{"id":2682,"date":"2012-01-22T06:15:12","date_gmt":"2012-01-22T06:15:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2682"},"modified":"2012-01-22T10:39:05","modified_gmt":"2012-01-22T10:39:05","slug":"nisa-suresinin-89-56-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/nisa-suresinin-89-56-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Nisa Suresi’nin 56-89.Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal\u2019il Kur\u2019an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

56- Hi\u00e7 ku\u015fkusuz ayetlerimizi ink\u00e2r edenleri ilerde ate\u015fe ataca\u011f\u0131z. Derileri kavrulduk\u00e7a azab\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 duysunlar diye kendilerine ba\u015fka deriler giydirece\u011fiz. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah \u00fcst\u00fcn iradelidir, hikmet sahibidir. ,<\/p>\n

57- \u0130man edip iyi ameller i\u015fleyenleri de ilerde i\u00e7inde ebedi olarak kalacaklar\u0131, alt\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere yerle\u015ftirece\u011fiz. Onlara orada el de\u011fmemi\u015f e\u015fler verilecek, kendileri koyu g\u00f6lgeler alt\u0131na al\u0131nacaklard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Burada bitmesi s\u00f6z konusu olmayan bir sahne kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z. S\u00fcrekli yenilenen somut bir sahne. Hayalde canlan\u0131yor ve bir daha kaybolmuyor, bir tarafa kay\u0131p gitmiyor. Bu sahnenin hakim imaj\u0131 korkudur, deh\u015fettir. Fakat s\u00fcr\u00fckleyici, esir edici cazibesi olan bir deh\u015fettir bu.<\/p>\n

Ayette bu tablo bir tek kelime ile g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde canland\u0131r\u0131l\u0131yor ve yineleniyor; …duk\u00e7a (kullema) kelimesi ile. Tabloya \u00fcrperticilik ve korkun\u00e7luk kazand\u0131ran ifade “Derileri kavrulduk\u00e7a” yan c\u00fcmleci\u011fidir. Tabloya \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f manzaralarla \u00e7eli\u015fen ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 katan ifade de c\u00fcmlenin \u00f6b\u00fcr yar\u0131s\u0131, yani “kendilerine ba\u015fka deriler giydirece\u011fiz” temel c\u00fcmleci\u011fidir. Bu \u00fcrpertici ve korkun\u00e7 deh\u015fet sadece bir tek \u015fart c\u00fcmlesinde odakla\u015f\u0131yor. Bu kafirlerin cezas\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn iman etme sebepleri varken bile bile se\u00e7ilen k\u00e2firli\u011fin cezas\u0131. Yani ama\u00e7lanm\u0131\u015f, istenmi\u015f bir ceza. O halde davran\u0131\u015fa denk d\u00fc\u015fen bir ceza. Okuyoruz:<\/p>\n

“Azab\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 duysunlar diye..”<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, ceza vermeye muktedirdir, karar\u0131 yerinde ve hikmete dayal\u0131d\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah \u00fcst\u00fcn iradelidir, hikmet sahibidir.”<\/p>\n

\u015eimdi bu sahnenin her noktada kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131t\u0131 olan bir sahneye \u00e7evirelim bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131. Yalaz\u0131 dalga dalga y\u00fckselen alevlerin; ac\u0131 i\u00e7inde k\u0131vranan, kavrulmu\u015f erimi\u015f derilerin, kavrulduk\u00e7a yanma olay\u0131 yeniden ya\u015fas\u0131n, \u00e7ekilen ac\u0131 yeniden tad\u0131ls\u0131n diye yerini ba\u015fkas\u0131na b\u0131rakan derilerin bu bedbaht, elem dolu sahnesinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda “\u0130man edip iyi ameller i\u015fleyenler”i g\u00f6n\u00fcl ok\u015fay\u0131c\u0131, serin meltemli bah\u00e7elerde gezinirken buluyoruz. Bu bah\u00e7enin;<\/p>\n

“Altlar\u0131ndan nehirler ak\u0131yor:”<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu sahnede g\u00fcvenlik ve vurgulamal\u0131 bir s\u00fcreklilik ve kal\u0131c\u0131l\u0131k buluyoruz:<\/p>\n

“Onlar orada ebedi olarak kalacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Bu bah\u00e7elerde, bu bitimsiz ebedilikte bir de el de\u011fmemi\u015f e\u015fler \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za:<\/p>\n

“Onlara orada el de\u011fmemi\u015f e\u015fler verilecek.”<\/p>\n

Son olarak \u0131l\u0131k g\u00f6lgelerin, bu mutlu tablonun havas\u0131nda titre\u015ftiklerini fark ediyoruz:<\/p>\n

“Onlar\u0131 koyu g\u00f6lgelerin alt\u0131na alaca\u011f\u0131z.”<\/p>\n

Burada Kur’an’\u0131n “K\u0131yamet sahneleri”ne ili\u015fkin g\u00fc\u00e7l\u00fc, imajl\u0131, etkileyici, derin boyutlu \u00fcsl\u00fbbu uyar\u0131nca kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n niteli\u011finde, g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde, fig\u00fcrlerde ve imajda tam bir kar\u015f\u0131tl\u0131k ile y\u00fcz y\u00fczeyiz.” (Al-i \u0130mran Suresi, 110)<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki ayetler gurubu \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin temel d\u00fczenini olu\u015fturan son derece \u00f6nemli bir konuyu i\u00e7eriyorlar. Bu ayetlerin konusu \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin temel d\u00fczeninde somutla\u015fm\u0131\u015f olarak iman\u0131n \u015fart\u0131 ve tan\u0131m\u0131d\u0131r. Bu konunun \u00f6nemi ve ciddiyeti hem konunun kendisinden ve hem de bu \u00fcmmetin temel d\u00fczeni ile aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin bi\u00e7iminden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n

Bu \u00fcmmetin yoktan var edicisi ve geli\u015ftiricisi, varl\u0131k alemine \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131s\u0131 Kur’an-\u0131 Kerim’dir. Y\u00fcce Allah “Sizler insanlar i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f hay\u0131rl\u0131 bir \u00fcmmetsiniz” buyururken bu ger\u00e7e\u011fi tam oldu\u011fu gibi ifade etmi\u015ftir.”\u00b0’<\/p>\n

Evet, Kur’an-\u0131 Kerim bu \u00fcmmeti yoktan var eden, onu insanl\u0131k tarihinin e\u015fsiz-benzersiz \u00fcmmeti, ayetin deyimi ile “\u0130nsanlar i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f hay\u0131rl\u0131 bir \u00fcmmet” yapmak \u00fczere geli\u015ftiren kaynakt\u0131r. Di\u011fer s\u00f6yleyeceklerimize ge\u00e7meden \u00f6nce bu ger\u00e7e\u011fi, yani Kur’an’\u0131n bu \u00fcmmeti yoktan var edip geli\u015ftirdi\u011fi ger\u00e7e\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmal\u0131, \u00fcst\u00fcne basa basa vurgulamal\u0131y\u0131z. Ger\u00e7ekten Kur’an’\u0131n bu \u00fcmmete y\u00f6nelik fonksiyonu bir yoktan var etme ve geli\u015ftirme fonksiyonudur. Bu fonksiyon bu \u00fcmmetin yeniden do\u011fu\u015fu, hatta “insan”\u0131n bamba\u015fka bir ki\u015filikle yeniden do\u011fu\u015fu anlam\u0131na gelir. Bu olay sosyal geli\u015fme yolunda bir a\u015fama, evrimle\u015fme yolunda at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m, hatta devrimci bir s\u0131\u00e7rama de\u011fildi. Olay hem arap milleti i\u00e7in ve hem insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fc i\u00e7in kelimenin tam anlam\u0131 ile bir “yoktan varolu\u015f”, bir “yeniden do\u011fu\u015f” mucizesi idi.<\/p>\n

Bu s\u00f6zlerimizin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda cahiliye \u015fiirine ve \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi arap k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn di\u011fer kaynaklar\u0131na bakal\u0131m. Bu kaynaklara bir b\u00fct\u00fcn halinde “Arap Divan\u0131” ad\u0131n\u0131 veriyoruz. Bu kaynak araplar\u0131n en y\u00fcksek d\u00fczeyli ve en kal\u0131c\u0131 k\u00fclt\u00fcr birikimini i\u00e7erir. Bu birikim i\u00e7inde araplar\u0131n hayata, varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcne, evrene, insana, ahl\u00e2ka ve insan davran\u0131\u015flar\u0131na ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015flerine rastlar\u0131z. Ayr\u0131ca onlar\u0131n hayat kriterleri, duygusal deneyimleri, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnleri, k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zleri, uygarl\u0131k kazan\u0131mlar\u0131, k\u0131sacas\u0131 t\u00fcm varolu\u015flar\u0131 bu divan\u0131 olu\u015fturan eserlere yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu divan\u0131n i\u00e7erdi\u011fi k\u00fclt\u00fcr birikimini, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131, varl\u0131k ve hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, evren ve insana ili\u015fkin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, hayat ve insana ili\u015fkin de\u011ferleri, sosyal d\u00fczenleme kurallar\u0131n\u0131, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanan pratik yasal d\u00fczenlemeleri Kur’an’\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u00fczgecinden ge\u00e7irelim.<\/p>\n

Sonra gerek \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi gerek \u0130sl\u00e2m d\u00f6nemi arap prati\u011fine bakal\u0131m. \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi d\u00f6nemin de\u011ferlendirmesini s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Arap divan\u0131nda somutla\u015fan cahiliye d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u0130sl\u00e2m d\u00f6nemi prati\u011finin de\u011ferlendirmesini de ilahi sistemde somutla\u015fan Kur’an kaynakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yapal\u0131m.<\/p>\n

Gerek bu divan\u0131n i\u00e7erdi\u011fi k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 ve gerekse Arap milletinin eski sosyal prati\u011fini Kur’an-\u0131 Kerim’in ve \u0130sl\u00e2m d\u00f6nemine ili\u015fkin sosyal prati\u011fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda incelenince \u015fu kesin ve belirgin sonuca var\u0131r\u0131z: \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin tarih sahnesine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ne geli\u015fme a\u015famas\u0131 ne bir evrim ad\u0131m\u0131 ve ne de bir devrim s\u0131\u00e7ramas\u0131d\u0131r. Bu olay Kur’an-\u0131 Kerim’in yukardaki ayetinde belirtildi\u011fi gibi ger\u00e7ekten bir “ortaya koyma” olay\u0131d\u0131r, Allah yap\u0131s\u0131 bir “ortaya koyma”. Son derece \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir “yoktan var etme”, son derece orijinal ve e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir “ortaya \u00e7\u0131karma” olay\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z burada. Sebebine gelince bildi\u011fimiz kadar\u0131 ile tarihte ilk ve son defa bir kitab\u0131n sayfalar\u0131ndan somut bir \u00fcmmet f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor, tarihte ilk ve son defa kelimelerin aras\u0131ndan hayat “ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Ama asl\u0131nda ortada \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kelimeler, c\u00fcmleler, y\u00fcce Allah’\u0131n kelimeleri, c\u00fcmleleri!<\/p>\n

Tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131karmak isteyenler, m\u0131z\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k yapmak isteyenler bize s\u00f6ylesinler bakal\u0131m: Bu \u00fcmmet, y\u00fcce Allah onu kelimeleri-c\u00fcmleleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile “ortaya \u00e7\u0131karmadan” \u00f6nce, Kur’an-\u0131 Kerim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile onu yoktan var etmeden \u00f6nce nerede idi?<\/p>\n

Arap yar\u0131madas\u0131nda oldu\u011funu biliyoruz. Mesele o de\u011fil. Mesele \u015fu: \u0130nsanl\u0131k ailesi i\u00e7indeki yeri, ortak insanl\u0131k uygarl\u0131\u011f\u0131 birikimindeki konumu, insanl\u0131k tarihindeki yeri neresi idi? Milletleraras\u0131 insanl\u0131k masas\u0131n\u0131n neresinde oturuyordu? Bu masaya ad\u0131n\u0131 duyuran, damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ne gibi bir de\u011fer sunabilmi\u015fti?<\/p>\n

Bu millet bu din sayesinde varl\u0131k sahnesine \u00e7\u0131kt\u0131. Bu do\u011fru sistem sayesinde olu\u015fumunu ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Sonra elindeki y\u00fcce Allah’\u0131n kitab\u0131 ile ve hayat\u0131na damgas\u0131n\u0131 basan il\u00e2hi sistem ile \u00f6nce kendine \u00e7eki-d\u00fczen verdi, arkas\u0131ndan b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa \u00f6nder oldu. Dedi\u011fimiz gibi bu kitapla ve bu sistem ile. Ba\u015fka bir \u015feyle de\u011fil. Tarih \u00f6n\u00fcm\u00fczdedir i\u015fte. Y\u00fcce Allah, araplara “Ger\u00e7ekten size nam sa\u011flayan, \u00f6\u011f\u00fct veren bir kitap indirdik size, buna akl\u0131n\u0131z ermiyor mu?” (Enbiya Suresi, 10) buyurmu\u015ftu. Y\u00fcce Allah’\u0131n bu vaadi ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bu kitaptan kaynaklanan gerek\u00e7eler ile bu millet ad\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya duyurdu, tarihin geli\u015fiminde rol oynad\u0131, \u00f6nce “insana yara\u015f\u0131r” bir ki\u015fili\u011fi, varolu\u015fu, ikinci olarak da evrensel bir uygarl\u0131\u011f\u0131 oldu. Oysa baz\u0131 budalalar y\u00fcce Allah’\u0131n arap milletine y\u00f6nelik bu nimetine kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck etmek istiyorlar. Y\u00fcce Allah t\u00fcm insanl\u0131\u011fa seslenen son s\u00f6z\u00fcn\u00fc, sonuncu mesaj\u0131n\u0131 araplar ve arap\u00e7a arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile insanl\u0131\u011fa sundu. Bu yolla araplara ki\u015filik, nam, tarih ve uygarl\u0131k ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. Fakat s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz baz\u0131 budalalar y\u00fcce Allah’\u0131n bu ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 inkar etmek istiyorlar, y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131rtlar\u0131na giydirdi\u011fi bu kaftan\u0131 \u00fczerlerinden \u00e7\u0131karmak istiyorlar; kendilerini nama, \u015ferefe iletmi\u015f olan, hatta aralar\u0131ndan \u00e7\u0131kan \u0130sl\u00e2m \u00fcmmeti sayesinde k\u00e8ndilerini varolma d\u00fczeyine y\u00fckseltmi\u015f olan bu \u015ferefli sanca\u011f\u0131 par\u00e7alamak y\u0131rtmak istiyorlar.<\/p>\n

Evet, dedi\u011fimiz gibi, Kur’an bu \u00fcmmeti varl\u0131k sahnesine \u00e7\u0131kard\u0131 ve olu\u015fumunu sa\u011flad\u0131. Cahiliye batakl\u0131\u011f\u0131ndan tutup \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u0130sl\u00e2m toplumunun b\u00fcnyesine tasarlad\u0131\u011f\u0131 yeni de\u011ferleri yerle\u015ftirdi. Bu toplumun hayat\u0131nda ve fertlerin vicdanlar\u0131nda bulunan cahiliye de\u011ferlerini ve tortular\u0131n\u0131 silip ortadan kald\u0131rd\u0131. Bu toplumun yap\u0131s\u0131n\u0131 bu “yeniden do\u011fu\u015f”un esas\u0131na g\u00f6re d\u00fczenledi, ya da gerek duyunca yeniden kurdu.<\/p>\n

Yine Kur’an, bu m\u00fcsl\u00fcman toplumla birlikte, bu toplumun saf\u0131nda gerek fertlerinin vicdanlar\u0131nda ve gerekse sosyal kurumlar\u0131nda tortular b\u0131rakarak g\u00f6\u00e7\u00fcp giden eski cahiliye ile ve gerekse Medine yahudilerinin, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ve Mekke putperestlerinin ki\u015filiklerinde somutla\u015fan akt\u00fcel cahiliye ile iki y\u00f6nl\u00fc bir sava\u015fa girdi. Bu iki sava\u015f ayn\u0131 zamanda ve ayn\u0131 alanda cereyan ediyordu.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken m\u00fcsl\u00fcman cemaate do\u011fru bir d\u00fc\u015f\u00fcnce temeli kazand\u0131rarak i\u015fe ba\u015fl\u0131yor. Bunun i\u00e7in iman\u0131n \u015fart\u0131n\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuyor. Sonra da bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini -do\u011frudan do\u011fruya bu noktadan- temel d\u00fczenine, anayasas\u0131na ba\u011fl\u0131yor. O temel d\u00fczen ki bu toplumun ki\u015fili\u011fini \u00e7evresindeki cahiliyenin ki\u015fili\u011finden ay\u0131r\u0131yor, ona insanlar i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f se\u00e7kin \u00fcmmetin \u00f6zelliklerini kazand\u0131r\u0131yor, ona insanlara mesaj verme, onlar\u0131 y\u00fcce Allah’a iletme, il\u00e2hi sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme konumu sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

\u0130\u015fte a\u015fa\u011f\u0131da incelemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ayetler bu temel d\u00fczeni, iman\u0131n \u015fart\u0131na ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131na ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnceden kaynaklanan ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerine oturan alt yap\u0131y\u0131 ele al\u0131p a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar.<\/p>\n

Bu ayetler bu konuda \u00f6ncelikle \u015fu noktalar\u0131 belikliyorlar, \u015fu sorulara kesin cevaplar veriyorlar: M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmet hayat sistemini hangi kaynaktan alacakt\u0131r? Bu almay\u0131 hangi y\u00f6ntemle ger\u00e7ekle\u015ftirecektir? Ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131ndan alaca\u011f\u0131 ilkeleri nas\u0131l anlayacak, nas\u0131l yorumlayacakt\u0131r? \u0130nsanlar taraf\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7imde yorumlanan ve haklar\u0131nda nass bulunmayan yeni meseleler, yeni problemler bu kayna\u011fa nas\u0131l dayand\u0131r\u0131lacakt\u0131r? M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmet hangi otorite mercilerine ni\u00e7in itaat edecektir? Bu mercicilerin otoritesi, yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc nereden kaynaklan\u0131r? Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetler, bu sorular\u0131n ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 ilkelerin “iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131” olduklar\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n

Bu \u015fartlar yerine gelince bu \u00fcmmetin siyasi alt yap\u0131s\u0131 ile inanc\u0131, par\u00e7alanmaz ve elementlerine ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde kayna\u015fm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

\u0130\u015fte a\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetler bu son derece \u00f6nemli konuyu, ku\u015fkunun g\u00f6lgesine bile yer vermeyen bir netlikle a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuyor. Ayetleri okuyunca bu problemin ne kadar kesin bir \u00fcslupla ortaya kondu\u011funu g\u00f6recek ve kendi kendimize “Bir m\u00fcsl\u00fcman bu h\u00fck\u00fcmleri nas\u0131l tart\u0131\u015fma konusu yapabilir?” diyerek bu konuda teredd\u00fcde d\u00fc\u015fenlere \u015fa\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetlerden biri, m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmete diyor ki: Peygamberler, insanlara -Allah’\u0131n izni \u00e7er\u00e7evesinde- itaat edilmek \u00fczere g\u00f6nderildi, yoksa s\u0131rf ald\u0131klar\u0131 mesaj\u0131 duyurmak ve insanlar\u0131 ikna etmek i\u00e7in gelmediler Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Biz g\u00f6nderdi\u011fimiz her peygamberi, Allah’\u0131n izni ile, mutlaka kendisine itaat edilsin diye g\u00f6nderdik.”<\/p>\n

Yine bu ayetlerden birinde \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetine deniyor ki: \u0130nsanlar -ilke olarak- y\u00fcce Allah’\u0131n sistemini hakem, yarg\u0131 mercii olarak kabul etmedik\u00e7e m\u00fcmin olamazlar. Bu sistem, ilk \u00f6nce Peygamberin verdi\u011fi kararlarda somutla\u015f\u0131r, O’ndan sonrada Kur’an ve s\u00fcnnet kaynaklar\u0131 halinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirir. \u0130nsanlar\u0131n m\u00fcmin say\u0131labilmeleri i\u00e7in bu sistemin hakemli\u011fine ba\u015fvurmalar\u0131 da tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda bu kayna\u011f\u0131n verece\u011fi h\u00fck\u00fcmleri teslimiyetle, g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu ile benimsemelidirler. Okuyoruz:<\/p>\n

“Hay\u0131r hay\u0131r, Rabbine andolsun ki, onlar aralar\u0131nda do\u011fan anla\u015fmazl\u0131klarda senin hakemli\u011fine ba\u015fvurmad\u0131k\u00e7a sonra da verece\u011fin karara, g\u00f6n\u00fcllerinde hi\u00e7 bir burukluk duymaks\u0131z\u0131n, kesin bir teslimiyetle uymad\u0131k\u00e7a m\u00fcmin olamazlar.”<\/p>\n

\u0130\u015fte iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131 budur.<\/p>\n

Bu ayetlerin bir ba\u015fkas\u0131 da m\u00fcsl\u00fcman cemaate \u015fu mesaj\u0131 veriyor: Ta\u011fut’un, yani y\u00fcce Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir yarg\u0131 merciinin hakemli\u011fine ba\u015fvurmaya kalk\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131, gerek bizim peygamberimize ve gerekse daha \u00f6nceki peygambere inand\u0131klar\u0131 bi\u00e7imindeki iddialar\u0131 ge\u00e7ersizdir, makbul de\u011fildir. Bu iddialar\u0131 as\u0131ls\u0131zd\u0131r, Ta\u011futun hakemli\u011fine ba\u015fvurmalar\u0131 bu s\u00f6z\u00fc ask\u0131da b\u0131rakmaktad\u0131r, \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Okuyoruz:<\/p>\n

“Gerek sana gerekse senden \u00f6ncekilere indirilen kitaplara inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenleri g\u00f6rm\u00fcyor musun? Bunlar tan\u0131mamakla, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla emredildikleri Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istiyorlar. \u015eeytan onlar\u0131 koyu bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek istiyor.”<\/p>\n

Yine bu ayetlerin birinde m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmete, y\u00fcce Allah’\u0131n indirdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin ve Peygamberimizin hakemli\u011fine s\u0131rt \u00e7evirmenin bir m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k belirtisi oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Onlara `Allah’\u0131n indirdi\u011fine ve Peygambere geliniz’ dendi\u011finde o m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n senden b\u00fcsb\u00fct\u00fcn uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.”<\/p>\n

Yine bu ayetlerden birinde m\u00fcsl\u00fcman cemaate \u015fu mesaj veriliyor: Kur’an-\u0131 Kerim’e uyarak Allah’a, s\u00fcnnete uyarak Peygambere” iman \u015fart\u0131n\u0131n ve \u0130sl\u00e2m tan\u0131m\u0131n\u0131n kapsam\u0131 i\u00e7inde yer alan, m\u00fcmin devlet adamlar\u0131na itaat etmek, bu cemaat\u0131n iman dayanakl\u0131 sistemini ve temel yasas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Okuyoruz:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler Allah’a, Peygamber’e ve sizden olan devlet yetkililerine itaat ediniz.”<\/p>\n

Ayn\u0131 ayetin devam\u0131nda da m\u00fcsl\u00fcman cemaate verilen direktif \u015fudur: Sosyal \u015fartlar\u0131n de\u011fi\u015fmesi sonucu \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan tart\u0131\u015fmal\u0131 konular\u0131 ve haklar\u0131nda kesin delil bulunmayan, yeni ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ve Peygamber’e, yani Kur’an’a ve s\u00fcnnete havale ediniz. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Herhangi bir konuda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde o meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ve Peygambere havale ediniz.”<\/p>\n

E\u011fer bu ilkeye uyulursa \u0130l\u00e2hi sistemin s\u00fcrekli egemenli\u011fi, hayat\u0131n yeni ve tart\u0131\u015fmal\u0131 meselelerine ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme fonksiyonu K\u0131yamete kadar garantiye al\u0131nm\u0131\u015f olur. Bu ilk m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin temel yasas\u0131n\u0131, siyas\u00ee altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bunsuz m\u00fcmin olunamaz. Bu ger\u00e7ekle\u015fmedik\u00e7e m\u00fcsl\u00fcman olunamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ilke belirtilen \u015fartlara ba\u011fl\u0131 bir itaati, \u0130sl\u00e2m toplumunun ileri ve farkl\u0131 a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak olan yeni problemlerin y\u00fcce Allah’a ve Peygamberimize havale edilmesini, kesin ve tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bi\u00e7imde iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131 saymaktad\u0131r. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“E\u011fer Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne ger\u00e7ekten inanm\u0131\u015fsan\u0131z…”<\/p>\n

Yukarda “Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah, kendisine ortak ko\u015fma su\u00e7unu ba\u011f\u0131\u015flamaz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan g\u00fcnahlar\u0131 dilediklerine ba\u011f\u0131\u015flar” (Nisa Suresi, 48) ayetini incelerken yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz a\u00e7\u0131klamay\u0131 tekrar hat\u0131rlayal\u0131m. Orada a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ?u nokta \u00fczerinde durmu\u015ftuk. Yahudiler, y\u00fcce Allah’\u0131 bir yana b\u0131rakarak hahamlar\u0131n\u0131 il\u00e2h edindikleri gerek\u00e7esi ile Allah’a ortak ko\u015fmakla, m\u00fc\u015frik olma damgas\u0131n\u0131 yiyorlar. Oysa onlar bildi\u011fimiz somut anlamda hahamlar\u0131na, din adamlar\u0131na tapm\u0131yorlar. Yapt\u0131klar\u0131 \u015fu: Hahamlar\u0131n baz\u0131 \u015feyleri hel\u00e2l ve baz\u0131 \u015feyleri de yasak saymalar\u0131n\u0131 kabul ediyorlar. Hahamlara ilke olarak egemenli\u011fin kayna\u011f\u0131 olma, yasa koyma yetkisini tan\u0131yorlar. \u0130\u015fte bu gerek\u00e7e ile Allah’a ortak ko\u015fmu\u015f say\u0131l\u0131yorlar. O Allah’a ortak ko\u015fma ki, y\u00fcce Allah onun d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131 affediyor. \u0130\u015flenen g\u00fcnah “zina, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, i\u00e7ki i\u00e7mek” gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan biri bile,olsa af kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmuyor. B\u00f6ylece meselenin \u00f6z\u00fc \u00f6nce y\u00fcce Allah’\u0131 tek il\u00e2h bilmeye, arkas\u0131ndan O’nun egemenli\u011fini ortaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131maya, il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n bu \u00f6nemli karakteristi\u011fini y\u00fcce Allah’\u0131n tekelinde g\u00f6rmeye dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Ancak bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde m\u00fcsl\u00fcman\u0131n m\u00fcsl\u00fcman kalmas\u0131, m\u00fcminin m\u00fcminlik niteli\u011fini ta\u015f\u0131maya devam etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde m\u00fcsl\u00fcman, k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnah\u0131n\u0131n affedilmesini bekleyebilir. Bu \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131 ise y\u00fcce Allah’\u0131n kesinlikle affetmeyece\u011fini bildirdi\u011fi m\u00fc\u015frikliktir, Allah’a ortak ko\u015fma su\u00e7udur. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131 il\u00e2hl\u0131kta tek bilmek ve egemenlikteki yetkisinin s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131n gere\u011fidir. Y\u00fcce Allah i\u015fte bu gerek\u00e7e ile “E\u011fer Allah’a ve Ahiret g\u00fcn\u00fcne ger\u00e7ekten inanm\u0131\u015fsan\u0131z…” buyuruyor.<\/p>\n

Az sonra okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetler gurubunun ana eksenini bu hayati konu olu\u015fturur. Ayetlerin bunun yan\u0131s\u0131ra i\u015fledikleri di\u011fer \u00f6nemli konu m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n adalet ve ahl\u00e2k ilkelerini il\u00e2hi sistemin do\u011fru ve tutarl\u0131 esaslar\u0131 uyar\u0131nca yery\u00fcz\u00fcne egemen k\u0131lmak hususundaki g\u00f6revleridir. Okuyoruz:<\/p>\n

“Allah size emanetleri, onlar\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek olanlara y\u00fcklemenizi ve insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm verirken adalete uygun h\u00fck\u00fcm vermenizi emreder. Allah size ne g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fct veriyor! Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her\u015feyi i\u015fiten ve g\u00f6rendir.”<\/p>\n

B\u00f6ylece okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayetlerin i\u00e7eriklerinin ana hatlar\u0131na k\u0131saca de\u011finmi\u015f olduk. \u015eimdi bu ayetleri teker teker ele alarak ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde incelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:
\n58-Allah size emanetleri, onlar\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek olanlara y\u00fcklemenizi ve insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm verirken adalete uygun h\u00fck\u00fcm vermenizi emreder. Allah size ne g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fct veriyor! Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah i\u015fiten ve g\u00f6rendir.<\/strong><\/p>\n

Bu iki g\u00f6rev, m\u00fcsl\u00fcman cemaat\u0131n hem y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri hem de ahlak kurallar\u0131d\u0131r. Emanetleri, onlar\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek yetenekte olanlara y\u00fcklemek ve “insan”lar aras\u0131nda adalete uygun, y\u00fcce Allah’\u0131n sistemi ve direktifleri uyar\u0131nca h\u00fck\u00fcm vermek.<\/p>\n

Emanetler, “en b\u00fcy\u00fck emanet”le ba\u015flar. Y\u00fcce Allah’\u0131n, insan f\u0131trat\u0131na sundu\u011fu, insan hamurunun mayas\u0131na katt\u0131\u011f\u0131, “g\u00f6klerin, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ve da\u011flar\u0131n y\u00fcklenmekten ka\u00e7\u0131nmalar\u0131na, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan \u00fcrkmeleri”ne ra\u011fmen “insan”\u0131n omuzlar\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 emanet. Bilin\u00e7li, iradeli, istikametli ve yo\u011fun bir \u00e7aba ile y\u00fcce Allah’\u0131 bulma, bilme ve O’na inanma emaneti. Bu insan f\u0131trat\u0131na \u00f6zg\u00fc bir emanettir. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131nda kalan canl\u0131-cans\u0131z b\u00fct\u00fcn varl\u0131klara gelince y\u00fcce Allah onlara kendine inanmay\u0131, kendine varmay\u0131, kendisini tan\u0131may\u0131, kendisine kulluk etmeyi, kendisine uymay\u0131 ilham yolu ile empoze etmi\u015f, onlar\u0131 evrensel yasalar\u0131na uymaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda onlar\u0131n bilin\u00e7li, iradeli, istikametli ve yo\u011fun bir \u00e7aba harcamalar\u0131na gerek b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131z insan f\u0131trat\u0131na, insan akl\u0131na, insan bilgisine, insan iradesine, insan y\u00f6neli\u015fine ve yo\u011funluklu insan \u00e7abas\u0131na, yine kendi yordam\u0131 ile Allah’a ula\u015fma g\u00f6revini y\u00fcklemi\u015ftir. “Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 ile” diyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah “Bizim u\u011frumuzda cihad edenleri kesinlikle yollar\u0131m\u0131za iletiriz” buyuruyor.” (Ankebut Suresi, 69) \u0130\u015fte bu emaneti insan y\u00fcklendi ve gere\u011fini yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu emanet budur.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n yerine getirilmelerini emretti\u011fi di\u011fer emanetler, bu “en b\u00fcy\u00fck emanet”in dallar\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Bu ikinci derecedeki emanetlerin biri bu dini tan\u0131tma, onun i\u00e7in tan\u0131kl\u0131k etme emanetidir. Bu emanetin ilk a\u015famas\u0131 ki\u015filik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131tma, tan\u0131kl\u0131k etme g\u00f6revidir. Yani m\u00fcsl\u00fcman \u00f6yle bir ki\u015filik \u00f6rne\u011fi ortaya koymal\u0131 ki, bu dinin canl\u0131 tan\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131, bilinci ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile onun terc\u00fcman\u0131 olmal\u0131d\u0131r, insanlar bu inan\u00e7 sistemini onun ki\u015fili\u011finde somutla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6rerek “Bu ne g\u00fczel, ne i\u00e7 ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 v\u00e8 yararl\u0131 bir inan\u00e7 sistemi! Taraftarlar\u0131n\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 ne \u00f6rnek bir ahl\u00e2k ve olgunlukla yo\u011furuyor!” demelidirler. M\u00fcsl\u00fcman\u0131n ba\u015fkalar\u0131na b\u00f6yle dedirtebilmesi ki\u015filik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lan ve d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck etkisi k\u0131sa zamanda g\u00f6r\u00fclen bir tan\u0131tma, bir tan\u0131kl\u0131k yapma olur.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman\u0131n bu dini ki\u015fili\u011finde \u00f6z\u00fcmlemesinden ve yap\u0131s\u0131nda somut ifadeye kavu\u015fturmas\u0131ndan sonra tan\u0131tman\u0131n ikinci a\u015famas\u0131na s\u0131ra gelir. Bu a\u015fama insanlar\u0131 bu dine \u00e7a\u011f\u0131rma, onlara bu dinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve se\u00e7kinli\u011fini tan\u0131tma a\u015famas\u0131d\u0131r. M\u00fcmin, \u0130sl\u00e2m’\u0131 sadece kendi \u015fahs\u0131nda uygulamakla ve uygulaman\u0131n sa\u011flayaca\u011f\u0131 tan\u0131tma imk\u00e2n\u0131 ile yetinemez. Bunun yan\u0131s\u0131ra insanlar\u0131 bu dine \u00e7a\u011f\u0131rmakla da y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirmedik\u00e7e omuzlar\u0131ndaki bu dini tan\u0131tma, anlatma emanetini yerine getirmi\u015f say\u0131lamaz.<\/p>\n

“En b\u00fcy\u00fck emanet” a\u011fac\u0131n\u0131n dallar\u0131n\u0131 olu\u015fturan ikinci derecedeki emanetler aras\u0131nda \u015funlar\u0131 sayabiliriz: \u0130nsanlar aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler kurma, hi\u00e7 kimsenin hakk\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnememe emaneti; al\u0131\u015f-veri\u015flerde, s\u00f6zle\u015fmelerde, verilmek \u00fczere al\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc e\u015fyada g\u00fcveni bozmama emaneti; y\u00f6netenlere ve y\u00f6netilenlere y\u00f6nelik nasihat, do\u011fruyu s\u00f6yleme emaneti; ailede ve toplumda \u00e7ocuklara bakma, onlar\u0131 iyi yeti\u015ftirme emaneti; toplumun dokunulmaz haklar\u0131n\u0131, mallar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131r boylar\u0131n\u0131 kollama-g\u00f6zetme emaneti; k\u0131sacas\u0131 hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda ilahi sistemin insanlara y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revleri yerine getirme emaneti. Bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fc yukarda okudu\u011fumuz ayetin yayg\u0131n anlaml\u0131 kapsam\u0131na giren ve bu nitelikleri ile yerine getirilmeleri y\u00fcce Allah’\u0131n emri olan emanetlerin ba\u015fl\u0131calar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

“\u0130nsanlar” aras\u0131nda adalete uygun h\u00fck\u00fcmler verme g\u00f6revine gelince y\u00fcce Allah bu g\u00f6revi t\u00fcm “insanlar\u0131” i\u00e7erecek bi\u00e7imde kay\u0131ts\u0131z, yayg\u0131n ve geni\u015f kapsaml\u0131 tutuyor. Ba\u015fka bir deyimle \u0130slam’\u0131n istedi\u011fi adalet sadece m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda ge\u00e7erli olacak ya da m\u00fcsl\u00fcmanlar d\u0131\u015f\u0131nda bir de kitap ehlini \u015fensiye alt\u0131na alarak di\u011fer insanlar\u0131 kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutacak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir adalet de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m’a g\u00f6re adalet, her insan\u0131n, s\u0131rf “insan” olmas\u0131ndan kaynaklanan do\u011fal hakk\u0131d\u0131r. Bu sistemde adalet hakk\u0131n\u0131n tek gerek\u00e7esi insan\u0131n “insan” olmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan niteli\u011fi oldu\u011funa g\u00f6re insanlar aras\u0131nda adalet da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rken m\u00fcmin-kafir, dost-d\u00fc\u015fman, siyah derili-beyaz derili, arap-arap olmayan ay\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmet, insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm verme g\u00f6revi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca onlar aras\u0131nda adalet uyar\u0131nca h\u00fck\u00fcm etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Adalet ilkesinin b\u00f6yle ay\u0131r\u0131ms\u0131z, b\u00f6yle kay\u0131rmacas\u0131z uygulamas\u0131n\u0131 insanl\u0131k sadece \u0130sl\u00e2m’\u0131n eli alt\u0131nda, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n egemenlik d\u00f6nemlerinde, \u0130sl\u00e2m toplumunun insanl\u0131\u011fa \u00f6nderlik etti\u011fi yerlerde ve zamanlarda g\u00f6rebilmi\u015ftir. \u0130sl\u00e2mdan \u00f6nce ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n egemenlik yetkisini yitirdi\u011fi andan itibaren insanl\u0131k, b\u00f6ylesine onurlu, b\u00f6ylesine herkesi kucaklayan bir adalet d\u00fczeni ne g\u00f6rm\u00fc\u015f ve ne de tad\u0131n\u0131 tadabilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n ortak s\u0131fat\u0131 olan “insan”likan ba\u015fka hi\u00e7bir nitelik g\u00f6zetmeyen adalet uygulamas\u0131, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n s\u00f6z sahibi olmad\u0131klar\u0131 toplumlarda ve d\u00fcnyada tatl\u0131 bir r\u00fcya olmaktan ileri gidemez.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’da toplumsal hayat\u0131n temelini nas\u0131l -geni\u015f kapsam\u0131 ve b\u00fct\u00fcn anlamlar\u0131 ile- emanet olu\u015fturuyorsa egemenli\u011fin, h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n temelini de adalet olu\u015fturur.<\/p>\n

Emanetleri, ta\u015f\u0131yabilecek olanlara y\u00fcklememizi ve insanlar aras\u0131nda adalete uygun h\u00fck\u00fcmler vermemizi emreden ifadeleri izleyen yorum c\u00fcmlesi bize bu ilkelerin y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc ve direktifi oldu\u011funu, O’nun ne g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fctler ve direktifler verdi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Allah size ne g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fct veriyor!”<\/p>\n

Bu ilahi c\u00fcmle \u00fczerinde birazc\u0131k durarak onun \u00fcslubundaki incelikleri, anlat\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi esprileri irdelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m: Bilinen s\u00f6zdizimi kurallar\u0131na g\u00f6re bu c\u00fcmle “Ne g\u00fczeldir size Allah’\u0131n verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fct!” \u015feklinde olur. Fakat ayetteki c\u00fcmle yap\u0131s\u0131nda “Allah” kelimesi ba\u015fa al\u0131narak \u00f6zne yap\u0131l\u0131yor ve c\u00fcmlenin di\u011fer kelimeleri y\u00fcklem konumunda bu \u00f6zneye ba\u011flan\u0131yor. B\u00f6ylece verilen \u00f6\u011f\u00fct ile y\u00fcce Allah aras\u0131nda son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f oldu\u011fu mesaj\u0131 veriliyor.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu c\u00fcmlede \u015fu incelik de dikkatimizi \u00e7ekiyor. Burada “\u00f6\u011f\u00fct” de\u011fil, “emir” s\u00f6z konusudur. Fakat “emir” denmiyor da onun yerine “\u00f6\u011f\u00fct” deniyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011f\u00fct, emre g\u00f6re kalbi daha \u00e7ok etkileyen, vicdana daha \u00e7abuk i\u015fleyen; g\u00f6n\u00fcll\u00fc, arzulu ve sayg\u0131l\u0131 uygulamaya d\u00f6n\u00fc\u015fmeye daha elveri\u015fli bir mesaj t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Bu c\u00fcmleyi ayetin sonunda yer alan yorum c\u00fcmlesi izliyor. Bu c\u00fcmle ayetin i\u00e7eri\u011fini y\u00fcce Allah’a, O’nun y\u00f6netimine, O’nun korkusuna ve O’na y\u00f6neltilen umuda ba\u011fl\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah i\u015fiten ve g\u00f6rendir.”<\/p>\n

Ayette emanetleri l\u00e2y\u0131k olanlara y\u00fckleme ve insanlar aras\u0131nda adalete uygun h\u00fck\u00fcmler verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri dile getirilmi\u015fti. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile y\u00fcce Allah’\u0131n “i\u015fitici ve g\u00f6r\u00fcc\u00fc” olu\u015fu aras\u0131nda hem a\u00e7\u0131k, dolays\u0131z ve hem de esprili, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir uyum, bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m var. Sebebine gelince, y\u00fcce Allah, adalete ve emanete ili\u015fkin meseleleri “i\u015fitir” ve “g\u00f6r\u00fcr”. Ayr\u0131ca adalete ili\u015fkin uygulamalar titiz bir “dinleme” ve g\u00f6rme duyarl\u0131\u011f\u0131m, olaylar\u0131 iyi de\u011ferlendirme yetene\u011fini, \u015fartlar\u0131 ve olgular\u0131 tutarl\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmay\u0131, bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra \u015fartlar\u0131n ve d\u0131\u015f olgular\u0131n derinine inen bir irdeleme \u00e7abas\u0131n\u0131 gerektirir. Son olarak da bu iki emir, her\u015feyi “bilen” ve “g\u00f6ren” y\u00fcce Allah’tan geliyor.<\/p>\n

\u0130mdi, emanetin ve adaletin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, kriteri nedir? Bu ilkeler hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda, b\u00fct\u00fcn faaliyetlerinde hangi y\u00f6nteme g\u00f6re kavramla\u015ft\u0131r\u0131lacak, tan\u0131mlanacak, belirlenecek ve uygulanacakt\u0131r`?<\/p>\n

Acaba emanet ve adalet kavramlar\u0131n\u0131n belirlenmesini, uygulama ve ger\u00e7ekle\u015ftirme y\u00f6ntemlerini insanlar\u0131n geleneklerine, uzla\u015fmalar\u0131na, ak\u0131llar\u0131n\u0131n yarg\u0131lar\u0131na ya da keyfi isteklerine mi b\u0131rakaca\u011f\u0131z?<\/p>\n

Ak\u0131l, insan\u0131n do\u011fruyu bulma ve bilgi edinme ara\u00e7lar\u0131ndan biridir. Bu niteli\u011fi ile \u00f6nemli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve de\u011feri vard\u0131r. Bu do\u011fru. Fakat insan akl\u0131, pratikte belirli bir toplumda ya\u015fayan fertlerin ve guruplar\u0131n, \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlerin etkisi alt\u0131nda olan ak\u0131llar\u0131 demektir. yani ortada mutlak bir kavram olarak “insan akl\u0131” diye adland\u0131rabilece\u011fimiz bir yetenek yoktur. Bunun yerine “benim akl\u0131m”, “senin akl\u0131n”, “falancan\u0131n ya da fil\u00e2ncan\u0131n akl\u0131”, belirli yerlerde ve d\u00f6nemlerde ya\u015fayan “belirli insan guruplar\u0131n\u0131n ak\u0131llar\u0131” vard\u0131r. Bu ayr\u0131 ayr\u0131 ak\u0131llar da \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlerin etkisi al\u0131mda kimi zaman bu tarafa ve kimi zaman \u015fu tarafa do\u011fru e\u011filim g\u00f6stermekle yak\u0131nla\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Buna de\u011fi\u015fmez bir \u00f6l\u00e7\u00fc gereklidir. Bu \u00e7ok say\u0131da akl\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvuraca\u011f\u0131, h\u00fck\u00fcmlerinde ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerindeki do\u011fru ve yanl\u0131\u015flar\u0131 terazisinde belirleyece\u011fi, yarg\u0131lar\u0131nda ve tasar\u0131mlar\u0131ndaki sa\u00e7mal\u0131klar\u0131, ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131, yan\u0131lg\u0131lar\u0131 ve yetersizlikleri miheng ta\u015f\u0131na g\u00f6re tespit edece\u011fi ortak bir kritere ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bu noktada akl\u0131n de\u011feri, fonksiyonu \u015fudur: Bu keyfi arzulara g\u00f6re e\u011filim de\u011fi\u015ftirmeyen, de\u011fi\u015fik fakt\u00f6rlerin etkisi alt\u0131nda y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmeyen kararl\u0131 \u00f6l\u00e7ekte ve sabit kriterde tart\u0131lacak h\u00fck\u00fcmlerinin ortaya \u00e7\u0131kacak olan g\u00f6receli a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 bilecek olan ara\u00e7 yine odur, ba\u015fka bir deyimle ak\u0131l, kendisi hakk\u0131nda verilecek olan yarg\u0131y\u0131 yine kendisi onaylayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu alanda insanlar\u0131n kendileri taraf\u0131ndan ortaya konacak \u00f6l\u00e7\u00fclere, kriterlere g\u00fcvenemeyiz, bel ba\u011flayamay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6l\u00e7\u00fclerin kendileri de bozuk olabilir. O zaman b\u00fct\u00fcn de\u011ferler alt-\u00fcst olur. insanlar mutlaka dedi\u011fimiz nitelikte de\u011fi\u015fmez, sa\u011flam bir \u00f6l\u00e7e\u011fe ba\u015fvurmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah bu de\u011fi\u015fmez \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc bizzat ortaya koyuyor. \u0130nsanlar i\u00e7in ortaya konan bu il\u00e2hi \u00f6l\u00e7\u00fc, emanet ve adalet de dahil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na, b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlere ve hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na ili\u015fkin faaliyet t\u00fcrlerine de\u011fi\u015fmezlik ve istikrar kazand\u0131r\u0131r. Okuyoruz:
\n59- Ey m\u00fcminler, Allah’a itaat ediniz; Peygambere ve sizden olan devlet yetkililerine de itaat ediniz. E\u011fer ger\u00e7ekten Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanm\u0131\u015fsan\u0131z herhangi bir konuda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde o meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ve Peygamber’e havale ediniz. Bu sizin hesab\u0131n\u0131za en hay\u0131rl\u0131 ve en iyi ak\u0131bet vaad eden bir tutumdur.<\/strong><\/p>\n

Bu k\u0131sa ayette y\u00fcce Allah bir yandan iman\u0131n \u015fart\u0131n\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken ayn\u0131 zamanda m\u00fcsl\u00fcman toplumun temel d\u00fczenini, egemenli\u011fin dayana\u011f\u0131n\u0131 ve siyas\u00ee otoritenin kayna\u011f\u0131n\u0131 belirliyor. Bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 ve biti\u015f noktas\u0131 \u015fudur: H\u00fck\u00fcmler s\u0131rf y\u00fcce Allah’tan al\u0131nacakt\u0131r. Ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa ve toplumdan topluma de\u011fi\u015fen sosyal hayat\u0131n dalgalanmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak olan ve haklar\u0131nda Kur’an’da ve s\u00fcnnette kesin kan\u0131t bulunmayan; kendileri ile ilgili de\u011fi\u015fik yarg\u0131lar, de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler ve farkl\u0131 yorumlar ileri s\u00fcr\u00fclen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc y\u00fcce Allah’a havale edilecek; b\u00f6ylece farkl\u0131 ak\u0131llar\u0131n, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin ve farkl\u0131 yorumlar\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvuracaklar\u0131 de\u011fi\u015fmez bir \u00f6l\u00e7\u00fc, oynamaz bir kriter elde edilecektir.<\/p>\n

\u0130nsan hayat\u0131na ili\u015fkin b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck, \u00f6nemli-\u00f6nemsiz her konuda, her meselede “egemenlik”, h\u00fck\u00fcm verme yetkisi s\u0131rf y\u00fcce Allah’a aittir. Y\u00fcce Allah bu ama\u00e7la bir \u015feriat belliyerek onu Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetlerine d\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. Sonra bu Kur’an’\u0131 insanlara anlatacak bir peygamber g\u00f6ndermi\u015ftir. Bu peygamber “havadan konu\u015fmuyor”. O halde O’nun s\u00fcnneti (s\u00f6zleri ve uygulamalar\u0131) y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’a itaat etmek zorunludur. \u015eeriat ortaya koymak O’nun il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zelliklerinden biridir. O halde O’nun koydu\u011fu \u015feriat\u0131n uygulanmas\u0131, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131 zorunludur. M\u00fc’minler \u00f6ncelikle y\u00fcce Allah’a itaat etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Arkas\u0131ndan Peygambere itaat etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’\u0131n el\u00e7ili\u011fi, Allah’tan ald\u0131\u011f\u0131 mesaj\u0131 kullara iletme s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Bu s\u0131fat\u0131 y\u00fcz\u00fcnden O’na itaat etmek, O’nun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bu \u015feriat\u0131 g\u00f6ndermi\u015f olan Allah’a itaat etmenin vazge\u00e7ilmez gere\u011fi, bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Peygamber, s\u00fcnneti arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bu \u015feriat\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Buna g\u00f6re O’nun s\u00fcnneti, O’nun h\u00fck\u00fcmleri ve direktifleri uygulanmas\u0131 zorunlu olan \u015feriat\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130man\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve yoklu\u011fu bu itaatin ve bu uygulaman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ya da yoklu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu yukarda okudu\u011fumuz ayetin \u015fu \u015fart c\u00fcmlesi s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

“E\u011fer ger\u00e7ekten Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanm\u0131\u015fsan\u0131z…”<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc derecedeki zorunlu itaat merci olan devlet yetkililerine (Ululemr’e) gelince okudu\u011fumuz ayet bunlar\u0131n kimli\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirliyor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“… Ve sizden olan devlet yetkililerine itaat ediniz.”<\/p>\n

Yani bu devlet yetkilileri bu ayette a\u00e7\u0131klanan iman \u015fart\u0131n\u0131 ve \u0130sl\u00e2m tan\u0131m\u0131n\u0131 ki\u015filiklerinde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f m\u00fcminlerden olacaklar. Bu ayette a\u00e7\u0131klanan iman \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m tan\u0131m\u0131 -bildi\u011fimiz gibi- \u015fu ilkeleri i\u00e7erir: Y\u00fcce Allah’a itaat etmek, Peygambere itaat etmek, ilke olarak egemenli\u011fi ve insanlar i\u00e7in yasa koyma yetkisini s\u0131rf y\u00fcce Allah’a tan\u0131mak, \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini kesin kan\u0131tlara ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 meselelerde O’nu tek h\u00fck\u00fcm kayna\u011f\u0131 bilmek; bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra haklar\u0131nda kesin kan\u0131t bulunmayan ve insanlar aras\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere ve yorumlara yol a\u00e7an meseleleri de O’na havale etmek, bu meseleleri nasslar\u0131n genel ilkeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6zmeyi benimsemek.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayet, y\u00fcce Allah’a ve Allah’\u0131n el\u00e7isi olmas\u0131 gerek\u00e7esi ile Peygamber’e itaat etmeyi temel ve as\u0131l g\u00f6rev sayarken devlet yetkililerine itaat etmeyi Allah’a ve Peygamber’e itaat etmeye ba\u011fl\u0131 bir g\u00f6rev kabul ediyor. Nitekim c\u00fcmlenin s\u00f6z edili\u015finde y\u00fcce Allah’tan ve Peygamberden \u00f6nce “\u0130taat ediniz” emrine yer verildi\u011fi halde devlet b\u00fcy\u00fcklerinden \u00f6nce bu emir anlaml\u0131 kelimeye yer verilmiyor, buradaki emredicilik anlam\u0131 “ve” ba\u011flac\u0131 eki ile ifade ediliyor. B\u00f6ylece devlet yetkililerinin “sizden” olmalar\u0131, iman \u015fart\u0131n\u0131n ve \u0130sl\u00e2m tan\u0131m\u0131n\u0131n kapsam\u0131 i\u00e7inde bulunmalar\u0131 belirtildikten sonra bu s\u00f6zdizimi yolu ile onlara y\u00f6neltilecek itaatin Allah’a ve Peygamber’e itaat etmeye dayal\u0131 oldu\u011fu bir daha vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu kay\u0131tlamalardan ve belirlemelerden sonra \u015fu sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. “sizden” olan devlet yetkililerine y\u00f6nelik itaat, y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 ile, haram oldu\u011fu nassla kan\u0131tlanmayan ve tart\u0131\u015fma konusu olup da \u015feriat\u0131n ilkelerine vuruldu\u011fu takdirde haram olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lan direktifler ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan s\u00fcnnet. bu itaati kesin ve net bir \u015fekilde belirliyor.<\/p>\n

Nitekim sahabilerden Ame\u015fin bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“\u0130taat, \u0130sl\u00e2m’a uygun emirler i\u00e7indir.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

Sahabilerden Yahya el-Kattan’\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re de Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“M\u00fcsl\u00fcman, g\u00fcnah i\u015flemekle emr olunmad\u0131k\u00e7a ald\u0131\u011f\u0131 emre -ho\u015funa gitse de gitmese de- uymakla, amirlerine itaat etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Fakat e\u011fer g\u00fcnah i\u015flemekle emr olunursa bu emre uymas\u0131, itaat etmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

Bu arada sahabilerden \u00dcmm-\u00fc Husayn’\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz bu konuda \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Ba\u015f\u0131n\u0131za bir k\u00f6le bile ge\u00e7irilse, sizleri Allah’\u0131n kitab\u0131 uyar\u0131nca y\u00f6netti\u011fi s\u00fcrece, s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinleyiniz, kendisine itaat ediniz.” (M\u00fcslim) B\u00f6ylece \u0130sl\u00e2m, her m\u00fcsl\u00fcman\u0131 g\u00f6zetleyici, denetleyici bir koruyucu konumuna getiriyor. M\u00fcsl\u00fcman Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n ve Peygamberinin s\u00fcnnetinin koruyucusu, nefsinin ve akl\u0131n\u0131n denetleyicisi, d\u00fcnyaya ve ahirete ili\u015fkin gelece\u011finin denetleyicisidir. \u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcman\u0131 \u00e7oban\u0131 taraf\u0131ndan ne tarafa s\u00fcr\u00fcl\u00fcrse o tarafa giden, \u00e7oban\u0131n\u0131n keyfine uyan, boyun e\u011fen bir hayvan s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fcyesi durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistem bellidir, itaatin s\u0131n\u0131rlar\u0131 bellidir. \u0130taat edilecek olan \u015feriat, uyulacak olan s\u00fcnnet birdir; birden \u00e7ok olmas\u0131, farkl\u0131l\u0131klar arz etmesi ve uygulay\u0131c\u0131 olan ferdi teredd\u00fctler i\u00e7inde bocalatmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

Hakk\u0131nda a\u00e7\u0131k kan\u0131t bulunan meselelerde durum budur. Hakk\u0131nda kesin kan\u0131t bulunmayan meseleler ile de kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e, ihtiya\u00e7lar geli\u015ftik\u00e7e toplumdan topluma gidildik\u00e7e birtak\u0131m farkl\u0131 problemler ve yeni meseleler ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu meseleleri ve problemleri \u00e7\u00f6zecek kesin nasslar bulamayabiliriz, ya da kesin nass \u015furda dursun, bunlar hakk\u0131nda hi\u00e7bir nass bulunmayabilir. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra bu meseleler ve problemler konusunda ak\u0131llar, g\u00f6r\u00fc\u015fler ve yorumlar anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015febilir. \u0130slam bu durumlarda da toplumu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuca\u011f\u0131nda, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz, k\u0131lavuzsuz yolsuz ve yordams\u0131z b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r, tersine bu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 problemlerin \u015feriat \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini sisteme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Okudu\u011fumuz ayetin k\u0131sa bir c\u00fcmlesinde i\u00e7tihat (bilimsel ara\u015ft\u0131rma) y\u00f6ntemi, t\u00fcm y\u00f6nleri ile ortaya konmu\u015f, bu y\u00f6ntemin s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f ve hangi temele dayand\u0131\u011f\u0131 ortaya konmu\u015ftur. Okuyoruz:<\/p>\n

“E\u011fer herhangi bir konuda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ferseniz, o meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ve Peygamber’e havale ediniz.”<\/p>\n

Yani bu meseleleri dolayl\u0131 bi\u00e7imde uyarland\u0131klar\u0131 nasslara havale ediniz. E\u011fer dolayl\u0131 bi\u00e7imde uyarlanacaklar\u0131 nasslarda bulunmazsa o zaman onlar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n sistemindeki, \u015feriat\u0131ndaki genel ilkelere havale ediniz. Baz\u0131 madrabazlar\u0131n s\u00f6ylemeye yeltendikleri gibi bu y\u00f6ntem belirsiz, karanl\u0131k ve insan akl\u0131n\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131 derecede karma\u015f\u0131k bir y\u00f6ntem de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m’\u0131n, hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli kesimlerini kapsamlar\u0131na alan, son derece net genel ilkeleri vard\u0131r. Bu genel ilkeler hayat\u0131n bir meselesi i\u00e7in bu dinin \u00f6l\u00e7\u00fclerini, kriterlerini \u00f6z\u00fcmlemi\u015f m\u00fcsl\u00fcman vicdanlara yabanc\u0131 gelmeyecek genel \u00e7er\u00e7eveler \u00e7izerler. Ayetin devam\u0131n\u0131 okuyoruz:<\/p>\n

“E\u011fer ger\u00e7ekten Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanm\u0131\u015fsan\u0131z.”<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz y\u00fcce Allah’a, Peygamber’e ve Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 ile peygamberimizin s\u00fcnnetine ba\u011fl\u0131 devlet yetkililerine inanma, tart\u0131\u015fmal\u0131 meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ve Peygambere havale etme uygulamalar\u0131, bunlar\u0131n hepsi bir arada, Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanman\u0131n hem \u015fart\u0131 hem de vazge\u00e7ilmez gerekleridirler. Buna g\u00f6re i\u015fin ba\u015f\u0131nda bu \u015fart yoksa iman yok demektir. E\u011fer sonradan iman\u0131n bu vazge\u00e7ilmez sonucu ile iman aras\u0131nda bir kopuktuk do\u011farsa yine iman ortadan kalkm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Ayet, bu meseleyi b\u00f6ylesine \u015fartl\u0131 bir kesinli\u011fe ba\u011flad\u0131ktan sonra ona bir kere de “\u00f6\u011f\u00fct”, \u00f6zendirme ve sevdirme y\u00f6ntemi ile yakla\u015f\u0131yor., T\u0131pk\u0131 emanet ve adalet konular\u0131n\u0131 i\u015fleyen yukardaki ayette yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi. Hani o ayet de adaleti ve emaneti sevdiren, te\u015fvik eden bir yorum c\u00fcmleci\u011fi ile noktalan\u0131yordu. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Bu sizin hesab\u0131n\u0131za en hay\u0131rl\u0131 ve en iyi ak\u0131bet vaad eden bir tutumdur.”<\/p>\n

Bu tutum sizin i\u00e7in en yararl\u0131, size geleceklerin en iyisini vaad eden bir tutumdur. Hem d\u00fcnyada hem ahirette yararl\u0131d\u0131r. Hem d\u00fcnya hem de ahirete ili\u015fkin gelece\u011finizin en iyisi bu yoldad\u0131r. Yani bu y\u00f6ntemi uygulaman\u0131n ucunda sadece y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 ve ahiret sevab\u0131 yoktur. Ger\u00e7i bu sonu\u00e7 tek ba\u015f\u0131na son derece \u00f6nemli ve heyecanland\u0131r\u0131c\u0131 bir sonu\u00e7tur. Ama bu y\u00f6ntemi uygulamak, bunun yan\u0131s\u0131ra, gerek fertlerin ve gerekse toplumun bu d\u00fcnyadaki yak\u0131n vadeli gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da en yararl\u0131 sonucu beraberinde getirir.<\/p>\n

Bu y\u00f6ntemin anlam\u0131 “insan”\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n ortaya koydu\u011fu sistemin avantajlar\u0131ndan yararlanmas\u0131d\u0131r. Her\u015feyi yaratan, yoktan var eden, her yapt\u0131\u011f\u0131 yerinde olan, her\u015feyi bilen ve g\u00f6ren, her \u015feyden haberdar olan Allah’\u0131n sisteminden yani. Bu sistem insan bilgisizli\u011finden, insan keyfili\u011finden, insan yetersizli\u011finden ve insan ihtiraslar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f bir sistemdir. Bu sistemde hi\u00e7bir ferdi, hi\u00e7bir sosyal s\u0131n\u0131f\u0131, hi\u00e7bir \u0131rk\u0131, hi\u00e7bir milleti, hi\u00e7bir ku\u015fa\u011f\u0131 ba\u015fka bir ku\u015fa\u011fa kar\u015f\u0131 kay\u0131rman\u0131n yeri yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah, herkesin Allah’\u0131d\u0131r. Onun herhangi bir ferdi, herhangi bir sosyal s\u0131n\u0131f\u0131, herhangi bir \u0131rk\u0131 herhangi bir milleti veya herhangi bir ku\u015fa\u011f\u0131 di\u011ferlerine kar\u015f\u0131 kollama, arkalama tutkusuna -ha\u015fa ve kell\u00e2- kap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

Bu sistemin di\u011fer bir avantaj\u0131, ba\u015fka bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ise insan\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan y\u00fcce Allah’\u0131n eseri olu\u015fudur. Y\u00fcce Allah, insan f\u0131trat\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ve ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 herkesten iyi bilir. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu f\u0131trat\u0131n girintili-\u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 dehlizlerini, kuytu k\u00f6\u015felerini, ona nas\u0131l seslenilece\u011fini ve nas\u0131l yola getirilece\u011fini de herkesten iyi bilir. Buna g\u00f6re uygun sistem bulay\u0131m diye tecr\u00fcbe \u00e7\u00f6llerinde -ha\u015fa ve kell\u00e2- taban tepmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ayr\u0131ca insanlar\u0131 bu u\u00e7suz-bucaks\u0131z \u00e7\u00f6l\u00fcn kumsallar\u0131na ba\u015f\u0131bo\u015f salarak onlar\u0131 bu ac\u0131 tecr\u00fcbelerin bedelini \u00f6demek zorunda da b\u0131rakmaz.<\/p>\n

\u0130nsanlar maddi bulu\u015f ve \u00fcretim alan\u0131nda diledikleri denemelere giri\u015febilirler. Bu alan insan akl\u0131 \u00f6n\u00fcnde uzanan son derece zengin bir aland\u0131r. \u0130nsan akl\u0131 da bu il\u00e2hi sistemin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 irdelemek ile farkl\u0131 ak\u0131llar aras\u0131nda tart\u0131\u015fma konusu olan meselelerin k\u0131yas metoduna esas olacak olan y\u00f6nlerini kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu alanlar insan\u0131n giri\u015fece\u011fi tecr\u00fcb\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmesi i\u00e7in yeterince geni\u015ftirler.<\/p>\n

Bu sistemin di\u011fer bir avantaj\u0131, \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, in.,an\u0131n da i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evrenin yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n eseri olu\u015fudur. Bu durum insana, kurallar\u0131 evrenin do\u011fal yasalar\u0131 ile uyumlu bir sistemi garanti eder. \u0130nsan bu sistemi benimseyince, bu do\u011fal yasalarla \u00e7at\u0131\u015fmaya giri\u015fmez. Tersine bu yasalarla uyu\u015fur, onlar\u0131 onaylar ve onlardan yararlan\u0131r. Ba\u011fl\u0131s\u0131 oldu\u011fu sistem b\u00fct\u00fcn bu giri\u015fimlerinde ona yol g\u00f6sterir, onu korur.<\/p>\n

Bu sistemin ba\u015fka bir avantaj\u0131, \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, insana yol g\u00f6sterdi\u011fi, onu korumas\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 zamanda ona onurlu ve sayg\u0131n bir yer verir, akl\u0131na sistem i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 a\u00e7ar. Sistemin akla ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ilk \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 nasslar\u0131n\u0131 kavramaya, yorumlamaya y\u00f6nelik bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r, i\u00e7tihadd\u0131r. Arkas\u0131ndan haklar\u0131nda nass bulunmayan meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc varolan nasslara ya da \u0130sl\u00e2m’\u0131n genel ilkelerine havale etme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na s\u0131ra gelir. Bunun da arkas\u0131ndan insan akl\u0131n\u0131n as\u0131l \u00e7al\u0131\u015fma dal\u0131na, insan akl\u0131n\u0131n kesin egemenli\u011fi alt\u0131na verilen temel u\u011fra\u015f alan\u0131na s\u0131ra gelir. Bu alan, evrende bilimsel ara\u015ft\u0131rma yapma, maddi bulu\u015f ve \u00fcretim konular\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 ad\u0131mlar atma alan\u0131d\u0131r. Ayetin son c\u00fcmlesini bir de bu anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnerek okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Bu sizin hesab\u0131n\u0131za en hay\u0131rl\u0131 ve en iyi ak\u0131bet vaad eden bir tutumdur.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah ne kadar do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor!<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde iman\u0131n \u015fart\u0131na ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131na, m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin siyasi altyap\u0131s\u0131na ve kanun koyma y\u00f6ntemine ili\u015fkin bu genel kural belirlendikten sonra bu genel kuraldan sapt\u0131klar\u0131 halde m\u00fcmin olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenlere d\u00f6n\u00fcl\u00fcyor. Bunlar Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir kayna\u011f\u0131, “tan\u0131mamakla, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla emredildikleri Ta\u011fut’un” hekimli\u011fine ba\u015fvurmakla iman\u0131n \u015fart\u0131na ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131na ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyorlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu t\u00fcr kimselere d\u00f6n\u00fclerek tutumlar\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu\u011fu belirtiliyor, bunlar k\u0131nan\u0131yorlar, kendileri gibi olanlarla birlikte \u015feytan\u0131n sapt\u0131rma giri\u015fimleri konusunda uyar\u0131l\u0131yorlar, y\u00fcce Allah’a ve Peygamberimize \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p da bu \u00e7a\u011fr\u0131ya yan \u00e7izdiklerinde tak\u0131nm\u0131\u015f olduklar\u0131 tavr\u0131n m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k oldu\u011fu a\u00e7\u0131\u011fa vuruluyor, ayr\u0131ca Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmalar\u0131 da imandan \u00e7\u0131kmak, hatta daha ba\u015ftan iman \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7ine girmemek olarak niteleniyor, bunun yan\u0131s\u0131ra bu k\u0131nanm\u0131\u015f y\u00f6nteme uymalar\u0131n\u0131n sonucunda ba\u015flar\u0131na bir s\u0131k\u0131nt\u0131 gelince, kar\u015f\u0131lar\u0131na bir musibet \u00e7\u0131k\u0131nca s\u0131\u011f\u0131nd\u0131klar\u0131 bo\u015f ve as\u0131ls\u0131z mazeretler anlat\u0131l\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu yapt\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, y\u00fcce Allah, Peygamberimize bu adamlara kar\u015f\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davranmas\u0131n\u0131, kendilerine \u00f6\u011f\u00fct vermesini \u00f6neriyor. Bu ayetler grubu y\u00fcce Allah’\u0131n, peygamberleri ne ama\u00e7la g\u00f6nderdi\u011fini a\u00e7\u0131klayarak son buluyor. Peygamberlerin g\u00f6nderili\u015finin amac\u0131, halk\u0131n onlara itaat etmesidir. En sonunda da iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131 kesin ve a\u00e7\u0131k bir dille, bir kere daha ifade ediliyor. Okuyoruz:
\n60- Gerek sana ve gerekse senden \u00f6ncekilere indirilen kitaplara inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenleri g\u00f6rm\u00fcyor musun? Bunlar kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla, tan\u0131mamakla emredildikleri Ta\u011futun hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istiyorlar. \u015eeytan onlar\u0131 koyu bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek istiyor.<\/p>\n

61- Onlara `Allah’\u0131n indirdi\u011fine ve Peygamber’e geliniz’ dendi\u011finde o m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n senden b\u00fcsb\u00fct\u00fcn uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.<\/p>\n

62- Peki, nas\u0131l oluyor da kendi elleri ile i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fck y\u00fcz\u00fcnden ba\u015flar\u0131na bir musibet gelince sana ko\u015farak `Biz sadece iyilik yapmak, uzla\u015fma sa\u011flamak istemi\u015ftik’ diye Allah ad\u0131na yemin ederler.<\/p>\n

63- Allah onlar\u0131n kalplerindeki k\u00f6t\u00fc duygular\u0131 iyi bilir. Onlara ald\u0131r\u0131\u015f etme, \u00f6\u011f\u00fct ver, kendileri hakk\u0131nda i\u00e7lerine i\u015fleyecek etkili s\u00f6zler s\u00f6yle onlara.<\/p>\n

64- Biz g\u00f6nderdi\u011fimiz her peygamberi, Allah’\u0131n izni ile, mutlaka kendisine itaat edilsin diye g\u00f6nderdik. E\u011fer onlar nefislerine zulmettiklerinde sana gelerek Allah’tan af dileselerdi ve Peygamber de onlar ad\u0131na af dileseydi, Allah’\u0131 tevbeleri kabul edici ve merhametli olarak bulacaklard\u0131.<\/p>\n

65- Hay\u0131r, hay\u0131r! Rabbine andolsun ki, onlar aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131klarda senin hakemli\u011fine ba\u015fvurmad\u0131k\u00e7a sonra da verece\u011fin karara, g\u00f6n\u00fcllerinde hi\u00e7bir burukluk duymaks\u0131z\u0131n, kesin bir teslimiyetle uymad\u0131k\u00e7a m\u00fcmin olamazlar.<\/strong><\/p>\n

Acaba okudu\u011fumuz bu ayetler hangi d\u00f6nemin insanlar\u0131n\u0131 ve olaylar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getiriyor? Ayetlerde kullan\u0131lan \u00fcslubun \u00f6zelli\u011finden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131 ile burada bize m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131n hayli pervas\u0131z oldu\u011fu ve yahudilerin m\u00fcnaf\u0131klar ile i\u015fbirli\u011fi halinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nemden, yani Hicret sonras\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131ndan s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n

Burada y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki bir kayna\u011f\u0131n, yani Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istedikleri a\u00e7\u0131klanan kimselerin kimler oldu\u011funa gelince bunlar m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n bir kesimi olabilirler. Nitekim yukarda okudu\u011fumuz ayetlerin ikincisinde yer alan ve onlar\u0131n tutumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan s\u00f6zler bu ihtimale g\u00fc\u00e7 kazand\u0131racak niteliktedir. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu adamlar yahudilerin bir kesimi de olabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc yahudiler, gerek kendi aralar\u0131nda ve gerekse Medine halk\u0131 ile aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131n hakemli\u011fine \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bu adamlar kimi zaman Tevrat’\u0131n ve kimi zaman da -baz\u0131 olaylarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere- do\u011frudan do\u011fruya Peygamberimizin hakemli\u011fine \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman bu kaynaklar\u0131n hakemliklerini reddederek o g\u00fcn\u00fcn cahiliye geleneklerinin hakemli\u011fine ba\u015fvuruyorlard\u0131.<\/p>\n

Fakat biz ilk ayette yer alan “Gerek sana ve gerekse senden \u00f6ncekilere indirilen kitaplara inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenler” \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamay\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak ilk var say\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 tercil\u0131 ediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc yahudiler Peygamberimize indirilen kitaba (Kur’an’a) inand\u0131klar\u0131n\u0131 hi\u00e7 ileri s\u00fcrmemi\u015flerdi. Gerek Peygamberimize ve gerekse daha \u00f6nceki peygamberlere inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenler m\u00fcnaf\u0131klard\u0131. M\u00fcsl\u00fcman gibi g\u00f6r\u00fcnme politikas\u0131 g\u00fcden bu iki y\u00fczl\u00fc kimseler \u0130sl\u00e2m inanc\u0131n\u0131n gere\u011fi olan b\u00fct\u00fcn peygamberlere inanma \u015fart\u0131n\u0131 s\u00f6zde yerine getiriyorlard\u0131!<\/p>\n

Ayetlerde kimler kasdedilmi\u015f olursa olsun bu olaylar\u0131n Hicretin ilk y\u0131llar\u0131nda, yani Beni Kurayda ve Hayber olaylar\u0131nda yahudilerin burunlar\u0131 hen\u00fcz k\u0131r\u0131lmadan ve yahudilerin etkinliklerini kaybetmelerinin sonucunda m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n Medine’deki n\u00fcfuzu hen\u00fcz sars\u0131lmadan \u00f6nceki g\u00fcnlerde meydana geldikleri kesindir.<\/p>\n

Her neyse, biz bu ayetlerde \u015fu noktalar\u0131 buluyoruz: Burada iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m`\u0131n \u015fart\u0131 tam, kesin ve net bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131yor. Y\u00fcce Allah “Tan\u0131mamakla emredildikleri Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak isteyenler”in m\u00fcmin olmad\u0131klar\u0131na, imanlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na bizzat tan\u0131kl\u0131k ediyor. Yine bizzat y\u00fcce Allah aralar\u0131ndaki meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde Peygamberimizin hakemli\u011fine ba\u015fvurup O’nun verece\u011fi karar\u0131 -zorlama ve yetersizlik sonucu olarak de\u011fil g\u00f6n\u00fcll\u00fc, istekli ve arzulu olarak kabul etmeyenlerin iman \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7ine giremeyeceklerine, m\u00fcmin say\u0131lamayacaklar\u0131na yemin ediyor.<\/p>\n

\u015eimdi tek tek ayetleri incelemeye,\u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n

“Gerek sana ve gerekse senden \u00f6ncekilere indirilen kitaplara inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenleri g\u00f6rm\u00fcyor musun? Bunlar kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla, tan\u0131mamakla emredildikleri Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istiyorlar. \u015eeytan onlar\u0131 koyu bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek istiyor.”<\/p>\n

\u015eu \u015fa\u015fk\u0131nlar\u0131n \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131na bak! Bunlar m\u00fcmin olduklar\u0131n\u0131 iddia ediyorlar, sonra da bir anda iddialar\u0131n\u0131 yine kendileri \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcveriyorlar. Bunlar bir yandan “Sana ve senden \u00f6nceki peygamberlere indirilen kitaplara inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlar” sonra da sana ve senden \u00f6nceki peygamberlere indirilen kitaplar\u0131n hakemli\u011fini benimsemiyorlar. Bunun yerine ba\u015fka bir kayna\u011f\u0131n, ba\u015fka bir sistemin, ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm merciinin hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istiyorlar. Ta\u011fut un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istiyorlar. Sana ve senden \u00f6nceki peygamberlere indirilen kitaplara dayanmayan; \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc, kriterini sana ve senden \u00f6nceki peygamberlere indirilen mesajlardan almayan bir h\u00fck\u00fcm kayna\u011f\u0131n\u0131n yarg\u0131s\u0131na boyun e\u011fiyorlar. B\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcm kayna\u011f\u0131, hem il\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fta gelen yetkisini kendisine yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve hem de hi\u00e7bir de\u011fi\u015fmez kritere ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in “ta\u011fut”tur, yani azg\u0131nl\u0131k ve ta\u015fk\u0131nl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Bu adamlar bu i\u015fi bilmeyerek, yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ferek yapm\u0131yorlar; tersine yarg\u0131s\u0131na ba\u015fvurduklar\u0131 bu ta\u011futun hakemli\u011fine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funu kesin olarak biliyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc “ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131, onu tan\u0131mamalar\u0131 emredilmi\u015ftir”. O halde mesele bilmemek ya da yan\u0131lg\u0131ya kap\u0131lmak meselesi de\u011fil. Tersine ortada inat\u00e7\u0131l\u0131k ve kas\u0131t vard\u0131r. Bundan dolay\u0131 bu iddialar\u0131 ani “sana ve senden \u00f6nceki peygamberlere indirilen mesajlara inand\u0131klar\u0131” \u015feklindeki iddialar\u0131 ge\u00e7ersizdir, as\u0131ls\u0131zd\u0131r. Bu i\u015fin arkas\u0131nda onlar\u0131 geriye d\u00f6nme ihtimaline a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rakmayacak derecede koyu bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek isteyen \u015feytan vard\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n

“\u015eeytan onlar\u0131 koyu bir sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek istiyor.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bu adamlar\u0131n, Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istemelerinin ard\u0131nda yatan sebep budur. Onlar\u0131n, Ta\u011fut’un hakemli\u011fini istemelerini sa\u011flayan ve bu y\u00fczden iman\u0131n \u00e7er\u00e7evesinin ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fmelerine yol a\u00e7an fakt\u00f6r budur. Sebep, i\u015fte budur. Y\u00fcce Allah onlara bu sebebi a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Belki uyan\u0131p bu sap\u0131k yoldan d\u00f6nerler diye. Bu sebebi m\u00fcsl\u00fcman cemaate de a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bu adamlar\u0131 kimin k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131, arkalar\u0131nda kimin oldu\u011funu bilsinler diye.<\/p>\n

Bir sonraki ayette bu adamlar, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan Peygamberimize ve daha \u00f6nceki peygamberlere indirilen mesajlara, hani o inand\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fckleri mesajlara \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131nda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131klar\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Onlara `Allah’\u0131n indirdi\u011fine ve Peygamber’e geliniz! dendi\u011finde o m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n senden b\u00fcsb\u00fct\u00fcn uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.”<\/p>\n

Fes\u00fcbhanellah! \u015eu m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k kendini ele vermeden edemiyor. F\u0131trat\u0131n yal\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fmeden edemiyor. Yoksa m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k olmazd\u0131 zaten.<\/p>\n

Neden derseniz, f\u0131trat\u0131n yal\u0131n iman mant\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n, inand\u0131\u011f\u0131 kayna\u011f\u0131n ve inand\u0131\u011f\u0131 kimsenin hakemli\u011fini benimsemesini gerektirir. Allah’a ve Allah’\u0131n indirdi\u011fi mesaja, Peygamber’e ve O’na indirilen kitaba inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren bir kimse Allah’\u0131n emri, yasas\u0131 ve sistemi uyar\u0131nca yarg\u0131lanmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131nca f\u0131trat\u0131n yal\u0131n mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 tam bir g\u00f6n\u00fcl co\u015fkunlu\u011fu ile kabul etmesi gerekir. B\u00f6yle bir adam\u0131n bu \u00e7a\u011fr\u0131ya s\u0131rt \u00e7evirmesi, onu geri \u00e7evirmesi, f\u0131trat\u0131n yal\u0131n mant\u0131\u011f\u0131na ters d\u00fc\u015fer. Ayr\u0131ca bu \u00e7eli\u015fkili durum ortada bir m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131n varoldu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa vurur, adam\u0131n m\u00fcmin oldu\u011funu ileri s\u00fcren iddias\u0131n\u0131n yalan oldu\u011funu kan\u0131tlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah, Allah’a ve Peygambere inand\u0131klar\u0131 halde Allah’\u0131n ve Peygamberin sisteminin hakemli\u011fine raz\u0131 olmayan, tersine bu sistemi benimsemeye \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131nca ondan k\u00f6\u015fe-bucak ka\u00e7an s\u00f6zleri, \u00f6zlerine uymaz kimseleri s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz yal\u0131n f\u0131trat mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re yarg\u0131l\u0131yor, hesaba \u00e7ekiyor!<\/p>\n

Bir sonraki ayette bu adamlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na yans\u0131yan \u015fu m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k belirtisine parmak bas\u0131l\u0131yor. Bu adamlar ya Allah’\u0131 ve Peygamberi benimsesinler amac\u0131 ile kendilerine yap\u0131lan \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 kabul etmedikleri i\u00e7in ya da Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurmaya e\u011filimli olduklar\u0131 i\u00e7in ba\u015flar\u0131na bir musibet, bir fel\u00e2ket gelince hemen birtak\u0131m m\u00fcnaf\u0131k\u00e7a bahaneler ileri s\u00fcrerek m\u00fcnaf\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 mazur g\u00f6stermeye kalk\u0131\u015f\u0131rlar. Okuyoruz:<\/p>\n

“Peki, nas\u0131l oluyor da kendi elleri ile i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fck y\u00fcz\u00fcnden ba\u015flar\u0131na bir musibet gelince hemen sana ko\u015farak `Biz sadece iyilik yapmak, uzla\u015fma sa\u011flamak istemi\u015ftik’ diye Allah ad\u0131na yemin ederler.”<\/p>\n

Bu musibet, bu adamlar\u0131n ne mal olduklar\u0131 o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcmanlarca anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 sebebi ile ba\u015flar\u0131na gelmi\u015f olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle olunca onlar m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n k\u0131namalar\u0131na, toplumdan soyutlama giri\u015fimlerine ve horlamalar\u0131na maruz kalm\u0131\u015f olabilirler. Bu da normal bir tepkidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman toplum, Allah’a ve Allah’\u0131n indirdi\u011fi mesaja, Peygamber’e ve O’na inen kitaba inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi halde y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir kayna\u011f\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvurma e\u011filimi g\u00f6steren, ya da Allah’\u0131n sistemine g\u00f6re yarg\u0131lanmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131nca bu \u00e7a\u011fr\u0131ya s\u0131rt \u00e7eviren kimselerin kendi i\u00e7inde bulunmas\u0131na dayanamaz, katlanamaz. B\u00f6yle bir \u00e7eli\u015fkiye ancak fertlerinde \u0130sl\u00e2m’dan ve imandan eser kalmam\u0131\u015f olan, iman nam\u0131na elinde sadece bu adamlar\u0131nki gibi birtak\u0131m as\u0131ls\u0131z iddialar ile \u0130sl\u00e2m nam\u0131na sadece kuru isimler kalm\u0131\u015f olan toplumlar katlanabilirler!<\/p>\n

Ya da bu adamlar y\u00fcce Allah’\u0131n adil niza\u0131n\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki bir kayna\u011f\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvurduklar\u0131 i\u00e7in zulme u\u011fruyorlar, bu anlamda ba\u015flar\u0131na musibet geliyor, bunun \u00fczerine aralar\u0131nda do\u011fan bir problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Ta\u011fut’un hakemli\u011finden beklemi\u015f olmalar\u0131n\u0131n sonucu olarak pi\u015fman olmu\u015f, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olabilirler.<\/p>\n

Yahud s\u00f6z konusu musibeti ba\u015flar\u0131na indiren do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcce Allah’t\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler de do\u011fru yola gelsinler diye kendilerini bir s\u0131navdan ge\u00e7irmek istemi\u015ftir belki.<\/p>\n

Adamlar\u0131n ba\u015flar\u0131na gelen musibetin sebebi ne olursa olsun, Kur’an alayc\u0131 bir dille soruyor? O zaman durum nice olur diye! Bu adamlar bu durumda Peygamberimizin yan\u0131na gidince ne yaparlar? Okuyoruz:<\/p>\n

“Biz sadece iyilik yapmak, uzla\u015fma sa\u011flamak istemi\u015ftik’ diye Allah’\u0131n ad\u0131 \u00fczerine yemin ederler.”<\/p>\n

Son derece g\u00fcl\u00fcn\u00e7, komik bir durum. Adamlar yapt\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olarak Peygamberimizin yan\u0131na gidiyorlar, fakat kendilerini bu davran\u0131\u015fa iten as\u0131l fakt\u00f6r\u00fc Peygamberimize a\u00e7\u0131klamaya cesaretleri, daha do\u011frusu niyetleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yalan yere yemin ediyorlar. Ta\u011fut’un -bu olayda belki de geleneksel cahiliye yasalar\u0131n\u0131n- hakemli\u011fine ba\u015fvurmak istemelerinin tek amac\u0131 iyilik yapmak ve uzla\u015fma sa\u011flamakt\u0131r diye!<\/p>\n

Bu iddialar y\u00fcce Allah’\u0131n sistemini ve \u015feriat\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131p ba\u015fka bir kayna\u011f\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvuranlar taraf\u0131ndan her d\u00f6nemde ileri s\u00fcr\u00fcle gelmi\u015ftir. B\u00f6yleleri karga\u015fal\u0131\u011fa, s\u0131k\u0131nt\u0131ya ve ac\u0131lara yol a\u00e7maktan ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u00e7in y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvurmad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler; bu tutumlar\u0131 ile farkl\u0131 unsurlar\u0131 uzla\u015ft\u0131rmak, \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve \u00e7eli\u015fik inan\u00e7lar\u0131 ba\u011fda\u015ft\u0131rmak istediklerini s\u00f6zlerine eklerler. Bu s\u00f6zler, m\u00fcmin olmad\u0131klar\u0131 halde m\u00fcmin olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen kaypak m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ileri s\u00fcrecekleri as\u0131ls\u0131z bir bahanedir. Durum her zaman ve her yerde t\u0131pat\u0131p ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, bu kimselerin s\u0131rtlar\u0131na giydikleri bu i\u011freti kaftan\u0131 \u00fczerlerinden soyup \u00e7\u0131kar\u0131yor, Peygamberine onlar\u0131n y\u00fcreklerinde gizli tuttuklar\u0131 niyetleri ve duygular\u0131 bildiklerini haber veriyor. Bu arada b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Peygamberimize bu adamlara kar\u015f\u0131 yumu\u015fak davranmas\u0131n\u0131, kaypakl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezlikten gelerek onlara \u00f6\u011f\u00fct vermesini \u00f6neriyor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Allah onlar\u0131n kalplerindeki k\u00f6t\u00fc duygular\u0131 iyi bilir. Onlara ald\u0131r\u0131\u015f etme, \u00f6\u011f\u00fct ver, kendileri hakk\u0131nda i\u00e7lerine i\u015fleyecek etkili s\u00f6zler s\u00f6yle onlara.”<\/p>\n

Bunlar ger\u00e7ek niyetlerini ve duygular\u0131n\u0131 saklayarak bu bahaneleri ileri s\u00fcren, bu mazeretlerini uyduran kimselerdir. Allah vicdanlar\u0131n sakl\u0131 birikimlerini ve kalplerin titre\u015fimlerini herkesten iyi bilir. Fakat o g\u00fcnlerin m\u00fcnaf\u0131klara kar\u015f\u0131 g\u00fcd\u00fclen politikas\u0131 bu kimselere g\u00f6z yummay\u0131, yumu\u015fak davranmay\u0131, \u00f6\u011f\u00fct vermeyi ve e\u011fitici \u00e7abalar\u0131 devam ettirmeyi gerektiriyordu.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayetin son c\u00fcmlesine dikkatleri yeniden \u00e7ekmek istiyoruz:<\/p>\n

“Onlara, kendileri hakk\u0131nda i\u00e7lerine i\u015fleyecek etkili s\u00f6zler s\u00f6yle.”<\/p>\n

Bu ifade \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ba\u015far\u0131l\u0131 bir tasvirle \u00f6n\u00fcm\u00fcze son derece somut bir tablo getiriyor. S\u00f6z sanki bir ok gibi do\u011frudan do\u011fruya vicdanlara y\u00f6neltiliyor ve yine do\u011frudan do\u011fruya kalplere saplan\u0131p oturuyor.<\/p>\n

Bu ayet, bu adamlar\u0131, sap\u0131k yollar\u0131ndan d\u00f6nmeye, tevbe ederek do\u011fru yola koyulmaya, y\u00fcce Allah’\u0131n ve Peygamberin himayesine s\u0131\u011f\u0131narak g\u00fcvene kavu\u015fmaya \u00f6zendiriyor. Ta\u011fut’un hakemli\u011fine ba\u015fvurma e\u011filimi g\u00f6stermi\u015f olmalar\u0131na, Allah’\u0131n ve Peygamberimizin hakemli\u011fini benimsemeye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131nda Peygamberimizden k\u00f6\u015fe-bucak ka\u00e7m\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen e\u011fer kirli ge\u00e7mi\u015flerinden kopmaya karar verirlerse kendilerine kucak a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 mesaj\u0131 veriliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc tevbe kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Y\u00fcce Allah’a d\u00f6nme f\u0131rsat\u0131 hen\u00fcz ka\u00e7m\u0131\u015f de\u011fildir. E\u011fer onlar g\u00fcnahlar\u0131ndan dolay\u0131 y\u00fcce Allah’tan af dilerler ve Peygamber de onlar ad\u0131na Allah’tan af dilerse bu dilekler kabul edilir.<\/p>\n

Fakat, okuyaca\u011f\u0131m\u0131z ayet, b\u00fct\u00fcn bunlardan \u00f6nce bir temel kural\u0131 belirliyor. O kural \u015fudur: Y\u00fcce Allah, peygamberlerini -kendi izni \u00e7er\u00e7evesinde insanlardan itaat g\u00f6rmek \u00fczere g\u00f6nderdi. Onlar\u0131 emirlerine kar\u015f\u0131 gelinsin diye g\u00f6ndermedi\u011fi gibi sadece \u00f6\u011f\u00fct verici olsunlar, sadece yol g\u00f6stermekle yetinsinler diye de g\u00f6ndermedi. Okuyoruz:<\/p>\n

“Biz g\u00f6nderdi\u011fimiz her peygamberi, Allah’\u0131n izni ile, mutlaka kendisine itaat edilsin diye g\u00f6nderdik. E\u011fer onlar nefislerine zulmettiklerinde sana gelerek Allah’tan af dileselerdi ve Peygamber de onlar ad\u0131na af dileseydi Allah’\u0131, tevbeleri kabul edici ve merhametli olarak bulacaklard\u0131.”<\/p>\n

Bu ayetin ba\u015f taraf\u0131 son derece \u00f6nemli bir ger\u00e7e\u011fi dile getiriyor. Peygamber sadece bir “vaiz” de\u011fildir. O s\u00f6yleyece\u011fini s\u00f6yledikten sonra ge\u00e7ip giden, s\u00f6zleri havada u\u00e7u\u015fup kaybolan, hi\u00e7bir otoriteye, hi\u00e7bir yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcne sahip olmayan s\u0131radan bir hatip de\u011fildir. Nitekim insanlar\u0131 bu dinin mahiyeti ve peygamberlik misyonunun \u00f6z\u00fc konusunda yan\u0131ltmak isteyen baz\u0131 d\u00fczenbazlar b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra “Din”in ne demek oldu\u011funu kavrayamam\u0131\u015f olan baz\u0131 s\u0131\u011f d\u00fc\u015f\u00fcnceliler bu meseleyi b\u00f6yle anl\u0131yorlar. Oysa din, bir hayat sistemi; \u00f6rg\u00fctleri ile, yasal d\u00fczenlemeleri ile, kurumlar\u0131 ile, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ile, ahl\u00e2k sistemi ile, edep kurallar\u0131 ile, ibadetleri ve t\u00f6renleri ile ger\u00e7ek anlamda d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck bir hayat sistemidir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar peygamberlik makam\u0131n\u0131n bir otoriteye sahip olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Sistemi hayata ge\u00e7irecek y\u00f6neltecek bir otoritenin, bir y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lar. Y\u00fcce Allah, peygamberleri -kendi izni, kendi \u015feriat\u0131 \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde- dinin sistemini prati\u011fe yans\u0131tmak konusunda insanlar taraf\u0131ndan itaat edilsin diye g\u00f6nderdi. Onlar\u0131 bu hayata y\u00f6n vermesini diledi\u011fi sistemin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesini sa\u011flamak i\u00e7in g\u00f6nderdi. Kendi izni ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u015fart\u0131 ile itaat edilsin diye g\u00f6ndermedi\u011fi bir tek peygamber yoktur. Buna g\u00f6re Peygambere itaat etmek, asl\u0131nda y\u00fcce Allah’a itaat etmek demektir. Y\u00fcce Allah, peygamberleri s\u0131rf vicdanlar\u0131 etkilesinler, diye s\u0131rf klasik ibadetleri ve dini t\u00f6renleri insanlara \u00f6\u011fretsinler diye g\u00f6ndermi\u015f de\u011fildir. B\u00f6yle bir varsay\u0131m, bu dine ili\u015fkin as\u0131ls\u0131z bir kuruntu olur. Y\u00fcce Allah’\u0131n peygamber g\u00f6ndermekteki hikmeti ile ba\u011fda\u015fmaz. Bu hikmet pratik hayatta belirli bir sistemi egemen k\u0131lmakt\u0131r. Yoksa peygamberlerin sadece vaizlik g\u00f6revi yapmakla yetindikleri, s\u00f6yleyeceklerini s\u00f6yledikten sonra ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyle ilgilenmeyerek ge\u00e7ip gittikleri bir d\u00fcnya, bu g\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok daha berbat olurdu. K\u00fcstahlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc pervas\u0131zca \u00e7i\u011fnedikleri, al\u00e7aklar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc al\u00e7akl\u0131klar\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla sahneye koyduklar\u0131 bir d\u00fcnya olurdu.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 \u0130sl\u00e2m tarihi bilinen geli\u015fim \u00e7izgisini izledi. Yani bir \u00e7a\u011fr\u0131, bir tan\u0131tma-duyurma, bir d\u00fczen koyma, bir egemenlik kurma tarihi oldu. Bu s\u00fcreci Peygamberin yerini alan halifelerin y\u00f6netimi izledi. Bu hil\u00e2fet y\u00f6netimi \u015feriat\u0131n ve kurulmu\u015f d\u00fczenin g\u00fcc\u00fcne dayanarak \u015feriat\u0131 ve d\u00fczeni ayakta tutmaya, Peygambere y\u00f6nelik itaate s\u00fcreklilik kazand\u0131rmaya, y\u00fcce Allah’\u0131n peygamberleri g\u00f6ndermekteki murad\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bundan ba\u015fka “\u0130sl\u00e2m” ya da “din” ile an\u0131labilecek bir yol, bir sistem yoktur. “Din” ve “\u0130sl\u00e2m” ad\u0131 ile varolan tek yol, tek sistem pratik hayatta ve d\u00fczende ger\u00e7ekle\u015fen peygambere y\u00f6nelik itaattir. Bu pratik hayat sosyal \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olarak \u015fu ya da bu oranda de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayabilir. Fakat temeli ve \u00f6z\u00fc de\u011fi\u015fmez kal\u0131r. O temel ve \u00f6z ki, o olmadan \u0130sl\u00e2m olmaz. Bu \u00f6z\u00fcn, bu temelin ana maddelerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: Y\u00fcce Allah’\u0131n sistemine teslim olmak; Peygamberin sistemini uygulamak; y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n hakemli\u011fini benimsemek; Y\u00fcce Allah kat\u0131ndan getirdi\u011fi mesajlar konusunda Peygambere itaat etmek; il\u00e2hl\u0131k yetkisinin sadece Allah’\u0131n tekelinde oldu\u011funu kabul etmek, ba\u015fka bir deyimle “L\u00e2il\u00e2heillallah (Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur)” ilkesine tan\u0131kl\u0131k etmek; buna ba\u011fl\u0131 olarak yasa koyma yetkisinin s\u0131rf Allah’a ait bir yetki oldu\u011funu ilkesel bir yakla\u015f\u0131mla kabul etmek, bu yetkiden ba\u015fka hi\u00e7bir g\u00fcce en ufak bir pay ay\u0131rmamak; \u015fu ya da bu oranda Ta\u011fut’un hakemli\u011fini benimsememek; haklar\u0131nda nass bulunmayan yeni ve tart\u0131\u015fmal\u0131 meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00fcce Allah’a ve Peygambere havale etmek.<\/p>\n

Bu sistemden saparak “kendilerine zulmedenler”in \u00f6n\u00fcnde, y\u00fcce Allah’\u0131n, Peygamberimizin d\u00f6nemindeki yahudileri yararlanmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u00f6zendirdi\u011fi f\u0131rsat vard\u0131r. Okuyoruz:<\/p>\n

“E\u011fer onlar nefislerine zulmettiklerinde sana gelerek Allah’tan af dileselerdi ve Peygamber de onlar ad\u0131na af dileseydi, Allah’\u0131 tevbeleri kabul edeci ve merhametli olarak bulacaklard\u0131.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah her zaman tevbe edenlerin tevbelerini kabul eder. Allah yanl\u0131\u015f yoldan d\u00f6nenlere kar\u015f\u0131 her zaman merhametlidir. Bu ayette O, bize bu s\u0131fatlar\u0131n\u0131 tan\u0131t\u0131yor ve kendisine s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131n, g\u00fcnahlar\u0131ndan dolay\u0131 af dileyenlerin tevbelerini kabul edece\u011fini, \u00fczerlerine merhametini ya\u011fd\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 vaadediyor. Bu ayetin kapsam\u0131na ilk girenlerin \u00f6n\u00fcnde Peygamberimize kendileri ad\u0131na af dilemesi f\u0131rsat\u0131 vard\u0131. O f\u0131rsat ge\u00e7ti. Fakat y\u00fcce Allah’\u0131n kap\u0131s\u0131 s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k ve O’nun vaadi her zaman ge\u00e7erlidir. Hi\u00e7bir zaman ne bu kap\u0131 kapan\u0131r ve ne de vaadin s\u00fcresi dolar. O halde isteyen gelsin, azmeden \u00f6ne at\u0131ls\u0131n.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz bu ayetler gurubunun sonunda daha \u00f6nce de s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kesin ifadeli mesajla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu mesaj\u0131n giri\u015finde y\u00fcce Allah kendi zat\u0131 \u00fczerine yemin ediyor. Arkas\u0131ndan kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan her meselede Peygamberimizi hakem tutarak O’nun verece\u011fi her karar\u0131 g\u00f6nl\u00fcnde hi\u00e7bir burukluk duygusu hissetmeksizin, hi\u00e7bir duraksama belirtisi g\u00f6stermeksizin tam bir g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131 ile kabul etmeyen kimsenin kesinlikle m\u00fcmin say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Okuyoruz:<\/p>\n

“Hay\u0131r hay\u0131r, Rabbine andolsun ki, onlar aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131klarda senin hakemli\u011fine ba\u015fvurmad\u0131k\u00e7a, sonra da verece\u011fin karara, g\u00f6n\u00fcllerinde hi\u00e7bir burukluk duymaks\u0131z\u0131n, kesin bir teslimiyetle uymad\u0131k\u00e7a m\u00fcmin olamazlar.”<\/p>\n

Kendimizi bir kere daha iman \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya buluyoruz. Bu \u015fart\u0131 ve bu tan\u0131m\u0131 bizzat y\u00fcce Allah ortaya koyuyor ve onu y\u00fcce zat\u0131 \u00fczerine yemin ederek per\u00e7inliyor. Art\u0131k bundan sonra iman\u0131n \u015fart\u0131 ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n tan\u0131m\u0131 konusunda hi\u00e7 kimsenin s\u00f6yleyebilece\u011fi bir s\u00f6z, hi\u00e7 kimsenin getirebilece\u011fi bir yorum olamaz.<\/p>\n

Bundan sonra ancak demogoji yap\u0131labilir ki, ona da kulak as\u0131lmaz, de\u011fer verilmez. Bu konuda ortaya konabilecek bir demogoji \u00f6rne\u011fi \u015fudur: “Y\u00fcce Allah’\u0131n bu s\u00f6z\u00fc belirli bir zamana ba\u011fl\u0131d\u0131r ve sadece belirli bir grup insan hakk\u0131nda ge\u00e7erlidir!”<\/p>\n

Bu iddia, \u0130sl\u00e2m’\u0131 hi\u00e7 kavramam\u0131\u015f olanlar\u0131n, Kur’an-\u0131 Kerimin \u00fcslubu hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmeyenlerin s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fczeysel yorumun tersine, y\u00fcce Allah’\u0131n bu s\u00f6z\u00fc \u0130sl\u00e2m’\u0131n genel karakterli ger\u00e7eklerinden biridir, yeminle per\u00e7inlenerek ifade edilmi\u015ftir, hi\u00e7 bir kay\u0131tla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Peygamberimizi hakem tutma zorunlulu\u011fu, sadece sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda O’nun kendisini hakem tutma zorunlulu\u011fudur diye bir kuruntuya kap\u0131lma ya da bu kuruntuyu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n zihinlerine a\u015f\u0131lamak tamamen yersiz ve gerek\u00e7esizdir. S\u00f6z konusu olan Peygamberimizin \u015feriat\u0131n\u0131 ve sistemini hakem tutma zorunlulu\u011fudur. Yoksa \u00f6yle olsayd\u0131 Peygamberimizin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Allah’\u0131n \u015feriatine ve Resulullah’\u0131n s\u00fcnnetine hi\u00e7 yer kalmazd\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Hz. Ebu Bekir d\u00f6neminde en sap\u0131k d\u00f6nekler (m\u00fcrtedler) ileri s\u00fcr\u00fcnce Hz. Ebu Bekir bu gerek\u00e7e ile onlara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Hatta bundan \u00e7ok daha az\u0131n\u0131 yapanlara, yani Peygamberimiz \u00f6l\u00fcnce zek\u00e2t verme zorunlulu\u011fu konusunda Allah’a ve Peygambere itaat etmekten vazge\u00e7meye kalk\u0131\u015fanlara, Peygamberimizin bu konudaki h\u00fckm\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

“\u0130sl\u00e2m”\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilmek i\u00e7in y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n ve Peygamberimiz taraf\u0131ndan verilen h\u00fckm\u00fcn hakemli\u011fine ba\u015fvurmak yeterlidir. Ama bu kadar\u0131 “iman”\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya yetmez. \u0130man\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilmek i\u00e7in bu \u015fart\u0131n beraberinde g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu, kalb teslimiyeti ve i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131 da bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte “\u0130sl\u00e2m” ve “\u0130man” budur. Buna g\u00f6re herhangi bir kimse m\u00fcsl\u00fcman ve m\u00fcmin oldu\u011funu iddia etmeden \u00f6nce kendisi nerede, \u0130sl\u00e2m nerededir ve yine kendisi nerede, iman nerededir, buna iyi bakmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 \u00ef\u00e7inde Peygamberimizin hakemli\u011fi kabul edilmedik\u00e7e, arkas\u0131ndan verece\u011fi karara g\u00f6n\u00fcl ho\u015fnutlu\u011fu ile teslim olunmad\u0131k\u00e7a m\u00fcmin olunamayaca\u011f\u0131 vurguland\u0131ktan sonra s\u00f6z \u015fu ger\u00e7e\u011fe getiriliyor: \u0130nsanlar\u0131n benimsemeye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 bu sistem, ba\u015fka kayna\u011fa ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n tek ba\u015f\u0131na hakem tutmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc tutulduklar\u0131 bu \u015feriat, g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131 ile kabul etmeleri kesinlikle kendilerinden istenen bu yarg\u0131 d\u00fczeni kolay bir sistem, ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc bir \u015feriat ve merhametli bir yarg\u0131 d\u00fczenidir. Bu sistem insanlara kapasiteleri d\u0131\u015f\u0131nda bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirmiyor, onlar\u0131 zora ko\u015fmuyor, g\u00f6ze alamayacaklar\u0131 bir fedak\u00e2rl\u0131kta bulunmalar\u0131n\u0131 istemiyor.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah insan\u0131n zay\u0131f oldu\u011funu biliyor ve bu zay\u0131fl\u0131\u011fa merhameti ile kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor. Y\u00fcce Allah biliyor ki, e\u011fer insanlara \u00e7ok a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fcklerse bunlar\u0131 \u00e7ok az kimse yerine getirir. Allah insanlar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokmak, onlar\u0131 g\u00fcnaha d\u00fc\u015f\u00fcrmek istemez. Bundan dolay\u0131 onlara a\u011f\u0131r, \u00e7o\u011funlu\u011fu g\u00f6revini yerine getirmeye ve g\u00fcnahk\u00e2r olmaya s\u00fcr\u00fckleyecek derecede zor y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6nermemi\u015ftir. E\u011fer insanlar y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6nerdi\u011fi kolay y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00fcstlenseler ve y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fctleri dinleseler hem d\u00fcnyada hem ahirette b\u00fcy\u00fck bir mutlulu\u011fa kavu\u015furlard\u0131, y\u00fcce Allah onlar\u0131 hidayeti ile desteklerdi. Nitekim O, azimle, iyi niyetle, \u00e7aba ile, iradesi ile, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde hidayet pe\u015finde ko\u015fan herkesin yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve destek\u00e7isidir. Okuyoruz:
\n66- E\u011fer onlara “canlar\u0131n\u0131z\u0131 feda ediniz ” ya da “yurtlar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z ” diye emretmi\u015f olsayd\u0131k, pek az\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, bunlar\u0131 yapamazlard\u0131. Oysa e\u011fer onlar kendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctleri tutsalard\u0131, bu haklar\u0131nda hay\u0131rl\u0131 ve g\u00fcvenceli bir tutum olurdu.<\/p>\n

67- O zaman onlara taraf\u0131m\u0131zdan b\u00fcy\u00fck bir m\u00fck\u00e4fat verirdik.<\/p>\n

68- Kendilerini kesinlikle do\u011fru yola iletirdik.<\/strong><\/p>\n

Bu sistem, her normal yarat\u0131l\u0131\u015fl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 f\u0131tratl\u0131 insan\u0131n \u00fcstesinden gelebilece\u011fi derecede kolayd\u0131r. Normal olarak \u00e7ok az kimsede bulunan ola\u011fan\u00fcst\u00fc, s\u00fcper gayretlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirmez. Bu din b\u00f6ylesine k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011fa gelmedi, b\u00fct\u00fcn insanlara geldi. \u0130nsanlar y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirebilme a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 madenler, de\u011fi\u015fik renkler gibidirler. Farkl\u0131 dereceli z\u00fcmreler olu\u015ftururlar. Oysa bu din t\u00fcm\u00fcne kendilerinden istenen g\u00f6revleri yapma ve sak\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00fcnahlardan uzak kalabilme imk\u00e2n\u0131n\u0131 tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayetlerin ilkinde s\u00f6z\u00fc edilen “cana k\u0131yma” ve “yurttan \u00e7\u0131kma” eylemleri iki a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6rne\u011fidir. E\u011fer y\u00fcce Allah insanlara bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri emretseydi, pek az kimse d\u0131\u015f\u0131nda onlar\u0131 yapabilen bulunmazd\u0131. Bunlar emredilmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin amac\u0131 insanlar\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fmak, ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu cendereye sokmak de\u011fildir. Tersine il\u00e2hi sistemin amac\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini herkesin yerine getirmesi, herkesin onlar\u0131n gere\u011fini yapabilmesi normal ve ruhen sa\u011fl\u0131kl\u0131 herkesin iman kervan\u0131na kat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Fakat bu kalabal\u0131k, geni\u015f kapsaml\u0131 ve uzun konvoylu \u0130sl\u00e2m \u00fcmmeti kervan\u0131n\u0131n ilerleyi\u015f s\u00fcreci boyunca farkl\u0131 vicdanlar\u0131, farkl\u0131 gayretleri, farkl\u0131 yeteneklerin hakkettikleri yerleri alma ve bu farkl\u0131 z\u00fcmreler \u00fcmmeti, bir b\u00fct\u00fcn olarak yeti\u015ftirip ilerletmeleridirler.<\/p>\n

Nitekim \u0130bn-i Cureycin, Musenna \u0130shak Ebu Ezher yolu ile \u0130smail’e dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re sahabilerden Ebu \u0130shak Subey\u00ee \u015f\u00f6yle diyor “E\u011fer onlara `canlar\u0131n\u0131za k\u0131y\u0131n\u0131z…” diye ba\u015flayan ayet inince arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan biri `E\u011fer bize b\u00f6yle bir emir verilseydi, onu yerine getirirdik. Bizi b\u00f6yle bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckten muaf tutan Allah’a hamdolsun’ dedi. Bu s\u00f6z Peygamberimizin kula\u011f\u0131na var\u0131nca O, \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Benim \u00fcmmetim i\u00e7inde \u00f6yleleri var ki, kalplerindeki iman yal\u00e7\u0131n da\u011flardan bile daha sars\u0131lmazd\u0131r.”<\/p>\n

Bu arada \u0130bn-i Ebu Hatem’in, Musab b. Sabit’e dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Musab’\u0131n amcas\u0131 Amr b. Abdullah b. Z\u00fcbeyr \u015f\u00f6yle diyor; “E\u011fer onlara canlar\u0131n\u0131z\u0131 feda ediniz! ya da `yurtlar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z’ diye emretmi\u015f olsayd\u0131k, pek az\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, bunlar\u0131 yapmazlard\u0131” ayeti inince Peygamberimiz “E\u011fer b\u00f6yle bir emir gelseydi, Abdullah b. Revaha bu emri yerine getirenlerden biri olurdu” buyurdu.<\/p>\n

Yine \u0130bn-i Ebu Hatem’in -halkalar\u0131n\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131 bir rivayet zincirine dayanarak- bildirdi\u011fine g\u00f6re sahabilerden \u015eurayh b. Ubeyd diyor ki; “Peygamberimiz `E\u011fer onlara canlar\u0131n\u0131z\u0131 feda ediniz diye emretmi\u015f olsayd\u0131k…’ diye ba\u015flayan ayeti okuyunca eli ile Abdullah b. Revaha’y\u0131 g\u00f6stererek `E\u011fer Allah bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc emretseydi, bu adam onu yerine getiren az\u0131nl\u0131k i\u00e7inde yer al\u0131rd\u0131.” buyurdu.<\/p>\n

Peygamberimiz adamlar\u0131n\u0131 son derece sa\u011flam, derinlikli ve net bilgilerle tan\u0131yordu. Her birinin \u00f6zelliklerini, kendilerinden bile daha iyi biliyordu. Peygamberimiz d\u00f6nemi tarihinde (sirette) O’nun kendi adamlar\u0131n\u0131, bunun yan\u0131s\u0131ra sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 kimseleri ve kabileleri, uzmanl\u0131k derecesine varan bir bilgi ile tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir\u00e7ok \u00f6rnek vard\u0131r. \u00c7evresinin \u015fartlar\u0131n\u0131 ve insanlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131lacak bir duyarl\u0131l\u0131kla g\u00f6zetleyen \u00fcst\u00fcn yetenekli bir komutan\u0131n bilgisidir bu. Bu konu hen\u00fcz gerekti\u011fi gibi incelenmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

\u015eimdi konumuz bu de\u011fil. \u015eimdiki konumuz Peygamberimizin e\u011fer a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler emredilseydi, \u00fcmmetinin i\u00e7inde bunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecek olanlar\u0131n bulundu\u011funu bildi\u011fi idi. Fakat Peygamberimiz bunun yan\u0131s\u0131ra \u015fu dinin s\u0131rf bu k\u00fc\u00e7\u00fck insan az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gelmedi\u011fini de biliyordu. Y\u00fcce Allah bizzat yaratt\u0131\u011f\u0131 bu insan\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 biliyordu. Bundan dolay\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in geli\u015fmi\u015f o:an bu dinde iyi niyetli, normal yarat\u0131l\u0131\u015fl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 f\u0131tratl\u0131, amac\u0131 Allah’a itaat etmek olan, k\u00fcstah ve umursamaz olmayan herkesin kolayl\u0131kla yapabilece\u011fi g\u00f6revleri emretti.<\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fi vurgulamak insan\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmeye, hayvanl\u0131k d\u00fczeyine inmeye ve pislik b\u00f6ce\u011fi gibi \u00e7amurda debelenmeye \u00e7a\u011f\u0131ran y\u0131k\u0131c\u0131 yaygaralara kar\u015f\u0131 koymak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu yaygaralar\u0131n iddias\u0131na g\u00f6re insan\u0131n “realite”si, karakteristik yap\u0131s\u0131, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve kapasitesi budur. Din “idealist” bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r, o \u015fu d\u00fcnya prati\u011fi i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmek i\u00e7in gelmedi, onun y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini bir ki\u015fi yapabilirse yapamayan y\u00fcz ki\u015fi vard\u0131r.<\/p>\n

Bu iddia yaland\u0131r, bir; aldat\u0131c\u0131d\u0131r, iki; cahilcedir, \u00fc\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu iddia, insan\u0131 yaratan ve ona bu dinin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini emreden y\u00fcce Allah’\u0131n bildi\u011fi, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi insan\u0131 bilip tan\u0131ma imk\u00e2n\u0131ndan yoksundur. Y\u00fcce Allah bu kapsaml\u0131 bilgisi ile bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin s\u0131radan insan\u0131n kapasitesini, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlamad\u0131klar\u0131n\u0131 biliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu din, se\u00e7kin bir az\u0131nl\u0131\u011fa gelmedi ki!<\/p>\n

Gerekli olan \u015fey s\u0131radan insan\u0131n gayretli, samimiyeti ve yola koyulmas\u0131, ilk ad\u0131m\u0131 atmas\u0131d\u0131r. O zaman y\u00fcce Allah’\u0131n, g\u00f6revini yapanlara y\u00f6nelik vaadi devreye girer. Okuyoruz:<\/p>\n

“Oysa e\u011fer onlar kendilerine verilen \u00f6\u011f\u00fctleri tutsalard\u0131, bu haklar\u0131nda hay\u0131rl\u0131 ve g\u00fcvenceli bir tutum olurdu.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi insana d\u00fc\u015fen sadece yola koyulmak, ilk ad\u0131m\u0131 atmakt\u0131r. Arkas\u0131ndan y\u00fcce Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131, yola devam etmeyi g\u00fcvenceye ba\u011flayan<\/p>\n

deste\u011fi imdada yeti\u015fir. Bunu b\u00fcy\u00fck m\u00fck\u00e2fat izler, onu da do\u011fru yola iletmek izler. Y\u00fcce Allah do\u011fru s\u00f6ylemi\u015ftir. Allah kullar\u0131n\u0131 -ha\u015fa- aldatmaz, onlara yerine getirmeyece\u011fi vaadlerde bulunmaz, onlara sadece do\u011fru olan\u0131 s\u00f6yler. “kim y\u00fcce Allah’tan daha do\u011fru s\u00f6zl\u00fc olabilir?!” (Nisa Suresi, 87)<\/p>\n

Yaln\u0131z bu sistemin kolayl\u0131\u011f\u0131 “istisnai kolayl\u0131k (ruhsat)” demek de\u011fildir. Yani bu dindeki istisnai kolayl\u0131klar\u0131 bir araya getirerek s\u0131rf bunlar\u0131n toplam\u0131n\u0131 hayat sistemi haline getirmek de\u011fildir vurgulamak istedi\u011fimiz kolayl\u0131k. Bu dinde normal emirler (azimetler) de vard\u0131r, istisnai kalayl\u0131klar (ruhsatlar) da. Normal emirler as\u0131ld\u0131r, istisnai kolayl\u0131klar ge\u00e7ici \u015fartlar i\u00e7indir.<\/p>\n

Kimi zaman baz\u0131 samimi ve iyi niyetli d\u00e2vet\u00e7iler, insanlar\u0131 bu dine \u00e7ekebilmek i\u00e7in bu “istisna\u00ee kolayl\u0131klar”a sar\u0131l\u0131rlar, onlar\u0131 bir araya getirerek meydana getirdikleri toplam\u0131 insanlara din diye sunarlar, arkas\u0131ndan onlara “Bak\u0131n\u0131z, bu din ne kadar kolayd\u0131r” derler! Bir de baz\u0131 ya\u011fc\u0131lar var. Bunlar devlet yetkililerinin ve halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ihtiraslar\u0131n\u0131 pohpohlamak, keyfi doyuma erdirmek pe\u015findedirler. Bu ama\u00e7la \u0130sl\u00e2m’\u0131n h\u00fck\u00fcmleri ve nasslar\u0131 aras\u0131nda “s\u0131zma noktalar\u0131” ararlar ve bulabildikleri bu s\u0131zma noktalar\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131 din diye ortaya koyarlar.<\/p>\n

Bu din ne odur ve ne de budur. O normal emirleri ile ve istisnai kolayl\u0131klar\u0131 ile (azimetleri ve ruhsatlar\u0131 ile) par\u00e7alanmaz bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. O bu niteli\u011fi i\u00e7inde insanlar i\u00e7in kolayd\u0131r, s\u0131radan insan e\u011fer gayret ederse onun gereklerini yerine getirebilir ve insan olu\u015funun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kendine \u00f6zg\u00fc kemal, olgunluk derecesinin son noktas\u0131na ula\u015fabilir. T\u0131pk\u0131 ayn\u0131 bah\u00e7ede yeti\u015fen meyvalar\u0131n, kendilerine \u00f6zg\u00fc olgunlu\u011fa ermeleri gibi. \u0130\u00e7inde \u00fcz\u00fcm, \u015feftali, armut, dut, incir ve salatal\u0131k yeti\u015fen bir meyva bah\u00e7esi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu meyvalar\u0131n hepsinin tad\u0131 ayn\u0131 olmaz. Ama bu meyvalardan herhangi biri kendine \u00f6zg\u00fc olgunluk d\u00fczeyine erince, tad\u0131 bir ba\u015fka meyvadan azd\u0131r diye, “olgunla\u015fmad\u0131” hamd\u0131r denemez.<\/p>\n

Bu dinin bah\u00e7esinde bakla da, salatal\u0131k da, zeytin de, nar da, elma da, ayva da, \u00fcz\u00fcm de, incir de yeti\u015fir ve hepsi de olgunla\u015f\u0131r. Tatl\u0131lar\u0131 ve sululuk oranlar\u0131 farkl\u0131 olur, ama hepsi de olgunla\u015f\u0131r, kendileri i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan kemal derecesinin son noktas\u0131na ula\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Bu Allah’\u0131n tarlas\u0131nda, Allah’\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131nda ve Allah’\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar e\u015fli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fen bir il\u00e2hi \u00fcretim s\u00fcrecidir.<\/p>\n

S\u0131ra bu dersin sonunu olu\u015fturan iki ayete geldi. Bu iki ayette ruhlarda, g\u00f6n\u00fcllerde \u00e7ok sevilen bir nimetin, tatl\u0131 bir hazz\u0131n \u00f6zlemi, co\u015fkunlu\u011fu ve cazibesi canland\u0131r\u0131l\u0131yor. Ahirette peygamberler ile, dosdo\u011frularla (s\u0131dd\u0131klarla) \u015fahitlerle ve di\u011fer se\u00e7kin iyi kullarla bir arada olma nimeti ve hazz\u0131. Okuyoruz:
\n69- Allah’a ve Peygamber’e itaat edenler var ya, bunlar Allah’\u0131n nimetine eri\u015ftirdi\u011fi peygamberlerle, dosdo\u011fru kullarla, \u015fehidlerle ve iyilerle birlikte olurlar. Bunlar ne iyi arkada\u015flard\u0131r!<\/p>\n

70- Bu Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Allah her\u015feyi yeterince bilir.<\/strong><\/p>\n

Bu ok\u015fay\u0131c\u0131 mesaj, her kalbin duygular\u0131n\u0131 co\u015fturur. \u0130\u00e7inde zerrece iyilik bulunan, kurtulu\u015f tohumu bar\u0131nd\u0131ran, y\u00fcce Allah’\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda onurlu bir beraberli\u011fin simgeledi\u011fi y\u00fcksek bir makama t\u0131rmanma \u00f6zlemi ile yan\u0131p tutu\u015fan her kalbi heyecan\u0131n \u015fevki ile kanatland\u0131r\u0131r. Bu y\u00fcce se\u00e7kinler gurubu ile birlikte olmak y\u00fcce Allah’\u0131n tek yanl\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 bir insan sadece iyi ameli ile, s\u0131rf ibadeti ile bu y\u00fcce makama eri\u015femez. O y\u00fcce Allah’\u0131n geni\u015f kapsaml\u0131, g\u00fcr\u00fcl g\u00fcr\u00fcl ak\u0131\u015fl\u0131 , e yayg\u0131n bir l\u00fctfundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

S\u00f6zlerimizin buras\u0131nda \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir ka\u00e7 dakikas\u0131n\u0131 Peygamberimizin sahabileri ile ba\u015f ba\u015fa ya\u015famam\u0131z yerinde olur. Bu se\u00e7kin m\u00fcminler, ahirette de peygamberimiz ile birlikte olman\u0131n \u00f6zlemi ile yan\u0131p tutu\u015fuyorlar. Aralar\u0131nda \u00f6yleleri var ki, Peygamberimize kar\u015f\u0131 besledi\u011fi co\u015fkun a\u015fk y\u00fcz\u00fcnden O’ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015fmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor bile! Oysa O, hen\u00fcz d\u00fcnyada ve onlar\u0131n aras\u0131ndad\u0131r. \u0130\u015fte bu s\u0131rada bu ayetler iniveriyor, bunun \u00fczerine bu yak\u0131c\u0131 a\u015fk\u0131n ate\u015fi yat\u0131\u015f\u0131yor \u00fczerine su serpilmi\u015f gibi oluyor bu soylu a\u015fk\u0131n ve bu dalgalanan yalaz\u0131n.<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir’in, \u0130bn-i Humeyd ve Yakub Sekem\u0131 yolu ile Cafer b. Ebu Mu\u011f\u0131re’ye dayand\u0131rarak bildirdi\u011fine g\u00f6re sahabilerden Said b. Cubery \u015f\u00f6yle diyor: “Bir g\u00fcn Medine yerlilerinden (Ensardan) bir arkada\u015f\u0131m\u0131z Peygamberimizin yan\u0131na geldi, arkada\u015f\u0131m\u0131z \u00fczg\u00fcnd\u00fc. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz kendisine “Ey falanca seni \u00fczg\u00fcn g\u00f6r\u00fcyorum, sebebi nedir? diye sordu\u011fu Arkada\u015f\u0131m\u0131z “D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir \u015fey var da onun i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum’ dedi. Peygamberimizin “Nedir o d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn \u015fey?” diye sormas\u0131 \u00fczerine arkada\u015f\u0131m\u0131z \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Herg\u00fcn sabahleyin yan\u0131na geliyor ve ancak gece olunca yan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne bak\u0131yor, seninle birlikte oturuyoruz. oysa sen yar\u0131n Peygamberlerin yan\u0131na y\u00fckseltileceksin ve biz art\u0131k sana ula\u015famayaca\u011f\u0131z”. Peygamberimiz arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bu s\u00f6zlerine hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi. Fakat bir s\u00fcre sonra Cebrail geldi ve `Allah ve Peygamber’e itaat edenler var ya, bunlar Allah’\u0131n nimetine eri\u015ftirdi\u011fi peygamberlerle…’ diye ba\u015flayan ayeti getirdi. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz, o arkada\u015f\u0131m\u0131za haber salarak kendisine bu m\u00fcjdeyi iletti.”<\/p>\n

\u00d6te yandan Ebu Bekir b. Murdeveyh’in bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimizin e\u015fi Hz. Ai\u015fe \u015f\u00f6yle diyor: “Bir defas\u0131nda adam\u0131n biri Peygamberimize gelerek \u015f\u00f6yle dedi; `Ya Resulullah, ben seni kendimden, ailemden, \u00e7oluk-\u00e7ocu\u011fumdan daha \u00e7ok seviyorum. Bazan evdeyken hat\u0131r\u0131ma geldi\u011finde kendimi tutamayarak sana geliyor, seni g\u00f6r\u00fcyorum. Benim ve senin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce senin cennete girip di\u011fer peygamberlerin yan\u0131na y\u00fckselece\u011fini biliyor, e\u011fer ben de cennete girersem seni g\u00f6remeyece\u011fimden korkuyorum! Peygamberimiz, adam\u0131n bu s\u00f6zlerine hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi. Bunun \u00fczerine bir s\u00fcre sonra `Allah’a ve Peygamber’e itaat edenler var ya, bunlar Allah’\u0131n nimetine eri\u015ftirdi\u011fi Peygamberlerle, dosdo\u011fru kullarla, \u015fehidlerle ve iyilerle birlikte olurlar. Bunlar ne iyi arkada\u015flard\u0131r!’ ayeti indi.”<\/p>\n

Bu arada Akl b. Ziyad’\u0131n, Yahya b. Kesir yolu ile Ebu Seleme b. Abdurrahman’a dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re sahabilerden Rebie b. Kaab Eslemi \u015f\u00f6yle diyor `Bir gece Peygamberimizin yan\u0131nda yatm\u0131\u015ft\u0131m. Sabah olunca hel\u00e2 ve abdest suyunu haz\u0131rlay\u0131p \u00f6n\u00fcne koydum. Bunun \u00fczerine bana `bir dilekte bulun’ buyurdu. Kendisine `Ya Resulullah, cennette seninle birlikte olmak istiyorum.’ diye cevap verdim. `Ba\u015fka bir iste\u011fin yok mu?’ diye sordu. `Hay\u0131r, tek dile\u011fim bu’ dedim. Bunun \u00fczerine bana `O halde \u00e7ok \u00e7ok secdeye vararak kendin i\u00e7in bana yard\u0131mc\u0131 ol’ buyurdu.” (M\u00fcslim) Ayr\u0131ca bir gurup sahabiden tevat\u00fcr yolu ile nakledildi\u011fine g\u00f6re bir defas\u0131nda Peygamberimize sevdi\u011fi kimselere kat\u0131lamayan, onlarla birlikte olma imk\u00e2n\u0131 bulamayan kimsenin durumu soruldu. Peygamberimiz bu soruyu “\u0130nsan, sevdikleri ile birliktedir” diye cevapland\u0131rd\u0131. Sahabilerden Enes b. Malik diyor ki; “M\u00fcsl\u00fcmanlar bu s\u00f6ze sevindikleri kadar hi\u00e7bir \u015feye sevinmemi\u015flerdi.” (Buhari)<\/p>\n

Evet, bu mesele sahabilerin kalplerini ve ruhlar\u0131n\u0131 \u00e7ok me\u015fgul ediyordu. Ahirette Peygamberimiz ile birlikte olma meselesi yani. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada O’nunla bir arada olman\u0131n eri\u015filmez tad\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131! Bu mesele, ayn\u0131 zamanda y\u00fcce Peygamberimizi sevmenin tad\u0131na eri\u015fen her m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kalbini me\u015fgul eder. Okudu\u011fumuz son hadiste bu bak\u0131mdan \u00fcmit, g\u00fcven ve \u0131\u015f\u0131k vard\u0131r.<\/p>\n

C\u0130HADA KO\u015eUN!<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcmde yer alan ayetlerin erken bir d\u00f6nemde nazil oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tercih ediyoruz. Bu da Uhud sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Hendek sava\u015f\u0131ndan \u00f6nceki d\u00f6nem olabilir. Bu ayetlerin ortaya koydu\u011fu m\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc bizi bu sonuca g\u00f6t\u00fcrmektedir. Bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, m\u00fcsl\u00fcman safta hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f yahut iman etmemi\u015f ve iki y\u00fczl\u00fcl\u00fck yapan \u00e7e\u015fitli grublar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. Bu da g\u00f6steriyor ki o d\u00f6nemdeki m\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun durumu omuzlar\u0131na y\u00fcklenen b\u00fcy\u00fck g\u00f6revi yerine getirmek ve gerek itikadi d\u00fc\u015f\u00fcncelerde gerekse d\u00fc\u015fmanla giri\u015filen sava\u015fta bu b\u00fcy\u00fck g\u00f6revin d\u00fczeyine y\u00fckselmek i\u00e7in e\u011fitim, direktif, uyar\u0131 ve cesaretlendirme konusunda b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n

Vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu sonu\u00e7lar, di\u011fer bir ger\u00e7e\u011fi, bu safta y\u00fcksek zirvelere \u00e7\u0131kan ve bu d\u00fczeye y\u00fckselmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck a\u015famalar kat eden ve sonu\u00e7ta da bu d\u00fczeye ula\u015fan \u00f6rnek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini g\u00f6rmezlikten gelmemizi gerektirmiyor. Ancak biz bir b\u00fct\u00fcn olarak “m\u00fcsl\u00fcman saf”lardan s\u00f6z ediyoruz. Kar\u0131\u015f\u0131k, ancak uyum s\u00f6z konusu olmayan bir yap\u0131 gibi… Bu haliyle bu m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, d\u00fczen ve uyumunu sa\u011flayacak bir \u00e7abay\u0131 gerektirdi\u011fi ileride g\u00f6r\u00fclecek Kur’an ayetlerinden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu direktiflerden ortaya \u00e7\u0131kan i\u015faretler incelendi\u011finde m\u00fcsl\u00fcman kitlenin \u00e7o\u011fu zaman unuttu\u011fumuz be\u015feri g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle y\u00fczy\u00fcze gelmemizi sa\u011flar. Bir bak\u0131yoruz, bu kitlenin birtak\u0131m zaaf ve kuvvet noktalar\u0131 vard\u0131r. Bu arada Kur’an’\u0131n, ayn\u0131 anda, hem be\u015feri zaaflar\u0131, hem cahil\u00ee kal\u0131nt\u0131lar\u0131 dile getirdi\u011fine, hem de d\u00fc\u015fman kamplarla nas\u0131l bir sava\u015fa tutu\u015ftu\u011funa \u015fahid oluyoruz. B\u00f6ylece diri ruhlarda ve pratik alemde fonksiyonunu yerine getiren Kur’an’\u0131n e\u011fitim metodunu da g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca -farkl\u0131 dereceler, ayr\u0131 \u00f6zelliklere sahip ve ilk defa cahiliye batakl\u0131\u011f\u0131ndan birer birer toplanan- bu kitleyi Resulullah’\u0131n son g\u00fcnlerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz insan f\u0131trat\u0131n\u0131n elverdi\u011fi oranda uyumlu bir hale getirerek olgunla\u015ft\u0131r\u0131p y\u00fcceltmek i\u00e7in bu sistemin sarf etti\u011fi d\u00fczenli \u00e7aban\u0131n bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc de g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Bunlar\u0131 bu \u015fekilde g\u00f6rmek bize yararl\u0131 olacakt\u0131r. Hem de \u00e7ok.. \u0130nsan ruhunun \u00f6zelliklerini ve bu ruhun Resulullah’\u0131n Kur’an metoduyla e\u011fitti\u011fi en hay\u0131rl\u0131 toplumda \u00f6rne\u011fini g\u00f6rmemiz zaaf ve g\u00fc\u00e7 yeteneklerini kavramam\u0131zda yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n e\u011fitim metodunun \u00f6zelliklerini, bu ruhlar\u0131 nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlara nas\u0131l \u015fefkatle e\u011fildi\u011fini, pratik alemde kendi \u00f6zelli\u011fini koruyarak hareket etti\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi farkl\u0131 d\u00fczeylerde farkl\u0131 \u00f6rnekleri i\u00e7eren m\u00fcsl\u00fcman kitleye nas\u0131l bir uyum kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131lamam\u0131z da yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Kendi durumumuzu ve insan topluluklar\u0131n\u0131n durumunu bu se\u00e7kin kitlede somutla\u015fan insan ruhunun prati\u011fi ile k\u0131yaslamak da yararl\u0131 olacakt\u0131r. B\u00f6ylece ruhumuzda bir tak\u0131m zaaf noktalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p tedavi y\u00f6n\u00fcne gitmeyi ve \u00e7aba sarf etmeyi elden b\u0131rakmam\u0131\u015f oluruz. Ayn\u0131 \u015fekilde ilk m\u00fcsl\u00fcman kitle -b\u00fct\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerine ra\u011fmen- a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k durumdan y\u00fcksek zirvelere y\u00fckselme \u00e7abam\u0131zda hareket tarzlar\u0131na ba\u015f vurmaks\u0131z\u0131n s\u0131rf hayallerimizde u\u00e7u\u015fan d\u00fc\u015flerden ibaret kalmam\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn bunlar, yararlanabilece\u011fimiz tecr\u00fcbe birikimleridir. -Kur’an’\u0131n g\u00f6lgesindeki hayattan- \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu tecr\u00fcbelerle Allah’\u0131n izniyle bir \u00e7ok iyilikler elde etmi\u015f oluruz.<\/p>\n

Bu derste yer alan ayetlerden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman safta:<\/p>\n

A- Allah yolunda cihad etmekte a\u011f\u0131r davrananlar ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da al\u0131koyan ki\u015filer vard\u0131. Bu ki\u015filer, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na bir musibet gelmi\u015f kendileri de kurtulmu\u015fsa bunu ganimet sayarlard\u0131.<\/p>\n

Yok e\u011fer m\u00fcsl\u00fcmanlar b\u00fcy\u00fck ganimetler elde etmi\u015f kendileri de cihada \u00e7\u0131kmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ganimetten pay almam\u0131\u015flarsa bunu da b\u00fcy\u00fck bir kay\u0131p olarak kabul ederlerdi. Bu halleriyle ahirete kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fcnyay\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

B- Aralar\u0131nda canlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in hicret edenler de vard\u0131 -Mekke’de cihad emri gelmeden sava\u015fmak ve d\u00fc\u015fman\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in yi\u011fitlik g\u00f6sterenler oldu\u011fu gibi- Medine’de cihad emri verildi\u011finde bu ki\u015filer pani\u011fe kap\u0131l\u0131p y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine biraz s\u00fcre tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve o anda sava\u015f emrini vermemesini dilemi\u015flerdi.<\/p>\n

C- Kendilerine bir iyilik dokundu\u011funda bunu Allah’tan bilip bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck<\/p>\n

dokundu\u011funda ise bunu Hz. Peygamber’den bilenler vard\u0131. Elbette bu anlay\u0131\u015f\u0131n nedeni y\u00fcce Allah’a olan g\u00fc\u00e7l\u00fc imanlar\u0131 de\u011fildi. Bununla “\u00d6nderlik makam\u0131”n\u0131 yaralamay\u0131 ve etraf\u0131nda birtak\u0131m ku\u015fkular olu\u015fturup yaymay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

D- Resulullah’\u0131n huzurunda iken itaat etti\u011fini belirten ve fakat oradan ayr\u0131l\u0131r ayr\u0131lmaz, s\u00f6yledi\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda \u015feyler geveleyip duranlar vard\u0131.<\/p>\n

E- Birtak\u0131m s\u00f6ylentilere ilgi duyanlar da vard\u0131. Ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu “\u00d6nderlik mevkii”nden do\u011frulu\u011funu ara\u015ft\u0131rmadan, bu s\u00f6ylentileri m\u00fcsl\u00fcman safta yay\u0131p bir tak\u0131m kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara neden olurlard\u0131.<\/p>\n

F- B\u00fct\u00fcn emir ve direktiflerin y\u00fcce Allah’tan kaynakland\u0131\u011f\u0131ndan ku\u015fku duyanlar vard\u0131r. Bunlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131, kendisine bir vahiy gelmeksizin Hz. Peygamberin uydurdu\u011funu zannediyorlard\u0131.<\/p>\n

G- Bu arada -gelecek konunun ba\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi- m\u00fcsl\u00fcman cemaatin ikiye b\u00f6l\u00fcnmesini gerektirecek kadar baz\u0131 m\u00fcnaf\u0131klar\u0131 savunanlar da vard\u0131. Bu da iman d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve “\u00d6nderlik makam\u0131”n\u0131n d\u00fczenlemesinde, uyumun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 -bir taraftan m\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun “\u00d6nderlik makam\u0131”n\u0131n g\u00f6revi ve b\u00f6yle durumlarda bu makamla ili\u015fkileri konusunda toplu bir anlay\u0131\u015fa sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131- g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc, m\u00fcnaf\u0131klardan bir grup olabilece\u011fi gibi her ne kadar kimisi muhacirlerden olsa bile iman\u00ee ki\u015filikleri olgunla\u015fmam\u0131\u015f imanla zaaf\u0131 bulunanlardan da olabilirler. Ancak Medine’de Yahudilerin, Mekke’de m\u00fc\u015friklerin ve yar\u0131madada f\u0131rsat kollayan t\u00fcm araplar\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131kla ku\u015fatm\u0131\u015f bulundu\u011fu m\u00fcsl\u00fcman safta b\u00f6ylesine bir veya iki grubun yer almas\u0131n\u0131n uzun bir e\u011fitim ve cihad s\u00fcrecini zorunlu k\u0131laca\u011f\u0131 ve birtak\u0131m kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r.<\/p>\n

Bu derste, cihaddan ve bu e\u011fitimden \u00f6rnekler g\u00f6rece\u011fiz. Ruhlarda ve safta gizlenmi\u015f hastal\u0131klar\u0131n; dikkat, derinlik ve e\u011fitimini Kur’an metoduyla yerine getiren cemaatin \u00f6nderi Hz. Peygamber’in sabr\u0131nda somutla\u015fan sab\u0131rla tedavi edildi\u011fine \u015fahid oluyoruz.<\/p>\n

1- \u0130htiyat\u0131n emredildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. M\u00fccahid m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n m\u00fcfreze (seriye) ya da cihadla ilgili di\u011fer bir g\u00f6rev i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda teker teker \u00e7\u0131kmamalar\u0131 silahl\u0131 m\u00fcfrezeler, (seriye) b\u00f6l\u00fckler ya da hep birlikte d\u00fczenli bir ordu \u015feklinde \u00e7\u0131kmalar\u0131 emredilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lge (\u00e2deta) may\u0131nl\u0131 bir b\u00f6lgeydi. Her taraftan d\u00fc\u015fmanlarla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. \u00dcstelik aralar\u0131nda gizli m\u00fcnaf\u0131klar ya da m\u00fcnaf\u0131k ve yahudilerin bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fman casuslar da bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n

2- Cihad’a \u00e7\u0131kmakta a\u011f\u0131r davrananlar\u0131n bu tutumlar\u0131n\u0131 nefret ettirici bir tarzda g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren tasvirle kar\u015f\u0131l\u0131yoruz. Bu tasvirde; isteksizlik, ucuz menfaatleri sevmek ve durumlar\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle renkten renge girmek gibi \u00f6zellikler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Mekke’deyken sava\u015f i\u00e7in istekli g\u00f6r\u00fcnenlerin Medine’de sava\u015f emri verildi\u011finde pani\u011fe kap\u0131lmalar\u0131n\u0131n da garip kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n

3- Y\u00fcce Allah’\u0131n kendi yolunda sava\u015fanlara b\u00fcy\u00fck bir m\u00fckafat ve iki sonu\u00e7tan birini vaad etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

“Allah yolunda sava\u015f\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fclen veya galip gelen kimseye b\u00fcy\u00fck bir m\u00fckafat verece\u011fiz.”<\/p>\n

4- Kur’an-\u0131 Kerimin, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 y\u00f6neltti\u011fi sava\u015fta g\u00f6zetilmesi gereken en \u015ferefli niyet, en \u00fcst\u00fcn hedef ve en soylu amac\u0131n tasviriyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z.<\/p>\n

“Niye Allah yolunda ve `Ey rabbimiz bizi \u015fu zalimlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 beldeden \u00e7\u0131kar, bize kendi kat\u0131ndan bir kurtar\u0131c\u0131 ve bir destek\u00e7i g\u00f6nder’ diye yalvaran ezilmi\u015f erkekler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar u\u011frunda sava\u015fm\u0131yorsunuz?”<\/p>\n

5- Ayn\u0131 \u015fekilde Kur’an-\u0131 Kerim’in, k\u00e2firlerin bo\u015f gayeleri ve zay\u0131f dayanaklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, m\u00fcminlerin u\u011frunda cihad ettikleri en y\u00fcce gayeyi ve en sa\u011flam dayana\u011f\u0131 tasvir edi\u015fiyle de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“M\u00fcminler Allah yolunda kafirler Ta\u011fut (\u015feytan) u\u011frunda sava\u015f\u0131rlar. O halde \u015feytan\u0131n dostlar\u0131yla sava\u015f\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015feytan\u0131n hilesi-d\u00fczeni zay\u0131ft\u0131r.”<\/p>\n

6- Kur’an-\u0131 Kerim’in bozuk duygular\u0131n ve zay\u0131f davran\u0131\u015flar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bozuk d\u00fc\u015f\u00fcnceleri tedavi etmede uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemi de g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir kere d\u00fcnya ve ahiretin hakikat\u0131n\u0131 “De ki; d\u00fcnya zevki k\u0131sa s\u00fcrelidir, ahiret ise sak\u0131nanlar i\u00e7in daha iyidir. Orada k\u0131l pay\u0131 kadar bile haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazs\u0131n\u0131z” demek suretiyle a\u00e7\u0131klamakla bir kere, ki\u015fi ne kadar ihtiyatl\u0131 davran\u0131rsa davrans\u0131n, cihattan ne kadar geri kal\u0131rsa kals\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn kesin oldu\u011fu ve takdir edilen zamanda uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 “Nerede olursan\u0131z olun surlarla tahkim edilmi\u015f kalelerin i\u00e7inde bile olsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm sizi bulur”. diye belirtmektedir. Ayr\u0131ca Allah’\u0131n kaderi ve insanlar\u0131 fiillerinin ger\u00e7ek mahiyetini beyan ederek: “E\u011fer onlar bir iyilikle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsa `Bu Allah’tand\u0131r’ derler, ama ba\u015flar\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse `Bu senin y\u00fcz\u00fcndendir’ derler. Onlara de ki: Hepsi de Allah’tand\u0131r. Niye bu adamlar kendilerine s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc anlamaya yana\u015fm\u0131yorlar?” “Kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan her iyilik Allah’tand\u0131r ba\u015fma gelen her k\u00f6t\u00fcl\u00fck de kendindendir.” \u015feklinde a\u00e7\u0131klayarak bu itikad\u00ef d\u00fc\u015f\u00fcnceyi do\u011frultma y\u00f6n\u00fcne gitmektedir.<\/p>\n

7- Kur’an’\u0131n, y\u00fcce Allah ile peygamberi aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 ve peygambere itaatin Allah’a itaat oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve bu Kur’an’\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah’tan geldi\u011fini zihinlere yerle\u015ftirmekte ve onlar\u0131 kayna\u011f\u0131n birli\u011fine dalalet eden Kur’an’daki m\u00fckemmel birli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7a\u011f\u0131rmakta: “Kim peygambere itaat ederse Allah’a itaat etmi\u015f olur…” Bunlar Kur’an’\u0131 hi\u00e7 incelemiyorlar mi? E\u011fer o Allah’tan ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan gelseydi i\u00e7inde mutlaka bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fkiler bulurlard\u0131” buyurarak \u015f\u00fcpheleri ;gidermektedir.<\/p>\n

8- Daha sonra Kur’an-\u0131 Kerim’in -yanl\u0131\u015f anlad\u0131klar\u0131 haberlerden dolay\u0131 titreyenlerin durumunu tasvir ettikten sonra- onlar\u0131, toplumun \u00f6nderlik makam\u0131na ili\u015fkin d\u00fczeninin temeliyle uyu\u015fan en sa\u011fl\u0131kl\u0131 yola y\u00f6neltti\u011fini g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n

“… Oysa e\u011fer o haberi peygambere ya da ba\u015flar\u0131ndaki kendi yetkililerine g\u00f6t\u00fcrseler, aralar\u0131ndaki yorum yapmaya yetenekli olanlar onun mahiyetini anlarlard\u0131.”<\/p>\n

9- Sonra Kur’an, kendilerini hidayete erdirmek suretiyle y\u00fcce Allah’\u0131n \u00fczerlerindeki nimetini hat\u0131rlatarak b\u00f6yle bir yola ba\u015f vurman\u0131n sonucundan korkutmaktad\u0131r. “E\u011fer Allah’\u0131n \u00fczerinizdeki l\u00fctfu ve rahmeti olmasayd\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda hepiniz \u015feytana uyard\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n; peygamberine -tek ba\u015f\u0131na da olsa- cihad etmesini ve m\u00fcminleri sava\u015fa te\u015fvik etmesini emretti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca peygamberin sadece kendisinden sorumlu oldu\u011funu, sava\u015f\u0131 ise y\u00fcce Allah’\u0131n \u00fczerine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi\u011fini duydu\u011fumuzda \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle bu denli bir \u00e7abay\u0131 gerektiren m\u00fcsl\u00fcman kitlenin hayat\u0131ndaki bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerin do\u011furdu\u011fu karga\u015fay\u0131 alg\u0131layabiliriz.<\/p>\n

“Allah yolunda sava\u015f. Sen sadece kendinden sorumlusun. M\u00fc’minleri de sava\u015fmaya te\u015fvik et de ola ki Allah kafirlerin a\u011f\u0131r bask\u0131lar\u0131n\u0131 geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcr. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah’\u0131n kahr\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc, darbesi pek \u015fiddetlidir.”<\/p>\n

Bu \u00fcsl\u00fbpta, kalpleri co\u015fturan, azmi hareketlendirip arzuyu harekete ge\u00e7iren ve insan\u0131n Allah’\u0131n kahredici g\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenmesini sa\u011flayan bir duygu yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim bir\u00e7ok alanda m\u00fcsl\u00fcman kitle ile birlikte sava\u015fa giri\u015fiyordu. En ba\u015fta da nefis alan\u0131nda; ku\u015fkulara, vesveselere, k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelere, cahiliye tortular\u0131na ve -m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k veya sap\u0131kl\u0131ktan kaynaklanmasa bile- be\u015fer\u00ee zaaflara kar\u015f\u0131 sava\u015fa giri\u015fiyordu. Kur’an-\u0131 kerim, m\u00fcsl\u00fcman kitleyi g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck seviyesine ve safta uyum a\u015famas\u0131na ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Rabban\u00ee metodla e\u011fitimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Bu, uzak oldu\u011fu kadar uzun vadeli bir hedeftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplumda son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc kimselerin bulunmas\u0131 bir \u00e7ok zay\u0131f tu\u011flalar\u0131n safta yer almas\u0131na engel de\u011fildir. O halde farkl\u0131 seviyeler aras\u0131nda bir uyum olu\u015fturmak zorunludur. Bu da b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelelerle y\u00fczy\u00fcze gelmeyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. \u015eimdi ayetleri ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla inceleyelim.
\nSAVA\u015e \u0130\u00c7\u0130N HAZIR OLUN<\/p>\n

71- Ey m\u00fcminler sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 yap\u0131n\u0131z ve sonra da ya b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck ya da hep birlikte sava\u015fa \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z.<\/p>\n

72- \u0130\u00e7inizde bu g\u00f6revi gayet a\u011f\u0131rdan alanlar var. E\u011fer bir musibet (ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k-yenilgi) ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z `Allah bana l\u00fctfetti de onlarla birlikte bulunmad\u0131m’ der.<\/p>\n

73- Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Allah size bir zafer kazand\u0131racak olursa sanki daha \u00f6nce aran\u0131zda hi\u00e7bir tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, hi\u00e7bir dostluk yokmu\u015f gibi `ke\u015fki ben de onlarla birlikte olsayd\u0131m da ben de b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131ya erseydim’ der.<\/strong><\/p>\n

Bu, iman edenlere y\u00f6nelik bir tavsiyedir. Metodlar\u0131n\u0131 belirleyen ve yollar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatan y\u00fcce \u00d6nderlik makam\u0131ndan bir tavsiye… \u0130nsan Kur’an’a ba\u015fvurdu\u011funda hayret eder. Ki\u015fi bu kitab\u0131n, -genel anlamda- m\u00fcsl\u00fcmanlara “sava\u015f stratejisi” olarak bilinen genel bir sava\u015f takti\u011fi belirledi\u011fini g\u00f6recektir. Bir ba\u015fka ayette \u00efman edenlere \u015f\u00f6yle demektedir: “Ey iman edenler size yak\u0131n bulunan kafirlerle sava\u015f\u0131n, sizde \u015fiddet bulsunlar” (Tevbe Suresi, 123). Kur’an burada, \u0130sl\u00e2m\u00ee hareketin genel pl\u00e2n\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir. \u015eu ayette ise, iman edenlere: “…Sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 yap\u0131n\u0131z ve sonra da b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck ya da hep birlikte sava a \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z” demektedir. Burada da uygulanacak plan\u0131n ya da “takti\u011fin” bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Enfal suresindeki ayetlerde ise bu takti\u011fin ba\u015fka y\u00f6nleri anlat\u0131lmaktad\u0131r. ” . \u015eayet onlar\u0131 sava\u015fta yakalarsan; yapaca\u011f\u0131n bask\u0131 ile arkalar\u0131ndakini da\u011f\u0131t, belki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler”. (Enfal Suresi, 57)<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle. M\u00fcsl\u00fcmanlara sadece baz\u0131 ibadetleri, sembolleri \u00f6\u011fretmiyor. Dini bu \u015fekilde miskince alg\u0131layan baz\u0131 insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi s\u0131rf baz\u0131 g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131 ve ahl\u00e2k ilkelerini de bildirmiyor. M\u00fcsl\u00fcman\u0131n hayat\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insan hayat\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm pratik ko\u015fullar\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu y\u00fczden insan hayat\u0131 \u00fczerinde, eksiksiz bir tasarruf yetkisi istemektedir. M\u00fcsl\u00fcman ferdin ve toplumun bir b\u00fct\u00fcn olarak hayat\u0131n\u0131n bu metodun \u00fcr\u00fcn\u00fc ve onun tasarrufu ile direktifleri alt\u0131nda olmas\u0131ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131 kabul etmemektedir. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle m\u00fcsl\u00fcman fert ve toplumun; hayatlar\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015fik hayat metodlar\u0131n\u0131, sembolik davran\u0131\u015f, kulluk, ahl\u00e2k ve g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131 i\u00e7in Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131 ekonomik, toplumsal, siyasi ve uluslararas\u0131 i\u015flemler i\u00e7in de ba\u015fka birinin kitab\u0131 ya da mutlak anlamda insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinden kaynaklanan ayr\u0131 bir metod edinmesini kabul etmemektedir. Ku\u015fkusuz insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin g\u00f6revi; -bu surenin ge\u00e7en dersinde y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7izdi\u011fi \u015fekilde- yenilenen hayat olaylar\u0131na ve geli\u015fen sorunlara uygun ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmleri ve hayat d\u00fczenlerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’\u0131n kitab\u0131ndan almaktad\u0131r ba\u015fka de\u011fil. Aksi takdirde imandan ve \u0130sl\u00e2mdan s\u00f6z edilemez. Bu durum, daha ba\u015fka iman\u0131n ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n varolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka din uyduranlar hi\u00e7bir zaman iman etmi\u015f say\u0131lmazlar. \u0130sl\u00e2m’da en ba\u015fta s\u00f6ylenen Allah’tan ba\u015fka h\u00fckmeden yoktur, O’ndan ba\u015fka kanun koyucu yoktur anlamlar\u0131na gelen “Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur” \u015fehadet c\u00fcmlesi ilk kabul edilen ilkedir. Bunun aksine davran\u0131\u015f ki\u015filerin \u0130slam’\u0131n temellerini kabul etmediklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bak\u0131n Allah’\u0131n kitab\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara, uygulayacaklar\u0131 ve o zamanki konumlar\u0131 gere\u011fi d\u0131\u015far\u0131dan bir \u00e7ok d\u00fc\u015fman, i\u00e7erden de m\u00fcnaf\u0131klar ve m\u00fcttefikler yahudiler aras\u0131ndaki varl\u0131klar\u0131na uygun d\u00fc\u015fen sava\u015f taktiklerinde bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00e7izmektedir. \u00d6nce onlar\u0131 uyar\u0131yor:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 yap\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Topluca d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131za kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olun. \u00d6zellikle, ayette sonra s\u00f6z\u00fc edilecek olan safta cihad konusunda a\u011f\u0131r davranan ajanlara kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olun.<\/p>\n

“… Ya b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck ya da hep birlikte sava\u015fa \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en -Sub\u00e2t- kelimesi -Subeh- kelimesinin \u00e7o\u011fuludur ve topluluk anlam\u0131na gelmektedir. Kastedilen mana, `Teker teker cihada \u00e7\u0131kmay\u0131n’d\u0131r. Sava\u015f\u0131n gerektirdi\u011fi \u015fekilde k\u00fc\u00e7\u00fck birlikler veya b\u00fct\u00fcn bir ordu \u015feklinde \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc her tarafa yay\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar sizden tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlar\u0131 avlayabilirler. Bu d\u00fc\u015fmanlar hele bir de \u0130sl\u00e2m cemaati maskesini giymi\u015flerse. Nitekim bu d\u00fc\u015fmanlar, m\u00fcnaf\u0131k ve yahudilerin \u015fahs\u0131nda Medine’nin kalbine yerle\u015fmi\u015flerdi.<\/p>\n

C\u0130HADI A\u011eIRDAN ALANLAR<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizde bu g\u00f6revi a\u011f\u0131rdan alanlar var. E\u011fer bir musibet (ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k-yenilgi) ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z `Allah bana l\u00fctfetti de onlarla birlikte bulunmad\u0131m’ der.”<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Allah size bir zafer kazand\u0131racak olursa sanki daha \u00f6nce aran\u0131zda hi\u00e7bir tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k hi\u00e7bir dostluk yokmu\u015f gibi `ke\u015fki ben de onlarla birlikte olsayd\u0131m da ben de b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131ya erseydim’ der.”<\/p>\n

D\u00fczenli birlikler halinde ya da hep birlikte \u00e7\u0131k\u0131n, kiminiz sava\u015fa \u00e7\u0131karken -\u015fu anda oldu\u011fu gibi- kiminiz de a\u011f\u0131r davranmas\u0131n. Her zaman haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olun. Sadece d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 \u015fekilde oyalanan, a\u011f\u0131r davranan ve geride kalan ki\u015filere kar\u015f\u0131 da uyan\u0131k olun. Bunlar ister kendilerini oyalas\u0131nlar -yani oturup a\u011f\u0131r davrans\u0131nlar- ister ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da beraberlerinde oyalas\u0131nlar fark etmez. Geride kal\u0131p a\u011f\u0131r davrananlar\u0131n yapa geldikleri \u015fey hep budur..<\/p>\n

Buradaki “Leyebt\u0131enne” kelimesi, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve telafuzu zor olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015ftir. Ger\u00e7ekten dil, bu kelimenin harflerini ve vurgusunu sonuna kadar telaffuz etmekte son derece zorlanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kelimenin zorlu\u011fu sona do\u011fru daha bir artmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz bu kelime vurgusundaki bu zorluk ve a\u011f\u0131rl\u0131k beraberindeki psikolojik hareketi eksiksiz bir \u015fekilde tasvir etmektedir. Bu da tek bir kelimeyle b\u00fct\u00fcn durumu \u00e7izen Kur’an’\u0131n edebi tasvirinin e\u015fsiz \u00f6rneklerindendir.’<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizde bu g\u00f6revi a\u011f\u0131rdan alanlar var.” c\u00fcmlesinin yap\u0131s\u0131, “sizden” a\u011f\u0131r davranan -m\u00fcsl\u00fcman say\u0131lan- bu ki\u015filerin, a\u011f\u0131rdan alma i\u015fini eksiksiz yerine getirdikleri, bunda \u0131srar ettikleri ve bu konuda \u00e7aba sarf ettiklerini g\u00f6stermektedir. Bu da c\u00fcmlede \u00e7e\u015fitli tekit y\u00f6ntemleriyle ifade edilmektedir. B\u00fct\u00fcn bunlar bu grubun a\u011f\u0131rdan almay\u0131 \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu durumun m\u00fcsl\u00fcman safta olumsuz etki b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlara \u00e7ok \u00e7ektirdi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bu y\u00fczden ayet, \u00f6zelliklerini ortaya \u00e7\u0131karan projekt\u00f6r\u00fcn\u00fc onlar\u0131n \u00fczerine ve ruhlar\u0131n\u0131n i\u00e7lerine tutmakta ve`Kur’an’\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc tasvir y\u00f6ntemiyle i\u011fren\u00e7 hakikatlerini \u00e7izmektedir.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn sebepleri, \u00f6zellikleri, davran\u0131\u015f ve s\u00f6zleriyle onlar… \u0130\u015fte onlar, b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmi\u015flerdir. Mikroskop alt\u0131na konulmu\u015f gibi niyet ve s\u0131rlar, sebep ve etkenler birer birer ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte onlar Resulullah d\u00f6neminde ve her zaman ve mekandaki durumlar\u0131yla. \u0130\u015fte onlar, zay\u0131f ve renkten renge giren m\u00fcnaf\u0131klar… Ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferlerin adam\u0131… Do\u011frudan ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn bir gaye, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck ki\u015filiklerinden daha y\u00fcce bir ufuk tan\u0131mazlar bunlar. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 bir tek eksen etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fcr\u00fcrler. Bu eksen de bir an bile unutmad\u0131klar\u0131 kendi ki\u015filikleridir.<\/p>\n

Onlar. a\u011f\u0131rdan al\u0131rlar, son derece yava\u015f davran\u0131rlar. Me\u015fhur deyimiyle “de\u011fne\u011fi ortas\u0131ndan tutmak” i\u00e7in niyetlerini de a\u00e7\u0131klamazlar. K\u00e2r ve zarara ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, tam da zay\u0131f ve zel\u00eel m\u00fcnaf\u0131klara yak\u0131\u015f\u0131r bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n

Sava\u015ftan geri kal\u0131rlar… \u015eayet m\u00fccahidler bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya u\u011frasa, ya da bir imtihandan ge\u00e7seler, geride kalanlar sevinmeye ba\u015flarlar. Cihaddan ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve imtihandan kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 bir nimet sayarlar.<\/p>\n

“E\u011fer bir musibetle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z, `Allah bana l\u00fctfetti de onlarla birlikte bulunmad\u0131m’ derler.”<\/p>\n

Geride kal\u0131p kurtulmalar\u0131n\u0131 emrinden \u00e7\u0131k\u0131p oturduklar\u0131 Allah’\u0131n, kendilerine bah\u015fetti\u011fi dini bir nimet saymaktan utanmazlar. Oysa b\u00f6yle durumlarda kurtulu\u015f hi\u00e7 bir zaman Allah’\u0131n nimeti say\u0131lamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc emrinden \u00e7\u0131kmakla, Allah’\u0131n nimetine ula\u015f\u0131lmaz, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bu durum kurtulu\u015f g\u00f6z\u00fckse de…<\/p>\n

Evet, bu h\u00e2l bir nimettir Allah ile ili\u015fkileri bulunmayanlar\u0131n yan\u0131nda… Y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerini ni\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 kavrayamayanlar\u0131n ve emrine itaat etmek ve hayat metodunu yery\u00fcz\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirmek suretiyle Allah’a kullukta bulunmayanlar\u0131n yan\u0131nda. Kar\u0131nca gibi ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki \u015feyden y\u00fcce ufuklara kadar hi\u00e7bir \u015feyi alg\u0131lamayanlar\u0131n yan\u0131nda nimettir ka\u00e7\u0131\u015f. Allah yolunda, O’nun hayat metodunun ger\u00e7ekle\u015fmesi ve O’nun s\u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fccelmesi i\u00e7in cihad an\u0131nda ba\u015fa gelen musibetin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve Allah’\u0131n se\u00e7mesiyle oldu\u011funu alg\u0131lamayanlar\u0131n yan\u0131nda nimettir. Ku\u015fkusuz bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcce Allah, onlar\u0131 d\u00fcnya hayat\u0131nda be\u015fer\u00ee zaaflar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131karmak ve y\u00fcce bir hayatla onurland\u0131rarak d\u00fcnyaya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131ndan kurtarmak i\u00e7in kullar\u0131ndan diledi\u011fine \u00f6zg\u00fc k\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat onlara de\u011fil, onlar hayata h\u00fckmederler. Bu kurtulu\u015f ve y\u00fckselme ile y\u00fcce Allah, onlar\u0131 ahiret g\u00fcn\u00fc \u015fehidlerin makam\u0131nda kendi yak\u0131n\u0131nda bulunmaya l\u00e2y\u0131k g\u00f6rmektedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn insanlar \u00f6l\u00fcrler; Ancak, \u015fehidler sadece Allah yolunda \u015fehadete ererler. Bu da Allah’\u0131n b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctfudur.<\/p>\n

Ancak di\u011fer durum s\u00f6z konusu olursa… Allah’tan gelecek her\u015feyi kabullenmeye haz\u0131r bir \u015fekilde sava\u015fa \u00e7\u0131kan m\u00fccahidler galip gelirlerse… Zafer ve ganimet elde ederek Allah’\u0131n di\u011fer l\u00fctfuna nail olurlarsa… \u0130\u015fte pi\u015fmanl\u0131k duyarlar. Tabii ki, k\u00e2r ve zarara ili\u015fkin k\u0131s\u0131r ve k\u00fc\u00e7\u00fck anlay\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re k\u00e2rl\u0131…<\/p>\n

“Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Allah size bir zafer kazand\u0131racak olursa sanki daha \u00f6nce aran\u0131zda hi\u00e7bir tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, hi\u00e7bir dostluk yokmu\u015f gibi `ke\u015fki ben de onlarla birlikte olsayd\u0131m da ben de b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131ya erseydim’ derler.”<\/p>\n

Onlar, ganimet ve sa\u011f salim d\u00f6n\u00fc\u015f gibi k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131 “b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131” olarak de\u011ferlendirirler. M\u00fc’min ise, ganimet ve sa\u011f sal\u0131m d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc k\u00f6t\u00fc kar\u015f\u0131lamaz, aksine bunlar\u0131 Allah’\u0131n takdiri olarak alg\u0131lar. M\u00fc’min bela istemez, ancak Allah’tan sa\u011fl\u0131k-afiyet nasip etmesi dilenir. Bununla beraber m\u00fc’minin genel d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Kur’an\u00ee ifadenin k\u00f6t\u00fcleyici ve nefret ettirici bir \u015fekilde ortaya koydu\u011fu, cihaddan ka\u00e7an insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinden farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz m\u00fc’min bel\u00e2 istemez, aksine Allah’tan sa\u011fl\u0131k ve esenlik ister. Ancak cihada \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda -a\u011f\u0131rdan almadan- cihada \u00e7\u0131kar. Allah’tan iki sonu\u00e7tan birini isteyerek \u00e7\u0131kar: Zafer ya da \u015fehadet. Her ikisi de Allah’\u0131n l\u00fctfudur. Her ikisi de b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131d\u0131r. Ya Allah ona \u015fehidlik nasip eder. O da Allah’\u0131n kendisine verdi\u011fini ho\u015fnutlukla kabul eder ve Allah’\u0131n kat\u0131ndaki \u015fehitlik makam\u0131yla sevinir. Ya da ganime; ve sa\u011f salim geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc nasip eder. O zaman da Allah’\u0131n l\u00fctfuna kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckreder v\u00b0e Allah’;n yard\u0131m\u0131yla sevinir. Bu sevin\u00e7 \u00f6lmeden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de\u011fil…<\/p>\n

\u0130\u015fte bu, y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n y\u00fckselmesini istedi\u011fi ufuktur. \u0130\u00e7lerinde ya\u015fayan ve cihada kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r davranan grubun nefret ettirici tablosunu \u00e7izip,safta \u00fcslenen oyalay\u0131c\u0131 ki\u015fileri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rken onlara kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olmalar\u0131 gerekti\u011fi gibi…<\/p>\n

O zaman m\u00fcsl\u00fcman kitleye y\u00f6nelik bu sak\u0131nd\u0131rma ve uyar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, Kur’an’\u0131n bu birka\u00e7 kelimesinde her zaman ve mekanda g\u00f6r\u00fcle gelen bir insan tipi \u00e7izilmektedir.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman kitle, bu ger\u00e7e\u011fi s\u00fcrekli b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r. Buna g\u00f6re safta her zaman benzeri ki\u015filer bulunacakt\u0131r. Ancak \u00fcmitsizli\u011fe d\u00fc\u015fmemek laz\u0131m, haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olup yola devam etmek gerekir. Eksiklikleri tamamlamak, zaaflar\u0131 tedavi etmek, ad\u0131mlar, duygu ve hareketler aras\u0131nda uyum sa\u011flamak i\u00e7in s\u00fcrekli bir e\u011fitim, direktif ve \u00e7aba zorunludur.<\/p>\n

D\u00dcNYAYI AH\u0130RET KAR\u015eILI\u011eINDA SATANLAR<\/p>\n

Daha sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, a\u011f\u0131rdan al\u0131p topra\u011fa ba\u011flananlar\u0131 bu batakl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131p kurtarmakla s\u00fcr\u00fcyor. En iyiye ve en kal\u0131c\u0131ya yani ahirete y\u00f6nelme duygular\u0131n\u0131 canland\u0131r\u0131yor. D\u00fcnyay\u0131 sat\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ahireti sat\u0131n almaya y\u00f6neltiyor. Her iki durumda da onlara Allah’\u0131n l\u00fctfunu ve iki sonu\u00e7tan biri vaad ediliyor: Zafer ve \u015eehadet…
\n74- \u00d6yleyse d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 ahiret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satanlar Allah yolunda sava\u015fs\u0131nlar. Kim Allah yolunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr veya galip gelirse biz ona ilerde b\u00fcy\u00fck bir \u00f6d\u00fcl verece\u011fiz. “<\/strong><\/p>\n

Allah yolunda sava\u015fs\u0131nlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m bu yolun d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka sava\u015f tan\u0131maz. Ganimet ve egemenlik u\u011frunda yap\u0131lan sava\u015f\u0131 kabul etmez. Ki\u015fisel ya da ulusal \u00fcst\u00fcnl\u00fck i\u00e7in yap\u0131lan sava\u015f\u0131 onaylamaz.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, toprak i\u015fgal etmek ve ahaliyi bask\u0131 alt\u0131nda tutmak i\u00e7in sava\u015fmaz. Sanayi hammaddesi bulmak, \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in pazarlar elde etmek, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgelerde kapital elde etmek u\u011fruna sava\u015fmaz.<\/p>\n

Herhangi bir ki\u015finin, ailenin, s\u0131n\u0131f\u0131n, devletin, milletin veya \u0131rk\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sava\u015fmaz, sadece Allah yolunda, yery\u00fcz\u00fcnde O’nun s\u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fcceltmek u\u011fruna, O’nun sistemini hayata yerle\u015ftirmek i\u00e7in insanl\u0131\u011f\u0131 bu sistemin iyiliklerinden ve “insanlar aras\u0131nda” uygulad\u0131\u011f\u0131 mutlak adaletinden yararland\u0131rmak sonra da bu Rabban\u00ee ve insan\u00ee, evrensel ve kapsaml\u0131 sistemin g\u00f6lgesinde her ki\u015fiyi diledi\u011fi inanc\u0131 se\u00e7mede \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakmak i\u00e7in sava\u015f\u0131r.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman; Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fcceltmek, O’nun sistemini hayata egemen k\u0131lmak i\u00e7in Allah yolunda sava\u015fa \u00e7\u0131k\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fclse \u015fehid olur. \u015eehitlerin Allah kat\u0131ndaki makam\u0131na kavu\u015fur. Ancak -bu hedefin d\u0131\u015f\u0131nda- di\u011fer bir hedef i\u00e7in \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa “\u015fehid” olarak adland\u0131r\u0131lmaz. M\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 da Allah’tan beklememelidir. U\u011fruna sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 hedefin sahibinden beklemelidir. Onu “\u015fehit” olarak nitelendirenler Allah’a yalan iftirada bulunuyorlard\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n insanlar\u0131 temize \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yolun d\u0131\u015f\u0131nda kendilerini ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 temize \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ku\u015fkusuz bu Allah’a b\u00fcy\u00fck bir iftirad\u0131r.<\/p>\n

O halde d\u00fcnyay\u0131 sat\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ahireti sat\u0131n almak isteyenler -bu anlamda- Allah yolunda sava\u015fs\u0131nlar. O zaman her iki durumda da Allah’tan b\u00fcy\u00fck bir lutfa nail olacaklard\u0131r. Allah yolunda \u00f6ld\u00fcr\u00fclenle bu u\u011furda galip gelen e\u015fittir.<\/p>\n

“Kim Allah yolunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr veya galip gelirse biz ona ilerde b\u00fcy\u00fck bir \u00f6d\u00fcl verece\u011fiz.”<\/p>\n

Bu ifade ile Kur’an’\u0131n sunu\u015f metodu ruhlar\u0131, y\u00fcceltmeyi ve her iki durumda da Allah’\u0131n b\u00fcy\u00fck l\u00fctfuna ba\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. B\u00f6ylece, korktuklar\u0131 \u00f6l\u00fcm ve arzulad\u0131klar\u0131 ganimet g\u00f6zlerinde de\u011ferini kaybeder. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131n ya da ganimetin Allah’\u0131n b\u00fcy\u00fck l\u00fctfunun yan\u0131nda hi\u00e7bir de\u011feri olamaz. Nitekim ahiret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 sat\u0131n al\u0131p, d\u00fcnya kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ahireti sat\u0131n almamak suretiyle yapt\u0131klar\u0131 zararl\u0131 al\u0131\u015f-veri\u015ften de nefret ettiriyor. “\u0130\u015fter\u00e2” kelimesi z\u0131t anlamlara gelir. Genellikle “Bey”‘ salmak anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. B\u00f6yle bir al\u0131\u015f-veri\u015f yapt\u0131klar\u0131nda, sava\u015f alan\u0131nda ganimet elde etseler de etmeseler de her haluk\u00e2rda zarardad\u0131rlar. Ahiretin yan\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n ne de\u011feri var? Allah’\u0131n l\u00fctfunun yan\u0131nda ganimet mal\u0131n\u0131n l\u00e2f\u0131 m\u0131 olur? \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’\u0131n l\u00fctfu malla beraber ba\u015fka \u015feyleri de kapsar.<\/p>\n

Sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelmektedir. Cihada \u00e7\u0131kmada a\u011f\u0131r davrananlara y\u00f6nelik anlat\u0131m ve tasvir \u00fcslubunu b\u0131rakan b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcman kitleye y\u00f6nelik hitap \u00fcsl\u00fbbunu kullanmaya ba\u015fl\u0131yor. Kurtulmay\u0131 istedikleri zul\u00fcm ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k yurdundan kendilerine bir \u00e7\u0131kar yol g\u00f6stermesi i\u00e7in Allah’a yalvard\u0131klar\u0131 halde dinlerinden ve inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 ka\u00e7\u0131p \u0130slam \u00fclkesine hicret edemeyen ve bu y\u00fczden Mekke’de M\u00fc\u015friklerin elinde b\u00fcy\u00fck zorluklar \u00e7eken ezilmi\u015f erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar kar\u015f\u0131s\u0131nda ruhlar\u0131n insanc\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kalplerin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmek amac\u0131yla onlara y\u00f6nelmektedir. Onlara bu \u015fekilde y\u00f6nelmesinin bir di\u011fer gerek\u00e7esi de, oyalanmadan ve a\u011f\u0131rdan almadan ko\u015fmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi sava\u015fta g\u00f6zetecekleri en \u00fcst\u00fcn amac\u0131, en onurlu gayeyi ve en g\u00fczel hedefi g\u00f6stermektir.
\nALLAH YOLUNDA SAVA\u015eMAYANLAR<\/p>\n

75- Niye Allah yolunda ve `Ey rabbimiz, bizi \u015fu zalimlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 beldeden \u00e7\u0131kar, bize kat\u0131ndan bir kurtar\u0131c\u0131, kendi kat\u0131ndan bir destek i g\u00f6nder’ diye yalvaran ezilmi\u015f erkekler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar u\u011frunda sava\u015fm\u0131yorsunuz.<\/strong><\/p>\n

Allah yolunda sava\u015fmaktan ve durumlar\u0131 ile m\u00fcsl\u00fcman\u0131n hami etini m\u00fc’minin onurunu ve genel anlamda insanl\u0131\u011f\u0131n ac\u0131ma duygusunu etkileyecek bir tabloda sunulan bu ezilmi\u015f erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 kurtarmaktan nas\u0131l geri kalabilirsiniz? Bu zavall\u0131lar \u00e7ok a\u011f\u0131r imtihan ve fitnelere maruz kal\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, inan\u00e7lar\u0131 ve dinleri y\u00fcz\u00fcnden bunca eziyete u\u011frat\u0131l\u0131yorlar. \u0130nan\u00e7 konusunda eziyet \u00e7ekmek mal, toprak, can ve \u0131rz konusunda mihnet \u00e7ekmekten \u00e7ok daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Burada insan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en ba\u015fta gelen \u00f6zelli\u011finde \u00e7ile \u00e7ekmektedir. \u0130zzet-i nefs, namus, mal ve topraktaki hak bundan sonra gelir.<\/p>\n

Mazlum kad\u0131n\u0131n ve zay\u0131f \u00e7ocu\u011fun tablosu son derece etkileyici bir tablodur. Kendilerini savunamayan -\u00f6zellikle bu savunma din ve inan\u00e7 u\u011fruna olursa- ya\u015fl\u0131lar\u0131n tablosu da bundan az etkileyici de\u011fildir. \u0130\u015fte bu tablo b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Cihad \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 esnas\u0131nda g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmektedir. Bu da yeterli oluyor. Bunun i\u00e7in bu feryatlara kar\u015f\u0131l\u0131k vermekten \u00e7ekinmek k\u0131nanmaktad\u0131r. Bu \u00fcsl\u00fbp, derin etkili, duygu ve bilin\u00e7te uzun s\u00fcre silinmeyen izler b\u0131rakan bir \u00fcsl\u00fbptur.<\/p>\n

Burada \u0130sl\u00e2m’\u0131n, memleket, toprak ve vatan d\u00fc\u015f\u00fcncesine biraz de\u011finelim. “Zalimlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 belde…” olarak nitelendirilen ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n oradaki ezilmi\u015f m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kurtarmak i\u00e7in sava\u015f\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yer. bu konumuyla “D\u00e2ru’l-harp” -sava\u015f \u00fclkesi- say\u0131lan Mekke’ydi. Bu derece hararetle oradaki m\u00fc\u015friklerle sava\u015fmaya \u00e7a\u011fr\u0131lan yurdu. Ayr\u0131ca ezilmi\u015f m\u00fcsl\u00fcmanlar da ordan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in bu denli i\u00e7ten dua ediyorlard\u0131.<\/p>\n

Orada Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 ve hayat metodu egemen olmad\u0131\u011f\u0131, m\u00fcminler dinlerinden dolay\u0131 eziyete, inan\u00e7lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc i\u015fkenceye u\u011frad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece oran\u0131n memleketleri olmas\u0131 \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumunu de\u011fi\u015ftirmez. Oras\u0131 bizzat kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan “Sava\u015f \u00fclkesi”dir. Onu savunmak cihad anlam\u0131ndaki bir sava\u015f de\u011fildir elbette. Oradaki m\u00fcsl\u00fcman karde\u015flerini kurtarmak i\u00e7in sava\u015fabilirler ancak. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman\u0131n koruyaca\u011f\u0131 sancak inanc\u0131d\u0131r. U\u011fruna sava\u015faca\u011f\u0131 toprak par\u00e7as\u0131 ise, \u0130sl\u00e2m d\u00fczenini hayat metodu edinen “\u0130slam \u00fclkesi”dir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm vatan anlay\u0131\u015flar\u0131 \u0130sl\u00e2m d\u0131\u015f\u0131 cahiliye anlay\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u0130sl\u00e2m tan\u0131maz.<\/p>\n

M\u00dcM\u0130NLER ALLAH YOLUNDA C\u0130HAD EDER<\/p>\n

Sonra, ilgileri uyand\u0131rmak, gayretleri harekete ge\u00e7irmek, yolu ayd\u0131nlatmak ve her grubun u\u011fruna ortaya koyacaklar\u0131 \u00e7abalar\u0131, de\u011ferleri, gaye ve hedefleri a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in di\u011fer bir psikolojik y\u00f6nlendirme yer almaktad\u0131r.
\n76- M\u00fcminler Allah yolunda, kafirlerse Ta\u011fut (\u015feytan) u\u011frunda sava\u015f\u0131rlar. O halde \u015feytan\u0131n dostlar\u0131yla sava\u015f\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015feytan\u0131n hilesi-d\u00fczeni zay\u0131ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u0130lk dokunu\u015fta insanlar yol ayr\u0131m\u0131nda duruyorlar. Bir anda hedefler \u00e7iziliyor, \u00e7izgiler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor, insanlar, iki ayr\u0131 sanca\u011f\u0131n alt\u0131nda, iki ayr\u0131 gruba b\u00f6l\u00fcn\u00fcveriyor.<\/p>\n

“M\u00fc’minler Allah yolunda sava\u015f\u0131rlar…”<\/p>\n

“K\u00e2firlerse Ta\u011fut (\u015feytan) u\u011frunda sava\u015f\u0131rlar.”<\/p>\n

M\u00fcminler Allah yolunda, O’nun hayat metodunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek, \u015feriat\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek ve Allah ad\u0131na “insanlar aras\u0131nda” adaleti uygulamak i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar, ba\u015fka bir isim alt\u0131nda de\u011fil. Y\u00fcce Allah’\u0131n tek ba\u015f\u0131na ilah oldu\u011funu bu y\u00fczden tek ba\u015f\u0131na h\u00fckmetmesi gerekti\u011fini kabul ederek…<\/p>\n

Kafirlerse Ta\u011fut u\u011frunda Allah’\u0131n metodunun d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fi\u015fik hayat metodlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek, -Allah’\u0131n izin vermedi\u011fi- de\u011fi\u015fik \u015feriatleri yerle\u015ftirmek ve yine -Allah’\u0131n izin vermedi\u011fi- de\u011fi\u015fik de\u011ferleri oturtmak ve Allah’\u0131n mizan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fi\u015fik \u00f6l\u00e7\u00fcler dikmek i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130man edenler, Allah’\u0131n dostlu\u011funa, korumas\u0131na ve g\u00f6zetimine dayanarak dururlar.<\/p>\n

Farkl\u0131 sancaklar\u0131, hayat metodlar\u0131, \u015feriatlar\u0131, yollar\u0131, de\u011fer ve \u00f6l\u00e7\u00fctleriyle kafirler, \u015feytan\u0131n dostlu\u011funa dayan\u0131p dururlar. Onlar b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen \u015feytan\u0131n dostlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, m\u00fcminlere \u015feytan\u0131n dostlar\u0131yla sava\u015fmalar\u0131n\u0131, onlar\u0131n ve \u015feytan\u0131n hilesinden korkmamalar\u0131n\u0131 emretmektedir.<\/p>\n

“… O halde, \u015feytan\u0131n dostlar\u0131yla sava\u015f\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015feytan\u0131n hilesi-d\u00fczeni zay\u0131ft\u0131r.”<\/p>\n

B\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcmanlar sarp bir arazide s\u0131rtlar\u0131n\u0131 sa\u011flam bir temele day\u0131yorlar. Allah i\u00e7in sava\u015fman\u0131n vicdan rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indedirler. Bu sava\u015fta herhangi bir \u00e7\u0131karlar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u015eah\u0131slar\u0131na bir pay ay\u0131rmazlar. Uluslar\u0131, \u0131rklar\u0131, akraba ve a\u015firetleri i\u00e7in hi\u00e7bir hedef g\u00fctmezler. Bu sava\u015f tek ba\u015f\u0131na Allah i\u00e7indir. O’nun hayat metodu ve \u015feriat\u0131 u\u011frunad\u0131r. Onlar, b\u00e2t\u0131l\u0131 hakka galip getirmek i\u00e7in sava\u015fan bat\u0131l ehli bir kavimle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bat\u0131l ehli, be\u015ferin uydurdu\u011fu cahiliye sistemlerinin -zaten insanlar\u0131n koydu\u011fu her sistem cahiliyedir- Allah’\u0131n sistemine galebe etmesi i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar. \u0130nsanlar\u0131n koydu\u011fu cahiliye kanunlar\u0131n\u0131n -zaten insanlar\u0131n koydu\u011fu t\u00fcm kanunlar cahiliyedir- h\u00fck\u00fcmran olmas\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar. Yine bat\u0131l ehli kendi uydurduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin -Halbuki kendilerinin verdikleri t\u00fcm h\u00fck\u00fcmler zul\u00fcmd\u00fcr- h\u00fck\u00fcmran olmas\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130nsanlar aras\u0131nda uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 Allah’\u0131n adaletinin galip gelmesi i\u00e7in sava\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte m\u00fcminler, y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerini koruyaca\u011f\u0131na ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 kavmin dostunun \u015feytan oldu\u011funa ve b\u00f6ylece son derece zay\u0131f olduklar\u0131na inanarak sava\u015fa giri\u015fiyorlar. Onlar bunun yan\u0131nda \u015feytan\u0131n hilesinin zay\u0131f oldu\u011funu da biliyorlar.<\/p>\n

Bu y\u00fczden, daha sava\u015fa ba\u015flamadan, m\u00fcminin duygusunda sava\u015f\u0131n gidi\u015fi ve sonucu bellidir. Sava\u015fta \u015fehit d\u00fc\u015fse de o, sonuca g\u00fcvenmektedir. Galip gelse, g\u00f6zleriyle zaferi g\u00f6rse de g\u00f6rmese de b\u00fcy\u00fck m\u00fck\u00e2fattan emindir. Her iki durum da e\u015fittir kendi nazar\u0131nda.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu her iki duruma ili\u015fkin ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcnceden ilk m\u00fcsl\u00fcman toplumun hayat\u0131nda meydana gelen ve Allah yolunda cihad tarihinin kaydetti\u011fi bir \u00e7ok ola\u011fan \u00fcstl\u00fckler ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tarih boyunca bir\u00e7ok nesillerde bunun \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fcle gelmi\u015ftir. Bunlar\u0131 burada s\u0131ralamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o kadar \u00e7ok ve yayg\u0131nd\u0131r ki… Tarihte bilinen k\u0131sa bir d\u00f6nemde \u0130sl\u00e2m’\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u0130lahi metodun, d\u00fc\u015fman kamplara kar\u015f\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Nitekim bu c\u00fczde daha \u00f6nce bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe i\u015faret etmi\u015ftik. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olu\u015fmas\u0131 da, Kur’an’\u0131n m\u00fcmin ruhlarda giri\u015fti\u011fi eksiksiz ve kapsaml\u0131 sava\u015f\u0131n bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Kur’an, m\u00fcminlerle birlikte say\u0131, haz\u0131rl\u0131k ve malca \u00fcst\u00fcn d\u00fc\u015fmanlarla da sava\u015fa giri\u015fmektedir. B\u00f6ylece d\u00fc\u015fmanlar bu y\u00f6nden de geride kal\u0131rlar, yenilmeleri de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor.<\/p>\n

Biz bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olu\u015fmas\u0131 ve sa\u011flamla\u015fmas\u0131 i\u00e7in Kur’an\u00ef e\u011fitim metodunun sarf etti\u011fi \u00e7abay\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Bu kolay bir i\u015f de\u011fildir. Sadece dille s\u00f6ylenen kelimelerden ibaret de\u011fildir bu \u00e7aba. Aksine ruhun cimrili\u011fini -ne pahas\u0131na olursa olsun- hayata d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve k\u00e2r-zarara ili\u015fkin k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncesini tedavi etmek i\u00e7in s\u00fcrekli bir \u00e7abad\u0131r bu. \u0130\u015fte a\u015fa\u011f\u0131daki derste bu tedavinin ve s\u00fcrekli \u00e7aban\u0131n devam\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

M\u00dcSL\u00dcMANLAR \u0130\u00c7\u0130NDE B\u0130R GRUP \u0130NSAN<\/p>\n

Bundan sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, m\u00fcsl\u00fcmanlardan bir grubun veya bir \u00e7oklar\u0131n\u0131n -bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Mekke’deyken sava\u015fmaya izin verilmedi\u011fi d\u00f6nemlerde i\u015fkence ve zulme u\u011frat\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman M\u00fc\u015friklerle sava\u015fmak i\u00e7in izin isteyen Muhacirler oldu\u011fu rivayet edilmektedir. Ki o zaman kesin olarak yaln\u0131z Allah’\u0131n bildi\u011fi nedenlerden dolay\u0131 sava\u015fa izin verilmemi\u015fti. Ancak daha sonra de\u011finilece\u011fi gibi bu hikmetin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc bilmekte yarar vard\u0131r. -Medine’de \u0130sl\u00e2m’\u0131n bir devlet oldu\u011funda ve y\u00fcce Allah, sava\u015f izninin hem m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hem de t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131na oldu\u011funu bilip sava\u015f emrini verdi\u011finde -Kur’an’\u0131n tasvir etti\u011fi gibi- bu adamlar\u0131n “Allah’tan korkar gibi ya da bundan bile daha fazla, insanlardan korkup “Ey Rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n, bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131?” dedikleri durumlar\u0131n\u0131 hayretle kar\u015f\u0131lamak suretiyle s\u00fcrmektedir. Bunlar; bir iyilik g\u00f6rd\u00fcklerinde “Bu Allah’tand\u0131r” bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rd\u00fcklerinde ise Resulullah’a “Bu senin y\u00fcz\u00fcndendir” diyenlerdir. Yan\u0131ndan \u00e7\u0131kana kadar Resulullah’a itaat ettiklerini belirtip ondan sonra da s\u00f6ylediklerinden farkl\u0131 \u015feyler kuranlard\u0131rlar. S\u0131r ya da tedbir hususunda bir emir ald\u0131klar\u0131nda hemen yayan ki\u015filerdir bunlar.<\/p>\n

Evet bunlar\u0131n durum ve ruhsal hareketlerini, g\u00f6r\u00fclen ve alg\u0131lanan bir sahne gibi tasvir eden Kur’an’\u0131n ifade tarz\u0131 ile son derece hayret verici bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Nitekim Kur’an hem bunlar\u0131n, hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n, \u00f6l\u00fcm-hayat, ecel-kader, hay\u0131r-\u015fer, k\u00e2r-zarar, kazan\u00e7-kay\u0131p, \u00f6l\u00e7\u00fc ve de\u011ferlere ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve alg\u0131lay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmekte, bunlar\u0131n ger\u00e7ek mahiyet ve hakikatlerini canl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde tasvir eden kendine \u00f6zg\u00fc ifade tarz\u0131yla a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.
\n77- Daha \u00f6nce kendilerine `sava\u015ftan uzak durun, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n ve zekat\u0131 verin’ direktifi verilmi\u015f olanlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u015eimdi \u00fczerlerine farz k\u0131l\u0131n\u0131nca, onlar\u0131n; Allah’tan korkar gibi ya da bundan bile daha fazla, insanlardan korkan bir grubu “Ey Rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n, bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131? dediler. Onlara de ki; D\u00fcnya zevki k\u0131sa s\u00fcrelidir. Ahiret ise sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Orada k\u0131l pay\u0131 bile haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

78- Nerede olursan\u0131z olun, surlarla tahkim edilmi\u015f kalelerin i\u00e7inde bile olsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm sizi bulur. E\u011fer onlar bir iyilikle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlarsa `bu Allah’tand\u0131r’ derler, ama ba\u015flar\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse `bu senin y\u00fcz\u00fcndendir’ derler. Onlara de ki; Hepsi Allah’tand\u0131r. Niye bu adamlar kendilerine s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc anlamaya yana\u015fm\u0131yorlar?<\/p>\n

79- Kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her iyilik Allah’tand\u0131r. Ba\u015f\u0131na gelen her k\u00f6t\u00fcl\u00fck de kendindendir. Biz seni insanlara peygamber olarak g\u00f6nderdik. Buna \u015fahit olarak Allah yeter.<\/p>\n

80- Kim peygambere itaat ederse Allah’a itaat etmi\u015f olur. Kim ona s\u0131rt \u00e7evirirse bilsin ki biz seni onlar\u0131n ba\u015f\u0131na korucu olarak g\u00f6ndermi\u015f de\u011filiz.<\/strong><\/p>\n

\u015eu d\u00f6rt ayetlik grupta s\u00f6z\u00fc edilen ki\u015filer, bu dersin ba\u015f\u0131nda: “Sizden bu g\u00f6revi a\u011f\u0131rdan alanlar var” diye s\u00f6z\u00fc edilen ki\u015filerdir. Buna g\u00f6re b\u00fct\u00fcn konu bu davran\u0131\u015flar\u0131n ve bu s\u00f6zlerin kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan m\u00fcnaf\u0131klardan bu grubun etraf\u0131nda odakla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc tercih edebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu ayetler grubunda m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k belirtileri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. M\u00fcsl\u00fcman safta yer alan m\u00fcnaf\u0131k gruplardan bu t\u00fcr s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 da hem tabiatlar\u0131na hem de ge\u00e7mi\u015flerine uygun d\u00fc\u015fmektedir. Nitekim Kur’an’ n ak\u0131\u015f\u0131, ayetler demeti aras\u0131nda sa\u011flam bir kayna\u015fma meydana getirmektedir.<\/p>\n

Ancak, “… Daha \u00f6nce, `Sava\u015ftan uzak durun, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n ve zekat\u0131 verin’ direktifi verilmi\u015f olanlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u015eimdi \u00fczerlerine farz k\u0131l\u0131n\u0131nca…” diye tan\u0131mlanan ki\u015filerden s\u00f6z eden ayetlerden birincisi -M\u00fcnaf\u0131klar\u0131n s\u0131fatlar\u0131n\u0131 belirtir konunun yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve ak\u0131\u015f benzerli\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclse de- b\u00fct\u00fcn ayetlerin m\u00fcnaf\u0131klardan s\u00f6z etti\u011fine itibar emekte teredd\u00fct etmemize neden oldu. Bunlar\u0131n -m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda zay\u0131f imanl\u0131- muhacirlerden bir grup hakk\u0131nda nazil oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kabul etme e\u011filimindeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc zay\u0131fl\u0131k m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n belirtisidir. Bununla beraber, bu d\u00f6rt grubun d\u0131\u015f\u0131ndaki ayetler demeti, gerek bizzat m\u00fcsl\u00fcman safta \u00fcslenen m\u00fcnaf\u0131k gruplardan birini ve gerek genel anlamda t\u00fcm m\u00fcnaf\u0131klar\u0131 nitelendirsin, onlardan kaynaklanan s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada, birinci ayetler grubunun \u00fczerinde durmam\u0131z\u0131n ve bunlar\u0131n zay\u0131f imanl\u0131 veya hen\u00fcz imani d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olgunla\u015fmam\u0131\u015f ve inanc\u0131n i\u015faretleri kalplerinde ve ak\u0131llar\u0131nda iyice a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fmam\u0131\u015f ki\u015fileri vasf etti\u011fini kabul etmemizin nedenine gelince…<\/p>\n

Bunun nedeni, Mekke’deyken kendilerine sava\u015f izni verilmeyip “…Sava\u015ftan uzak durun, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n, zekat\u0131 verin…” dendi\u011fi d\u00f6nemde m\u00fc\u015friklerin eziyetlerini savmak i\u00e7in yi\u011fitlik g\u00f6sterip heyecana kap\u0131lanlar\u0131n muhacirlerden bir grup olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bir an i\u00e7in Akabe biat\u0131nda -\u015fayet emrederse- m\u00fcnaf\u0131klarla sava\u015fmak istediklerini Resulullah’a bildiren ve “biz sava\u015fmakla emr olunduk” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alan yetmi\u015f iki ki\u015finin bu durumunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundursak bile, Akabe biat\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f Ensar’dan. bu gurubu ne geri kalan ayetlerde s\u00f6z\u00fc edilen m\u00fcnaf\u0131klar, ne de ilk ayetler grubunun tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f imanl\u0131larla bir tutmam\u0131z\u0131 gerektirmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6rnek insanlarda hi\u00e7bir zaman bir m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k veya zay\u0131fl\u0131k belirtisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Allah t\u00fcm\u00fcnden raz\u0131 olsun.<\/p>\n

Bu durumda en yak\u0131n ihtimal, bu ayetler grubunun -Medine’de kendilerini g\u00fcvencede hissedip eziyetlerden kurtulan- sava\u015f sorumlulu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda ruhlar\u0131nda zay\u0131fl\u0131k ba\u015f g\u00f6steren muhacirler hakk\u0131nda olmas\u0131 geri kalan s\u0131fatlar ise onlardan \u00e7ok m\u00fcnaf\u0131klarla ilgili olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc -be\u015feri zaaflar\u0131n\u0131 kabul etsek bile- bu Muhacirlerden herhangi birinin iyilikten ba\u015fka Resulullah’a k\u00f6t\u00fcl\u00fck isnat etti\u011fini veya huzurunda itaat etti\u011fini s\u00f6yleyip geceleyin s\u00f6ylediklerinin d\u0131\u015f\u0131nda \u015feyler planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek a\u011f\u0131r gelmektedir bize.<\/p>\n

Bununla beraber, g\u00fcvenlik veya korkuya ili\u015fkin haberleri yaymak gibi bir s\u0131fatlar\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 da uzak g\u00f6rm\u00fcyoruz. Bu ise d\u00fczenli bir e\u011fitim olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir, m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

Do\u011frusu… -B\u00fct\u00fcn bu ayetler kar\u015f\u0131s\u0131nda- kesin bir \u015fey s\u00f6ylemeyecek bir konumday\u0131z. Hatta, muhacirlerden bir grup hakk\u0131nda nazil oldu\u011fu s\u00f6ylendi\u011fi gibi m\u00fcnaf\u0131klardan bir grup hakk\u0131nda da indi\u011fi s\u00f6ylenen ilk ayetler grubuna ili\u015fkin de kesin bir \u015fey s\u00f6ylemedi\u011fimiz gibi.<\/p>\n

Bu y\u00fczden, muhacirleri, cihad kar\u015f\u0131s\u0131nda oyalanmak ve ge\u00e7en ayetlerde s\u00f6z\u00fc edilen m\u00fcminlerin ba\u015f\u0131na gelen iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ka\u00e7\u0131nmak gibi \u00f6zelliklerden, iyili\u011fi de\u011fil de k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc Resulullah’a isnad etmek ve sadece iyili\u011fi Allah’a havale etmek gibi bir tutumdan ve Resulullah’\u0131n emrine uymay\u0131p geceleyin komplolar d\u00fczenlemek gibi davran\u0131\u015flardan uzak g\u00f6rmek suretiyle ihtiyatl\u0131 davran\u0131yoruz. Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu \u015fekilde b\u00f6lmek, Kur’an’\u0131n \u00fcsl\u00fbbunu takip eden ve -uzun bir beraberlikten dolay\u0131- Kur’an’\u0131n ifade tarz\u0131n\u0131 kavrayanlara zor gelse de… Yard\u0131m Allah’tand\u0131r.<\/p>\n

C\u0130HAD KA\u00c7KINLARI<\/p>\n

“Daha \u00f6nce kendilerine `sava\u015ftan uzak durun, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n ve zekat\u0131 verin’ direktifi verilmi\u015f olanlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u015eimdi \u00fczerlerine farz k\u0131l\u0131n\u0131nca, onlar\u0131n Allah’tan korkar gibi ya da bundan bile daha fazla insanlardan korkan, bir grubu `Ey Rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n, bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131?’ dediler. Onlara de ki: D\u00fcnya zevki k\u0131sa s\u00fcrelidir. Ahiret ise sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Orada k\u0131l pay\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

“Nerede olursan\u0131z olun, surlarla tahkim edilmi\u015f kalelerin i\u00e7inde bile olsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm sizi bulur…”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah, bu insanlar\u0131n durumunu hayret ettirici bir \u015fekilde ifade ediyor. Mekke de m\u00fc\u015friklerden i\u015fkence, zul\u00fcm ve fitne g\u00f6ren bu insanlar, Allah’\u0131n diledi\u011fi bir hikmetten dolay\u0131 sava\u015f izni verilmemi\u015fken yi\u011fitlik g\u00f6sterip sava\u015f konusunda acele ediyorlard\u0131. Allah’\u0131n takdir etti\u011fi uygun zamanda uygun \u015fartlar olu\u015fup -Allah yolunda- sava\u015f emri verildi\u011finde ise bunlardan bir grubu \u015fiddetli bir panik ve korku al\u0131yor. \u00d6yle ki sava\u015fmakla emr olunduklar\u0131 insanlardan -oysa onlar da insand\u0131rlar- z\u00e2t\u0131 gibi hi\u00e7 kimsenin azab edemedi\u011fini, O’nun gibi hi\u00e7 kimsenin ba\u011f vuramad\u0131\u011f\u0131 Kahhar ve Cebbar olan Allah’tan korkar gibi “ya da bundan bile daha fazla korkuyorlar”. \u00dcz\u00fcnt\u00fc, korku ve panik i\u00e7inde “Ey rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n?” diyorlar. Bir m\u00fcminin b\u00f6yle bir soru sormas\u0131 \u00e7ok gariptir. Bu onun bu dinin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve g\u00f6revleri hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncesinin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterip, bu isteklerinin ard\u0131ndan bitkin ve d\u00fc\u015fk\u00fcn bir g\u00fcvence istiyorlar. “Bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131?” Bu a\u011f\u0131r ve korkun\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015fmadan \u00f6nce bir s\u00fcre daha bekletseydin?. ‘<\/p>\n

\u0130nsanlar aras\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 yi\u011fitlik g\u00f6sterenler, \u00e7abucak heyecanlan\u0131p ortaya at\u0131lanlar, i\u015f ciddiyete binip olay kar\u015f\u0131s\u0131na geldi\u011finde ise en \u00e7abuk pani\u011fe kap\u0131lan ve korkup hezimete u\u011frayanlard\u0131r. Hatta bu bir kurald\u0131r da. \u00c7\u00fcnk\u00fc heyecan, \u00f6ne at\u0131lma ve a\u015f\u0131r\u0131 yi\u011fitlik \u00e7o\u011fu zaman sorumlulu\u011fun hakikatini de\u011ferlendirmemekten kaynaklan\u0131r; cesaret, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve diren\u00e7ten de\u011fil. Dayanma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131, i\u015fkence ve yenilgiye dayanamamaktan… Bu dayan\u0131ks\u0131zl\u0131k, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini de\u011ferlendirmeksizin onlar\u0131 hareket, savunma ve galibiyet arzusuna y\u00f6neltir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin; de\u011ferlendirdiklerinden daha a\u011f\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden daha zor oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce de pani\u011fe kap\u0131lan, ka\u00e7\u0131p da\u011f\u0131lan ilk grubu olu\u015ftururlar bunlar. Bu arada, kendilerini tutanlar, zaman zaman u\u011frad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131 ve i\u015fkencelere dayananlar i\u015fin gerektirdi\u011fi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p hareketin do\u011furdu\u011fu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin hakikatini ve ruhlar\u0131n bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirme g\u00fcc\u00fcn\u00fc bilenler dayan\u0131rken, sabrederken, i\u015fin gerektirdi\u011fi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p acele etmezken; hemen \u00f6ne at\u0131lanlar ve heyecanlan\u0131p yi\u011fitlik g\u00f6sterenler onlar\u0131 zay\u0131f san\u0131rlar. Acele etmemeleri ve i\u015fleri \u00f6l\u00e7\u00fcp bi\u00e7meleri ho\u015flar\u0131na gitmez. Tabii ki hangi grubun daha dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fu ve hangisinin uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011fu sava\u015f alan\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fur.<\/p>\n

Genel kan\u0131ya g\u00f6re ayetlerin kastetti\u011fi grup; Mekke’de dayan\u0131lmaz i\u015fkencelerin yakt\u0131\u011f\u0131 ve bu i\u015fkenceleri onurlar\u0131na yediremeyen z\u00fcmredir. Bu y\u00fczden gayrete gelip Resulullah’tan kendilerini savunmak ve onurlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in sava\u015f izni vermesini istemi\u015fler. Ancak Resulullah bu konuda; yava\u015f yava\u015f, bekleyerek, e\u011fitim, haz\u0131rl\u0131k ve uygun zaman\u0131 g\u00f6zetmek \u015feklinde Rabbinin emrine uyuyordu. Daha sonra bu grup Medine’de kendilerini g\u00fcvencede hissedip art\u0131k i\u015fkence ve horlanma ile kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131p olaylardan \u015fah\u0131slar\u0131na bir zarar dokunmaz olunca sava\u015f\u0131n gere\u011fine inanmaz veya en az\u0131ndan sava\u015f\u0131n zorunlulu\u011funa bir neden g\u00f6rmez oldular.<\/p>\n

” . \u015eimdi \u00fczerlerine sava\u015f farz k\u0131l\u0131n\u0131nca, onlar\u0131n Allah’tan korkar gibi ya da bundan bile daha fazla, insanlardan korkan bir grubu “Ey Rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n, bize biraz m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131? dediler.”<\/p>\n

Bu grup bizzat m\u00fc’minler de olabilir. \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve yakar\u0131\u015fla Allah’a y\u00f6nelmeleri bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ku\u015fkusuz bunu da hesaba katmam\u0131z gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip biri, bu dinin yery\u00fcz\u00fcndeki g\u00f6revini alg\u0131layamaz ve cihad\u0131n ki\u015filerin, uluslar\u0131n ve \u00fclkelerin korunmas\u0131ndan daha \u00f6nemli oldu\u011funu bilemez. Bu dinin fonksiyonlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda; Allah’\u0131n insanlar i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi hayat metodunu yery\u00fcz\u00fcne yerle\u015ftirmek vard\u0131r. O’nun adil d\u00fczenini d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda kurmak ve Allah’\u0131n davas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda hudutlar\u0131n kapanmas\u0131n\u0131 engellemek veya yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn herhangi bir yerinde fertlerle d\u00e2v\u00e2 aras\u0131nda engel olmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 bertaraf etmek gerekir. Yine kendi iste\u011fiyle dinini se\u00e7enin bundan dolay\u0131 -ne \u015fekilde olursa olsun r\u0131zk\u0131n\u0131 temin edip ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamak i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcnde otorite sahibi etkin bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmak da gerekir. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bunlar ki\u015filerin i\u015fkenceye u\u011frat\u0131l\u0131p u\u011frat\u0131lmamas\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nemli \u015feylerdir. O halde -hatta hi\u00e7bir tehditle kar\u015f\u0131la\u015fmadan varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini farz etsek bile- Medine’deki g\u00fcvenli ortam m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n oradaki g\u00f6revlerinin bitmesine ve cihattan el \u00e7ekmelerine neden olamazd\u0131.<\/p>\n

Hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f iman, ki\u015finin kendini i\u015fin d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rmesine neden olabilir. Sadece Allah’\u0131n emrine kulak vermek, onun illet (neden) ve maul (ba\u011f), sebep ve m\u00fcsebbib (var eden) -sorumlusu hikmetini bilsin veya hen\u00fcz alg\u0131lamam\u0131\u015f olsun- onun son s\u00f6z oldu\u011funu kabul etmek ve belirtileri hen\u00fcz a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fmam\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcnce m\u00fcmine bu dinin yery\u00fcz\u00fcndeki fonksiyonunu ve -m\u00fcmin olarak- kendi g\u00f6revini ve kendisinin y\u00fcce Allah’\u0131n bu hayatta diledi\u011fi \u015feyi onunla uygulad\u0131\u011f\u0131 kaderinden bir par\u00e7a oldu\u011funu \u00f6\u011fretebilir. Bu y\u00fczden Kur’an\u00ee ak\u0131\u015f\u0131n tasvir etti\u011fi b\u00f6yle bir tutum kendisinden kaynaklan\u0131nca bu \u015fekilde hayret ve bu denli nefretle kar\u015f\u0131lanmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n

Ancak y\u00fcce Allah -Mekke’de- zalimleri yenmek, d\u00fc\u015fman\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek ve g\u00fc\u00e7 kullanarak i\u015fkenceleri bertaraf etmek i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlara ni\u00e7in izin vermemi\u015fti. Bir\u00e7oklar\u0131 bunu yapabilirdi. Zay\u0131f veya ezilmi\u015f ki\u015filer de\u011fillerdi. O zaman az\u0131nl\u0131kta olmalar\u0131na ra\u011fmen kendilerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koymaktan aciz de\u011fillerdi.<\/p>\n

Baz\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00e7ekilmez i\u015fkence ve azaba u\u011frat\u0131lmas\u0131na, bu i\u015fkencelerin kiminin g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fmas\u0131na, kimisini dininden bile d\u00f6nd\u00fcrmesine ve kimisinin de uzun s\u00fcren i\u015fkencelere dayanamay\u0131p bask\u0131lar alt\u0131nda can vermesine ra\u011fmen; sava\u015ftan uzak durman\u0131n, namaz k\u0131l\u0131p zek\u00e2t vermenin ve sabredip dayanman\u0131n hikmetine gelince…<\/p>\n

Bunun hikmetini kesin bir \u015fekilde belirleyecek de\u011filiz. B\u00f6yle bir durumda Allah’\u0131n bize a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131 bir hikmeti uydurmu\u015f oluruz. Allah’\u0131n emirlerine birtak\u0131m sebep ve illetler farz etmi\u015f oluruz. Bunlar ger\u00e7ek sebep ve illetler olmayabilir de olabilir de. Ancak bunlar\u0131n \u00f6tesinde y\u00fcce Allah’\u0131n, i\u00e7inde bizim i\u00e7in hay\u0131r ve iyilik oldu\u011funu bildi\u011fi, fakat bize a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka sebep ve illetler de olabilir. M\u00fcminin herhangi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck veya y\u00fcce Allah’\u0131n a\u00e7\u0131k, kesin ve kat’\u00ee bir sebebini bildirmedi\u011fi Allah’\u0131n \u015feriat\u0131ndan herhangi bir h\u00fck\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131 budur. Bu h\u00fckm\u00fcn veya y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yerine getirili\u015f hikmetine ili\u015fkin akl\u0131n\u0131n alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fczel g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnceleri birer ihtimal olarak de\u011ferlendirmek gerekir. Bir ki\u015finin Allah’\u0131n koydu\u011fu h\u00fck\u00fcmlere ili\u015fkin bilgisi, akl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi ne kadar g\u00fcvenilir olursa olsun, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey i\u00e7in “hikmeti budur”, nass olarak Allah’\u0131n diledi\u011fi hikmet bundan ibarettir, “Bunun \u00f6tesinde ve bundan ba\u015fka bir\u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir” diye kestirip atmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Bu titizlik, Allah’a kar\u015f\u0131 tak\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken edebin gere\u011fidir. Bu bir \u015feyin tabiat\u0131 ve hakikat\u0131n\u0131 ili\u015fkin Allah’\u0131n ilmi ile insanlar\u0131n bilgisi aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n zorunlu bir sonucudur.<\/p>\n

\u0130\u015fte biz, cihad\u0131n Mekke’de farz edilmeyip Medine’de farz edilmesinin hikmetini bu zorunlu edep tavr\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131yoruz. G\u00f6rebildi\u011fimiz hikmet ve sebepleri zikrediyoruz. Ancak bunlar\u0131n s\u0131rf birer ihtimal oldu\u011funu biliyoruz. Bunun \u00f6tesini Allah’a b\u0131rak\u0131yoruz. Ondan ba\u015fka kimsenin bilmedi\u011fi ve a\u00e7\u0131k b\u00efr nassla belirleyip haber vermedi\u011fi sebep ve illetleri, emrinin zorunlu bir sebebi olarak g\u00f6rm\u00fcyoruz.<\/p>\n

Bunlar, bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucu ortaya konan sebeplerdir. Yanl\u0131\u015f ta olabilir do\u011fru da. Bunlar\u0131 azaltmak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu gibi \u00e7o\u011faltmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131yla birlikte meydana gelen olaylar\u0131n bize g\u00f6sterdi\u011fi sonu\u00e7lara uygun olarak Allah’\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ba\u015fka bir \u015fey yapamay\u0131z.<\/p>\n

MEKKE’DE C\u0130HADA N\u0130\u00c7\u0130N \u0130Z\u0130N VER\u0130LMED\u0130?<\/p>\n

1- Bunun nedeni, Mekke d\u00f6neminin, belli bir ortamda, belli bir ulusu, belle ko\u015fullarda e\u011fitip haz\u0131rlama d\u00f6nemi olabilir. B\u00f6yle bir ortamda yap\u0131lacak e\u011fitim ve haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n hedeflerinden biri; Arap insan\u0131n\u0131, kendi \u015fahs\u0131na veya kendisine s\u0131\u011f\u0131nan birine kar\u015f\u0131 i\u015flenen haks\u0131zl\u0131klar gibi geleneksel olarak dayanamayacaklar\u0131 \u015feylerde sab\u0131rl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ancak bu \u015fekilde benliklerinden kurtulup nefislerinden ar\u0131nabilirlerdi. \u015eah\u0131slar\u0131na veya kendilerine s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131 hayata bak\u0131\u015flar\u0131na bir eksen edinmeyecek, hayattaki hareketlerinde bunlar\u0131n bir etkisi olmayacakt\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde sinirlerini kontrol etmeleri i\u00e7in de e\u011fitiliyorlard\u0131. B\u00f6ylece -tabiatlar\u0131nda oldu\u011fu gibi- ilk etken kar\u015f\u0131s\u0131nda parlamayacak, heyecanland\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fey g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez heyecana kap\u0131lmayacaklard\u0131. Bu \u015fekilde karakterlerinde ve davran\u0131\u015flar\u0131nda denge sa\u011flam\u0131\u015f olacakt\u0131. Bir de d\u00fczenli bir toplum hayat\u0131na uymalar\u0131 i\u00e7in e\u011fitiliyorlard\u0131. Hayatlar\u0131na ili\u015fkin herhangi bir konuda m\u00fcracaat ettikleri bir \u00f6nderleri vard\u0131 art\u0131k. Her ne kadar al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na ve geleneklerine ayk\u0131r\u0131 da olsa. Bu \u00f6nderin emrinin d\u0131\u015f\u0131nda bir tutum tak\u0131namayacaklard\u0131. Bu nokta, d\u00fczensiz kabile hayat\u0131ndan farkl\u0131, ileri uygar ve y\u00f6nlendirici \u00f6nderlik makam\u0131na boyun e\u011fen “\u0130sl\u00e2m Toplumu”nu in\u015fa ederek Arap insan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n temel ta\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

2- Bir ba\u015fka nedeni, Kurey\u015f gibi gurur ve onuruna d\u00fc\u015fk\u00fcn ortamlarda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 davetin daha etkili ve daha kolay olmas\u0131 da olabilir. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde, sava\u015fla birlikte davay\u0131 sunmak onlar\u0131 daha \u00e7ok inatla\u015fmaya ve Dah\u0131s, Gabra ve Besus gibi uzun y\u0131llar s\u00fcren ve bir\u00e7ok kabilenin yok olmas\u0131na neden olan sava\u015flar\u0131 gibi me\u015fhur Arap ayaklanmalar\u0131na benzer yeni kanl\u0131 ayaklanmalara neden olabilirdi.<\/p>\n

Art\u0131k \u0130sl\u00e2m, zihinlerinde ve hat\u0131ralar\u0131nda bu yeni ihtilallerle birlikte an\u0131l\u0131r olacakt\u0131. Bu y\u00fczden hi\u00e7bir zaman hidayete yana\u015fmayacaklard\u0131. \u0130sl\u00e2m bir dava olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p bir isyana, bir intikam hareketine d\u00f6n\u00fc\u015fecekti. Daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcncesi bir daha hat\u0131rlanmamak \u00fczere unutulup gidecekti.<\/p>\n

3- Bir ba\u015fka nedeni, her evde bir \u00e7arp\u0131\u015fma ve bir sava\u015f alan\u0131 olu\u015fturmaktan ka\u00e7\u0131nmak da olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada m\u00fcminleri cezaland\u0131ran, i\u015fkenceye u\u011fratan genel ve d\u00fczenli bir otorite s\u00f6z konusu de\u011fildi. Her ki\u015finin velisi bu i\u015fi \u00fcstlenmi\u015fti. Onlar\u0131 cezaland\u0131ran, i\u015fkence eden ve “terbiye eden” (!) bu efendilerdi. B\u00f6yle bir ortamda sava\u015f iznini vermek her evde bir \u00e7arp\u0131\u015fma ve sava\u015f alan\u0131 meydana getirmek olacakt\u0131… Sonra da “\u0130\u015fte \u0130slam budur” diyeceklerdi. \u0130sl\u00e2m “Sava\u015ftan uzak durun” emrini verdi\u011fi halde bile bunu s\u00f6ylemi\u015flerdi. Nitekim, Kurey\u015f propagandac\u0131lar\u0131 kalabal\u0131k aras\u0131nda, hac veya ticaret i\u00e7in gelen \u00e7evre Araplar\u0131 aras\u0131nda “Muhammed, kavmini ve a\u015firetini b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc yetmezmi\u015f gibi baba ile o\u011flun aras\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor” diyorlard\u0131. Ya bir de her evde ve her mahallede o\u011fullar\u0131n babalar\u0131n\u0131, k\u00f6lelerin efendilerini \u00f6ld\u00fcrmelerini emretmi\u015f olsayd\u0131 durun ne olacakt\u0131?<\/p>\n

4- Bir ba\u015fka neden de, Y\u00fcce Allah’\u0131n ilk m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 dinlerinden dolay\u0131 i\u015fkenceye u\u011fratan, onlar\u0131 cezaland\u0131ran ve onlara eziyet edenlerden bir\u00e7o\u011funun \u0130sl\u00e2m’\u0131n samimi birer askeri hatta komutan\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmesi de olabilir. Nitekim \u00d6mer b. Hattab bunlardan biri de\u011fil miydi?<\/p>\n

5- Ba\u015fka bir nedeni de, Araplar\u0131n kabile ortam\u0131nda; i\u015fkencelere direnen ve \u00e7ekinmeyen mazlumlara yardim etmeyi \u00f6v\u00fcn\u00e7 vesilesi kabul etmeleri olabilir. \u00d6zellikle bu eziyet aralar\u0131ndaki \u015ferefli ki\u015filere kar\u015f\u0131 olursa… Bu husustaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekleyen bir\u00e7ok olay meydana gelmi\u015ftir: Nitekim \u0130bni Du\u011fne -e\u015fraftan bir insan olan- Ebu Bekir’in (Allah ondan raz\u0131 olsun) Mekke’den \u00e7\u0131k\u0131p hicret etmesine g\u00f6nl\u00fc raz\u0131 olmam\u0131\u015f, bunu Araplar i\u00e7in bir utan\u00e7 kabul etmi\u015fti. Ebu Bekir’e kom\u015fusu olmas\u0131n\u0131 ve himayesini \u00f6nermi\u015fti. Bu \u00f6rneklerden bir ba\u015fkas\u0131 da, uzun s\u00fcre a\u00e7 kald\u0131ktan ve zorlu s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ektikten sonra Ha\u015fim o\u011fullar\u0131ndan Ebu Talip mahallesine kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan boykot karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Oysa k\u00f6kl\u00fc uygarl\u0131klara sahip ba\u015fka toplumlarda; eziyetlere kar\u015f\u0131 sessiz kalmak; alaya al\u0131nmak, maskara olmak ve toplum taraf\u0131ndan hor g\u00f6r\u00fclmek bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren i\u015fkenceci, zalimin sayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131na neden olurdu.<\/p>\n

6- Bir ba\u015fka neden ise, o zaman m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131 ve Mekke’de ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f durumda olmalar\u0131 da olabilir. \u0130sl\u00e2m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 hen\u00fcz yar\u0131madan\u0131n geri kalan b\u00f6lgelerine ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131, sadece baz\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k bilgiler yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 etrafa. Di\u011fer kabileler, Kurey\u015f’le baz\u0131 mensuplar\u0131 aras\u0131nda ba\u015f g\u00f6sterecek \u00e7arp\u0131\u015fmada tarafs\u0131z kalmay\u0131 ye\u011fliyordu. B\u00f6ylece sonuca g\u00f6re tav\u0131r tak\u0131nmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. B\u00f6yle bir durumda meydana gelen bir sava\u015f -kendisiyle sava\u015fanlardan kat kat fazlas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olsalar bile- az\u0131nl\u0131k durumdaki m\u00fcsl\u00fcman kitlenin toptan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle sonu\u00e7lan\u0131rd\u0131. \u015eirk yine devam edecek ve m\u00fcsl\u00fcmanlar yok olacakt\u0131. Yery\u00fcz\u00fcnde \u0130sl\u00e2m d\u00fczeni kurulmayacak ve pratik varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131. Oysa \u0130slam; bir hayat metodu, pratik ve ger\u00e7ek bir hayat d\u00fczeni olmak i\u00e7in gelmi\u015f bir dindir.<\/p>\n

7- Ayr\u0131ca o s\u0131ralarda b\u00fct\u00fcn bu endi\u015feleri bir yana b\u0131rak\u0131p sava\u015f emrini ve eziyetleri sava\u015f iznini vermeyi gerektirecek zorlay\u0131c\u0131 ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk da s\u00f6z konusu de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu davada -o zaman- esas olan unsur “Davetin varl\u0131\u011f\u0131yd\u0131”. Evet davet Resulullah’\u0131n \u015fahs\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. O’nun \u015fahs\u0131 da Ha\u015fim o\u011fullar\u0131n\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00f6lgesindeydi. Ona uzanmaya yeltenen her el kesilme tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rd\u0131. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kabile d\u00fczeni, Hz. Muhammed’e (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) el uzatmak isteyen kabilelerin Ha\u015fim o\u011fullar\u0131yla sava\u015fmalar\u0131n\u0131 gerektirirdi. B\u00f6ylece davet\u00e7inin \u015fahsiyeti yeterince korunuyordu. Dolay\u0131s\u0131yla davet\u00e7i, kabileci d\u00fczenin gere\u011fi olarak, davetini Ha\u015fim o\u011fullar\u0131n\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinin alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Davas\u0131n\u0131 saklama veya gizleme gere\u011fini duymuyordu. K\u00e2be’deki Kurey\u015f toplant\u0131lar\u0131nda, Saf\u00e2 tepesinde ve genel toplant\u0131larda davetini y\u00fcr\u00fctmesine engel olmaya kimse cesaret edemezdi. A\u011fz\u0131n\u0131 kapatmaya, ka\u00e7\u0131rmaya, hapsetmeye veya \u00f6ld\u00fcrmeye kalk\u0131\u015famazd\u0131. Kimse dininin baz\u0131 ger\u00e7eklerini s\u00f6ylememesi veya baz\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7mesi konusunda zorlay\u0131c\u0131 bir s\u00f6z sarf edemezdi. Nitekim, Tanr\u0131lar\u0131na dil uzatmaktan vazge\u00e7mesini istemelerine ra\u011fmen vazge\u00e7memi\u015f, babalar\u0131n\u0131n, atalar\u0131n\u0131n dinlerini k\u0131namaktan ve onlar\u0131n cehennemde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekten vazge\u00e7mesini istemelerine ra\u011fmen susmam\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 geleneklerine uymas\u0131, kendilerinin de \u0130sl\u00e2m’\u0131n baz\u0131 ibadetlerine uymalar\u0131 \u015feklindeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 t\u00e4viz yani kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc olmay\u0131 \u00f6nermelerine ra\u011fmen Res\u00fblullah b\u00f6yle bir yumu\u015famaya yana\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sacas\u0131 \u0130sl\u00e2m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, Ha\u015fimo\u011fullar\u0131n\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131yla korunan Resulullah’\u0131n \u015fahs\u0131nda eksiksiz olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Diledi\u011fi yerde, diledi\u011fi \u015fekilde Rabbinin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 tam manas\u0131yla duyurabiliyordu.<\/p>\n

Bu y\u00fczden sava\u015fmakta acele etmeyi gerektirecek zorlay\u0131c\u0131 unsur s\u00f6z konusu de\u011fildi. Davaya destek olan ve yay\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan b\u00f6yle bir ortamda bu imk\u00e2nlar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelmenin gere\u011fi de yoktu.<\/p>\n

Bu de\u011ferlendirmelerin t\u00fcm\u00fc -zannetti\u011fimiz kadar\u0131yla- e\u011fitime haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131, bu ortamda takip edilen stratejinin t\u00fcm imkanlar\u0131ndan yararlan\u0131lmas\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, uygun zamanda gelecek \u00f6nderlik makam\u0131n\u0131n emrinin beklentisi i\u00e7inde olmalar\u0131, \u015fah\u0131slar\u0131n\u0131 sorunun d\u0131\u015f\u0131nda tutmalar\u0131, kendilerine bir pay \u00e7\u0131karmamalar\u0131, tamamen Allah i\u00e7in ve O’nun yolunda hareket etmeleri i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlara sava\u015ftan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 namaz k\u0131l\u0131p zekat vermelerini emreden y\u00fcce Allah’\u0131n takdir buyurdu\u011fu hikmetlerin baz\u0131s\u0131n\u0131 olu tururlar. Nitekim “\u0130sl\u00e2m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131” varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Ayaktayd\u0131, fonksiyonunu yerine getiriyordu. Hem de korunup himaye edilerek…<\/p>\n

Uygulanan bu takti\u011fin gerisindeki hikmet ne olursa olsun, sava\u015f izni verildi\u011fi anda, daha \u00f6nce yi\u011fitlik g\u00f6steren birtak\u0131m kimselerin eteklerinin tutu\u015faca\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir: ‘<\/p>\n

” . \u015eimdi \u00fczerlerine sava\u015f farz k\u0131l\u0131n\u0131nca, onlar\u0131n; Allah’tan korkar gibi ya da bundan bile daha fazla insanlardan korkan bir grubu `Ey rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131?’ dediler.”<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman safta b\u00f6yle bir grubun yer almas\u0131, karga\u015fan\u0131n meydana gelmesine neden oluyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde pani\u011fe kap\u0131lan ve tela\u015flanan bir grupla, kalpleri sa\u011flam ve mutmain -b\u00fct\u00fcn zorluklar\u0131na ra\u011fmen- cihad\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini vakar, g\u00fcven, kararl\u0131l\u0131k ve yi\u011fitlikle kar\u015f\u0131layan, ancak uygun zamanda hareket etmesini bilen m\u00fcminler aras\u0131nda uyumsuzlu\u011fun olu\u015fmas\u0131na neden oluyordu. ku\u015fkusuz, bir \u015feyi yerine getirmek, yi\u011fitlik g\u00f6stermek gerekti\u011fi zamanda s\u00f6z konusu oluyorsa ger\u00e7ek yi\u011fitliktir. emir verilmeden \u00f6nce yi\u011fitlik g\u00f6stermek heyecan ve gereksiz g\u00fcr\u00fclt\u00fcden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Tehlike an\u0131nda kaybolup gider.<\/p>\n

\u0130\u015fte Kur’an, bu durumu ilahi metoduyla tedavi etmektedir:<\/p>\n

KISA S\u00dcREL\u0130 D\u00dcNYA ZEVK\u0130<\/p>\n

” . Onlara de ki; D\u00fcnya zevki k\u0131sa s\u00fcrelidir. Ahiret ise sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Orada k\u0131l pay\u0131 kadar bile haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

“Nereden olursan\u0131z olun, surlarla tahkim edilmi\u015f kaleler i\u00e7inde bile olsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm sizi bulur.’!<\/p>\n

Bu adamlar \u00f6l\u00fcmden korkuyorlar ve ya\u015famak istiyorlar. Bu y\u00fczden zillet dolu bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle y\u00fcce Allah’\u0131n biraz daha s\u00fcre tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve ya\u015famaktan bir par\u00e7a daha yararlanmalar\u0131n\u0131 m\u00fcsaade etmesini arzuluyorlar.<\/p>\n

Kur’an bu duygular\u0131 kayna\u011f\u0131ndan tedavi ediyor. \u00d6l\u00fcm ve ecel hakikat\u0131n\u0131 ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnce bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gideriyor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“… De ki; D\u00fcnya zevki k\u0131sa s\u00fcrelidir.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya zevkleri… D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm\u00fc… \u00d6yleyse g\u00fcnlerin, haftalar\u0131n, aylar\u0131n veya y\u0131llar\u0131n ne \u00f6nemi var? B\u00fct\u00fcn uzunlu\u011funa ra\u011fmen d\u00fcnya hayat\u0131ndaki zevk az bir \u015fey olduktan sonra. G\u00fcnler, haftalar, aylar ve seneler boyu s\u00fcrecek zevki kim ger\u00e7ekle\u015ftirebilir ki? B\u00fct\u00fcn zevkleri ve b\u00fct\u00fcn uzunlu\u011fuyla d\u00fcnya az bir \u015feydir.<\/p>\n

“… Ahiret ise sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Bir kere d\u00fcnya yolun sonu ve yolculu\u011fun bitimi de\u011fildir. \u00d6tesinde ahiret vard\u0131r. Oradaki zevk ger\u00e7ek zevktir. -Hem oradaki zevk daha uzun s\u00fcrelidir \u00d6yleyse daha iyidir. “Sak\u0131nanlar i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.” Takva, sak\u0131nma ve korkunun hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131 geliyor ard\u0131ndan. Takva Allah i\u00e7in olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece O, sak\u0131n\u0131lmaya lay\u0131kt\u0131r. Ondan korkulur, insanlardan de\u011fil. O insanlar ki az \u00f6nce, “Allah’tan korkar gibi hatta ondan bile daha fazla” onlardan korkarlar denmi\u015fti. Ku\u015fkusuz Allah’tan korkan, insanlardan korkmaz. Allah korkusuyla kalbini donatan ki\u015fi, kimseden korkmaz. Zaten Allah dilemedik\u00e7e ona ne yapabilirler ki?<\/p>\n

“… Orada k\u0131l pay\u0131 kadar bile haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

\u00d6yleyse, d\u00fcnya zevkinden bir pay ka\u00e7\u0131rd\u0131larsa, bu onlar\u0131n aldat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 ve zul\u00fcm g\u00f6rd\u00fcklerini g\u00f6stermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc ahiret vard\u0131r. Ger\u00e7ek m\u00fckafat vard\u0131r. D\u00fcnya ve ahiretin bu son hesab\u0131nda al\u0131nacak m\u00fck\u00e2fatta, zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131k s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n

Ancak -b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen- baz\u0131 insanlar, ahirete inand\u0131\u011f\u0131 ve oradan hay\u0131rl\u0131 m\u00fckafat beklentisi i\u00e7inde oldu\u011fu halde yery\u00fcz\u00fcndeki hayatlar\u0131n\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn daha uzamas\u0131na can atarlar. \u00d6zellikle \u015fu grupta oldu\u011fu gibi bu durum iman\u0131n olgunla\u015fmas\u0131 a\u015famas\u0131nda s\u00f6z konusu olursa…<\/p>\n

Burada di\u011fer bir h\u00fck\u00fcm yer almaktad\u0131r. Bu; \u00f6l\u00fcm-hayat, ecel-kader ve bunlar\u0131n bu derece pani\u011fe kap\u0131ld\u0131klar\u0131 bu denli insanlardan korktuklar\u0131 sava\u015fla olan ili\u015fkilerin ger\u00e7ek mahiyetleri konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri do\u011frultmaktad\u0131r.<\/p>\n

“Nerede olursan\u0131z olun, surlarla tahkim edilmi\u015f kalelerin i\u00e7inde bile olsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm sizi bulur.”<\/p>\n

\u00d6l\u00fcm, takdir edilmi\u015f zaman\u0131nda kesinlikle meydana gelir. \u00d6l\u00fcm\u00fcn sava\u015f ve bar\u0131\u015fta ki\u015finin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerin sa\u011flam olu\u015fu veya az sa\u011flam olu\u015fu ile bir ilgisi yoktur. O halde sava\u015f izninin geciktirilmesi \u00f6l\u00fcm\u00fc geciktiremez. Ayn\u0131 \u015fekilde cihatta insanlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmek de belirlenen s\u00fcresinden \u00f6ne alamaz \u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n

Bu ayr\u0131 bir \u015fey, \u00f6b\u00fcr\u00fc ayr\u0131 bir \u015feydir. Aralar\u0131nda hi\u00e7bir ilgi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Burada \u00f6l\u00fcm ve ecel, Allah’\u0131n takdir etti\u011fi s\u00fcre ve bu s,\u00fcrenin dolmas\u0131 aras\u0131nda bir ilgi vard\u0131r, ba\u015fka herhangi bir ilgi mevcut de\u011fildir. O halde sava\u015f\u0131n gecikmesini istemenin, sava\u015fta veya sava\u015f d\u0131\u015f\u0131nda insanlardan korkman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur.<\/p>\n

Bu ikinci ifade ile Kur’an’\u0131n e\u011fitim metodu, bu konuda zihinlerde ba\u015f g\u00f6steren t\u00fcm ku\u015fkular\u0131, karma\u015f\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011furdu\u011fu t\u00fcm korku ve deh\u015feti tedavi etmektedir.<\/p>\n

Ancak bu, insan\u0131n haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmamas\u0131 ihtiyatl\u0131 davranmamas\u0131, g\u00fcc\u00fc yetti\u011fince haz\u0131rl\u0131k yapmamas\u0131, tedbir almamas\u0131 ve sak\u0131nmamas\u0131 anlam\u0131na gelmemelidir. Daha \u00f6nce y\u00fcce Allah’\u0131n haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmay\u0131 emretti\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Ba\u015fka yerlerde m\u00fcsl\u00fcmanlardan korku namaz\u0131 ve benzeri hususlarda ihtiyatl\u0131 davranmalar\u0131n\u0131 emretmektedir. Ba\u015fka surelerde y\u0131\u011f\u0131nak ve haz\u0131rl\u0131k yapmalar\u0131n\u0131 buyurmaktad\u0131r. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapmak ayr\u0131, \u00f6l\u00fcm ve eceli bunlara ba\u011flamak apayr\u0131 bir \u015feydir. Ku\u015fkusuz haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak, y\u0131\u011f\u0131nak yapmak uyulmas\u0131 gereken emirlerdir. Gizli ve a\u00e7\u0131k hikmetleri vard\u0131r. \u00d6tesinde Allah’\u0131n bir plan\u0131 s\u00f6z konusudur. -B\u00fct\u00fcn haz\u0131rl\u0131k ve ihtiyata ra\u011fmen- \u00f6l\u00fcm ve belirlenen s\u00fcresi aras\u0131ndaki ilgiye ili\u015fkin do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnce de uyulmas\u0131 gereken di\u011fer bir emirdir. Bunun da gizli ve a\u00e7\u0131k hikmetleri vard\u0131r. Bunun da \u00f6tesinde Allah’\u0131n bir plan\u0131 vard\u0131r ku\u015fkusuz.<\/p>\n

\u00d6l\u00e7\u00fc ve denge… Her taraf\u0131yla yak\u0131nl\u0131k…Ve her tarafta uyum…<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130slam budur. \u0130slam’\u0131n fert ve toplum hayat\u0131nda uygulad\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim metodu budur.<\/p>\n

Muhacirlerden bu gruba ili\u015fkin s\u00f6zler burada son bulup, \u0130sl\u00e2m toplumuna da\u011f\u0131lm\u0131\u015f gruplardan bir di\u011ferinden s\u00f6z a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olsa gerektir. Ku\u015fkusuz m\u00fcsl\u00fcmanlar hem bunlardan hem de ba\u015fkalar\u0131ndan meydana geliyordu. Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 kesintiye u\u011framam\u0131\u015f, aral\u0131k verilmemi\u015f ve bundan sonra ba\u015fka bir gruptan s\u00f6z a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar bu gruba ili\u015fkin s\u00f6zler burada sona ermi\u015ftir diye bir durak yap\u0131lmam\u0131\u015f olsa da biz konuya daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda devam ediyoruz. Birinci grup hakk\u0131ndaki s\u00f6zler bitmi\u015ftir.<\/p>\n

“E\u011fer onlar iyilikle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlarsa `Bu Allah’tand\u0131r’ derler. Ama ba\u015flar\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse `Bu senin y\u00fcz\u00fcndendir’ derler. Onlara de ki; Her ikisi de Allah’tand\u0131r. Niye bu adamlar kendilerine s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc anlamaya yana\u015fm\u0131yorlar.”<\/p>\n

“Kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her iyilik Allah’tand\u0131r. Ba\u015f\u0131na gelen her k\u00f6t\u00fcl\u00fck de kendindendir. Biz seni insanlara peygamber olarak g\u00f6nderdik. Buna \u015fahit olarak Allah yeter.”<\/p>\n

“Kim peygambere itaat ederse Allah’a itaat etmi\u015f olur. Kim ona s\u0131rt \u00e7evirirse, bilsin ki biz seni onlar\u0131n ba\u015f\u0131na koruyucu olarak g\u00f6ndermi\u015f de\u011filiz<\/p>\n

Bu s\u00f6zleri sarf edenler yani kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan iyili\u011fi Allah’a, ba\u015flar\u0131na gelen k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise Hz. Peygambere dayand\u0131ranlar konusunda bir ka\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n

Birincisi: Bunlar, Resulullah’tan dolay\u0131 u\u011fursuzlu\u011fa u\u011frad\u0131klar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Onu (ha\u015fa) kendileri i\u00e7in bir u\u011fursuzluk kabul ediyorlard\u0131. Ba\u015flar\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelmi\u015fse O’nun y\u00fcz\u00fcndendir. Y\u0131l kurak ge\u00e7mi\u015fse, koyunlar do\u011furmam\u0131\u015fsa, bir \u00e7arp\u0131\u015fmada yenilmi\u015flerse bunu Resulullah’\u0131n u\u011fursuzlu\u011funa ba\u011flarlard\u0131. \u015eayet bir iyilikle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flarsa bunu da Allah’a dayand\u0131r\u0131rlard\u0131.<\/p>\n

\u0130kincisi: Bunlar bilerek Resulullah’\u0131n \u00f6nderli\u011fini y\u0131pratmay\u0131 istiyorlard\u0131. B\u00f6ylece emretti\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden kurtulmu\u015f olacaklard\u0131. Sava\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bunlar aras\u0131ndayd\u0131 -ya da en ba\u015fta geleniydi- Zay\u0131f ki\u015filer olduklar\u0131n\u0131, bu y\u00fczden sava\u015f\u0131 kar\u015f\u0131lamaktan korktuklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyeceklerine bu dolamba\u00e7l\u0131 yola ba\u015fvuruyorlar. `Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z iyilik Allah’tand\u0131r. Ba\u015f\u0131m\u0131za gelen k\u00f6t\u00fcl\u00fckse Resulullah ve O’nun emirlerinden ba\u015fka bir \u015feyden kaynaklanm\u0131yor’ diyorlard\u0131. \u0130yilik-k\u00f6t\u00fcl\u00fck k\u00e2r veya zarardan kastettikleri ise yak\u0131n ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki \u015feylerdi ku\u015fkusuz.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc: Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, hayatta kendileri ve t\u00fcm insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelen \u015feylerin hakikat\u0131na ve bunlar\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n iradesiyle olan ili\u015fkilerine, Resulullah’\u0131n emirlerinin mahiyeti ve peygamberin y\u00fcce Allah’la olan ba\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine ili\u015fkin sahip olduklar\u0131 k\u00f6t\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f -\u015fayet do\u011fruysa- \u00f6l\u00fcm ve ecelin hakikat\u0131na ili\u015fkin k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, Allah’tan korkar gibi hatta daha da fazla insanlardan korkmalar\u0131na neden olan ve bu y\u00fczden “Ey Rabbimiz niye \u00fczerimize sava\u015fmay\u0131 farz k\u0131ld\u0131n, bize biraz daha m\u00fchlet tan\u0131sayd\u0131n olmaz m\u0131yd\u0131?” diyen muhacirden bir grubu yak\u0131\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla beraber biz, burada s\u00f6z konusu edilenin ba\u015fka bir grub oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz. Bunlar\u0131n durumu anlat\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015flerin t\u00fcm\u00fcne veya aralar\u0131nda \u015fu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f de olmak \u00fczere bir k\u0131sm\u0131na uygun d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz \u015fu ayetlerin ele ald\u0131\u011f\u0131 mesele, kel\u00e2m ve felsefe tarihinde “kaza ve kader” veya “cebir ve ihtiyar” olarak bilinen b\u00fcy\u00fck “problemin” bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130\u015fte burada ge\u00e7en ayet, insanlardan bu grubun durumunu d\u00fczeltmek, onlara gereken cevab\u0131 vermek ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri d\u00fczeltmek i\u00e7indir. Ancak Kur’an, i\u00e7inde bir d\u00fc\u011f\u00fcm ve kapal\u0131l\u0131k b\u0131rakmadan sade ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ele almaktad\u0131r meseleyi. \u00d6yleyse biz de oldu\u011fu gibi ve Kur’an’\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde aktaral\u0131m:<\/p>\n

“E\u011fer onlar bir iyilikle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlarsa `Bu Allah’tand\u0131r’ derler ama ba\u015flar\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse `Bu senin y\u00fcz\u00fcndendir’ derler. Onlara de ki: Her ikisi de Allah’tand\u0131r. Niye bu adamlar kendilerine s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc anlamaya yana\u015fm\u0131yorlar?”<\/p>\n

Evrende meydana gelen her\u015feyin, insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelen t\u00fcm olaylar\u0131n ve insanlardan kaynaklanan t\u00fcm hareketlerin ilk ve tek yarat\u0131c\u0131s\u0131 y\u00fcce Allah’t\u0131r. \u0130nsanlar bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnebilir veya giri\u015fimde bulunabilirler. Ancak, -hangisi olursa olsun- herhangi bir fiilin meydana gelmesi ancak Allah’\u0131n dilemesi ve takdiriyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Buna g\u00f6re, iyilik veya k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn olu\u015fmas\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n ba\u015flar\u0131na gelmesine -kendileri gibi bir insan ve t\u0131pk\u0131 kendileri gibi yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu halde Resulullah’a dayand\u0131rmak do\u011fru bir mant\u0131k de\u011fildir. Bu tutum bu konudaki bilgi yetersizliklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz insan, y\u00fcce Allah’\u0131n iyili\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi ara\u00e7larla iyili\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelir ve \u00e7abalar. Bununla beraber iyili\u011fin fiilen ger\u00e7ekle\u015fmesi y\u00fcce Allah’\u0131n dilemesi ve takdiriyle tamamlan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, e\u015fya ve olaylar\u0131 meydana getiren, evrendeki vak\u0131alar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. O halde -insan\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu ara\u00e7lar, y\u00f6neli\u015f ve \u00e7abas\u0131yla- iyili\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmesi \u0130l\u00e2h\u00ee irade ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Yine insan, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelir ya da k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn olu\u015fmas\u0131n\u0131 gerektiren bir davran\u0131\u015fta bulunabilir. Ancak k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn fiilen meydana gelmesi, temelde varolmas\u0131 Allah’\u0131n kudret ve takdiriyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu evre de e\u015fya ve olaylar\u0131 meydana getiren Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcnden ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7 yoktur.<\/p>\n

Buna g\u00f6re her iki durumda da olay\u0131n var olu\u015fu ve ger\u00e7ekle\u015fmesi Allah taraf\u0131ndand\u0131r. Bu, birinci ayetin,belirledi\u011fi bir ger\u00e7ektir. \u0130kinci ayete gelince:<\/p>\n

“Kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her iyilik Allah’tand\u0131r. Ba\u015f\u0131na gelen her k\u00f6t\u00fcl\u00fck de kendindendir.”<\/p>\n

Bu da ba\u015fka bir ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Birinci ger\u00e7e\u011fin sahas\u0131na girmeyen ona benzemeyen bir ger\u00e7ektir. Bu, ba\u015fka bir vadidedir. Buraya kadar konuya bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah, bir metod koymu\u015ftur. Bir yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r, iyili\u011fi g\u00f6stermi\u015f ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan bu metoda uyup bu yolu takip ederse, iyilik i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131p k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131n\u0131rsa, y\u00fcce Allah “Bizim i\u00e7in \u00e7aba sarf edenlere yollar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steririz.” (Ankebut Suresi, 69) buyurdu\u011fu gibi hidayete ermesi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olur. B\u00f6ylece insan iyili\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f olur. Ula\u015f\u0131lan sonucun d\u0131\u015far\u0131dan insanlar\u0131n kazan\u00e7 sayd\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flere benzemesine \u00f6nem vermez bundan sonra. Bu, Allah’\u0131n mizan\u0131nda fiilen iyiliktir. Ve bu Allah kat\u0131ndand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc metodu koyan, yolu a\u00e7an, iyili\u011fi g\u00f6sterip k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131ran Allah’t\u0131r. \u015eayet insan, Allah’\u0131n koydu\u011fu metoda uymaz, O’nun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yolu takip etmez, g\u00f6sterdi\u011fi iyili\u011fi elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaz ve sak\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckten korunmazsa, o zaman da ba\u015f\u0131na fel\u00e2ketler gelir. Gerek d\u00fcnyada gerek ahirette ve her ikisinde de ger\u00e7ek anlamda bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck. Bu da insan\u0131n kendindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’\u0131n metoduna ve O’nun yoluna uymayan insan\u0131n kendisidir. Bu anlam birinci anlamdan farkl\u0131d\u0131r. Sahas\u0131 da birinciden ayr\u0131d\u0131r. San\u0131r\u0131z bu gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Ancak bu; iyili\u011fin ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesini ve meydana geli\u015flerinin Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fc ve takdirinden ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7le m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin birinci ger\u00e7ekten bir \u015fey de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lan, meydana gelen ve olan her \u015feyi yapan meydana getiren ve yaratan y\u00fcce Allah’t\u0131r. Bu, meydana gelen ve olan \u015feyde insanlar\u0131n istek ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ne olursa olsun…(Bu ayetlerin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc. yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ve hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 probleme; Cebir (zorunluluk) ve ihtiyar (Serbest olma) problemine gelince:<\/p>\n

Acaba, insandan kaynaklanan veya insan\u0131n ba\u015f\u0131na gelen olaylarda insan\u0131n iradesi ne derece etkindir? Aralar\u0131nda insan\u0131n iradesi niyet ve davran\u0131\u015f\u0131 da olmak \u00fczere olan her\u015feyi meydana getiren y\u00fcce Allah’\u0131n iradesi oldu\u011funa g\u00f6re nas\u0131l olur da insan\u0131n ceza ve m\u00fckafat g\u00f6rmesine neden olan bir iradesi s\u00f6z konusu olabilir? Ve bu problemden kaynaklanan daha bir \u00e7ok soru… Kur’an ayetleri, “Meydana gelen her\u015fey Allah’\u0131n iradesi ve takdiriyle meydana gelir” diyor. Ayn\u0131 zamanda “\u0130nsan irade eder ve hareket eder, bu ifade ve hareketiyle de hesaba \u00e7ekilir” der. Ku\u015fkusuz Kur’an b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer k\u0131sm\u0131yla \u00e7eli\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O yukar\u0131daki iki ifade aras\u0131nda belirgin bir ili\u015fki bulunmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Rabbani iradenin ve il\u00e2hi takdirin alan\u0131na tecav\u00fcz etmeden, insan\u0131n ceza ve m\u00fckafat g\u00f6rmesini gerektirecek \u015fekilde irade ve hareketinin bir sahas\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. Ama nas\u0131l? \u0130\u015fte bunu a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan akl\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n fiillerinin i\u00e7erdi\u011fini kavrayacak kapasitede de\u011fildir.)’<\/p>\n

Ard\u0131ndan Resulullah g\u00f6rev ve hareketinin s\u0131n\u0131rlar\u0131, insanlar\u0131n O’na kar\u015f\u0131 ve O’nun insanlara kar\u015f\u0131 konumu a\u00e7\u0131klanmakta ve en sonunda i\u015f tamimiyle y\u00fcce Allah’\u0131n iradesine ba\u011flanmaktad\u0131r:<\/p>\n

“Seni insanlara peygamber olarak g\u00f6nderdik. Buna \u015fahid olarak Allah yeter.”<\/p>\n

“Kim Peygamber’e itaat ederse, Allah’a itaat etmi\u015f olur. Kim O’na s\u0131rt \u00e7evirirse bilsin ki, biz seni onlar\u0131n ba\u015f\u0131na koruyucu olarak g\u00f6ndermi\u015f de\u011filiz.”<\/p>\n

Peygamberin g\u00f6revi, mesaj\u0131n\u0131 tebli\u011f etmektir. \u0130yilik veya k\u00f6t\u00fcl\u00fck meydana getirmek de\u011fil. -Daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi-bunlar Allah’\u0131n i\u015fidir. Onun g\u00f6revini yapmak \u00fczere g\u00f6nderilmi\u015f bir peygamber oldu\u011funa Allah \u015fahittir. ” Buna \u015fahit olarak Allah yeter.”<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n Peygambere kar\u015f\u0131 durumlar\u0131 ise \u015f\u00f6yledir; O’na itaat eden Allah’a itaat etmi\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah ile Res\u00fbl\u00fcn\u00fc ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fc ile Res\u00fbl\u00fcn\u00fcn s\u00f6z\u00fc de farkl\u0131 de\u011fildir. Kim de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p yakalanmak suretiyle y\u00fcz \u00e7evirirse hesap ve ceza a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015fi, y\u00fcce Allah’a kalm\u0131\u015ft\u0131r. Peygamber onu hidayete zorlamak, dine girmesi i\u00e7in ona bask\u0131 yapmak \u00fczere g\u00f6nderilmemi\u015ftir. \u0130syan ve sap\u0131kl\u0131ktan korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc de\u011fildir. B\u00f6yle bir\u015fey peygamberin g\u00f6revleri aras\u0131nda yer almaz, zaten buna g\u00fcc\u00fc de yetmez.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamayla ba\u015flar\u0131na gelen \u015feyin \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri d\u00fczeltilmi\u015f oluyor. Buna g\u00f6re hi\u00e7bir \u015fey Allah’\u0131n iradesi ve takdiri d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015femez. \u0130yi veya k\u00f6t\u00fc -hangi anlamda olursa olsun, isterse y\u00fczeysel kendi g\u00f6rd\u00fcklerine g\u00f6re, ister i\u015fin ger\u00e7ekten oldu\u011fu \u015fekliyle olsun- ba\u015flar\u0131na ne gelmi\u015fse Allah`tand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah`tan ba\u015fka hi\u00e7 kimse herhangi bir \u015feyi yapamaz, meydana getiremez, ya\u015fatamaz ve var edemez. -Allah’\u0131n mizan\u0131nda- ger\u00e7ekten iyilik olan bir\u015fey ba\u015flar\u0131na gelmi\u015fse bu Allah taraf\u0131ndand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu Allah’\u0131n metodu ve yol g\u00f6stericili\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. -Allah’\u0131n mizan\u0131nda- ger\u00e7ekten k\u00f6t\u00fcl\u00fck olan bir\u015fey kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa bu da kendilerindendir. Bunun nedeni de Allah’\u0131n metodundan sapmalar\u0131 ve O’nun yol g\u00f6stericili\u011fine s\u0131rt \u00e7evirmeleridir.<\/p>\n

Peygamberin ilk ve son g\u00f6revi peygamberliktir. Ne bir \u015feyi yoktan ortaya koyabilir, ne meydana getirebilir ve ne de yaratabilir. Yaratma, yapma ve meydana getirme gibi \u0130l\u00e2hl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerinde Allah’a ort\u00e4k olamaz. O Allah’tan kendisine geleni tebli\u011f etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. O halde emretti\u011fi \u015feye t\u00e2bi olmak, Allah’a uymakt\u0131r. Zaten peygambere uyman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Allah’a uyman\u0131n ba\u015fka bir yolu da yoktur. Peygamber; tebli\u011f edip a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fcz \u00e7evirenler i\u00e7in hidayet meydana getirmek veya onlar\u0131 kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ve y\u00fcz \u00e7evirmekten al\u0131koymak zorunda de\u011fildir. -Bu \u015fekilde- belirgin, geni\u015f, a\u00e7\u0131k ve net olan hakikatler d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kurup bilinci rahatlatarak, y\u00fcce Allah’\u0131n bu kitleyi e\u011fitme, b\u00fcy\u00fck ve tehlikeli rol\u00fcne haz\u0131rlama i\u015fleminin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n

M\u00dcSL\u00dcMANLARIN SAFLARINDA B\u0130R GRUP<\/p>\n

Bundan sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131 -m\u00fcsl\u00fcman safta yer alan- ba\u015fka bir grubun durumunu anlatmaktad\u0131r. Yoksa bunlar da; yeni hareketleri, ek \u00f6zellikleri hat\u0131rlat\u0131lan o m\u00fcnaf\u0131k grubundan m\u0131d\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc anlat\u0131mla birlikte davran\u0131\u015f\u0131n k\u0131nand\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fclmektedir. Tabii k\u0131nanman\u0131n yan\u0131nda e\u011fitim, direktif ve d\u00fczenleme amac\u0131 da g\u00fcd\u00fclmektedir. B\u00fct\u00fcn bunlar, birka\u00e7 ayette ve say\u0131l\u0131 ibarelerde yer almaktad\u0131r:
\n81- Y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 ` peki” derler. Fakat onlar\u0131n bir gurubu yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra geceleyin aleyhinde sana verdikleri s\u00f6zle ba\u011fda\u015fmayan komplolar kurarlar. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah onlar\u0131n geceleri kurduklar\u0131 komplolar\u0131 yaz\u0131yor. Sen onlara ald\u0131r\u0131\u015f etme, Allah’a g\u00fcven. Vekil olarak Allah sana yeter.<\/p>\n

82- Bunlar Kur’an’\u0131 hi\u00e7 incelemiyorlar m\u0131? E\u011fer o Allah’tan ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan gelmi\u015f olsayd\u0131, i\u00e7inde mutlaka bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fkiler bulurlard\u0131.
\n<\/strong>
\n\u0130nsanlardan baz\u0131s\u0131 Rasulullah’\u0131n yan\u0131nda Kur’an’\u0131 ve i\u00e7indeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri duyunca “Peki, ba\u015f \u00fcst\u00fcne” diyorlard\u0131. Bu \u015fekilde; kapsaml\u0131 ve genel… Mutlak surette itaat ortaya konuyor. \u0130tiraz s\u00f6z konusu de\u011fil, anla\u015f\u0131lmayan, a\u00e7\u0131klanmas\u0131 istenen istisna edilmesi gereken bir \u015fey yok. Ancak Resulullah’\u0131n yan\u0131ndan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz onlardan bir grup s\u00f6yledikleri \u015feylerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yerine getirmemek ve bunlar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden kurtulmak i\u00e7in planlar haz\u0131rl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Yoksa ayet-i kerime, t\u00fcm m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n durumunu tasvir ettikten sonra \u00f6zel durumlar\u0131 ve uygulamalar\u0131 bulunan bir grubu mu tasvir ediyor? Buna g\u00f6re \u015fu anlam \u00e7\u0131kar: B\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar, topluca “Peki, ba\u015f \u00fcst\u00fcne” diyorlard\u0131. Ancak onlardan bir grup Resulullah’\u0131n yan\u0131ndan -ki onlar da o m\u00fcnaf\u0131k gruptu- \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz dediklerinden farkl\u0131 \u015feyler tasarl\u0131yorlard\u0131. Bu, ayn\u0131 zamanda m\u00fcsl\u00fcman saftaki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da \u00e7izen bir tablodur. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman kitle her alanda var g\u00fcc\u00fcyle sava\u015fa giri\u015fmi\u015fken, i\u00e7inde \u00fcslenen bu t\u00fcr davran\u0131\u015flarda bulunan bu adamlar her hal\u00fbkarda m\u00fcsl\u00fcman saff\u0131 incitip kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa neden oluyorlard\u0131.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah Peygamber ve saftaki samimi m\u00fcsl\u00fcmanlara g\u00fcvence veriyor. G\u00f6zlerinin komplo ve hileler tasarlayan bir grubun \u00fczerinde oldu\u011funu belirtmekle g\u00fcvence veriyor onlara. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, y\u00fcce Allah’\u0131n komplocu ve hilebaz grubu g\u00f6zledi\u011fini bilmeleri kalplerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmakta ve bu grubun \u015fantaj ve komplolar\u0131yla kendilerine hi\u00e7 bir zarar veremeyece\u011fine inanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Hem bu, komplocu ve \u015fantajc\u0131lara bir tehdit ve vaattir de. \u00d6yle ka\u00e7\u0131p kurtulamazlar, iflah olamazlar.<\/p>\n

“… Allah onlar\u0131n geceleri kurduklar\u0131 komplolar\u0131 yaz\u0131yor.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n Peygamberini m\u00fcnaf\u0131klara kar\u015f\u0131 uygulamaya y\u00f6neltti\u011fi taktik, onlar\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerine g\u00f6re -ger\u00e7ek niyetlerine g\u00f6re de\u011fil- de\u011ferlendirmek, ald\u0131r\u0131\u015f etmemek, i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelmektir. Bu taktik, en sonunda onlar\u0131 y\u0131pratm\u0131\u015f ve zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim geri kalanlar\u0131 gitgide zay\u0131fl\u0131k ve mahcuplu\u011fa mahk\u00fbm olmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte burada bu takti\u011fin bir y\u00f6n\u00fc yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

“… Sen onlara ald\u0131r\u0131\u015f etme.”<\/p>\n

Onlar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelmeye ili\u015fkin bu direktifin yan\u0131nda, Allah’\u0131n vekilli\u011fine ve komplolar\u0131na kar\u015f\u0131 kendisini koruyaca\u011f\u0131na g\u00fcvenilmesi gerekti\u011fi de yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

ALLAH’A G\u00dcVENMEK<\/p>\n

” Allah’a g\u00fcven… Vekil olarak Allah sana yeter.”<\/p>\n

Evet… Vekil olarak Allah yeter. Vekili Allah olana hi\u00e7bir zarar dokunmaz. Ne \u015fantajlar, ne komplolar, ne de tuzaklar ona hi\u00e7bir \u015fey yapamaz.<\/p>\n

Sanki, bu grubun, Peygamberin huzurunda herkesle birlikte; “Peki itaat ettik deyip \u00e7\u0131karken dedikleriyle ba\u011fda\u015fmayan komplolar kurmas\u0131n\u0131n nedeni… Sanki bunun nedeni, Rasulullah’\u0131n emrettiklerinin kayna\u011f\u0131ndan ku\u015fkulanmalar\u0131 ve Kur’an’\u0131 O’nun uydurdu\u011funu sanmalar\u0131d\u0131r.. Bunun gibi bir ku\u015fku bir an i\u00e7in s\u00f6z konusu oldu mu verilen emrin ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn t\u00fcm otoritesi yok olup gider. Ku\u015fkusuz bu a\u011f\u0131rl\u0131k verilen emrin Allah’\u0131n kelam\u0131 oldu\u011funa ve Peygamber’in kendi arzusuna g\u00f6re konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131na kesin ve tam inanmaktan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu ger\u00e7e\u011fe ili\u015fkin tekrarlanan sa\u011flam ve kesin peki\u015ftirmenin nedeni budur.<\/p>\n

Burada Kur’an onlara bir yol g\u00f6steriyor. Bu da; insan\u0131 ve insan akl\u0131n\u0131 onurland\u0131rmada, kullar\u0131na son derece iyilikte bulunan yarat\u0131c\u0131n\u0131n bah\u015fetti\u011fi ve bu be\u015feri olu\u015fum ve idraki sayg\u0131n k\u0131lmada \u0130lah\u00ee metodun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zirvedir. Kur’an’\u0131 anlamay\u0131, bizzat onlar\u0131n anlay\u0131\u015flar\u0131na ve ak\u0131llar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fine b\u0131rakmakt\u0131r. Onlara olaylara do\u011fru bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 metodunu belirlemekte ve bu metoda uyduklar\u0131 s\u00fcrece g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmayacaklar\u0131 bir mucize de g\u00f6stermektedir. Bu mucize bu y\u00f6nden Kur’an’da b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcndedir. Di\u011fer y\u00f6n\u00fcyle insan akl\u0131 taraf\u0131ndan da rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131labilmektedir. Kur’an’\u0131n Allah kat\u0131ndan geli\u015fini kan\u0131tlay\u0131\u015f\u0131 da tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir:<\/p>\n

“Bunlar hi\u00e7 Kur’an’\u0131 incelemiyorlar m\u0131? E\u011fer Allah’tan ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan gelmi\u015f olsayd\u0131 i\u00e7inde bir \u00e7ok \u00e7eli\u015fkiler bulacaklard\u0131.”<\/p>\n

KUR’AN \u00dcSL\u00dbBUNUN G\u00dcZELL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n

Bu sunu\u015f ve direktifte, -daha \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi- insana, onun anlay\u0131\u015f ki\u015fili\u011fine verilen onurun son noktas\u0131 yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bu \u015fekilde kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak; anlay\u0131\u015flar\u0131 yormayan ve son derece kolay bir y\u00f6ntemdir. Hem -daha \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi- bunun tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir kan\u0131t\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n

Mutlak, kapsaml\u0131 ve eksiksiz ahenk; bu Kur’an’\u0131 inceleyen herkesin fark\u0131na varaca\u011f\u0131 bir olgudur. Ancak ak\u0131llar ve nesiller seviyeleri ve imkanlar\u0131 oran\u0131nda bunu alg\u0131layabilirler. .Bununla beraber her ak\u0131l ve nesil -g\u00fcc\u00fcne, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, tecr\u00fcbe ve takvas\u0131na g\u00f6re- g\u00fc\u00e7, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, tecr\u00fcbe ve takvas\u0131 oran\u0131nda bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc kavrayabilir.<\/p>\n

\u0130\u015fte o nesilde yer alan bu grup da, alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerle muhatap oluyordu. Kapasitesine g\u00f6re kavramak suretiyle tutumunu ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyordu.<\/p>\n

\u00d6ncelikle bu mucize… \u00c7eli\u015fkinin olmay\u0131\u015f\u0131 mucizesi ya da uyum mucizesi, Kur’an’\u0131n ifade tarz\u0131nda ve sanatsal y\u00f6ntemlerinde belirginle\u015fmektedir. \u0130nsan s\u00f6z\u00fcnde, \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck, ba\u015far\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, sa\u011flaml\u0131k ve zay\u0131fl\u0131k, bo\u015fluk ve baya\u011f\u0131l\u0131k, hafiflik ve a\u011f\u0131rl\u0131k, parlakl\u0131k ve s\u00f6n\u00fckl\u00fck gibi insanlar\u0131n \u00f6zelliklerini g\u00f6steren bir \u00e7ok nitelik yer al\u0131r. Bu \u00f6zelliklerin ba\u015f\u0131nda da “de\u011fi\u015fkenlik” ve bir durumdan di\u011fer bir duruma ge\u00e7i\u015fte g\u00f6ze \u00e7arpan s\u00fcrekli farkl\u0131l\u0131kt\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar, insanlar\u0131n s\u00f6z\u00fcnde; bir edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n, bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn, bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n, bir politikac\u0131n\u0131n veya bir asker\u00ee komutan\u0131n yapt\u0131klar\u0131na yahut a\u00e7\u0131k\u00e7a insan damgas\u0131 ta\u015f\u0131yan herhangi bir sanata bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hemen g\u00f6r\u00fclebilecek \u00f6zelliklerdir. Bunlar; “de\u011fi\u015fkenlik” ve “farkl\u0131l\u0131k”t\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen bu ger\u00e7e\u011fin aksinin “de\u011fi\u015fmezlik” ve “uyum” oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcndedir. -Bu da Kur’an-\u0131 Kerim’de yer alan bir mucizedir- Biz \u015fu anda sadece s\u00f6zl\u00fc ifade ve \u00fcsl\u00fbp \u015feklinden s\u00f6z ediyoruz. -Bu kitapta tek bir d\u00fczey g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r -Ele ald\u0131\u011f\u0131 konu de\u011fi\u015ftik\u00e7e d\u00fczeyin \u015fekli de de\u011fi\u015fir- . Ancak y\u00fcksek d\u00fczeyi ve ufku hep birdir. \u0130fade tarz\u0131ndaki eksiksizlik d\u00fczeyler farkl\u0131 olsa bile insanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feylerdeki durumun aksine de\u011fi\u015fiklik ve farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermeden s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim \u0130lahi sanat\u0131n m\u00fchr\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu y\u00fczden sanatk\u00e2r\u0131na ve durumdan duruma de\u011fi\u015fmeyen ve durumu farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermeyen varl\u0131\u011fa i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bulunmay\u0131\u015f\u0131 mucizesi… Mutlak, kapsaml\u0131 ve eksiksiz uyum.. Bunlar sonra ibarelerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve ifade tarz\u0131n\u0131n belirledi\u011fi insan ruhunun ve toplumlar\u0131n e\u011fitim metodunda bu metodun i\u00e7eri\u011fi ve say\u0131s\u0131z y\u00f6nlerinde g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Gerek fert, gerekse fertlerden olu\u015fan toplum olarak insanl\u0131k yeteneklerini d\u00fczenleme metodunda nesillerin ve bu metodun de\u011fi\u015fmesiyle toplumlar\u0131n hayat\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fik y\u00f6nleri ve ko\u015fullar\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131\u015f\u0131nda bu uyum g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130nsan idrakini g\u00fc\u00e7lendirme ve kavrama i\u015fleviyle birlikte, de\u011fi\u015fik g\u00fc\u00e7 enerji ve \u00fcr\u00fcnlerini ele al\u0131\u015f metodunda- her toplum, nesil ve d\u00fczeydeki insan varl\u0131\u011f\u0131, bu varl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evren, d\u00fcnyas\u0131 ve ahireti ve her ikisiyle ili\u015fkilerinde gerek her ferdin ve gerekse \u015fu evrende ya\u015fayan genel anlamda “insan”\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan say\u0131s\u0131z ko\u015fullar aras\u0131nda uyum meydana getirme metodunda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilir bu mucize…<\/p>\n

Allah’\u0131n sanat\u0131 ile insan sanat\u0131 aras\u0131ndaki fark, s\u00f6zl\u00fc ifade ve edebi tarz bak\u0131m\u0131ndan bu denli a\u00e7\u0131k oldu\u011funa g\u00f6re; d\u00fc\u015f\u00fcnce, yasal d\u00fczenleme ve \u015feriat a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha a\u00e7\u0131k olur. Hi\u00e7 bir be\u015fer\u00ee d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, hi\u00e7bir be\u015feri ekol yoktur ki s\u0131n\u0131rl\u0131 bak\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015f, ge\u00e7ici olarak ge\u00e7ici problemlerden etkilenme; g\u00f6r\u00fc\u015flerde, ekol ve hareket tarzlar\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri g\u00f6rememek gibi insan\u00ee \u00f6zellikleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131n. Nitekim bu \u00e7eli\u015fkiler -er veya ge\u00e7- onlar\u0131 ortaya koyanlar aras\u0131nda bir \u00e7arp\u0131\u015fmaya neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bir b\u00fct\u00fcn olarak insanl\u0131k ki\u015fili\u011finin baz\u0131 \u00f6zelliklerini ve teker teker s\u0131n\u0131rl\u0131 kavrama yetene\u011finden ve onda meydana gelen her\u015feyi bilmemesi bir yana, o anda meydana gelen herhangi bir \u015feyin \u00f6tesini de bilmemesinden kaynaklanan onlarca, y\u00fczlerce eksiklik ve farkl\u0131l\u0131k gibi insan\u0131n bir \u00e7ok \u00f6zelli\u011fini hesaba katmaktan acizdirler. Bu y\u00fczden insan ki\u015fili\u011finin baz\u0131 \u00f6zelliklerinin incinmesine neden olurlar.<\/p>\n

Bunlar\u0131n aksi, Kur’an’\u0131n kapsaml\u0131, eksiksiz ve k\u00f6kleri sa\u011flam metodunun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeydir. Bu da t\u0131pk\u0131 -de\u011fi\u015fmezli\u011fine ra\u011fmen- s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde hareketlili\u011fe izin veren k\u00e2inattaki il\u00e2hi kanunlar gibi de\u011fi\u015fmezdir.<\/p>\n

Ufuklar\u0131 bu denli geni\u015f olan bu mucizeyi inceleyip kavrama olay\u0131 t\u00fcm idrakler ve t\u00fcm nesiller i\u00e7in bir de\u011fildir. Aksine her idrak kavrama noktas\u0131nda bir di\u011feri ile \u00e7eli\u015fecektir. Her nesil anlama bak\u0131m\u0131ndan pay\u0131na d\u00fc\u015feni al\u0131p geri kalan ufuklar\u0131, bilgi ve deneyimi herhangi bir y\u00f6n\u00fcnde ileriye gitmi\u015f nesillere b\u0131rakacakt\u0131r. Bununla beraber -di\u011fer \u015feylerdeki bir\u00e7ok ayr\u0131l\u0131klar gibi- bu mucizeyi kavrama konusundaki t\u00fcm be\u015feri ihtilaflar\u0131n \u00f6tesinde her idrakin ve her neslin \u00fczerinde birle\u015ftikleri hususlar da olacakt\u0131r. Bu da, \u015fu sanat\u0131n ayr\u0131, insan sanat\u0131n\u0131n ise apayr\u0131 bir \u015fey oldu\u011fu ve bu sanatta ayr\u0131l\u0131k ve tutars\u0131zl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 aksine birlik ve uyum bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir. Bundan sonra insanlar bu uyumun; ufuklar, boyut ve \u00e7e\u015fitlerini alg\u0131lama noktas\u0131nda birbirlerinden ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece her insan\u0131n yan\u0131lmayaca\u011f\u0131 bu a\u015famada y\u00fcce Allah; her ki\u015fi, her toplum ve her nesile oldu\u011fu kadar konuyu bu gruba da havale etmektedir. Herkesin ortakla\u015fa idrak etti\u011fi bu a\u015famada y\u00fcce Allah Kur’an’la h\u00fckmetmeyi, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 “Bu Kur’an’\u0131n Allah’tan geldi\u011fi” ve ondan ba\u015fkas\u0131ndan gelmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 esas\u0131na dayand\u0131rmay\u0131 onlara b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu konuda ve dinin b\u00fct\u00fcn emirlerinde insan idrakinin sahas\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in burada biraz durmam\u0131z yerinde olur. Y\u00fcce Allah’\u0131n, bu \u015fekilde tasarruf yetkisini vermekle insana bah\u015fetti\u011fi onur; gurura kap\u0131lmas\u0131na, g\u00fcvenilir s\u0131n\u0131ra tecav\u00fcz etmesine, koruyucu duvardan kurtulup \u00e7\u00f6llerde k\u0131lavuzsuz kalmas\u0131na neden olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz Kur’an-\u0131 Kerim’de yer alan bu direktiflerin boyutlar\u0131n\u0131 kavramak zordur. Bu y\u00fczden eski-yeni bir grup \u0130sl\u00e2m alimi insan idrakine, bu dinin emirlerinde niha\u00ee h\u00fckmetme yetkisini vermeye ba\u015flad\u0131lar. Giderek b\u00fct\u00fcn insan idrakini Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na denk bir konuma hatta ona egemen bir konuma getirdiler.<\/p>\n

Oysa durum b\u00f6yle de\u011fildir. \u015eu ulu cihaz, -be\u015fer\u00ee kavrama cihaz\u0131- ku\u015fkusuz, y\u00fcce Allah’\u0131n bir l\u00fctfudur. Bu y\u00fczden ilk ger\u00e7e\u011fi alg\u0131lama i\u015fi ona b\u0131rakmaktad\u0131r. Bu dinin y\u00fcce Allah’\u0131n kat\u0131ndan geldi\u011fi ger\u00e7e\u011fi… \u00c7\u00fcnk\u00fc bu noktada kavramas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran kan\u0131tlar vard\u0131r. -Be\u015fer\u00ee kavraman\u0131n yol g\u00f6stericili\u011fi bu dinin Allah kat\u0131ndan geldi\u011fine yeterli bir kan\u0131tt\u0131r asl\u0131nda. Bu b\u00fcy\u00fck temel bu \u015fekilde kabul edilince bu idrakin mant\u0131ksal sonucu olarak, bu dinde yer alan her \u015fey de kabul edilir. Bundan sonra gizli olan hikmetini kavramas\u0131 veya kavramamas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc emir Allah kat\u0131ndan geldi\u011fi s\u00fcrece hikmeti kesinlikle ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. O halde hemen bulunulan ortamda “Menfaatin” ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6rmek \u00f6nemli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’tan geldi\u011fi s\u00fcrece “menfaat” de kesinlikle ger\u00e7ekle\u015fecektir. \u0130nsan akl\u0131 da Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na denk de\u011fildir; -nerde kald\u0131 ki ona egemen olsun- \u00c7\u00fcnk\u00fc insan akl\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir boyutta eksik \u015feyler kavrayabilir ancak. Sorunlara her a\u00e7\u0131dan bakmas\u0131 ve her \u00e7\u0131kar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 ne \u015fimdi ne de b\u00fct\u00fcn tarih boyunca m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Oysa Allah’\u0131n \u015feriat\u0131 her\u015feyi ku\u015fatmaktad\u0131r. O halde \u015feriat konusunda h\u00fck\u00fcm vermeyi ve \u015feriat\u0131n de\u011fi\u015fmez ve kesin h\u00fck\u00fcmlerini de\u011ferlendirmeyi insan idrakine b\u0131rakmak do\u011fru de\u011fildir. \u0130nsan idrakinden; en fazla, h\u00fckm\u00fcn anlam\u0131n\u0131 ve uygulan\u0131\u015f\u0131n\u0131 kavramas\u0131 istenir, h\u00fck\u00fcmdeki yarar ve yarars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131 de\u011fil. Asl\u0131nda h\u00fckm\u00fcn Allah’tan gelmesiyle yarar ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ancak insan akl\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma imkan\u0131, hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm bulunmayan; fakat h\u00fckm\u00fc gerektiren konularda do\u011fmaktad\u0131r. Bunun y\u00f6ntemi de daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131. Konuyu Allah’a ve O’nun Rasul\u00fcne havale etmek… H\u00fckm\u00fc anlamaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, \u00fczerinde durman\u0131n yan\u0131nda i\u00e7tihad\u0131n ger\u00e7ek sahas\u0131 buras\u0131d\u0131r. Yoksa ayetin anlam\u0131nda bir hikmet varm\u0131d\u0131r yok mudur diye ara\u015ft\u0131rmak insan akl\u0131na verilen bir yetki de\u011fildir. \u0130nsan akl\u0131n\u0131n esas sahas\u0131 evrensel kanunlar\u0131 \u00f6\u011frenip madd\u00ee alemde yeni harikalar bulmaktad\u0131r. Bu da yeterince geni\u015f bir aland\u0131r.<\/p>\n

Kendisi i\u00e7in uygun olan bir sahada y\u00fcce Allah’\u0131n ona bah\u015fetti\u011fi onur oran\u0131nda insan idrakine sayg\u0131l\u0131 olmam\u0131z gerekir, yoksa \u00e7\u00f6llerde k\u0131lavuzsuz kalakal\u0131r\u0131z. Ya da yolun bilinmezliklerinden habersiz bir \u015fekilde yol alan k\u0131lavuzun elinde kal\u0131r\u0131z. Bu da k\u0131lavuzsuz yol almaktan \u00e7ok daha tehlikelidir ku\u015fkusuz.’<\/p>\n

B\u0130R BA\u015eKA GRUP<\/p>\n

Surenin ak\u0131\u015f\u0131 ba\u015fka bir grubun durumunu tasvir etmekle s\u00fcr\u00fcyor. Yahut m\u00fcsl\u00fcman kitlede yer alan bir grubun ba\u015fka bir tutumunu vasf etmektedir:
\n83- Onlar g\u00fcvene ya da korkuya ili\u015fkin bir haber al\u0131nca onu hemen yayarlar. Oysa e\u011fer o haberi peygambere ya da ba\u015flar\u0131ndaki kendi yetkililerine g\u00f6t\u00fcrseler, aralar\u0131ndaki yorum yapmaya yetenekli olanlar onun mahiyetini anlarlard\u0131. E\u011fer Allah’\u0131n \u00fczerinizdeki l\u00fctfu ve rahmeti olmasayd\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e4z\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda hepiniz \u015feytana uyard\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n

Bu ayetin \u00e7izdi\u011fi tablo, \u0130sl\u00e2m cephesinde yer alan, ruhlar\u0131 hen\u00fcz d\u00fczene al\u0131\u015fmam\u0131\u015f, cephede karga\u015fa bulundu\u011funa ili\u015fkin dedikodu \u00e7\u0131karman\u0131n, bunun do\u011furaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ve bunun bir felaket olaca\u011f\u0131n\u0131 kavrayamayan bir grubun tablosudur. Bunlar hen\u00fcz olaylar\u0131 yorumlama seviyesine ula\u015famam\u0131\u015flar ve durumun ciddiyetini de kavrayamam\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, dilden d\u00f6k\u00fclen, a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kan bir kelimenin gerek ki\u015fi i\u00e7in gerekse mensubu bulundu\u011fu toplum i\u00e7in akla gelmeyecek ve hi\u00e7bir \u015fekilde tel\u00e2fisi m\u00fcmk\u00fcn olmayacak sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini bilmiyorlar. Ya da -belki de \u0130sl\u00e2m cephesinde ger\u00e7ek anlamda ve eksiksiz bir deste\u011fin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorlar. B\u00f6ylece her dedikoduya ilgi duymak, duyulan\u0131 orada burada anlatmak, dilden dile aktar\u0131p yaymak gibi \u015feyleri rahatl\u0131kla yaparlar. Bu dedi-kodunun g\u00fcven veya korkuyla ilgili olmas\u0131 fark etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ikisinin dedikodusu da mahvedici tehlikelere nedendir. \u00d6rne\u011fin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f uyan\u0131k ve d\u00fc\u015fman\u0131n her hareketini izleyen bir cephede g\u00fcvenle ilgili bir s\u00f6ylenti \u00e7\u0131karmak… B\u00f6yle bir kampta g\u00fcvenle ilgili bir s\u00f6ylenti \u00e7\u0131karmak -uyan\u0131k olunmas\u0131 konusunda ne kadar emir verilirse verilsin bir t\u00fcr gev\u015fekli\u011fe neden olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehlike var endi\u015fesinden kaynaklanan uyan\u0131kl\u0131k, s\u0131rf verilen emirlerden kaynaklanan uyan\u0131kl\u0131ktan farkl\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir gev\u015feklik \u00f6l\u00fcm getirir. G\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenen ve bu g\u00fcvenden dolay\u0131 da ayaklar\u0131 sabit olan bir kampta korku s\u00f6ylentisini \u00e7\u0131karmak da \u00f6yle. Korku s\u00f6ylentisi burada karga\u015fa, bozguna ve korkudan sak\u0131nma endi\u015fesinden do\u011fan gereksiz hareketlere neden olur. Ku\u015fkusuz bu da felakettir.<\/p>\n

Hangisi olursa olsun; hen\u00fcz d\u00fczenini veya \u00f6nderlik makam\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da her ikisini birden tamamlamam\u0131\u015f kamp\u0131n \u00f6zellikleridir bunlar. Bu \u00e7izginin ve her iki \u00f6zelli\u011fin, iman, idrak ve ba\u011fl\u0131l\u0131k bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 d\u00fczeylerde gruplar\u0131 kapsayan o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman kitlede yer ald\u0131\u011f\u0131 belli olmaktad\u0131r. \u0130\u015fte Kur’an’\u0131n ilahi e\u011fitim metoduyla tedavi etti\u011fi bu karga\u015fad\u0131r.<\/p>\n

Kur’an, m\u00fcsl\u00fcman kitleye do\u011fru yolu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

“Oysa e\u011fer o haberi peygambere ya da ba\u015flar\u0131ndaki kendi yetkililerine g\u00f6t\u00fcrselerdi, aralar\u0131ndaki yorum yapmaya yetenekli olanlar onun mahiyetini anlarlard\u0131.”<\/p>\n

Yani \u015fayet onlar g\u00fcven veya korkuya ili\u015fkin kendilerine ula\u015fan haberleri, beraberindeyse Resulullah’a emirlerine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f olsalard\u0131; bu ger\u00e7e\u011fi yorumlamaya, \u00e7eli\u015fen haberler ve yo\u011fun ku\u015fkular aras\u0131nda sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmaya yetenekli olanlar haberin ger\u00e7e\u011fini \u00f6\u011frenirlerdi.<\/p>\n

M\u00fc’min bir yetkilinin -iman \u015fart\u0131 ve ba\u011f\u0131yla- kumanda etti\u011fi m\u00fcsl\u00fcman orduya mensup iyi bir askerin g\u00f6revi; bir haber i\u015fitti\u011finde ko\u015fup onu Peygamberine veya yetkilisine haber vermesidir. Arkada\u015flar\u0131na veya bu haberi ilgilendirmeyen ki\u015filere s\u00f6yleyip yaymas\u0131 de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7e\u011fi yorumlamaya yetkili oldu\u011fu kadar -kesinle\u015ftikten sonra- haberin yay\u0131l\u0131p yay\u0131lmamas\u0131n\u0131n yararl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmeye m\u00fcmin komuta merkezi yetkilidir.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle e\u011fitiyordu Kur’an… M\u00fc’min yetkililere inan\u0131p ba\u011flanmay\u0131 b\u00f6yle oturtuyordu. Bir tek ayette, hatta ayetin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ordu d\u00fczenini bu \u015fekilde \u00f6\u011fretiyordu. Ayet-i kerime, g\u00fcven ya da korkuya ili\u015fkin bir haber duyan ve bu haberi kesinle\u015fmeden, ara\u015ft\u0131rmadan ve komuta merkezine bildirmeden etraf\u0131na s\u00f6yleyip yayan bir askerin tuhaf bir tablosunu \u00e7izmekle ba\u015fl\u0131yor ve devam\u0131nda belirtti\u011fimiz e\u011fitimi ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Ayetin sonu ise, bu konuda kalpleri y\u00fcce Allah’a ba\u011flamakta, O’nun l\u00fctfunu hat\u0131rlat\u0131p bu l\u00fctfa kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckretmeye y\u00f6neltmektedir. Bu kalpleri, pusuda bekleyen ve Allah’\u0131n l\u00fctfu ve rahmeti olmad\u0131k\u00e7a kalpleri bozan \u015feytana uymaktan sak\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

” ..E\u011fer Allah’\u0131n \u00fczerinizdeki l\u00fctfu ve rahmeti olmasayd\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda hepiniz \u015feytana uyard\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yan, sorunu t\u00fcm y\u00f6nleriyle ele alan, vicdan ve g\u00f6n\u00fcllere yerle\u015ftiren, ayn\u0131 zamanda direktif ve talimat\u0131n\u0131 veren bir tek ayettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah kat\u0131ndan gelmi\u015ftir o.<\/p>\n

” . E\u011fer o Allah’tan ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan gelmi\u015f olsayd\u0131, i\u00e7inde mutlaka bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fkiler bulurlard\u0131.”<\/p>\n

ALLAH YOLUNDA SAVA\u015eIN<\/p>\n

Ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, ve hayattaki konumuna etki eden saftaki kusurlar\u0131 d\u00fczelttikten sonra -bu d\u00fczeltme konunun ba\u015f\u0131ndan beri s\u00fcrmektedir- \u015fimdi de konuda s\u00f6z\u00fc edilen sava\u015fa te\u015fvik konusunda zirveye ula\u015f\u0131yor. Bu zirve, \u015fahsi sorumluluktur. Ki\u015fi, a\u011f\u0131rdan almak ve desteklememek \u015feklinde bu sorumluluktan geri kalamaz. Ne saftaki karga\u015fa ne de yolun engelleri geride kalmas\u0131na neden olamaz. Tek ba\u015f\u0131na da olsa sava\u015fmas\u0131 i\u00e7in hitap Rasulullah’a y\u00f6neltilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o cihatta ki\u015fisel sorumlulu\u011fundan ba\u015fka bir \u015feyle y\u00fck\u00fcml\u00fc de\u011fildir. Bu arada m\u00fcminleri sava\u015fa te\u015fvik etmesi de emredilmektedir. B\u00f6ylece g\u00f6n\u00fcllere g\u00fcven ve zafer \u00fcmidi estirilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131 y\u00f6nlendiren y\u00fcce Allah’t\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki Allah’\u0131n azab\u0131 ve darbesi \u00e7ok \u015fiddetlidir:
\n84- Allah yolunda sava\u015f. Sen sadece kendinden sorumlusun M\u00fcminleri de sava\u015fmaya te\u015fvik et de ola ki Allah kafirlerin a\u011f\u0131r bask\u0131lar\u0131n\u0131 geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcr. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah’\u0131n kahr\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc darbesi pek \u015fiddetlidir.<\/strong><\/p>\n

Bu ayetten, -\u00f6ncekiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak- o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcman kitlenin bir \u00e7ok belirtilerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi her zaman i\u00e7in insan ruhunun baz\u0131 karakteristik \u00f6zelliklerini de g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n

a- M\u00fcsl\u00fcman safta ba\u015f g\u00f6steren karga\u015fan\u0131n boyutlar\u0131n\u0131, a\u011f\u0131rdan alman\u0131n, engel olman\u0131n ve al\u0131koyman\u0131n derin izlerini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6yleki, Resulullah’\u0131 tek ba\u015f\u0131na da olsa Allah yolunda sava\u015fmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc tutmak ve sadece kendisinden sorumlu oldu\u011funu belirtmek b\u00f6ylece m\u00fcminleri te\u015fvik etmesini istemeyi gerektirecek derecede ve te\u015fvikte neden olacak bir d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131 bu davran\u0131\u015flar. Buna g\u00f6re, onlar\u0131n uymas\u0131 ve uymamas\u0131 Resulullah’\u0131 cihad g\u00f6revinden al\u0131koymamal\u0131d\u0131r. Her ne kadar topluca \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uymamalar\u0131 s\u00f6z konusu olmasa bile, meseleyi bu \u015fekilde ortaya koymak, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bu \u015fekilde co\u015fturman\u0131n zorunlulu\u011funu g\u00f6stermektir. Bunun \u00f6tesinde -tabiat\u0131yla- ayet-i kerime \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin temel ve de\u011fi\u015fmez bir ger\u00e7e\u011fini, her ferdin tek ba\u015f\u0131na hesap verece\u011fi ger\u00e7e\u011fini de i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

b- Ayn\u0131 \u015fekilde, o g\u00fcn m\u00fc\u015friklerle sava\u015fmaktan duyulan korku ve \u00e7ekilen zorluklar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6yle ki y\u00fcce Allah, en sonunda m\u00fcminlerin \u00fcmidini; kendisinin sava\u015f\u0131 \u00fcstlenece\u011fine, kafirlerin bask\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nleyece\u011fine, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sadece kafirleri m\u00fcsl\u00fcmanlara bask\u0131 yapmaktan al\u0131koymak konusunda O’nun kudretinin \u00f6rt\u00fc olaca\u011f\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r. Bu arada y\u00fcce Allah, kendi azab\u0131n\u0131n daha \u015fiddetli ve darbesinin daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011funu vurgulayarak g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Ku\u015fkusuz bu s\u00f6zler, o g\u00fcnk\u00fc kafirlerin son derece etkin bask\u0131lar\u0131n\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcman safta sald\u0131klar\u0131 korkuyu g\u00f6stermektedir. Bu durum Uhut ve Hendek sava\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde s\u00f6z konusu olmas\u0131 muhtemeldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu d\u00f6nem Medine’deki m\u00fcsl\u00fcman kitlenin, m\u00fcnaf\u0131klar, yahudilerin tuzaklar\u0131 ve m\u00fc\u015friklerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi en zor d\u00f6nemdi. M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yeterince olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131, netle\u015fmedi\u011fi ve uyuma kavu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n

c- Ayr\u0131ca, kendisine zor gelen bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na sokulan insan ruhunun Allah’a, O’na g\u00fcvenmeye, O’ndan yard\u0131m dilemeye, O’nun g\u00fc\u00e7 ve kuvvetine dayanmaya olan g\u00fc\u00e7l\u00fc ilgisini de g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehlike doru\u011fa \u00e7\u0131k\u0131nca bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki, t\u00fcm takviye y\u00f6ntemleri i\u015fe yaramaz olur. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc \u0130l\u00e2hi metodun ba\u015fvurdu\u011fu ger\u00e7eklerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ruhlar\u0131 yaratan Allah’t\u0131r. Nas\u0131l e\u011fitileceklerini, nas\u0131l g\u00fc\u00e7lendirileceklerini, nas\u0131l co\u015fturulacaklar\u0131n\u0131 ve ne reaksiyon g\u00f6stereceklerini en iyi bilen O’dur.<\/p>\n

C\u0130HAD ETME Y\u00dcK\u00dcML\u00dcL\u00dc\u011e\u00dc<\/p>\n

Peygamber’in m\u00fcminleri, konunun sonunda s\u00f6z\u00fc edilen sava\u015fa te\u015fvik etmesi ve dersin ba\u015f\u0131nda da Uhud’a \u00e7\u0131kmay\u0131 a\u011f\u0131rdan alan ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da al\u0131koyanlar\u0131n hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131 m\u00fcnasebetiyle arac\u0131l\u0131k konusunda direktif, \u00f6\u011f\u00fct ve yard\u0131mla\u015fmay\u0131 kapsayan genel bir kural yerle\u015ftirilmektedir.
\n85- Kim iyi bir i\u015fe arac\u0131 olursa kendisinin de o iyilikte bir pay\u0131 olur. Kim bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe arac\u0131 olursa onun da k\u00f6t\u00fcl\u00fckte bir sorumluluk pay\u0131 olur. Allah her\u015feyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir. “<\/strong><\/p>\n

Allah yolunda sava\u015fmak i\u00e7in insanlar\u0131 cesaretlendiren, te\u015fvik edip yard\u0131mla\u015fan ki\u015finin davan\u0131n ecir ve etkilerinde bir pay\u0131 vard\u0131r. A\u011f\u0131rdan al\u0131p ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da al\u0131koyanlarsa bundan ve sonu\u00e7lar\u0131ndan sorumludurlar. Metinde ge\u00e7en “kifl” (g\u00fcnah) kelimesi, bunu yapanlar\u0131n bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan sorumlu olduklar\u0131n\u0131 ilham ettirmektedir.<\/p>\n

\u0130yi olsun k\u00f6t\u00fc olsun her arac\u0131l\u0131k i\u00e7in geneldir bu ilke. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir olay \u00fczerine genel bir kural yerle\u015ftiren, ayn\u0131 \u015fekilde bireysel bir olguyu genel ilkeye ba\u011flayan Kur’an’\u0131n metodu uyar\u0131nca bu genel ilke de \u00f6zel ko\u015fullar nedeniyle hat\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn i\u015fleri… Her\u015feyin r\u0131zk\u0131n\u0131 veren ya da her\u015feye g\u00fcc\u00fcn\u00fc bah\u015feden Allah’a ba\u011flamak.. Evet bu, ayetin sonunda yer alan “mak\u00eet” kelimesini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n

“Allah her\u015feyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir.”<\/p>\n

Ard\u0131ndan, ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlatt\u0131ktan sonra, selam verildi\u011finde onu daha iyisiyle veya benzeriyle kar\u015f\u0131lama konusuna d\u00f6nmektedir. Sel\u00e2m; gerekli kurallar\u0131na uyuldu\u011fu s\u00fcrece toplumun hayat \u00e7arklar\u0131n\u0131n rahatl\u0131kla d\u00f6nmesini sa\u011flayan ili\u015fkilerden birisidir. Toplumsal atmosferde, selam ile daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanan arac\u0131l\u0131k aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki vard\u0131r:
\n86- Size bir selam verildi\u011finde ona daha g\u00fczeli ile ya da ayn\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131l\u0131k veriniz. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah her \u015feyi hesaba katar.<\/strong><\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcman toplumun belirginle\u015fti\u011fi \u00f6zel bir selam getirmi\u015ftir. B\u00f6ylece toplumun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u00e7izgileri hatta g\u00fcnl\u00fck basit \u00e7izgiler bile farkl\u0131 ve belirgin olmu\u015ftur. \u00d6yle ki bu \u00e7izgiler, ba\u015fka toplumlar\u0131n karakteristik \u00e7izgileri ve i\u015faretleri aras\u0131nda silinip yok olmaz.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m sel\u00e2m\u0131; “Es sel\u00e2mualeyk\u00fcm” veya “Essel\u00e2mu aleyk\u00fcm ve rahmetullah” ya da “Esselam\u00fc aleyk\u00fcm ve rahmetullahi ve berakatuhu” \u015feklinde belirlemi\u015ftir. bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k verme; daha g\u00fczel bir \u015fekilde ve kelimeleri artt\u0131rmak \u015feklinde olacakt\u0131r. -Ancak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc hari\u00e7 \u00e7\u00fcnk\u00fc artt\u0131r\u0131lacak bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131r- Buna g\u00f6re birincinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131: “Ve aleyk\u00fcm selam ve rahmetullah” ikincisinin ise, “Ve aleyk\u00fcm selam ve rahmetullahi ve berak\u00e2tuhu” \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fcn ise “Ve aleyk\u00fcm sel\u00e2m ve rahmetullahi ve berak\u00e2t\u00fch\u00fc”dur. Bu y\u00fczden benzeriyle kar\u015f\u0131l\u0131k vermek yeterlidir. Evet bu husus Resulullah’tan bu \u015fekilde rivayet edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eu selam ayetinde gizli hikmetlerin \u00f6n\u00fcnde biraz dural\u0131m:<\/p>\n

\u00d6ncelikle sel\u00e2m, \u0130sl\u00e2m’\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc kanunlar\u0131 ve d\u00fczeni oldu\u011fu gibi \u00f6zel i\u015faret ve gelenekleri de olmas\u0131 i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcman topluma kazand\u0131rmak istedi\u011fi farkl\u0131 bir \u00f6zelliktir. Nitekim k\u0131ble de\u011fi\u015fikli\u011finden s\u00f6z ederken bu \u00f6zellikten m\u00fcsl\u00fcman toplumun akidesiyle oldu\u011fu kadar k\u0131blesinin belirginle\u015fmesi hususunda s\u00f6z etmi\u015ftik. Bu konu Fi z\u0131lal’de Bakara suresinde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.’<\/p>\n

\u0130kinci olarak sel\u00e2m; m\u00fcsl\u00fcman kitleyi olu\u015fturan fertler aras\u0131ndaki sevgi ve yak\u0131nl\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik s\u00fcrekli bir \u00e7abad\u0131r. Ku\u015fkusuz selam\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak ve sel\u00e2ma daha g\u00fczeliyle kar\u015f\u0131l\u0131k verme, bu ba\u011flar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in en iyi ara\u00e7lard\u0131r. Nitekim Resulullah’a “hangi i\u015f hay\u0131rl\u0131d\u0131r?” diye sorulmu\u015f, O da “Yemek yedirmen ve tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n kimselere sel\u00e2m vermendir”‘ buyurmu\u015ftur.” (Buhari) Bu, \u00f6ncelikle m\u00fcsl\u00fcman toplum aras\u0131nda selam\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya ili\u015fkindir. Ve bu s\u00fcnnettir. Verilen sel\u00e2ma kar\u015f\u0131l\u0131k vermek ise bu ayete g\u00f6re farzd\u0131r. Kalplerin temizlenmesi, tan\u0131\u015fmayanlar\u0131n tan\u0131\u015fmas\u0131 ve birbirlerine ba\u011fl\u0131 bulunanlar\u0131n aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi konusunda bu gelene\u011fin pratik etkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda bu i\u015fe verilen \u00f6nemin de\u011feri de anla\u015f\u0131l\u0131r. Bu, b\u00f6ylesi geleneklerin toplumda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurup ola\u011fan\u00fcst\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 inceleyenler taraf\u0131ndan rahatl\u0131kla alg\u0131lanabilecek bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak sel\u00e2m, \u00f6ncesinde sonras\u0131nda yer alan sava\u015f ayetlerinin aras\u0131nda rahatlat\u0131c\u0131 bir esintidir. Belki de bununla da \u0130slam’\u0131n esas temeline yani bar\u0131\u015fa i\u015faret etmek istenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m bar\u0131\u015f dinidir. Ve o, geni\u015f ve kapsaml\u0131 anlam\u0131yla yery\u00fcz\u00fcne, insan f\u0131trat\u0131n\u0131n Allah’\u0131n metodu \u00fczere istikamet bulmas\u0131ndan kaynaklanan bar\u0131\u015f\u0131 yerle\u015ftirmekten ba\u015fka bir \u015fey i\u00e7in sava\u015fmaz.<\/p>\n

TEVH\u0130D \u0130NANCI<\/p>\n

Bu ders, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ba\u015fl\u0131ca temelini belirtmekle ba\u015fl\u0131yor; Tevhid ve y\u00fcce Allah’\u0131n uluhiyette birlenmesi… M\u00fcnaf\u0131klara kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131nda iki gruba ve g\u00f6r\u00fc\u015fe b\u00f6l\u00fcnen m\u00fcsl\u00fcman saf\u0131n bu tavr\u0131 sergilendikten sonra, m\u00fcsl\u00fcman toplumun de\u011fi\u015fik kamplarla nas\u0131l bir davran\u0131\u015f i\u00e7inde olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmler bu temelin \u00fczerine bina edilmektedir. -Buradan, Medine’de oturanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcnaf\u0131klardan \u00f6zel bir toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylece, bu h\u00fck\u00fcmler, -ve bu sergileme- bir b\u00fct\u00fcn olarak \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin dayand\u0131\u011f\u0131 temel kurallar\u0131na dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Rabban\u00ee metod bir h\u00fck\u00fcm veya direktif belirledi\u011finde bu temel hep hat\u0131rlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Farkl\u0131 kamplara kar\u015f\u0131 sergilenecek davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerine ili\u015fkin bu h\u00fck\u00fcmler, -insanl\u0131k tarihinde ilk defa- \u0130sl\u00e2m’\u0131n uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin d\u00fczenlenmesi ve bu ili\u015fkiler i\u00e7in, k\u0131l\u0131\u00e7 zoru, kuvvet mant\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7ici kanundan ba\u015fka temeller edinilmesi konusunda yerle\u015ftirdi\u011fi temel kurallar\u0131n bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Avrupa, uluslararas\u0131 kanunu ve onun uzant\u0131s\u0131 say\u0131lan Uluslararas\u0131 t\u00fcm d\u00fczenlemeleriyle bu konuya ancak Milad\u00ee on yedinci y\u00fczy\u0131lda (Hicri onbirinci y\u00fczy\u0131l) el atabilmi\u015ftir. Ancak, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bu kanun ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktan \u00f6teye gitmemi\u015ftir. Bu d\u00fczenlemeler de tamamiyle, arkas\u0131nda Uluslararas\u0131 ihtiras\u0131n gizlendi\u011fi ara\u00e7 ve so\u011fuk sava\u015f i\u00e7in birer basamak olmu\u015flard\u0131r. Bunlar hakk\u0131n ve adaletin ger\u00e7ekle\u015fmesinden ziyade denk kuvvetlere sahip devletlerin \u00e7eki\u015fmeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Ancak ne zaman bu denge bozulmu\u015fsa Uluslararas\u0131 kanunlar\u0131n bir de\u011feri ve Uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelerin kayda de\u011fer bir i\u015flevi s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsanlar i\u00e7in g\u00f6nderilen Rabban\u00ee sistem olan \u0130sl\u00e2m’a gelince, Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin esaslar\u0131n\u0131 Miladi yedinci y\u00fczy\u0131lda (hicri birinci y\u0131l) belirlemi\u015ftir. Bunlar\u0131, z\u0131t g\u00fc\u00e7lerin zorlamas\u0131 s\u00f6z konusu olmaks\u0131z\u0131n kendili\u011finden belirlemi\u015ftir. Bunlar\u0131, kendisi uygulamak ve m\u00fcsl\u00fcman toplumun di\u011fer topluluklarla girece\u011fi ili\u015fkilere dayand\u0131rmak i\u00e7in ortaya koymu\u015ftur. B\u00f6ylece -cahiliye mensubu- di\u011fer paktlar kendisiyle bu ilkeler uyar\u0131nca ili\u015fkide bulunmasalar da \u0130sl\u00e2m insanl\u0131k i\u00e7in adalet sanca\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltmeyi ve onlara yolun i\u015faretlerini belirlemeyi istemi\u015ftir. Ku\u015fkusuz, ilk defa bu ilkeleri \u0130sl\u00e2m belirliyordu.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 ili\u015fkilere ili\u015fkin bu kurallar, konular\u0131 ve m\u00fcnasebetleri bak\u0131m\u0131ndan Kur’an sureleri aras\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar. Ancak bunlar Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7in eksiksiz bir kanun olu\u015ftururlar. B\u00f6ylece \u0130sl\u00e2m cephesi ile; sava\u015fan\u0131, bar\u0131\u015fan\u0131, anla\u015fan\u0131, tarafs\u0131z\u0131 ve sava\u015fan\u0131n, veya bar\u0131\u015fan\u0131n ya da tarafs\u0131z\u0131n m\u00fcttefikiyle t\u00fcm di\u011fer kamplar aras\u0131nda ba\u015f g\u00f6sterecek her durumu kapsamaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Burada bu ilke ve h\u00fck\u00fcmleri sunacak de\u011filiz. (Bu, Uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 birinin \u00fcstlenece\u011fi ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara\u015ft\u0131rma konusudur.) Ancak biz, bunlardan \u015fu derste ge\u00e7en ayetlerde yer alanlar\u0131n\u0131 sunaca\u011f\u0131z. Bunlar da a\u015fa\u011f\u0131daki gruplarla kurulacak ili\u015fkilerle ilgilidirler.<\/p>\n

1- Medine’de oturmayan m\u00fcnaf\u0131klar.<\/p>\n

2- M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n anla\u015fma halinde oldu\u011fu bir kavimle ili\u015fkide bulunanlar.<\/p>\n

3- Dinlerini b\u0131rakmamakla beraber ne m\u00fcsl\u00fcmanlarla, ne de kavimleriyle sava\u015fmaktan ho\u015flanmayan tarafs\u0131zlar.<\/p>\n

4- Akideyle oynayanlar. Medine`ye gelirken m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131klar\u0131n\u0131, Mekke’ye girerken de k\u00fcf\u00fcrlerini a\u00e7\u0131klayanlar.<\/p>\n

5- M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda meydana gelen yanl\u0131\u015fl\u0131kla adam \u00f6ld\u00fcrme veya \u00fclkeleri ve uluslar\u0131 ayr\u0131 ki\u015filerin bilerek adam \u00f6ld\u00fcrmeleri durumlar\u0131.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 boyutta kurulacak ili\u015fkilere ili\u015fkin ilkelerin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturan bu gibi durumlar hakk\u0131nda kesin ve a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmler bulaca\u011f\u0131z. Di\u011fer y\u00f6n\u00fc ise, de\u011fi\u015fik ili\u015fkileri ele alan geri kalan h\u00fck\u00fcmler de anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kur’an\u00ee ak\u0131\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0130sl\u00e2m’\u0131n ve \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle \u0130sl\u00e2m d\u00fczeninin dayand\u0131\u011f\u0131 en ba\u015fta gelen kuralla ba\u015fl\u0131yoruz biz de.
\n87- Kendisinden ba\u015fka \u0130lah olmayan Allah, sizleri gelece\u011fi ku\u015fkusuz olan K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc kesinlikle bir araya getirecektir. Allah’tan daha do\u011fru s\u00f6zl\u00fc kim olabilir?<\/strong><\/p>\n

\u0130ster ruhlar\u0131n e\u011fitiminde, ister toplumun olu\u015fturulmas\u0131nda, ister bu toplumun kanun ve d\u00fczeninin belirlenmesinde, ister bu kanunlar m\u00fcsl\u00fcman kitlenin i\u00e7 d\u00fczeni ya da bu kitlenin di\u011fer toplumlarla ili\u015fkilerinde uydu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczeniyle ilgili olsun, Rabbani sistem her zaman ad\u0131mlar\u0131na Allah’\u0131n birli\u011fi ve uluhiyette teklik ile ba\u015flamaktad\u0131r. Bu y\u00fczden i\u00e7 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerin temel kurallar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7eren \u015fu ayetler demetinin de bu \u015fekilde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, ahirete inanmak ve orada onlar\u0131 d\u00fcnyada bah\u015fetti\u011fi amel ve deneme f\u0131rsatlar\u0131 konusunda hesaba \u00e7ekmek i\u00e7in bir olan Allah’\u0131n insanlar\u0131 toplayaca\u011f\u0131na inanmak hususunda bu metod ad\u0131mlar\u0131na ruhlar\u0131 e\u011fitmek ve onlara, kanun ve direktifler ile hayattaki t\u00fcm hareketleri kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u00e7lerinde duyarl\u0131l\u0131k yerle\u015ftirmekle ba\u015fl\u0131yor. Buna g\u00f6re d\u00fcnyadaki b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck her \u015feyden hesap verilecektir. \u0130\u015fte bu, kanun ve d\u00fczenin uygulanabilmesi i\u00e7in en sa\u011flam g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, ruhun derinliklerinde gizli bir bek\u00e7idir, g\u00f6zetmeciler uyusa ve idareciler gafil olsa da o hep uyan\u0131kt\u0131r. Bu Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr, bu da onun vaadi:<\/p>\n

“Allah’tan daha do\u011fru s\u00f6zl\u00fc kim olabilir?”<\/p>\n

Bu sistemin e\u011fitim y\u00f6ntemine i\u015faret etti\u011fi kadar m\u00fcsl\u00fcman kitlenin hayat\u0131ndaki pratik itikad\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceye de i\u015faret eden kalplere y\u00f6nelik bu ifadeden sonra…<\/p>\n

Evet, bu dokunu\u015ftan sonra ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 c\u0131v\u0131kl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcsl\u00fcman kitlenin onlara kar\u015f\u0131 kararl\u0131 olmas\u0131 gereken yerde kararl\u0131 olmay\u0131\u015f\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n -daha sonra a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi Medine d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gurup m\u00fcnaf\u0131k konusunda ikiye b\u00f6l\u00fcnmelerinin ne denli k\u00f6t\u00fc bir durum oldu\u011funu belirtmekle ba\u015fl\u0131yor. Nitekim bu ifade, o g\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda baz\u0131 uyumsuzluklar\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi gibi \u0130sl\u00e2m’\u0131n, i\u015flerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kesinli\u011finin zorunlu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir,
\n88- Niye m\u00fcnaf\u0131klar hakk\u0131nda iki gruba ayr\u0131l\u0131yorsunuz? Oysa Allah, onlar\u0131 iki y\u00fczl\u00fc tutumlar\u0131ndan dolay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131l\u0131\u011fa mahkum etmi\u015ftir. Allah’\u0131n sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, siz do\u011fru yola m\u0131 iletmek istiyorsunuz? Allah’\u0131n sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131na sen \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulamazs\u0131n.<\/p>\n

89- Onlar kendileri gibi sizin de k\u00e2fir olman\u0131z\u0131 arzu ederler. Bu y\u00fczden Allah yolunda hicret etmedikleri s\u00fcrece onlardan hi\u00e7birini dost edinmeyiniz. E\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirlerse onlar\u0131 yakalay\u0131n\u0131z, buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn\u00fcz, hi\u00e7 birini dost veya m\u00fcttefik. edinmeyiniz. “<\/strong><\/p>\n

Bu m\u00fcnaf\u0131klar hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli rivayetler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ancak en \u00f6nemlileri iki tanesidir:<\/p>\n

\u0130mam Ahmet \u015f\u00f6yle der: Bize Behz anlatt\u0131, O’na da \u015eu’be, Adiy b. Sabit’in \u015f\u00f6yle dedi\u011fini anlatm\u0131\u015ft\u0131r: Bana Abdullah b. Yezit, Zeyd bin Sabit’ten anlatt\u0131: Resulullah Uhud’a \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda onunla \u00e7\u0131kan baz\u0131 insanlar geri d\u00f6nd\u00fcler. Resulullah’\u0131n arkada\u015flar\u0131 bunlar hakk\u0131nda ikiye ayr\u0131ld\u0131lar. Bir grup “\u015eunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrelim” di\u011fer grup “Hay\u0131r onlar m\u00fcmindir” diyorlard\u0131.<\/p>\n

Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah \u015fu ayeti indirdi: “Niye m\u00fcnaf\u0131klar hakk\u0131nda iki gruba ayr\u0131l\u0131yorsunuz..”<\/p>\n

Resulullah (sal\u00e2t ve sal\u00e2m \u00fczerine olsun); “Demirci k\u00f6r\u00fc\u011f\u00fc demirin kirini nas\u0131l gideriyorsa o da pislikleri giderir, buyurdu.” Buhari, M\u00fcslim \u015eu’be’den rivayet ettiler.)<\/p>\n

Avfi ibni Abbas’tan \u015f\u00f6yle rivayet eder: Bu ayet, m\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen ancak m\u00fc\u015friklere yard\u0131mc\u0131 olan bir kavim hakk\u0131nda indi. Mekke’den baz\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 temin etmek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. “\u015eayet Muhammed’in arkada\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsak onlardan bize bir zarar gelmez” diyorlard\u0131. M\u00fcminler bunlar\u0131n Mekke’den \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 haber al\u0131nca, bir grup “Korkaklar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in atlara binin; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131za yard\u0131m ediyorlar.” Di\u011fer bir grup da “Subhanallah! -veya bunun gibi bir \u015fey s\u00f6ylediler- Hicret edip yurtlar\u0131n\u0131 terk etmediler diye sizin s\u00f6ylediklerinizi s\u00f6yleyen bir kavmi \u00f6ld\u00fcrecek misiniz? Kanlar\u0131n\u0131 ve mallar\u0131n\u0131 helal m\u0131 sayaca\u011f\u0131z?” diyordu. Bu \u015fekilde iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bu arada Resulullah (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) yanlar\u0131ndayd\u0131; Ancak iki gruptan herhangi birine m\u00fcdahalede bulunmuyordu. Bunun \u00fczerine “Niye m\u00fcnaf\u0131klar hakk\u0131nda iki gruba ayr\u0131l\u0131yorsunuz?” ayeti indi. (\u0130bn-i Ebu Hatem rivayet etmi\u015ftir. Ancak Ebu Seleme b. Abdurrahman \u0130krime, M\u00fccahit-Dahhak ve di\u011ferlerinden de benzeri rivayetlerde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

\u0130snad zinciri ve tarihi bak\u0131m\u0131ndan birinci rivayet daha g\u00fcvenilir olmakla beraber tarihsel olguya dayanarak ikinci rivayetin i\u00e7eri\u011fini tercil\u0131 ediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Medine m\u00fcnaf\u0131klar\u0131yla sava\u015fmaya ili\u015fkin herhangi bir em,ir s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Peygamber (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ne onlarla sava\u015fm\u0131\u015f ne de onlardan \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Aksine onlarla ili\u015fkide de\u011fi\u015fik bir y\u00f6ntem uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00f6ntem; g\u00f6rmezlikten gelme, toplumun kendili\u011finden onlar\u0131 d\u0131\u015flamas\u0131 ve onlar\u0131 aldatan ve umutland\u0131ran yahudilerin \u00f6nce Medine’den sonra da b\u00fct\u00fcn Arap yar\u0131madas\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla \u00e7evrelerindeki dayanaklar\u0131n kesilmesiydi. Ancak burada onlar\u0131n esir edilmesine ve g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerine ili\u015fkin kesin bir emir g\u00f6rmekteyiz. Bu da g\u00f6steriyor ki bunlar, Medine’deki m\u00fcnaf\u0131klardan ayr\u0131 bir gruptur. Baz\u0131lar\u0131, onlar\u0131n esir edilmelerine ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerine ili\u015fkin emir, y\u00fcce Allah’\u0131n “… Allah yolunda hicret etmedikleri s\u00fcrece onlardan hi\u00e7birini dost edinmeyiniz. E\u011fer y\u00fcz \u00e7evirirlerse onlar\u0131 yakalay\u0131n\u0131z, buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn\u00fcz” emriyle kay\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r, derler. Bu \u00e2yet-i kerimede i\u00e7inde bulunduklar\u0131 bir durumdan vazge\u00e7meleri i\u00e7in bir tehdit yer almaktad\u0131r. Oysa Medine’deki m\u00fcnaf\u0131klar geri d\u00f6nm\u00fc\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen Resulullah (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) onlar hakk\u0131nda bu emri uygulamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak “hicret edene kadar…” kelimesi, bu grubun Medine’li olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine Medine’ye hicret etmeleri istendi\u011fini kesinlikle g\u00f6stermektedir. Ku\u015fkusuz bu, Mekke fethinden \u00f6nceydi. Bilindi\u011fi gibi -Mekke fethinden \u00f6nce hicret; k\u00fcf\u00fcr diyar\u0131ndan (\u00fclkesinden) \u0130slam diyar\u0131na (\u00fclkesine) g\u00f6\u00e7 etmek, m\u00fcsl\u00fcman kitleye kat\u0131lmak ve onun hayat d\u00fczenine boyun e\u011fmek olarak alg\u0131lan\u0131yordu. Bunun aksi bir davran\u0131\u015f kafirlik ya da m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. Nitekim surenin ak\u0131\u015f\u0131nda yer alan gelecek derste hi\u00e7bir mazeret yokken (oral\u0131 olsalar bile yani esas vatanlar\u0131 olsa dahi) kendilerine g\u00f6re “Daru’l-k\u00fcf\u00fcr” ve “Daru’l-Harp” olan Mekke’de kalan zay\u0131f m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n konumuna y\u00f6nelik \u015fiddetli k\u0131namalar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. B\u00fct\u00fcn bunlar i!\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

56- Hi\u00e7 ku\u015fkusuz ayetlerimizi ink\u00e2r edenleri ilerde ate\u015fe ataca\u011f\u0131z. Derileri kavrulduk\u00e7a azab\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 duysunlar diye kendilerine ba\u015fka deriler giydirece\u011fiz. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah \u00fcst\u00fcn iradelidir, hikmet sahibidir. , 57- \u0130man edip iyi ameller i\u015fleyenleri de ilerde i\u00e7inde ebedi olarak kalacaklar\u0131, alt\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere yerle\u015ftirece\u011fiz. Onlara orada el de\u011fmemi\u015f e\u015fler verilecek, kendileri koyu g\u00f6lgeler alt\u0131na al\u0131nacaklard\u0131r. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[1596,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2682","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-fizilalil-kuran-tefsiri-2","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2682"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2682\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}