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve g\u00fcnahdan dolay\u0131 ahiretteki sonlar\u0131 da ayn\u0131 olacakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 canland\u0131r\u0131lan sahnede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi!<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde -ayr\u0131ca bir\u00e7ok as\u0131rdan beri- ha\u00e7l\u0131lar, siyonistler, put\u00e7ular ve kom\u00fcnistler gibi insanlardan \u015feytanlar\u0131n aras\u0131nda \u00f6nemli birle\u015fmelere \u015fahit oluyoruz. Aralar\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli ihtilaflara ra\u011fmen bu paktlar, \u0130sl\u00e2m’a sald\u0131rmada ve t\u00fcm yery\u00fcz\u00fcndeki \u0130sl\u00e2m\u00ee dirili\u015f hareketlerinin do\u011fu\u015funu bast\u0131rmada biraraya gelmektedir.<\/p>\n

Bu deh\u015fet verici bir birle\u015fmedir. \u0130sl\u00e2m’a sava\u015f a\u00e7mak i\u00e7in, maddi ve k\u00fclt\u00fcrel g\u00fc\u00e7lerin, bu birle\u015fmenin ve \u015feytan\u00ee komplonun ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak hareket etmesi amac\u0131yla bizzat bir zaman \u0130sl\u00e2m’\u0131n hakim oldu\u011fu b\u00f6lgede kullan\u0131ma haz\u0131r ara\u00e7lar\u0131n yan\u0131nda, onlarca asr\u0131n tecr\u00fcbesinin devreye sokuldu\u011fu bir birliktir bu. Bu birle\u015fmede y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015fareti belirginle\u015fiyor: “\u0130\u015fte b\u00f6ylece biz, i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kimi zalimleri di\u011ferlerinin pe\u015fine takar\u0131z.” Ayr\u0131ca y\u00fcce Allah’\u0131n peygamberine verdi\u011fi g\u00fcvence de bu i\u015farete uymaktad\u0131r: “E\u011fer Allah dileseydi, bunu yapamazlard\u0131. Onlar\u0131 as\u0131ls\u0131z uydurmalar\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak.” Ancak bu g\u00fcvence, peygamberin ad\u0131mlar\u0131n\u0131 takip eden, bu dine ve m\u00fcminlere kar\u015f\u0131 giri\u015filen sava\u015fta O’nun fonksiyonunu devam ettirdi\u011fini bilen m\u00fcmin bir toplulu\u011fun var olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131yla birlikte sahnenin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fcyoruz:<\/p>\n

“Ey insanlar ve cinler, size ayetlerimi anlatan ve bug\u00fcnle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131za ili\u015fkin sizi uyaran i\u00e7inizden peygamberler gelmedi mi? Onlar da, “Kendi aleyhimize \u015fahitlik ederiz” derler. D\u00fcnya hayat\u0131 onlar\u0131 aldatt\u0131 ve k\u00e2fir olduklar\u0131na kendi aleyhlerine \u015fahitlik ettiler.”<\/p>\n

Bu, olay\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak ve tescil etmek amac\u0131na y\u00f6nelik bir sorudur. Yoksa y\u00fcce Allah, d\u00fcnya hayat\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131 biliyordu. Bu soruya kar\u015f\u0131l\u0131k verdikleri cevapta, ahiretteki bu cezay\u0131 hak ettiklerini belirtiyorlar.<\/p>\n

H\u00eftap insanlara y\u00f6nelik oldu\u011fu gibi cinlere de y\u00f6neliktir. Acaba y\u00fcce Allah, insanlara peygamberler g\u00f6nderdi\u011fi gibi, cinlere de kendilerinden peygamberler g\u00f6ndermi\u015f midir? \u0130nsanlara g\u00f6r\u00fcnmeyen bu yarat\u0131klar\u0131n durumunu ancak y\u00fcce Allah bilir. Ancak ayet, cinlerin, peygamberlere indirilenleri dinledikleri ve kavimlerine gidip onlar\u0131 uyard\u0131klar\u0131 \u015feklinde yorumlanabilir. T\u0131pk\u0131 Ahk\u00e2f suresinde cinler hakk\u0131nda Kur’an’da anlat\u0131lanlar gibi.<\/p>\n

“Kur’an’\u0131 dinleyecek cinlerden birtak\u0131m\u0131n\u0131 sana y\u00f6neltmi\u015ftik. Onlar Kur’an-\u0131 dinlemeye haz\u0131r olunca birbirl\u00e9rine; “susun” dediler. Kur’an’\u0131n okunmas\u0131 bitince, herbiri birer uyar\u0131c\u0131 olarak kavimlerine d\u00f6nd\u00fcler.”<\/p>\n

“\u015e\u00f6yle dediler: Ey kavmimiz, do\u011frusu biz, M\u00fbs\u00e2’dan sonra indirilen, kendinden \u00f6ncekileri do\u011frulayan, ger\u00e7e\u011fi ve do\u011fru yolu g\u00f6steren bir kitap dinledik.”<\/p>\n

“Ey kavmimiz, Allah’a \u00e7a\u011f\u0131rana uyun ve O’na inan\u0131n, Allah da sizin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n ve sizi can yak\u0131c\u0131 azabdan korusun.”<\/p>\n

“Allah’a \u00e7a\u011f\u0131ran ki\u015fiye uymayan kimse bilsin ki, Allah’\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde aciz b\u0131rakamaz; onlar\u0131n O’ndan ba\u015fka dostlar\u0131 da bulunmaz. \u0130\u015fte onlar apa\u00e7\u0131k sap\u0131kl\u0131ktad\u0131rlar.” (Ahkaf Suresi: 29-32)<\/p>\n

Bu temelden hareketle, soru ve cevab\u0131n insanlarla birlikte cinler i\u00e7in de ge\u00e7eri olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oluyor. Bununla beraber konu y\u00fcce Allah’\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilginin kapsam\u0131ndad\u0131r. Bundan \u00f6tesini kurcalaman\u0131n hi\u00e7bir yarar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

Her neyse… Cinlerden ve insanlardan sorgulananlar, sorunun bu kadarla bitmedi\u011fini, olay\u0131 belirleme ve tescil etme, ayn\u0131 zamanda azarlama ve tehdit etme amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011funu kavr\u0131yorlar. Bunun \u00fczerine her \u015feyi itiraf edip bundan dolay\u0131 hak ettikleri cezay\u0131 kendi aleyhlerine tescil ediyorlar:<\/p>\n

“Kendi aleyhimize \u015fahitlik ederiz, derler.”<\/p>\n

Bu noktada sorgulayan, sahneye m\u00fcdahale ediyor ve \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“D\u00fcnya hayat\u0131 onlar\u0131 aldatt\u0131 ve k\u00e2fir olduklar\u0131na kendi aleyhlerine \u015fahitlik ettiler.”<\/p>\n

Bu yorum, d\u00fcnyadaki durumlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek mahiyetini a\u00e7\u0131klama amac\u0131na y\u00f6neliktir. Ger\u00e7ekten bu hayat onlar\u0131 aldatm\u0131\u015f, gurur onlar\u0131 k\u00fcfre s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Sonra bak\u0131n, i\u015fte onlar kendi aleyhlerine \u015fahitlik ediyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fcklenmenin, ink\u00e2r\u0131n yarar\u0131 yoktur. \u0130nsan\u0131n kendisini b\u00f6ylesine s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir yerde bulmas\u0131ndan daha k\u00f6t\u00fc bir sonu\u00e7 olabilir mi? Kendi kendini savunamamas\u0131, s\u00f6ylenenleri ink\u00e2r edememesi, savunma amac\u0131yla tek s\u00f6z s\u00f6ylememesi…<\/p>\n

Sahneyi canland\u0131r\u0131rken, beklenen gelece\u011fi seyredilen olguya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken ve ya\u015fan\u00e0n an\u0131 uzak mazi gibi g\u00f6sterirken Kur’an’\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu e\u015fsiz ifade tarz\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde biraz dural\u0131m.<\/p>\n

Kur’an \u015fu anda ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyada ve al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde insanlara okunmaktad\u0131r. Ancak Kur’an, k\u0131yamet sahnesini haz\u0131r ve yak\u0131n bir olgu olarak sunuyor, d\u00fcnya sahnesini ise uzak bir ge\u00e7mi\u015f olarak g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. \u00d6yle ki, biz bu sahnenin k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini unutup oldu\u011fu gibi kar\u015f\u0131m\u0131zda bulundu\u011funu san\u0131yoruz. Kur’an uzak tarihten s\u00f6z eder gibi d\u00fcnyadan s\u00f6z ediyor.<\/p>\n

“D\u00fcnya hayat\u0131 onlar\u0131 aldatt\u0131 ve k\u00e2fir olduklar\u0131na kendi aleyhlerine \u015fahitlik ettiler.”<\/p>\n

Bu da ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrme y\u00f6ntemlerinden biridir.<\/p>\n

Sahnenin bitmesi \u00fczerine, insanlardan ve cinlerden \u015feytanlara verilen cezaya, bu y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ate\u015fe s\u00fcr\u00fckleni\u015flerine, ayr\u0131ca kendilerine peygamberlerin geldiklerini, Allah’\u0131n ayetlerini kendilerine anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 ve bug\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131la\u015fma konusunda uyar\u0131da bulunduklar\u0131n\u0131 kabullenmelerine ili\u015fkin verilen h\u00fckm\u00fc de\u011ferlendirmek i\u00e7in ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 hitab\u0131 peygambere -sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun O’nun \u00f6tesinde m\u00fcminlere ve t\u00fcm insanlara y\u00f6neltmektedir. Bir de sahne ve i\u00e7inde olup bitenler \u00fczerine, uyarmadan Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131n hi\u00e7 kimseye dokunmayaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca gafletlerinden uyand\u0131r\u0131lmadan, kendilerine Allah’\u0131n ayetleri okunmadan ve uyar\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan uyar\u0131lmadan y\u00fcce Allah’\u0131n kullar\u0131n\u0131 zul\u00fcmlerinden (yani ortak ko\u015fmalar\u0131ndan) dolay\u0131 sorgulamayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmak istenmektedir.<\/p>\n

“Bu, \u015funu kan\u0131tlar ki, Rabbin ger\u00e7eklerden habersiz olan bir kentin halk\u0131n\u0131 haks\u0131z yere asla hel\u00e2k etmez.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n insanlara y\u00f6nelik rahmeti, peygamberler g\u00f6ndermeksizin ortak ko\u015fmalar\u0131ndan ve k\u00e2fir olmalar\u0131ndan dolay\u0131 onlar\u0131 sorumlu tutmamay\u0131 gerektirmi\u015ftir. F\u0131tratlar\u0131na bah\u015fetti\u011fi ger\u00e7ek Rabbine y\u00f6neli\u015f yetene\u011fine -ger\u00e7i bu f\u0131tratlar sap\u0131tabilir- ve kendilerine bah\u015fetti\u011fi ak\u0131l ve kavrama g\u00fcc\u00fcne-ger\u00e7i arzular\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ak\u0131l yoldan \u00e7\u0131kabilir- ve apa\u00e7\u0131k evren kitab\u0131nda yeralan i\u015faretlere ra\u011fmen. Ger\u00e7i insan b\u00fcnyesindeki t\u00fcm al\u0131c\u0131 cihazlar g\u00fcn gelir i\u015flevini g\u00f6remez hale gelebilir. F\u0131trat\u0131 \u00fczerine bula\u015fm\u0131\u015f tozlardan silkelemek, insan akl\u0131n\u0131 sapmaktan kurtarmak, bak\u0131\u015flar\u0131 ve duygular\u0131 k\u00f6relmekten uzakla\u015ft\u0131rma g\u00f6revi peygamberlere ve peygamberlik kurumuna verilmi\u015ftir. Azapland\u0131rma da duyuru ve uyar\u0131dan sonra meydana gelen yalanlama ve k\u00e2fir olmaya ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu ger\u00e7ek, y\u00fcce Allah’\u0131n insana y\u00f6nelik rahmetini ve l\u00fctfunu tasvir etti\u011fi gibi, f\u0131trat ve ak\u0131ldan olu\u015fan insan\u0131n alg\u0131lama organlar\u0131n\u0131n de\u011ferini de ortaya koymaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda inanca dayanmad\u0131klar\u0131 ve dine ba\u011fl\u0131 olmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece bu organlar\u0131n kendi ba\u015flar\u0131na sap\u0131kl\u0131ktan korunamayacaklar\u0131n\u0131, kesin bir bilgiye ula\u015famayacaklar\u0131n\u0131 ve arzular\u0131n bask\u0131s\u0131na dayanamayacaklar\u0131n\u0131 belirtmektedir. (Daha geni\u015f bilgi i\u00e7in “Nisa Suresi, 165. ayetin tefsirine bak\u0131n\u0131n.)<\/p>\n

Daha sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 hem m\u00fcminlere hem de \u015feytanlara verilecek ceza ve m\u00fck\u00e2fat konusunda di\u011fer bir ger\u00e7e\u011fe de\u011finmektedir!<\/p>\n

“Herkesin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flere g\u00f6re birbirinden farkl\u0131 derecesi vard\u0131r. Rabbin onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan habersiz de\u011fildir.”<\/p>\n

M\u00fcminlerin dereceleri vard\u0131r; birbirinden yukar\u0131 dereceler… \u015eeytanlar\u0131n da dereceleri var; birbirinden a\u015fa\u011f\u0131 dereceler… T\u00fcm\u00fc de yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan her \u015fey sakl\u0131 tutulmaktad\u0131r, hi\u00e7bir \u015fey kaybolmaz:<\/p>\n

“Rabbin onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan habersiz de\u011fildir.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, kullar\u0131na y\u00f6nelik rahmetinden dolay\u0131 onlara peygamberleri g\u00f6nderiyorsa da, asl\u0131nda onlara ihtiyac\u0131 yoktur. \u0130manlar\u0131na ve ibadetlerine ihtiya\u00e7 duymaz. Kullar iyilik yapt\u0131klar\u0131nda, hem d\u00fcnyada hem de ahirette kendileri i\u00e7in yapmaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 \u015fekilde, isyanc\u0131, zalim ve m\u00fc\u015frik nesilleri yok edebildi\u011fi ve yerlerine ba\u015fka bir nesil getirebildi\u011fi halde, onlar\u0131 olduklar\u0131 gibi b\u0131rakmas\u0131 da y\u00fcce Allah’\u0131n rahmetinin belirtisidir.
\n133- “Rabbin hi\u00e7bir \u015feye muhta\u00e7 de\u011fildir ve merhamet sahibidir. O e\u011fer dilerse sizi yok edip arkan\u0131zdan yerinize istedi\u011fi ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ge\u00e7irebilir. T\u0131pk\u0131 sizi ba\u015fka bir kavmin soyundan t\u00fcretti\u011fi gibi. “<\/strong><\/p>\n

O halde insanlar, Allah’\u0131n rahmeti sayesinde yerlerinde durduklar\u0131n\u0131, durumlar\u0131n\u0131n Allah’\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu, ellerindeki g\u00fcc\u00fc Allah’\u0131n kendilerine verdi\u011fini, as\u0131l g\u00fc\u00e7 sahibinin kendileri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131\u011fa sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131, hi\u00e7 kimsenin kendi yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131nda ve varl\u0131\u011f\u0131nda bir m\u00fcdahalesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kimsenin kendisine verilen \u015feyler \u00fczerinde bir etkinli\u011finin, bir yetkisinin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamal\u0131d\u0131rlar. Kendilerini yok edip, yerlerine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 getirmenin Allah i\u00e7in kolay oldu\u011funu bilmelidirler. T\u0131pk\u0131 kendilerini di\u011fer bir neslin soyundan varetti\u011fi ve kaderi gere\u011fince onlar\u0131n yerine yerle\u015ftirdi\u011fi gibi.<\/p>\n

Bunlar son derece etkin y\u00f6ntemlerdir. Komplolar haz\u0131rlayan, boyunlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck i\u015flere kalk\u0131\u015fan, haramlar ve helaller belirleyen, koyduklar\u0131 yasalarla Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye giri\u015fen insan ve cin \u015feytanlar\u0131ndan zalimlerin kalplerine y\u00f6nelik sars\u0131c\u0131 uyar\u0131lard\u0131r. Onlar da Allah’\u0131n kontrol\u00fcndedirler diledi\u011fi gibi tutmaktad\u0131r onlar\u0131. Ne zaman isterse yok edebilir onlar\u0131, yerlerine de diledi\u011fi kimseleri yerle\u015ftirebilir. Ayr\u0131ca bu mesajlar, \u015feytanlar\u0131n komplo ve tuzaklar\u0131ndan, su\u00e7lular\u0131n i\u015fkence ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok eziyet \u00e7eken m\u00fcmin toplulu\u011fun g\u00f6n\u00fcllerine g\u00fcven ve huzur duygular\u0131n\u0131 serpmekte, kalplerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yery\u00fcz\u00fcnde zorbal\u0131k taslasalar ve komplolar tertip etseler bile Allah’\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131nda, olduk\u00e7a zay\u0131ft\u0131rlar d\u00fc\u015fmanlar.<\/p>\n

134- “Size va’dedilen ak\u0131bet kesinlikle yerine gelecektir. Siz onun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emezsiniz.”<\/strong><\/p>\n

Siz Allah’\u0131n elinde ve kontrol\u00fcndesiniz. O’nun iradesinin ve takdirinin mahk\u00fbmusunuz. Ba\u015f\u0131bo\u015f ya da serbest de\u011filsiniz. Az \u00f6nce bir sahnesini seyretti\u011finiz toplanma g\u00fcn\u00fc bu andan itibaren sizi beklemektedir. Bug\u00fcn\u00fcn gelece\u011finden hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer yoktur. O g\u00fcnden ka\u00e7man\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kuvvetli olan Allah’\u0131n iradesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emezsiniz.<\/p>\n

Bu de\u011ferlendirmeler, kalpler \u00fczerinde olduk\u00e7a derin ilham ve etkisi bulunan ve birbirine girmi\u015f di\u011fer bir tehditle son buluyor:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

104- Hi\u00e7 ku\u015fkusuz size Rabbinizden bir\u00e7ok uyar\u0131c\u0131 kan\u0131tlar, a\u00e7\u0131k belgeler geldi. Kim bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcrse, kendi lehine ve kim bunlara kar\u015f\u0131 g\u00f6z yumarsa kendi aleyhine davranm\u0131\u015f olur. Ben sizin ba\u015f\u0131n\u0131zda korucu, bek\u00e7i de\u011filim. \u015eu Allah kat\u0131ndan gelen ayetler… birer kan\u0131tt\u0131rlar… Kan\u0131tlar do\u011fru yolu g\u00f6sterirler, insan\u0131 do\u011fruya y\u00f6neltirler. Bu da aynen \u00f6yle… kan\u0131tt\u0131r… Do\u011fru yolu g\u00f6stermektedir. Kim …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[338,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2659","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-enam-suresi","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2659\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}