{"id":2699,"date":"2014-06-08T10:33:09","date_gmt":"2014-06-08T07:33:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/\/?p=2699"},"modified":"2014-06-08T10:44:50","modified_gmt":"2014-06-08T07:44:50","slug":"bakara-suresinin-159-226-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/bakara-suresinin-159-226-ayet-tefsiri-fizilalil-kuran-seyyid-kutub\/","title":{"rendered":"Bakara Suresi’nin 159-226. Ayet Tefsiri \u2013 Fizilal’il Kur’an \u2013 Seyyid Kutub"},"content":{"rendered":"

159- \u0130ndirdi\u011fimiz belgeleri, biz onlar\u0131 Kitapta a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra gizleyenler var ya, onlara hem Allah hem de b\u00fct\u00fcn l\u00e2net edebilenler l\u00e2net eder.<\/strong><\/p>\n

160- Yaln\u0131z tevbe edenler, \u0131sl\u00e2h olanlar ve ger\u00e7e\u011fi ortaya koyanlar m\u00fcstesna; onlar\u0131 ben ba\u011f\u0131\u015flar\u0131m. Zira ben tevbeleri kabul ederim ve merhametliyim.<\/p>\n

161- Ayetlerimizi ink\u00e2r etmi\u015f ve k\u00e2fir olarak \u00f6lm\u00fc\u015f olanlara gelince Allah’\u0131n, meleklerin ve insanlar\u0131n ortak l\u00e2neti onlar\u0131n \u00fczerinedir.<\/p>\n

162- Bunlar (s\u00fcrekli l\u00e2netlenmi\u015f olarak) orada ebediyen kal\u0131rlar. Ne azaplar\u0131 hafifletilir ve ne de kendilerine m\u00fchlet verilir.<\/p>\n

Yahudiler ile h\u0131ristiyanlar, Peygamberimizin peygamberli\u011finin ne kadar ger\u00e7ek oldu\u011funu ve insanlara tebli\u011f etti\u011fi emirlerin ne kadar do\u011fru oldu\u011funu ellerindeki kutsal kitab\u0131n verdi\u011fi bilgilere dayanarak kesinlikle biliyorlard\u0131. Fakat b\u00f6yle olmas\u0131na ra\u011fmen y\u00fcce Allah’\u0131n kutsal kitaplar\u0131nda kendilerine a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7ekleri gizli tutuyorlard\u0131. Gerek onlar ve gerekse tarihin herhangi bir d\u00f6nemindeki benzerleri, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan indirilen ger\u00e7e\u011fi, \u00e7e\u015fitli sebeplerin d\u00fcrt\u00fcs\u00fc ile, gizli tutarlar. \u0130nsanlar b\u00f6ylelerine \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde ve \u00e7e\u015fitli yerlerde rastl\u0131yorlar. Bunlar\u0131n ortak tutumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: Bunlar bile bile hakk\u0131, ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemezler; ger\u00e7e\u011fi anlatan s\u00f6zleri, belgeleri, kesinliklerinden emin olmalar\u0131na ra\u011fmen sakl\u0131 tutarlar; y\u00fcce Allah’\u0131n kitab\u0131nda yeralan kimi ayetlerden uzak dururlar, onlar\u0131 g\u00fcny\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmazlar, tersine onlar\u0131 sessizce ge\u00e7i\u015ftirirler, dikkatlerden saklarlar. Bunu, s\u00f6zkonusu ayetlerin i\u00e7erdi\u011fi ger\u00e7ekleri sapt\u0131rmak, onu insanlar\u0131n kulaklar\u0131ndan ve di\u011fer duyu organlar\u0131n\u0131n alg\u0131s\u0131ndan gizlemek i\u00e7in yaparlar. Bu tutumlar\u0131n\u0131n ard\u0131nda mutlaka d\u00fcnyalar\u0131na d\u00f6n\u00fck bir menfaat yatar. Bu tutumu biz bir\u00e7ok durumlarda ve bu dinin bir\u00e7ok ger\u00e7ekleriyle ilgili olarak s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u015fte, “Onlara hem Allah ve hem de b\u00fct\u00fcn l\u00e2net edebilenler l\u00e2net eder.”<\/p>\n

Onlar sanki bir l\u00e2net \u00e7ukuruna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibidirler. Her yerden \u00fczerine l\u00e2net ya\u011fan, l\u00e2net akan bir \u00e7ukur olmu\u015flard\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n l\u00e2netinden sonra, l\u00e2net edebilen herkes bu \u00e7ukurun \u00fczerine \u00fc\u015f\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr sanki. L\u00e2net, s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 ile, birini \u00f6fke i\u00e7inde kovmak, paylayarak yan\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmak demektir. Buna g\u00f6re bu kimselere, onlar\u0131 rahmetinden kovma anlam\u0131nda l\u00e2net eder. Ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn l\u00e2net edebilenler de onlar\u0131 her yerden kovarlar. B\u00f6ylece onlar hem y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan ve hem de O’nun kullar\u0131 taraf\u0131ndan her yerden kovulmaktad\u0131rlar. Ama \u015funu da unutmamak gerekir:<\/p>\n

“Yaln\u0131z tevbe edenler, \u0131sl\u00e2h olanlar ve ger\u00e7e\u011fi ortaya koyanlar m\u00fcstesna; onlar\u0131 ben ba\u011f\u0131\u015flar\u0131m. Zira ben, tevbeleri kabul ederim ve merhametliyim.”<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, bunlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne bu ayd\u0131nl\u0131k pencereyi, yani tevbe penceresini a\u00e7arak y\u00fcreklerine umut meltemi estiriyor ve kalplerini \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131na y\u00f6nlendiriyor. Demek oluyor ki, y\u00fcce Allah’\u0131n rahmetinden \u00fcmit kesmek, O’nun ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaptan \u00e7\u0131karmak yok. \u0130steyen, iyi niyetli olarak bu g\u00fcvenli limana s\u0131\u011f\u0131nabilir. Tevbenin samimili\u011finin g\u00f6stergesi ise, yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeltmek, a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle konu\u015fmay\u0131 benimsemek, ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131klamak, itiraf etmek ve bu ger\u00e7e\u011fin gerektirdi\u011fini yapmakt\u0131r. Bundan sonra y\u00fcce Allah’\u0131n rahmetinden ve yap\u0131lm\u0131\u015f tevbeyi kabul edece\u011finden emin olmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, bize; “Zira ben tevbeleri kabul ederim ve merhametliyim” buyuruyor ve O s\u00f6z s\u00f6yleyenlerin en do\u011fru s\u00f6yleyenidir.<\/p>\n

Bu tutumlar\u0131nda \u0131srar ederek tevbe etmeyenlere ve b\u00f6ylece ellerindeki f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131ranlara, kendilerine tan\u0131nan m\u00fchleti harcayanlara gelince; bu kimseler, y\u00fcce Allah’\u0131n daha \u00f6nce ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak, vurgulayarak ve fazlas\u0131 ile anlatarak vermi\u015f oldu\u011fu kara haberli ak\u0131betle kar\u015f\u0131la\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n

“Ayetlerimizi ink\u00e2r etmi\u015f ve k\u00e2fir olarak \u00f6lm\u00fc\u015f olanlara gelince; Allah’\u0131n, meleklerin ve insanlar\u0131n ortak l\u00e2neti onlar\u0131n \u00fczerinedir.”<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bu kimseler y\u00fczlerine a\u00e7\u0131lan kap\u0131y\u0131 kendi elleriyle kapatm\u0131\u015flar, \u00f6nlerine \u00e7\u0131kan f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flar, kendilerine tan\u0131nan m\u00fchleti harcam\u0131\u015flar; ger\u00e7e\u011fi saklamay\u0131, k\u00e2firli\u011fi ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu y\u00fczden, “Allah’\u0131n meleklerin ve insanlar\u0131n ortak l\u00e2neti onlar\u0131n \u00fczerinedir.” Bu, insan\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatma alt\u0131na alan bir l\u00e2nettir. Ne kurtulu\u015fu var ve ne de s\u0131\u011f\u0131n\u0131lacak \u015fefkatli bir kucak!<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, bu \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fat\u0131c\u0131 l\u00e2net d\u0131\u015f\u0131nda, onlar i\u00e7in ba\u015fka bir azaptan s\u00f6zetmiyor. Bunun yerine, bu azab\u0131n hafifletilmeyecek, ertelenmeyecek ve m\u00fchlet verilmeyecek bir azap oldu\u011funu vurguluyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu azap, di\u011fer b\u00fct\u00fcn azap t\u00fcrlerinden daha a\u011f\u0131r bir azapt\u0131r. Kovma, uzakla\u015ft\u0131rma, reddetme ve horlama azab\u0131. Bu azaba \u00e7arp\u0131lanlar, kendilerine ac\u0131yacak hi\u00e7bir \u015fefkatli kucak, hi\u00e7bir ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc bak\u0131\u015f ve hi\u00e7bir avutucu s\u00f6z s\u00f6yleyen dil bulamazlar. Onlar hem y\u00fcce Allah kat\u0131ndan, hem insanlar taraf\u0131ndan, yery\u00fcz\u00fcnde de y\u00fcce ruhlar aleminde de l\u00e2netlenmi\u015fler, kovulmu\u015flar, d\u0131\u015flanm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte ac\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 azap budur.<\/p>\n

Ayetlerin bundan sonra okuyaca\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde imana dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce, bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin en \u00f6nemli temeli olan Tevhid ilkesine oturtuluyor ve bu ger\u00e7e\u011fi tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir kesinlikle belgeleyen baz\u0131 evrensel tablolar g\u00f6z\u00f6n\u00fcne seriliyor. Arkas\u0131ndan, ba\u015fka birtak\u0131m \u015feyleri Allah’a ortak ko\u015fanlar k\u0131nan\u0131yor ve Ahirette \u00e7ekecekleri azab\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerinde tak\u0131nacaklar\u0131 peri\u015fan tutum sergileniyor. B\u00f6yleleri o zaman birbirleri ile ili\u015fkilerini kesecekler, fakat bu ili\u015fki kesimi kendilerine hi\u00e7bir fayda sa\u011flamayacak, pi\u015fmanl\u0131k ve hay\u0131flanma duygular\u0131n\u0131 dindiremeyecek ve kendilerini Cehennem ate\u015finden kurtaramayacakt\u0131r. Devam ediyoruz:
\n163- \u0130lah\u0131n\u0131z tek bir ilaht\u0131r, O’ndan ba\u015fka ilah yoktur. O, Rahman ve Rahim’dir.<\/strong><\/p>\n

164- Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn birbirini kovalamas\u0131nda, insanlara yararl\u0131 \u015feyler ile denizde y\u00fczen vapurlarda, Allah’\u0131n g\u00f6kten su indirip onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6l\u00fc yeri dirilterek \u00fczerine her \u00e7e\u015fit canl\u0131y\u0131 yaymas\u0131nda, r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 ve g\u00f6kle yer aras\u0131nda emre haz\u0131r bekleyen bulutlar\u0131 y\u00f6nlendirmesinde, d\u00fc\u015f\u00fcnen bir topluluk i\u00e7in bir\u00e7ok ayetler, deliller vard\u0131r.<\/p>\n

165- \u0130nsanlar aras\u0131nda Allah’a \u00e7e\u015fitli e\u015fler ko\u015fanlar ve bu ko\u015ftuklar\u0131 e\u015fleri Allah’\u0131 sever gibi sevenler vard\u0131r. Oysa m\u00fcminler en \u00e7ok Allah’\u0131 severler. Zulmedenler, azab\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri zaman b\u00fct\u00fcn kuvvetin Allah’ta oldu\u011funu ve Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r oldu\u011funu anlayacaklar\u0131n\u0131 ke\u015fke \u015fimdiden bilselerdi!<\/p>\n

166- \u0130\u015fte uyulanlar (liderler), kendilerine uyanlardan uzakla\u015f\u0131verdiler, azab\u0131 g\u00f6rd\u00fcler ve aralar\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flar kesildi.<\/p>\n

167- Uyanlar o zaman “Ke\u015fke bir daha d\u00fcnyaya geri d\u00f6nebilseydik de \u015fimdi onlar bizden nas\u0131l uzakla\u015ft\u0131lar ise bizde onlardan \u00f6yle uzak dursayd\u0131k ” derler. B\u00f6ylece Allah, onlara b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hay\u0131flanmalar bi\u00e7iminde g\u00f6sterir. Onlar Cehennem’den \u00e7\u0131kamayacaklard\u0131r.<\/p>\n

Allah’\u0131n birli\u011fi ilk\u00e9si, imana dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00fczerine oturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck kaidedir. Hi\u00e7bir zaman Allah’\u0131n (c.c) varl\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 hakk\u0131nda tart\u0131\u015fma olmam\u0131\u015ft\u0131r. Allah’\u0131n zat\u0131, s\u0131fatlar\u0131 ve yarat\u0131klar ile aras\u0131ndaki ili\u015fkiler \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunanlar Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddetmiyorlar. \u0130nsan f\u0131trat\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi, yani Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini hi\u00e7bir zaman unutmu\u015f de\u011fildir. Yaln\u0131z \u015fu son zamanlarda hayat\u0131n \u00f6z\u00fcnden ve f\u0131trat\u0131n kayna\u011f\u0131ndan kopuk Ateist bir grup t\u00fcredi. Bu t\u00fcrediler Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnden ink\u00e2r ediyor. Fakat bunlar, kural d\u0131\u015f\u0131 meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir yarat\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr, varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcne ba\u011flanan bir k\u00f6k\u00fc yoktur. Bu y\u00fczden eninde-sonunda yok olmaya, varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnden ay\u0131klan\u0131p at\u0131lmaya kesinlikle mahk\u00fbmdur. Bu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ne yap\u0131s\u0131 ve ne de f\u0131tr\u00ee karakteristi\u011fi s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz k\u00f6ks\u00fcz yarat\u0131klar\u0131n varl\u0131klar\u0131na asla katlanamaz!<\/p>\n

Bu y\u00fczden Kur’an-\u0131 Kerim, y\u00fcce Allah’\u0131n birli\u011fi ilkesinden s\u00f6zetmeye s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ilke, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ray\u0131na oturtucu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir d\u00fczeltme uyar\u0131c\u0131s\u0131, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanakl\u0131k eden temel kaidedir. Arkadan gelecek olan ve s\u00f6zkonusu do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnceden kaynaklanm\u0131\u015f olan ahl\u00e2k\u00ee ve sosyal kurallar da bu ilkenin olu\u015fturaca\u011f\u0131 tabana oturacaklard\u0131r. Varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn il\u00e2h\u0131n\u0131n tek oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinde yani. Tekrarlayal\u0131m:<\/p>\n

“\u0130l\u00e2h\u0131n\u0131z tek ilaht\u0131r.” “O’ndan ba\u015fka il\u00e2h yoktur.” “O Rahman ve Rahimdir.”<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in de\u011fi\u015fik peki\u015ftirme \u00fcsluplar\u0131 ile son derece a\u011f\u0131rl\u0131k vererek vurgulad\u0131\u011f\u0131 Allah’\u0131n birli\u011fi ilkesinden, insanlar\u0131n kulluk ve ibadet sunacaklar\u0131 mabud birli\u011fi, insanlar\u0131n ahl\u00e2k ve davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131 dayand\u0131racaklar\u0131 merci birli\u011fi, insanlar\u0131n hukuk sistemlerinin ve kanunlar\u0131n\u0131n \u00f6zlerini dayand\u0131racaklar\u0131 kaynak birli\u011fi ve insanlar\u0131n her alandaki ya\u015fama bi\u00e7imlerini y\u00f6nlendirecek sosyal d\u00fczen birli\u011fi do\u011far.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim burada, yani m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmeti yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcstlenece\u011fi son derece \u00f6nemli rol\u00fc omuzlamaya haz\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 bu noktada, Mekke d\u00f6neminde inen ayetlerde s\u0131k s\u0131k tekrarlad\u0131\u011f\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi bir kere daha hat\u0131rlat\u0131yor. Kur’an-\u0131 Kerim s\u00fcrekli bi\u00e7imde bu ger\u00e7e\u011fin k\u00f6klerini derinle\u015ftirmeye, duyu organlar\u0131n\u0131n ve akl\u0131n b\u00fct\u00fcn faaliyetlerini, hayat\u0131n ve varl\u0131k aleminin b\u00fct\u00fcn kesimlerini kapsam\u0131na alacak derecede onun etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek istiyor. Bu ger\u00e7e\u011fi burada bir kez daha hat\u0131rlat\u0131yor ki, di\u011fer hukuk\u00ee d\u00fczenlemeleri ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bu esasa dayand\u0131rs\u0131n. Bu ayetin sonunda y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131fatlar\u0131n\u0131n ikisini olu\u015fturan “Rahman” ve “Rahim” s\u0131fatlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn hukuk\u00ee d\u00fczenlemeler ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler O’nun s\u0131n\u0131rs\u0131z, k\u00f6kl\u00fc ve s\u00fcrekli rahmetinden kaynaklan\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu evren b\u00fct\u00fcn\u00fc, b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda bu birli\u011fin ve bu rahmetin somut belgelerini seslendirmekte, \u015fahitli\u011fini yapmaktad\u0131r. Tekrar okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn birbirini kovalamas\u0131nda, insanlara yararl\u0131 \u015feyler ile denizde s\u00fcz\u00fclen gemilerde, Allah’\u0131n g\u00f6kten su indirip onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 dirilterek y\u00fczeyine her \u00e7e\u015fit canl\u0131y\u0131 yaymas\u0131nda, r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 ve g\u00f6kle yer aras\u0131nda emre haz\u0131r bekleyen bulutlar\u0131 y\u00f6nlendirmesinde, d\u00fc\u015f\u00fcnen bir topluluk i\u00e7in bir\u00e7ok ayetler, deliller vard\u0131r.”<\/p>\n

Bu ayette kullan\u0131lan, duyu organlar\u0131n\u0131 ve duygular\u0131 uyarma y\u00f6ntemi, g\u00f6z\u00fc ve kalbi, \u015fu kainat\u0131n acayipliklerine, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 niteliklerine a\u00e7maya elveri\u015flidir. O acayiplikler ki, onlarla uzun s\u00fcre birarada olu\u015fumuzun getirdi\u011fi \u00fclfet ve kan\u0131ksama duygusu, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 orjinallikleri, ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fckleri, kalbe ve duyu organlar\u0131na d\u00f6n\u00fck mesajlar\u0131n\u0131 farketmez olmam\u0131za yola\u00e7makta, onlar\u0131 normal \u015feyler saymam\u0131za sebep olmaktad\u0131r. Oysa okudu\u011fumuz ayet, bu evreni, bizleri onu ilk kez g\u00f6r\u00fcyormu\u015fuz gibi a\u00e7\u0131k bir g\u00f6z, keskin duyu organlar\u0131 ve diri bir kalp ile g\u00f6zlemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Bu ardarda s\u0131ralanan tablolarda nice acaiplikler ve nice \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 orjinallikler vard\u0131r. G\u00f6zler bunlar\u0131 ilk g\u00f6rd\u00fcklerinde kimbilir nas\u0131l falta\u015f\u0131 gibi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, kalpler bunlar\u0131 ilk fark ettiklerinde kimbilir nas\u0131l heyecandan titremi\u015f, sonra zamanla edinilen kan\u0131ksama duygusu ve al\u0131\u015fkanl\u0131k, bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 c\u00fcmb\u00fc\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda duydu\u011fumuz ilk s\u00fcpriz sars\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131, ilk bask\u0131n deh\u015fetini, ilk bak\u0131\u015f\u0131n \u00fcrk\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc nas\u0131l bizden al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr…<\/p>\n

\u015eu g\u00f6kler ile yer… \u015eu korkun\u00e7 mesafeler, \u015fu iri gezegenler, \u015fu b\u00fcy\u00fcleyici ufuklar ve \u015fu me\u00e7hul alemler. Uzay denen \u015fu ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bo\u015fluk i\u00e7inde bu gezegenlerin hareketleri ve d\u00f6n\u00fc\u015fleri s\u0131ras\u0131nda beliren \u015fu duyarl\u0131 uyum… \u0130nsana \u015f\u00f6yle bir g\u00f6z k\u0131rp\u0131p sonra kaybolarak bilinmezli\u011fin koynuna giren \u015fu binbir s\u0131rlar… \u015eu g\u00f6kler, \u015fu yer… Hatta insan bunlar\u0131n uzakl\u0131klar\u0131, hacimleri ve binbir gizli s\u0131rlar\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmese bile ne m\u00fcthi\u015f! Y\u00fcce Allah bu s\u0131rlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131, ancak insanlar\u0131n idraki geli\u015fince ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar yeterli d\u00fczeye var\u0131nca kullar\u0131na a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn yer de\u011fi\u015ftirmesi… Ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve karanl\u0131\u011f\u0131n kovalamacas\u0131… I\u015f\u0131malar\u0131n ve kararmalar\u0131n birbirini izlemesi… \u015eu tanyeri a\u011farmas\u0131 ve \u015fu g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u015f\u0131… Bunlar, nice duygular\u0131 sarsm\u0131\u015f, nice kalpleri heyecanla titretmi\u015f ve nice zaman en acaip \u015feyler olarak alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu olaylar tekrar tekrar ya\u015fand\u0131k\u00e7a insan onlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ilk heyecan\u0131n\u0131 ve co\u015fkusunu yitirmi\u015f, geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r; fakat m\u00fcmin kalp hari\u00e7. O bu tablolar\u0131 her defas\u0131nda yeni bir yakla\u015f\u0131mla alg\u0131lamakta, bunlar kendisine her zaman y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmakta, her defas\u0131nda onlar\u0131 yeni bir yarat\u0131l\u0131\u015f cilvesini g\u00f6rmenin co\u015fkusu ile kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsanlara yararl\u0131 \u015feyler ta\u015f\u0131yan vapurlar\u0131n denizin engin sular\u0131nda s\u00fcz\u00fclmelerine gelince, bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden edindi\u011fim derin hikmeti, alg\u0131layabildi\u011fim kadar\u0131 ile yans\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m. Okyanusun u\u00e7suz-bucaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortas\u0131nda bir nokta gibi kalan gemi, bizi y\u00fcklenmi\u015f g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. \u00c7evremizde birbirinin s\u0131rt\u0131na binen sonsuz dalgalar ile engin ve kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bir mavilik hakim… Oraya buraya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ok gemi y\u00fczerek yol al\u0131yor… Y\u00fcce Allah’\u0131n kudretinden, g\u00f6zetiminden ve O’nun taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f olan bir evrensel kanundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil g\u00f6rd\u00fcklerim. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck noktay\u0131 (vapuru) o da\u011f gibi dalgalar\u0131n s\u0131rt\u0131nda o korkun\u00e7 bo\u015flukta ta\u015f\u0131tan g\u00fc\u00e7 i\u015fte o g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

\u015eimdi de, “Allah’\u0131n g\u00f6kten su indirip onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 dirilterek y\u00fczeyine her \u00e7e\u015fit canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fc yaymas\u0131n\u0131, r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 ve g\u00f6k ile yer aras\u0131nda emre haz\u0131r duran bulutlar\u0131 y\u00f6nlendirmesini” ele alal\u0131m.<\/p>\n

Bu say\u0131lanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc \u00f6yle \u00e7arp\u0131c\u0131 tablolard\u0131r ki, e\u011fer insan onlar\u0131, Kur’an’\u0131n telkin etti\u011fi gibi, a\u00e7\u0131k bir g\u00f6z ve bilin\u00e7li bir kalple yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnse, g\u00f6rece\u011fi kudret ve rahmet kar\u015f\u0131s\u0131nda v\u00fccudu zang\u0131r zang\u0131r titrer. Suyun c\u00f6mertli\u011fi ile kucakla\u015fan yerden, toprak par\u00e7as\u0131ndan f\u0131\u015fk\u0131ran \u015fu hayat; \u015fu mahiyeti me\u00e7hul, farkedilmez bi\u00e7imde k\u0131m\u0131lday\u0131p bir s\u00fcre sonra g\u00fc\u00e7l\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtici bir eda ile ortaya \u00e7\u0131kan, l\u00e2tif cevherli hayat… Bu hayat nereden geldi? O, tanenin i\u00e7inde ve \u00e7ekirdekte sakl\u0131 idi. Fakat taneye ve \u00e7ekirde\u011fe nereden geldi? Onun kayna\u011f\u0131, ama ilk kayna\u011f\u0131 nedir? \u0130yi bilelim ki, insan f\u0131trat\u0131n\u0131 yo\u011fun ve \u0131srarl\u0131 bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda tutan bu soru ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nman\u0131n hi\u00e7bir yarar\u0131 yoktur.<\/p>\n

Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r edenler (ateistler) uzun y\u0131llar boyunca, \u00f6l\u00fclere hayat verebilen bir yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylamaktan, itiraf etmekten ba\u015fka hi\u00e7bir cevab\u0131 olmayan bu soruyu g\u00f6zard\u0131 etmeye kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Uzun zaman insanlar\u0131, -Ha\u015fa y\u00fcce Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n!- hayat yaratma yolunda olduklar\u0131 kuruntusu ile oyalamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Fakat sonunda hem de Allahs\u0131z, koyu k\u00e2firli\u011fin egemen oldu\u011fu bir \u00fclkede bu sonu\u00e7suz inada son vererek ho\u015flar\u0131na gitmeyen ger\u00e7e\u011fi -yani hayat yaratman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011fu realitesini- itiraf etmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u015eimdilerde bu ger\u00e7e\u011fi itiraf eden ki\u015fi, k\u00e2fir Rusya’n\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f biyoloji bilginidir. Tek\u00e2m\u00fcl nazariyesinin savunucusu olan Darwin de y\u0131llarca \u00f6nce bu soru kar\u015f\u0131s\u0131nda bocalam\u0131\u015f, hi\u00e7bir s\u00f6z s\u00f6yleyememi\u015fti.<\/p>\n

Sonra, s\u00fcrekli y\u00f6n de\u011fi\u015ftirerek oradan oraya do\u011fru esen \u015fu r\u00fczg\u00e2rlara, g\u00f6kle yer aras\u0131nda emre amade bekleyen, havan\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcne sunmu\u015f oldu\u011fu evrensel kanunlara boyun e\u011fen \u015fu bulutlara ne demeli? Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n esme sebepleri ve bulutlar\u0131n olu\u015fumu hakk\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclen teorilerden birinin s\u00f6ylediklerini papa\u011fan gibi tekrarlamak, bu konuda yeterli bir cevap de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc buradaki en derin s\u0131r, s\u00f6zkonusu sebeplerin alt\u0131nda yatan s\u0131rd\u0131r. Evrenin, hayat\u0131n do\u011fup geli\u015fmesine; r\u00fczg\u00e2rlar, bulutlar, ya\u011fmur ve toprak gibi hayat\u0131n geli\u015fimini sa\u011flay\u0131c\u0131 sebeplerin biraraya gelmesine elveri\u015fli bir karakterde, bir yap\u0131da, bir nitelikte yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 yani… Uzmanlar\u0131n, binlercesini sayabilecekleri ve bir tanesinin bile yoklu\u011fu halinde hayat\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131n ya da bildi\u011fimiz geli\u015fme s\u00fcrecini izlemesinin imk\u00e2ns\u0131z hale gelece\u011fi \u015fu uyu\u015fumlar\u0131n, \u015fu hassas koordinasyonlar\u0131n s\u0131rr\u0131… \u0130\u015fin i\u00e7inde bir amac\u0131n, bir iradenin, ayn\u0131 zamanda bir karar birli\u011finin, bir tasarlama rahmetinin oldu\u011funu sezdiren, hatta hayk\u0131ran ince bir \u00f6nceden tasarlay\u0131c\u0131l\u0131k s\u0131rr\u0131…<\/p>\n

\u0130\u015fte bu tablolarda “D\u00fc\u015f\u00fcnen bir topluluk i\u00e7in bir \u00e7ok ayetler, deliller vard\u0131r.”<\/p>\n

Evet, e\u011fer insan kan\u0131ksam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve umursamazl\u0131\u011f\u0131n yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 aptall\u0131\u011f\u0131 akl\u0131ndan atarak bu evrensel tablolara s\u00fcrekli yenilenen bir alg\u0131, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir g\u00f6z ve iman nuru ile ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir kalp ile yakla\u015fabilse; bu kainatta, oraya ba\u015fka bir alemden yeni inmi\u015f \u00f6nc\u00fc bir uzay adam\u0131 merak\u0131 ile gezinse, her par\u0131lt\u0131 g\u00f6z\u00fcne ili\u015fir, her ses kula\u011f\u0131na gelir, her hareket dikkatini \u00e7eker ve s\u00fcrekli bi\u00e7imde g\u00f6zlerin, kalplerin ve duygular\u0131n \u00f6n\u00fcnde ak\u0131p duran bu acaiplikler , bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc olu\u015fumlar benli\u011fini zang\u0131r zang\u0131r titretir.<\/p>\n

\u0130\u015fte iman\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 budur. \u0130man; d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmad\u0131r, keskin duyarl\u0131l\u0131kt\u0131r. \u0130man; g\u00fczeli, uyumlulu\u011fu ve m\u00fckemmelli\u011fi takdir etmedir. \u0130man; kainat\u0131 yenilenmi\u015f bir bak\u0131\u015fla g\u00f6rmek, g\u00fczelli\u011fi taze bir idrak ile alg\u0131lamak ve yery\u00fcz\u00fcnde geceler ve g\u00fcnd\u00fczler boyunca y\u00fcce Allah’\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131k sanat\u0131 ile d\u00fczenlenmi\u015f bir \u015fenli\u011fin i\u00e7inde ya\u015famakt\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, d\u00fcnyam\u0131zda etrafa bakmayanlar, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyenler ve bu tutumlar\u0131n\u0131n sonucu olarak varl\u0131klar projesinin ve k\u00e2inatta ge\u00e7erli olan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 evrensel kanunlar birli\u011finin telkin etti\u011fi Tevhid ilkesinden, tek il\u00e2h prensibinden sapm\u0131\u015f olan bir\u00e7ok insan vard\u0131r:<\/p>\n

“\u0130nsanlar aras\u0131nda Allah’a e\u015f ko\u015fanlar ve bu e\u015f ko\u015ftuklar\u0131 \u015feyleri Allah’\u0131 sever gibi sevenler vard\u0131r.”<\/p>\n

Evet, insanlar aras\u0131nda Allah’a e\u015f, ortak ko\u015fanlar vard\u0131r. Bu ayetin. seslendi\u011fi insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerde s\u00f6zkonusu e\u015fler ve ortaklar \u00e7e\u015fitli ta\u015flar, a\u011fa\u00e7lar, y\u0131ld\u0131zlar, gezegenler, ya da melekler ve \u015feytanlar olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Bu e\u015fler ve ortaklar, b\u00fct\u00fcn cahiliye d\u00f6nemlerinde ya bir tak\u0131m cans\u0131z nesneler ya putla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015fah\u0131slar ya ideolojiler ya da nazariyeler k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda belirirler. Bunlar e\u011fer y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e2d\u0131 ile yanyana an\u0131l\u0131r ve insan bunlar\u0131 kalbindeki Allah sevgisine ortak ederse, t\u00fcm\u00fc ile gizli veya a\u00e7\u0131k birer \u015firktir. Peki, ya e\u011fer ki\u015fi Allah sevgisini kalbinden iyice silerek, s\u0131rf Allah’a y\u00f6neltilmesi gereken bu sevgiyi tamamen s\u00f6z\u00fc edilen e\u015f ve ortaklar\u0131n tekeline verirse o zaman durum nice olur?<\/p>\n

M\u00fcminlere gelince onlar hi\u00e7bir \u015feyi y\u00fcce Allah’\u0131 sevdikleri kadar sevmezler. Ne kendilerini ne ba\u015fkalar\u0131n\u0131. Ne birtak\u0131m putla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015fah\u0131slar\u0131 ne baz\u0131 nazariyeleri ne kimi ideolojileri ve ne de insanlar\u0131n pe\u015finde ko\u015ftuklar\u0131 yery\u00fcz\u00fc kaynakl\u0131 herhangi bir de\u011ferli varl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

“Oysa m\u00fcminler en \u00e7ok Allah’\u0131 severler.”<\/p>\n

En \u00e7ok Allah’\u0131 sevmek!.. Her t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn ve her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131rlaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00fcst\u00fcndeki mutlak bir sevgi… Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n Allah d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015feylere y\u00f6nelttikleri b\u00fct\u00fcn sevgilerden daha b\u00fcy\u00fck bir sevgi…<\/p>\n

Buradaki “sevgi” deyimi g\u00fczel bir deyimdir. \u00dcstelik, ger\u00e7e\u011fi ifade eden yerinde bir deyimdir de. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ger\u00e7ek m\u00fcmin ile Allah aras\u0131ndaki ili\u015fki sevgi ili\u015fkisidir. Kalp ba\u011f\u0131 ve manevi \u00e7ekim ili\u015fkisidir. Muhabbet ve yak\u0131nl\u0131k ili\u015fkisidir. Sevgi heyecan\u0131 ile ba\u011fl\u0131, ayd\u0131n ve a\u015fk dolu bir vicdan\u0131n ili\u015fkisi. Okumaya devam edelim:<\/p>\n

“Zulmedenler azab\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri zaman, b\u00fct\u00fcn kuvvetin Allah’ta oldu\u011funu ve Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r oldu\u011funu anlayacaklar\u0131n\u0131 ke\u015fke \u015fimdiden bilselerdi! \u0130\u015fte uyulanlar, kendilerine uyanlardan uzakla\u015f\u0131verdiler; azab\u0131 g\u00f6rd\u00fcler ve aralar\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flar kesildi.<\/p>\n

Uyanlar o zaman; `Ke\u015fke d\u00fcnyaya bir daha d\u00f6nebilseydik de \u015fimdi onlar bizden nas\u0131l uzakla\u015ft\u0131lar ise biz de onlardan \u00f6yle uzak dursayd\u0131k” derler. B\u00f6ylece Allah onlara b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hay\u0131flanmalar bi\u00e7iminde g\u00f6sterir. Onlar Cehennem’den \u00e7\u0131kamayacaklard\u0131r.<\/p>\n

Allah’a birtak\u0131m ortaklar ko\u015farak hem hakka kar\u015f\u0131 ve hem de kendilerine zulmedenler var ya, e\u011fer onlar orta\u011f\u0131 olmayan Allah’\u0131n huzurunda dikilecekleri g\u00fcne g\u00f6z atabilseler, zalimleri bekleyen azab\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131nda g\u00f6recekleri g\u00fcn\u00fc \u015fimdiden bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 i\u00e7ine alabilseler, e\u011fer bunlar\u0131 \u015fimdiden g\u00f6rebilseler, “B\u00fct\u00fcn kuvvetin Allah’ta oldu\u011funu”, buna g\u00f6re e\u015flerin ve ortaklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6zkonusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve “Allah’\u0131n azab\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r oldu\u011funu” g\u00f6r\u00fcrlerdi.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda onlar ke\u015fke Ahiretteki azab\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131nda g\u00f6recek olan liderlerin kendilerine uyanlardan uzakla\u015facaklar\u0131, b\u00f6ylece liderler ile onlar\u0131n pe\u015finden gidenler aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flar\u0131n, ili\u015fkilerin ve iplerin kopaca\u011f\u0131 an\u0131 da ke\u015fke \u015fimdiden g\u00f6rebilselerdi. O ana-baba g\u00fcn\u00fcnde, uyan olsun, lider olsun, herkes kendi derdine d\u00fc\u015fecek, s\u0131rf kendisini d\u00fc\u015f\u00fcnecektir. B\u00f6ylece o g\u00fcn aldanm\u0131\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u011fland\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn iktidarlar ve liderlikler d\u00fc\u015fecek, bu iktidarlar\u0131n sahipleri ile liderler, ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131 korumak bir yana, kendilerini korumaktan aciz kalacaklard\u0131r. Bunun sonucu olarak, tek Allah’\u0131n ve tek kudretin ger\u00e7ek oldu\u011fu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k sap\u0131k liderliklerin yalanc\u0131l\u0131klar\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckleri, Allah’\u0131n ve O’nun azab\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda ellerinden hi\u00e7bir \u015fey gelemeyece\u011fi realitesi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u0130\u015fte o zaman;<\/p>\n

“Uyanlar; `Ke\u015fke d\u00fcnyaya bir daha d\u00f6nebilseydik de \u015fimdi onlar bizden nas\u0131l uzakla\u015ft\u0131lar ise biz de onlardan \u00f6yle uzak dursayd\u0131k’ derler.”<\/p>\n

Burada, sap\u0131k liderliklerin aldanm\u0131\u015f ba\u011fl\u0131lar\u0131, efendilerine kar\u015f\u0131 kinlerini ve nefretlerini a\u00e7\u0131\u011fa vuruyorlar, ayr\u0131ca tatl\u0131 ge\u00e7mi\u015flerine (!) d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmelerini, tekrar d\u00fcnyaya g\u00f6nderilerek kendilerini vaktiyle aldatan, fakat \u015fimdi azab\u0131 g\u00f6r\u00fcnce onlarla ili\u015fkilerini kesen, asl\u0131nda zay\u0131f ve aciz liderlere kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7ebilmeyi \u00f6zl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Bu tablo son derece etkileyicidir. D\u00fcnyadaki ba\u011fl\u0131lar ile liderler, sevenler ile sevilenler aras\u0131nda; tatl\u0131 ili\u015fkilerin birbirinden uzakla\u015fma, \u00e7at\u0131\u015fma ve birbirlerine d\u00fc\u015fman kesilme ile yer de\u011fi\u015ftirmesini canland\u0131ran bir tablo. Bunun arkas\u0131ndan hemen ac\u0131 ve y\u00fcrek yak\u0131c\u0131 yorum geliyor:<\/p>\n

“B\u00f6ylece, Allah onlara b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hay\u0131flanmalar bi\u00e7iminde g\u00f6steriyor. Onlar Cehennem’den \u00e7\u0131kamayacaklard\u0131r.”<\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayetlerin devam\u0131nda daha sonra insanlar, hayat\u0131n temiz nimetlerinden yararlanmaya, buna kar\u015f\u0131l\u0131k kirli ve i\u011fren\u00e7 \u015feylerden uzak durmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yor. Buna ba\u011fl\u0131 olarak kendilerine s\u00fcrekli olarak k\u00f6t\u00fc \u015feyler yapmay\u0131 emreden \u015eeytan’a uymamalar\u0131, Allah’\u0131n izni ve yasas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n baz\u0131 \u015feyleri O’na ra\u011fmen hel\u00e2l ya da haram saymaya kalk\u0131\u015fmamalar\u0131 uyar\u0131s\u0131 y\u00f6neltiliyor. Ayr\u0131ca, inan\u00e7 konusunda y\u00fcce Allah’\u0131n rehberli\u011fine dayanmayan taklit\u00e7iliklerden ve \u00f6zenmelerden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 telkin ediliyor. Son olarak da y\u00fcce Allah’\u0131 bir yana b\u0131rakarak birtak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnemez ve i\u015fitemez putlara tapanlar, bunlardan medet umanlar k\u0131nan\u0131yor. B\u00f6ylece bu ayetler demetinin konusu ile bir \u00f6nceki ayetler demetinin konusu ortak bir noktada bulu\u015fmu\u015f oluyor.<\/p>\n

‘Ey insanlar, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan \u015feylerin temiz ve hel\u00e2l olanlar\u0131ndan yiyin, sak\u0131n \u015eeytan’a ayak uydurup onun izinden gitmeyin, \u00e7\u00fcnk\u00fc o sizin a\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

O size her zaman k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve \u00e7irkin davran\u0131\u015flar yapman\u0131z\u0131 ve Allah hakk\u0131nda bilmedi\u011finiz \u015feyler uydurman\u0131z\u0131 emreder.<\/p>\n

Onlara (yahudilere) `Allah’\u0131n indirdiklerine uyun’ denilince; `Hay\u0131r, biz atalar\u0131m\u0131zdan g\u00f6rd\u00fcklerimize uyar\u0131z’ derler. Peki, ya atalar\u0131 hi\u00e7bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemeyen, do\u011fru yolu bulamam\u0131\u015f kimseler idiyse de mi \u00f6yle yapacaklar?<\/p>\n

Kafirler, ba\u011f\u0131rmadan ve naradan ba\u015fka ses i\u015fitmeyen ve (s\u00fcrekli) hayk\u0131rana (hayvana) benzerler. Onlar sa\u011f\u0131rd\u0131rlar, dilsizdirler, k\u00f6rd\u00fcrler; onun i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnemezler.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah daha \u00f6nce okudu\u011fumuz ayetlerde kendisinin tek il\u00e2h, tek yarat\u0131c\u0131 oldu\u011funu ve ba\u015fka \u015feyleri O’na ortak ko\u015fanlar\u0131n hakettikleri ak\u0131bete u\u011frayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra, \u015fimdi bu ayetlerde de kullar\u0131n\u0131n r\u0131zk\u0131n\u0131 verenin kendisi oldu\u011funu, hel\u00e2l ile haram\u0131 yaln\u0131z kendisinin yasala\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 belirtmeye ge\u00e7iyor. Daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bu yetki, Allah’\u0131n birli\u011fi ilkesinin bir t\u00fcrevi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaratmay\u0131 ve r\u0131z\u0131k vermeyi hangi merci yap\u0131yorsa kanun koyup hel\u00e2l ile haram\u0131 belirlemeyi de o yapar. B\u00f6ylece yasa koyma ile inan\u00e7 sistemi aras\u0131nda kopmaz bir ili\u015fki kuruluyor.<\/p>\n

Bu ayetlerde y\u00fcce Allah b\u00fct\u00fcn insanlara, yery\u00fcz\u00fcnde kendilerine r\u0131z\u0131k olarak ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 maddelerin hel\u00e2l ve temiz olanlar\u0131ndan yemelerini m\u00fcbah ve serbest k\u0131l\u0131yor; daha sonra belirtilecek olan yasaklanm\u0131\u015f yiyeceklerden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 buyuruyor. Hel\u00e2l ve haram konusunda sadece O’ndan emir almalar\u0131n\u0131, bu meselelerin hi\u00e7birinde \u015eeytan’a uymamalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eeytan onlar\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden onlara iyi olan\u0131 de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem olarak k\u00f6t\u00fcy\u00fc emreder; y\u00fcce Allah’\u0131n emrine dayanmad\u0131\u011f\u0131 halde s\u00f6ylediklerinin, ileri s\u00fcrd\u00fcklerinin Allah’\u0131n \u015feriatinin ta kendisi oldu\u011funu kabul etmelerini \u00f6nerir. Mesel\u00e2, t\u0131pk\u0131 vaktiyle yahudilerin yapt\u0131klar\u0131 ve yine bir zamanlar Kurey\u015fli m\u00fc\u015friklerin iddia ettikleri gibi:<\/p>\n

168- Ey insanlar, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan \u015feylerin temiz ve hel\u00e2l olanlar\u0131ndan yiyin; sak\u0131n \u015eeytan`a ayak uydurmay\u0131n, onun izinden gitmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc o sizin a\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131zd\u0131r.<\/strong><\/p>\n

169- O size her zaman k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve \u00e7irkin davran\u0131\u015flar yapman\u0131z\u0131 ve Allah hakk\u0131nda bilmedi\u011finiz \u015feyi uydurman\u0131z\u0131 emreder.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in az ilerde okuyaca\u011f\u0131m\u0131z bir ayetinde tek tek say\u0131larak belirtilen birka\u00e7 yasak yiyecek maddesi d\u0131\u015f\u0131ndaki yery\u00fcz\u00fcnde bulunan b\u00fct\u00fcn yiyeceklerden, yararlanmay\u0131 serbest ve hel\u00e2l il\u00e2n eden bu emir, bu inan\u00e7 sisteminin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc karakterini, evrensel sistemin i\u015fleyi\u015fi ve insan f\u0131trat\u0131 ile aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 uyumu sembolize eder. Bunu biraz daha a\u00e7mak gerekirse; y\u00fcce Allah yery\u00fcz\u00fcnde bulunan b\u00fct\u00fcn maddeleri insan i\u00e7in yaratt\u0131 ve bu y\u00fczden de bunlar\u0131 ona hel\u00e2l k\u0131ld\u0131. Bu yararlanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, birka\u00e7 maddeyi i\u00e7eren haram listesi ile \u00f6l\u00e7\u00fc ve hakkaniyet \u00e7er\u00e7evesini a\u015fma ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rlayan hi\u00e7bir kay\u0131t yoktur. Ayette s\u00f6zkonusu emir, genel hatlar\u0131 ile serbestlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yanad\u0131r. Onun insandan istedi\u011fi; hayat\u0131n temiz nimetlerinden yararlanmas\u0131, f\u0131tr\u00ee istekleri zorlamadan, onlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almadan do\u011fal bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrmesidir. Bunlar da bir tek \u015farta ba\u011fl\u0131d\u0131r. o \u015fart da insanlar\u0131n nelerin hel\u00e2l ve nelerin haram oldu\u011funu \u015eeytan’\u0131n \u00f6nerilerinden de\u011fil, bu r\u0131z\u0131klar\u0131 kendilerine sunmu\u015f olan y\u00fcce Allah’\u0131n buyruklar\u0131ndan \u00f6\u011frenmeleridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eeytan, insanlar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in onlara iyi \u015feyler \u00f6nermez; tersine onlara sadece k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri, \u00e7irkin davran\u0131\u015flar\u0131, Allah’a kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck etmeyi, hi\u00e7bir belgeye ve hi\u00e7bir ger\u00e7e\u011fe dayanmaks\u0131z\u0131n Allah ad\u0131na as\u0131ls\u0131z \u015feyler uydurmay\u0131, O’na iftira etmeyi emreder. Okumaya devam ediyoruz:
\n170- Onlara; “Allah’\u0131n indirdiklerine uyun” denilince; “Hay\u0131r, biz atalar\u0131m\u0131zdan g\u00f6rd\u00fcklerimize uyar\u0131z” derler. – Peki, ya onlar\u0131n atalar\u0131 hi\u00e7bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnemeyen, do\u011fru yolu bulamam\u0131\u015f kimseler idiyse de mi \u00f6yle yapacaklar?<\/strong><\/p>\n

Bu ayette kasdedilenler ister \u0130sl\u00e2m’a her \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131nda, kendilerine hukuk sistemlerini ve ibadet geleneklerini sadece bu il\u00e2hi kayna\u011fa dayand\u0131rmalar\u0131 gerekti\u011fi her hat\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu dinin onaylamad\u0131\u011f\u0131 cahiliye geleneklerinden kopmalar\u0131n\u0131n l\u00e2z\u0131m geldi\u011fi onlara her s\u00f6ylendi\u011finde bu ayette nakledilen s\u00f6z\u00fc hat\u0131rlatan m\u00fc\u015frik Araplar olsun; isterse atalar\u0131ndan kendilerine miras kalm\u0131\u015f olan k\u00fclt\u00fcr birikimine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar ederek bu yeni dinin hem b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ve hem de ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 benimsemeyi inatla reddeden yahudiler olsun; ister onlar, ister bunlar kastedilmi\u015f olsun, bu ayet, inan\u00e7 konusunda y\u00fcce Allah’tan ba\u015fkas\u0131ndan bir\u015fey \u00f6\u011frenmeyi, bu konuda taklit\u00e7i olmay\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceden ve bilin\u00e7ten yoksun nakilcili\u011fi a\u011f\u0131r bir dille k\u0131namaktad\u0131r:<\/p>\n

Peki, ya onlar\u0131n atalar\u0131 hi\u00e7bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnemeyen, do\u011fru yolu bulamam\u0131\u015f kimseler idiyse de mi \u00f6yle yapacaklar?<\/p>\n

E\u011fer durum ger\u00e7ekten b\u00f6yleyse yine atalar\u0131ndan kendilerine miras kalm\u0131\u015f olan d\u00fc\u015f\u00fcncelere ve geleneklere uymakta \u0131srar m\u0131 edecekler? Bu ne bi\u00e7im bir kat\u0131l\u0131k, ne bi\u00e7im bir taklit\u00e7iliktir? Bu y\u00fczden b\u00f6ylelerinin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcne, bu k\u00f6r taklit\u00e7ili\u011fe ve kat\u0131l\u0131\u011fa yara\u015fan alayc\u0131 ve komik bir tablo getiriliyor. Kendisine s\u00f6ylenenlerden hi\u00e7bir \u015fey anlayamayan, \u00e7oban\u0131n ba\u011f\u0131rarak s\u00f6ylediklerini sadece anlam ve i\u00e7erikten yoksun bir ses dalgalanmas\u0131, bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc olarak alg\u0131layabilen, bay\u0131ra sal\u0131nm\u0131\u015f bir hayvan\u0131n tablosu. Dahas\u0131 var… Bu kimseler s\u00f6zkonusu hayvandan bile daha a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczeydedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hayvan g\u00f6rebiliyor, i\u015fitebiliyor ve ses verebiliyor. Oysa bu kimseler sa\u011f\u0131r, dilsiz ve k\u00f6rd\u00fcrler.
\n172- Ey m\u00fcminler, size verdi\u011fimiz r\u0131z\u0131klar\u0131n tertemiz (hel\u00e2l) olanlar\u0131ndan yiyin ve e\u011fer ger\u00e7ekten s\u0131rf Allah \u00e2 kulluk ediyorsan\u0131z, O’na \u015f\u00fckredin.<\/strong><\/p>\n

173- Allah size sadece le\u015fi, kan\u0131, domuz etini ve Allah’tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na kesilen hayvan\u0131n etini kesinlikle haram k\u0131ld\u0131. Fakat darda kalana, ba\u015fkas\u0131n\u0131n pay\u0131na el uzatmamak ve zaruret miktar\u0131n\u0131 a\u015fmamak \u00fczere bu etlerden yemek g\u00fcnah de\u011fildir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametlidir.<\/p>\n

174- Allah’\u0131n indirdi\u011fi kitapta bulunan bir\u015feyi gizleyerek onu birka\u00e7 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satanlar var ya, onlar kar\u0131nlar\u0131na ate\u015ften ba\u015fka bir\u015fey indirmiyorlar. Allah K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc onlarla konu\u015fmaz ve kendilerini g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131rmaz. Onlar\u0131 ac\u0131 bir azap beklemektedir.<\/p>\n

175- Onlar hidayet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ma\u011ffiret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda azab\u0131 sat\u0131n alanlard\u0131r. Onlar Cehennem ate\u015fine kar\u015f\u0131 ne kadar da dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar!<\/p>\n

176- Bu azab\u0131n sebebi \u015fudur: Allah, kitab\u0131 hak i\u00e7erikli olarak indirdi ve bu kitap \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fenler ger\u00e7ekten derin bir anla\u015fmazl\u0131k, uyu\u015fmazl\u0131k i\u00e7indedirler.<\/p>\n

HEL\u00c2L VE HARAM Y\u0130YECEKLER<\/p>\n

Y\u00fcce Allah burada m\u00fcminlere, kendisi ile onlar aras\u0131nda ili\u015fki kuran s\u0131fatlar\u0131 (m\u00fcminlikleri) ile seslenmekte; b\u00f6ylece onlara yasalar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak sadece kendisini bilmelerini, neyin hel\u00e2l ve neyin haram oldu\u011funu s\u0131rf O’ndan \u00f6\u011frenmelerini dolayl\u0131 bi\u00e7imde telkin etmekte; tek r\u0131z\u0131k verici s\u0131fat\u0131 ile kendilerine ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu r\u0131z\u0131klar\u0131 hat\u0131rlatmakta; bu r\u0131z\u0131klar\u0131n temiz olanlar\u0131ndan yararlanmalar\u0131n\u0131 ~serbest tuttu\u011funu belirtmekte; b\u00f6ylece hi\u00e7bir temiz \u015feyi onlara yasaklamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u011fer onlara herhangi bir maddeyi yasaklad\u0131 ise bunu onlar\u0131 bu maddenin yarar\u0131ndan mahrum etmek ya da bask\u0131 alt\u0131nda tutmak istedi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, s\u00f6zkonusu madde temiz olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015flang\u0131\u00e7ta r\u0131z\u0131klar\u0131 yararlar\u0131na sunan\u0131n kendisi oldu\u011funu dolayl\u0131 yoldan anlatmakta; e\u011fer Allah’a ortak ko\u015fmaks\u0131z\u0131n s\u0131rf O’na kulluk etmeyi istiyorlarsa Allah’a \u015f\u00fckretmeleri gerekti\u011fini telkin etmekte; b\u00f6ylece de \u015f\u00fckretmenin kullara y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazand\u0131r\u0131c\u0131 bir ibadet oldu\u011funu ima etmektedir. B\u00fct\u00fcn bu anlamlar, az kelimeli tek bir ayete s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, size vermi\u015f oldu\u011fumuz r\u0131z\u0131klar\u0131n tertemiz (hel\u00e2l) olanlar\u0131ndan yiyin ve e\u011fer ger\u00e7ekten s\u0131rf Allah’a kulluk ediyorsan\u0131z, O’na \u015f\u00fckredin.”<\/p>\n

Bundan sonraki ayette m\u00fcminlere haram yiyeceklerin neler oldu\u011fu, tek tek say\u0131larak ve ayete ba\u015flarken “innema (sadece, ancak)” s\u0131n\u0131rlama edat\u0131 kullan\u0131larak a\u00e7\u0131klan\u0131yor:<\/p>\n

“Allah size sadece le\u015fi, kan\u0131, domuz etini ve Allah’tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na bo\u011fazlanan hayvan\u0131n etini kesinlikle haram k\u0131ld\u0131.”<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131kl\u0131 her insan organizmas\u0131 \u00f6l\u00fc hayvan etinden tiksinir. Kandan da \u00f6yle. \u00dcstelik Kur’an-\u0131 Kerim’in ve daha \u00f6nce Tevrat’\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n onay\u0131 ile bu maddeleri yasaklamas\u0131ndan y\u00fczy\u0131llarca sonra, t\u0131p bilimi, \u00f6l\u00fc hayvan eti ile kanda \u00e7e\u015fitli mikroplar ve ba\u015fka birtak\u0131m sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 maddeler bulundu\u011funu tespit etmi\u015ftir. Bu durumda acaba modern t\u0131p bilimi bu iki maddenin sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 y\u00f6nlerini t\u00fcm\u00fc ile tespit edebilmi\u015f midir, yoksa bu il\u00e2h\u00ee yasa\u011f\u0131n hen\u00fcz insanlar taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmemi\u015f daha ba\u015fka sebepleri var m\u0131d\u0131r, bunu bilmiyoruz.<\/p>\n

Domuza gelince; bu hayvan\u0131n etini yemenin haram olu\u015funu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 kimseler tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131yorlar. Temiz, bozulmam\u0131\u015f her insan, asl\u0131nda domuzdan nefret eder. Y\u00fcce Allah onun etini uzun y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce haram k\u0131ld\u0131. Oysa insanlar\u0131n bilimi ancak \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce bu hayvan\u0131n etinde, kan\u0131nda ve barsaklar\u0131nda sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok tehlikeli kurt\u00e7uklar\u0131n (\u015ferit bi\u00e7iminde kurt\u00e7uklar ile bunlar\u0131n bir torba i\u00e7inde saklanm\u0131\u015f yumurtac\u0131klar\u0131n\u0131n) bulundu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n

Simdi de baz\u0131lar\u0131 diyor ki; “Modern pi\u015firme ve k\u0131zartma ara\u00e7lar\u0131 \u00e7ok geli\u015fti. Bu y\u00fczden s\u00f6zkonusu kurt\u00e7uklar ile onlar\u0131n yumurtac\u0131klar\u0131 art\u0131k tehlike kayna\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ara\u00e7lar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek dereceli \u0131s\u0131 sayesinde bu kurt\u00e7uklar ile yumurtac\u0131klar\u0131n\u0131n yok edilmesi garantiye ba\u011fland\u0131.”<\/p>\n

Fakat b\u00f6yle diyenler \u015funu unutuyorlar: Onlar\u0131n bilimlerinin bu hayvan\u0131n bir tek zarar\u0131n\u0131 ke\u015ffedebilmesi i\u00e7in uzun y\u00fczy\u0131llar ge\u00e7mesi gerekti. Buna g\u00f6re domuz etinde hen\u00fcz bilim taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmemi\u015f ba\u015fka bir zararl\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim,garanti edebilir? Acaba bu konuda insanlar\u0131n bilimini y\u00fczlerce y\u0131l gerilerde b\u0131rakan \u0130sl\u00e2m \u015f\u00e9riat\u0131, kendisine g\u00fcvenmemizi; son s\u00f6z\u00fc, her \u015feyi iyi bilen ve her emri yerinde olan y\u00fcce Allah’a dayanan bu kayna\u011fa b\u0131rakarak haram dedi\u011fini haram, hel\u00e2l dedi\u011fini hel\u00e2l bilmemizi hakketmi\u015f de\u011fil mi?<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’tan ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na kesilmi\u015f olan hayvanlar\u0131n etlerinin haram olu\u015fu ise bu etlerin sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 olmalar\u0131ndan de\u011fil, Allah’tan ba\u015fkas\u0131na adanm\u0131\u015f olmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Yani bu etler; sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce, kalp sel\u00e2meti, ruh temizli\u011fi, g\u00f6n\u00fcl ihl\u00e2s\u0131 ve y\u00f6n birli\u011fi a\u00e7\u0131lar\u0131ndan zararl\u0131 ve hastal\u0131kl\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in yasakland\u0131lar. Bu manevi hastal\u0131\u011f\u0131n mikrobu, pislik kavram\u0131n\u0131n geni\u015f anlam\u0131 i\u00e7inde madd\u00ee pisliklere ve somut mikroplara eklenmi\u015f, onlar\u0131n devam\u0131 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yasakla inan\u00e7 sistemi aras\u0131nda ondan \u00f6nceki yasaklara g\u00f6re daha s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki vard\u0131r. \u0130sl\u00e2m ortaks\u0131z ve tek Allah’a y\u00f6nelmeyi her\u015feyde titizlikle \u00f6n-pl\u00e2nda tutmu\u015ftur.<\/p>\n

\u0130\u015fte meseleye bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca, bu ayetlerde dile gelen hel\u00e2l ve haram h\u00fck\u00fcmleri ile az \u00f6nce okudu\u011fumuz ayetlerde y\u00fcce Allah’\u0131n birli\u011finden ve rahmetinden s\u00f6zedilmi\u015f olmas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki meydana \u00e7\u0131kar. Sebebine gelince; bir tek Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inanmak ile herhangi bir yiyecek maddesinin hel\u00e2l ya da haram k\u0131l\u0131nma yetkisini veya hukuk\u00ee d\u00fczenleme gerektiren di\u011fer b\u00fct\u00fcn problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm yetkisini s\u0131rf Allah’a tan\u0131mak aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve dolays\u0131z bir ba\u011f vard\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, \u0130sl\u00e2m, zarur\u00ee durumlar\u0131 hesaba alarak bu durumlarda yasaklar\u0131 m\u00fcbah k\u0131lar, serbest sayar. S\u00f6zkonusu s\u0131k\u0131\u015f\u0131k zamanlarda zaruret s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmamak, \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmamak \u015fart\u0131yla bu zaruretleri savacak, kar\u015f\u0131layacak miktardaki haramlar\u0131 hel\u00e2l kabul eder:<\/p>\n

“Fakat darda kalana, ba\u015fkas\u0131n\u0131n pay\u0131na el uzatmamak, ve zaruret miktar\u0131n\u0131 a\u015fmamak \u00fczere bu etlerden yemek g\u00fcnah de\u011fildir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve merhametlidir.”<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm genel bir ilkedir. Burada bu ayetle s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en haramlar i\u00e7in ge\u00e7erli olmakla birlikte mutlak olmas\u0131 sebebiyle ba\u015fka yerlerde di\u011fer haramlar\u0131 da kapsam\u0131 i\u00e7ine al\u0131r. Buna g\u00f6re, hayat\u00ee tehlike ta\u015f\u0131yan hangi zaruret ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131rsa kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ls\u0131n, bu zaruret ile kar\u015f\u0131la\u015fan kimsenin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131, bu zarureti atlatacak miktarda harama girerek savmas\u0131 caizdir. Ancak, i\u015flenecek haram\u0131n miktar\u0131 zaruretin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yaln\u0131z bu h\u00fckm\u00fcn birka\u00e7 noktas\u0131nda f\u0131k\u0131h bilginleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. B\u00f9 tart\u0131\u015fmal\u0131 noktalardan biri zaruret konular\u0131 \u00fczerindedir. Acaba bu konularda K\u0131yas (kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma) kural\u0131 ge\u00e7erli midir, yoksa sadece y\u00fcce Allah’\u0131n Kur’an’da belirtti\u011fi durumlar m\u0131 zaruret durumu say\u0131l\u0131r? Ayr\u0131ca zarureti savacak miktar\u0131n ne oldu\u011fu konusu da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Acaba bu miktar, kullan\u0131lacak haram\u0131n en alt birimi midir, yoksa tam olarak yemek ya da i\u00e7mek anlam\u0131na gelir mi? Burada biz bu f\u0131kh\u00ee tart\u0131\u015fmaya girecek de\u011filiz. Kur’an’\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klama ile yetinmeyi uygun g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in hel\u00e2l ve haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 maddeler konusunda yahudiler \u00e7ok tart\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir defa s\u0131rf yahudiler i\u00e7in konmu\u015f baz\u0131 haramlar vard\u0131 ki, bunlara ba\u015fka bir surede de\u011finiliyor. Okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Biz yahudilere b\u00fct\u00fcn t\u0131rnakl\u0131 hayvanlar\u0131 haram k\u0131ld\u0131k. Onlara s\u0131\u011f\u0131r ve davar\u0131n s\u0131rt, ba\u011f\u0131rsak ve kemik ya\u011flar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan i\u00e7 ya\u011flar\u0131n\u0131 da haram k\u0131ld\u0131k.” (En’am Suresi, 46)<\/p>\n

Oysa bunlar m\u00fcsl\u00fcmanlara m\u00fcbaht\u0131. Belki de onlar kendileri i\u00e7in haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olan bu et ve ya\u011flar\u0131n m\u00fcsl\u00fcmanlara helal k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 sindiremeyerek kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, bu h\u00fckm\u00fc tart\u0131\u015fma konusu yapm\u0131\u015flard\u0131. Ayr\u0131ca bize ula\u015fan bilgilere g\u00f6re yukardaki ayette a\u00e7\u0131klanan haramlara da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, onlar\u0131 tart\u0131\u015fma konusu yapm\u0131\u015flard\u0131. Oysa bu ayette yeralan haramlar Tevrat’ta onlara da haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu t\u00fcr itirazlardaki de\u011fi\u015fmez ama\u00e7lar\u0131,Kur’an’\u0131n emirlerinin do\u011frulu\u011funu ve y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan vahyedilmi\u015f oldu\u011fu realitesi hakk\u0131nda zihinlerde \u015f\u00fcphe uyand\u0131rmakt\u0131. Okumaya devam ediyoruz:<\/p>\n

ALLAH’IN AYETLER\u0130N\u0130 G\u0130ZLEYENLER<\/p>\n

“Allah’\u0131n indirdi\u011fi kitapta bulunan bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 gizleyerek onu birka\u00e7 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satanlar var ya; onlar kar\u0131nlar\u0131na ate\u015ften ba\u015fka bir\u015fey indirmiyorlar. Allah K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc onlarla konu\u015fmaz ve kendilerini g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131rmaz. Onlar\u0131 ac\u0131 bir azap beklemektedir.<\/p>\n

Onlar hidayet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ma\u011ffiret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda azab\u0131 sat\u0131n alanlard\u0131r. Onlar Cehennem ate\u015fine kar\u015f\u0131 ne kadar da dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar!<\/p>\n

Sebebine gelince; Allah kitab\u0131 hakk i\u00e7erikli olarak indirdi ve bu kitap \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fenler, ger\u00e7ekten derin bir anla\u015fmazl\u0131k, uyu\u015fmazl\u0131k i\u00e7indedirler.”<\/p>\n

Burada y\u00fcce Allah’\u0131n indirmi\u015f oldu\u011fu kitapta yer alan baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 gizli tutma eylemine y\u00f6neltilen k\u0131nama, \u00f6ncelikle yahudiler ile h\u0131ristiyanlar\u0131 hedef alm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat ayetin genel karakterli h\u00fckm\u00fc, bildikleri ger\u00e7e\u011fi gizleyerek bu eylemleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda birka\u00e7 para alan b\u00fct\u00fcn dinlerin ba\u011fl\u0131lar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir. S\u00f6zkonusu “birka\u00e7 para” ister ger\u00e7e\u011fi gizlemek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde etmeyi umduklar\u0131 \u015fahs\u00ee bir menfaat olsun, ister ger\u00e7e\u011fi gizleme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda konduklar\u0131 ve e\u011fer do\u011fruyu s\u00f6ylerlerse kaybedeceklerinden korktuklar\u0131 \u00e7e\u015fitli ki\u015fisel yararlar olsun, isterse d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm\u00fc olsun, farketmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu adamlar\u0131n kaybetmi\u015f olduklar\u0131 Allah r\u0131zas\u0131 ve Ahiret sevab\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm\u00fc de “bir ka\u00e7 para”d\u0131r.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, bu ayetlerin konusu olan yiyecek maddeleri -hel\u00e2l ve haram k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile-, konusuna uyumlu olarak bunlar hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Onlar kar\u0131nlar\u0131na (midelerine) ate\u015ften ba\u015fka bir\u015fey indirmiyorlar.”<\/p>\n

Bu c\u00fcmlenin g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi\u011fi tablo ile daha \u00f6nceki il\u00e2hi c\u00fcmlelerin tablosu aras\u0131nda uyum vard\u0131r. Adamlar\u0131n ger\u00e7e\u011fi gizlemenin ve y\u00fcce Allah’a iftira atman\u0131n bedeli olarak yedikleri \u015fey, sanki midelerine indirilmi\u015f bir ate\u015ftir! Onlar sanki asl\u0131nda ate\u015f yiyor gibidirler! Bu durum Ahirete varacaklar\u0131 zaman ger\u00e7ekten \u00f6yle olacakt\u0131r. G\u00f6r\u00fclecek ki, orada elbiseleri de yiyecekleri de ate\u015f olacakt\u0131r!,<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n ayetlerini gizli tutmu\u015f olmalar\u0131n\u0131n cezas\u0131 olarak Allah onlara ilgi g\u00f6stermeyecek, kendilerini horlam\u0131\u015fl\u0131k ve a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015fl\u0131k ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rakacakt\u0131r. Kur’ana Kerim bu ilgisizli\u011fi, horlanmay\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131lanmay\u0131 \u015f\u00f6yle dile getiriyor:<\/p>\n

“Allah, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, onlarla konu\u015fmaz ve kendilerini g\u00fcnahlardan ar\u0131nd\u0131rmaz.”<\/p>\n

Bu ifade, s\u00f6zkonusu ihmal olgusunu insana somut bi\u00e7imde alg\u0131latacak, .idrak ettirecek canl\u0131l\u0131ktad\u0131r. Onlarla ne konu\u015fulacak, ne y\u00fczlerine bak\u0131lacak ve ne de g\u00fcnahlar\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131p affedileceklerdir. Devam ediyoruz:<\/p>\n

“onlar\u0131 ac\u0131 bir azap beklemektedir.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bir ba\u015fka canl\u0131 ve doyurucu ifade daha:<\/p>\n

“Onlar, hidayet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ma\u011ffiret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda azab\u0131 sat\u0131n alanlard\u0131r.”<\/p>\n

Burada, sanki adamlar\u0131n hidayeti vererek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ma\u011ffireti vererek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda azab\u0131 ald\u0131klar\u0131 somut bir al\u0131\u015f-veri\u015f sahnesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Ne kadar zararl\u0131 ve aldanma i\u00e7eren bir al\u0131\u015f-veri\u015f! Adamlar\u0131n sat\u0131n ald\u0131klar\u0131, tercih ettikleri \u015feyler ne kadar k\u00f6t\u00fc! Bu benzetme asl\u0131nda somut bir ger\u00e7e\u011fi ifade ediyor. Sebebine gelince; hidayet, fazlas\u0131yla bu adamlar\u0131n \u00f6n\u00fcndeydi, fakat onlar onu b\u0131rak\u0131p sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ald\u0131lar. Ayn\u0131 \u015fekilde ma\u011ffiret de kendilerine sunulmu\u015f duruyordu; fakat onu bir yana iterek azab\u0131 ald\u0131lar. Okumaya devam edelim:<\/p>\n

“Onlar Cehennem ate\u015fine kar\u015f\u0131 ne kadar da dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar!”<\/p>\n

Bile bile se\u00e7tikleri ve \u0131srarla hedef edindikleri Cehennem ate\u015fine kar\u015f\u0131 sab\u0131rlar\u0131 ne kadar uzun s\u00fcreliymi\u015f!<\/p>\n

Uzun s\u00fcreli Cehennem azab\u0131na katlanmaya haz\u0131r olmalar\u0131, ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc bir mizah \u00fcslubu ile alaya al\u0131n\u0131yor!<\/p>\n

Bu ceza, i\u015fledikleri su\u00e7un al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131na denk d\u00fc\u015fen bir cezad\u0131r. \u0130nsanlara a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131ls\u0131n, yery\u00fcz\u00fcnde uygulamaya ge\u00e7irilsin, toplumlar\u0131n hukuk sistemi ve sosyal d\u00fczeni olsun diye y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan indirilmi\u015f olan kitab\u0131, gizli tutma, saklama su\u00e7unun cezas\u0131. Kim bu kitab\u0131 insanlar\u0131n bilgisinden gizlerse onu uygulamadan al\u0131koymu\u015f olur. Oysa bu kitap, uygulamaya ge\u00e7irilsin diye indirilmi\u015f bir ger\u00e7ektir:<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, bu kitab\u0131 hakk i\u00e7erikli olarak indirdi.”<\/p>\n

Kim bu kitaba uyarsa o do\u011fru yoldad\u0131r; ger\u00e7ekle, do\u011fru yoldan giden insanlarla, evrenin k\u00f6kl\u00fc yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve kanunlar b\u00fct\u00fcn\u00fc ile uyum halindedir. Fakat;<\/p>\n

“Bu kitap \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fenler, ger\u00e7ekten derin bir anla\u015fmazl\u0131k, uyu\u015fmazl\u0131k i\u00e7indedirler.”<\/p>\n

B\u00f6yleleri, ger\u00e7ekle uyu\u015fmazl\u0131k halindedirler; evrenin tabi\u00ee kanunlar sistemi ile uyu\u015fmazl\u0131k halindedirler; aralar\u0131nda ve kendi i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n dengeleri ile uyu\u015fmazl\u0131k, ba\u011fda\u015fmazl\u0131k halindedirler…<\/p>\n

B\u00f6yleleri, ger\u00e7ekten eskiden de \u00f6yle idiler, \u015fimdide \u00f6yledirler. Kitaplar\u0131 hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fen, bu kitab\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle benimsemeyerek b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131nda keyfine g\u00f6re ay\u0131r\u0131mlar yapan her \u00fcmmet bu kategoriye girer, bu ayette s\u00f6z\u00fc edilenlere eklenir. Bu ayetin h\u00fckm\u00fc, farkl\u0131 zaman dilimlerine ve de\u011fi\u015fen milletlere ra\u011fmen ayn\u0131 kalarak her zaman ve her yerde ger\u00e7ekle\u015fen bir il\u00e2h\u00ee vaaddir. Biz onun pratik olarak do\u011frulan\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015fu anda i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyada a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son ayetinde imana dayal\u0131 do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcncenin, yine imana dayal\u0131 isabetli davran\u0131\u015f sisteminin kurallar\u0131 ortaya konuluyor, ayr\u0131ca samimi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ve ger\u00e7ekten Allah’tan \u00e7ekinenlerin (takval\u0131lar\u0131n) niteli\u011fi belirleniyor;
\n177- Y\u00fczlerinizi Do\u011fu ya da Bat\u0131 taraf\u0131na \u00e7evirmeniz iyilik demek de\u011fildir. As\u0131l iyilik Allah’a, Ahiret g\u00fcn\u00fcne, meleklere, kitaba, peygamberlere inanan; akrabalara, yetimlere, yoksullara, yar\u0131 yolda kalanlara, dilencilere ve boyunduruk alt\u0131nda bulunanlara (k\u00f6lelere, tutsaklara) mallar\u0131n\u0131 sevmelerine ra\u011fmen yard\u0131m edenlerin; namaz\u0131 k\u0131lanlar\u0131n, zek\u00e2t\u0131 verenlerin, antla\u015fma yapt\u0131klar\u0131nda yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 antla\u015fmalar\u0131 yerine getirenlerin; zorda, darda ve sava\u015f zaman\u0131nda sabredenlerin tutumudur. \u0130\u015fte do\u011frular (s\u00f6zlerinin erleri) onlard\u0131r, takva sahipleri de onlard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Tefsir bilginlerinin daha \u00e7ok benimsedikleri g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, bu ayetin i\u00e7erdi\u011fi a\u00e7\u0131klama ile k\u0131ble de\u011fi\u015fimi olay\u0131 ve bu olayla ilgili olarak kopar\u0131lan uzun tart\u0131\u015fmalar aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki vard\u0131r. K\u0131ble de\u011fi\u015fimi olay\u0131n\u0131n hikmeti daha \u00f6nce anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi bu ayette gerek bu olay\u0131n ve gerekse \u00e7e\u015fitli ibadetlerin \u015fekilleri ile ilgili olarak g\u00fcndeme getirilmi\u015f olan yahudi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, itirazlar\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek belirleniyor, dile getirilmeye devam ediliyor. Bilindi\u011fi gibi yahudiler bu t\u00fcr meseleleri s\u0131k s\u0131k tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz “b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek” \u015fudur: Ne k\u0131ble y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015ftirilmesinden ve ne de mutlak anlamda ibadet ama\u00e7l\u0131 davran\u0131\u015flardan maksat, insanlar\u0131n y\u00fczlerini Do\u011fuya ya da Bat\u0131ya, Beyt\u00fclmukaddes ya da K\u00e2be taraf\u0131na \u00e7evirmek de\u011fildir. Ba\u015fka bir deyimle -genel anlamda “iyilik” demek olan- “birr”in gayesi; kalpde uyand\u0131rmalar\u0131 beklenen duygulardan ve pratik hayatta uygulanmas\u0131 gereken davran\u0131\u015flardan soyutlanm\u0131\u015f, birtak\u0131m iyilik ger\u00e7ekle\u015ftirmez ve hay\u0131r \u00fcretmez kuru ibadet g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri de\u011fildir. Tersine iyilik (birr); bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bir duygu, bir eylem b\u00fct\u00fcn\u00fc ve bir davran\u0131\u015f sistemidir. \u0130yilik; gerek birey ve gerek toplum vicdan\u0131nda etkisini g\u00f6steren bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir, bireysel ve sosyal hayatta etkisini g\u00f6steren somut bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczleri Do\u011fuya ya da Bat\u0131ya \u00e7evirmek bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fi g\u00f6zard\u0131 ettiremez, onu umursamaman\u0131n gerek\u00e7esi say\u0131lamaz. Bu y\u00f6neli\u015f ister bu ya da o k\u0131bleye d\u00f6nmek suretiyle olsun, ister namazda sa\u011fa ve sola selam vermek bi\u00e7iminde olsun, isterse insanlar\u0131n yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 di\u011fer ibadetlerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledi\u011fi davran\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda belirmi\u015f olsun, farketmez. Tekrarlayal\u0131m:<\/p>\n

“As\u0131l iyilik; Allah’a, Ahiret g\u00fcn\u00fcne, meleklere, kitaba, peygamberlere inanan; akrabalara, yetimlere, yoksullara, yar\u0131 yolda kalanlara, muhta\u00e7lara ve boyunduruk alt\u0131nda bulunanlara (k\u00f6lelere, tutsaklara) mal sevgilerine ra\u011fmen yard\u0131m edenlerin; namaz\u0131 k\u0131lanlar\u0131n, zek\u00e2t\u0131 verenlerin, antla\u015fma yapt\u0131klar\u0131nda yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 andla\u015fmalar\u0131 yerine getirenlerin; zorda, darl\u0131kta ve sava\u015f zaman\u0131nda sabredenlerin tutumudur. \u0130\u015fte do\u011frular (s\u00f6zlerinin erleri) onlard\u0131r, takva sahipleri de onlard\u0131r.”<\/p>\n

\u0130\u015fte, iyiliklerin t\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelen “birr” budur. Acaba ayette say\u0131lan s\u0131fatlara y\u00fcce Allah’\u0131n terazisinde bu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131ran de\u011fer nedir?<\/p>\n

Mesel\u00e2 y\u00fcce Allah’a, Ahiret g\u00fcn\u00fcne, meleklere, kitaplara ve peygamberlere inanman\u0131n de\u011feri, \u00f6nemi nedir?<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’a inanmak, insanl\u0131\u011f\u0131n hayat\u0131nda de\u011fi\u015fik g\u00fc\u00e7lere, de\u011fi\u015fik nesnelere ve de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015flere kulluk etmekten kurtulup y\u00fcce Allah’ta merkezile\u015fen tek kullu\u011fa y\u00f6nelmenin d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu tek varl\u0131\u011fa kulluk sayesinde insan vicdan\u0131, b\u00fct\u00fcn di\u011fer kulluklardan, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcrlerinden s\u0131yr\u0131larak tek il\u00e2h \u00f6n\u00fcnde ayn\u0131 safta yer alan di\u011fer insan vicdanlar\u0131 ile e\u015fitlik d\u00fczeyine y\u00fckselir. Arkas\u0131ndan da b\u00fct\u00fcn madd\u00ee nesnelerin ve b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00fczerine \u00e7\u0131kar. Allah’a inanmak; b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda, anar\u015fiden d\u00fczene, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan, istikamet belirlili\u011fine, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131ktan ama\u00e7 birli\u011fine ge\u00e7i\u015fin de d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. \u015eu insanl\u0131k tek Allah’a inan\u0131p ba\u011flanmad\u0131k\u00e7a ortak bir ama\u00e7 \u00e7er\u00e7evesinde do\u011fru yolu bulamayaca\u011f\u0131 gibi, d\u0131\u015f\u0131ndaki varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcnde olan ve koordinasyonlu bir dayan\u0131\u015fma sa\u011flayan ili\u015fki ve hedeflerine sa\u011flam bir dayanak noktas\u0131 bulamaz.<\/p>\n

Ahiret g\u00fcn\u00fcne inanmak, ceza konusunda mutlak il\u00e2hi adalete insan\u0131n, yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n\u0131n bo\u015f ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir karga\u015fa olmad\u0131\u011f\u0131na ve d\u00fcnyadayken \u00f6yle de\u011filmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda iyili\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmayaca\u011f\u0131na inanmakt\u0131r. Gaybe (g\u00f6r\u00fcnmez aleme) inanman\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan meleklere inanmak ise, insan idraki ile hayvan idraki aras\u0131nda, \u015fu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcne ili\u015fkin insan d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile hayvan d\u00fc\u015f\u00fcncesi aras\u0131nda bir ay\u0131r\u0131m \u00e7izgisi, bir arakesittir. \u0130nsan, duyu organlar\u0131n\u0131n alg\u0131 alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir alemin varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131rken, duyu organlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 alg\u0131lar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan hayvan bu dar alan\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emez. (Burada, Bakara Suresinin ilk ayetlerinin tefsirine ba\u015fvurulabilir.)<\/p>\n

Kitaba ve peygamberlere inanmak ise b\u00fct\u00fcn peygamberlik misyonlar\u0131na ve b\u00fct\u00fcn peygamberlere inanmakt\u0131r ki, bu da insanl\u0131\u011f\u0131n birli\u011fine, bu insan\u0131n il\u00e2h\u0131n\u0131n birli\u011fine, dininin birli\u011fine ve il\u00e2hi d\u00fczeninin ortakl\u0131\u011f\u0131na inanmak anlam\u0131na gelir. B\u00fct\u00fcn peygamberliklerin ve peygamberlerin miras\u0131n\u0131n varisi olan m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kafas\u0131nda bu bilincin yerle\u015fmesinin son derece b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi, de\u011feri vard\u0131r.<\/p>\n

ALLAH YOLUNDA \u0130NFAK<\/p>\n

Akrabalara, yetimlere, yoksullara, yar\u0131 yolda kalanlara, muhta\u00e7lara ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini yitirmi\u015f k\u00f6leler ile tutsaklara yard\u0131m etmenin, sevilen ve gurur duyma vesilesi yap\u0131lan maldan, bu z\u00fcmreler lehine fedak\u00e2rl\u0131kta bulunman\u0131n \u00f6nemi, de\u011feri nedir?<\/p>\n

Bunun \u00f6nemi ve de\u011feri; mal h\u0131rs\u0131n\u0131n, cimrili\u011finin, irade zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bencilli\u011fin tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmakt\u0131r. Elleri ba\u015fkalar\u0131na yard\u0131m etmekten, vicdanlar\u0131 \u00f6zveriden ve ruhlar\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten al\u0131koyan mal tutkusundan s\u0131yr\u0131lmak, ar\u0131nmakt\u0131r. Bu \u00f6zveri, ayetteki “mal sevgisine ra\u011fmen” ifadesi ile parmak bas\u0131lan bir ruh\u00ee ve duygusal de\u011ferdir, kazan\u0131md\u0131r. Yani, insan\u0131n de\u011fersiz ve k\u00f6t\u00fc mal\u0131n\u0131 de\u011fil, sevdi\u011fi mal\u0131 ba\u015fkalar\u0131na vermek \u00fczere ona elini uzatarak mal tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan, madd\u00ee varl\u0131k k\u00f6leli\u011finden kurtulmas\u0131, azad olmas\u0131… Bu k\u00f6lelik, vicdanlar\u0131 al\u00e7altan ve ba\u015flar\u0131 \u00f6ne e\u011fdiren bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kt\u0131r. Bu \u00f6zveri, insan\u0131 ihtirastan, insan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcren mal ihtiras\u0131ndan da azad eder. Bu ise, \u0130sl\u00e2m’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re b\u00fcy\u00fck bir insani de\u011ferdir. \u0130sl\u00e2m \u00f6yle bir dindir ki, insan\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n, sosyal \u00e7evrenin olumsuz etkilerinden kurtarmaya ge\u00e7meden \u00f6nce onu kendi nefsinin k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131ndan, ihtiras ve zaaflar\u0131ndan kurtarmaya giri\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m nefislerinin k\u00f6lesi olmu\u015f kimselerin, ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n da k\u00f6leleri olduklar\u0131na buna kar\u015f\u0131l\u0131k kendi nefislerinin tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmu\u015f kimselerin, ayn\u0131 zamanda toplumlar\u0131n ba\u015f\u0131 dik, \u00f6zg\u00fcr bireyleri oldu\u011funa kesinlikle inan\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlardan ba\u015fka, bu \u00f6zveri, toplum d\u00fczeyinde de insani bir de\u011ferdir. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz akrabalar\u0131 g\u00f6zetme, onlara yard\u0131m etme gelene\u011fi insan ki\u015fili\u011finin sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131, aile onurunu ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 akraba ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Aile, toplumun \u00e7ekirde\u011fidir. Bu y\u00fczden ayette en ba\u015fa al\u0131narak ona \u00f6zel bir ilgi g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu \u00f6zveri, yetimlere d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fc ile toplumda b\u00fcy\u00fckler ile k\u00fc\u00e7\u00fckler aras\u0131n da, g\u00fc\u00e7l\u00fcler ile zay\u0131flar aras\u0131nda bir dayan\u0131\u015fmad\u0131r; ana-baba ilgisinden ve korumas\u0131ndan yoksun olan bu yavrular\u0131n bu eksikliklerini kar\u015f\u0131lama, bu bo\u015fluklar\u0131n\u0131 doldurma giri\u015fimidir. B\u00f6ylece, ba\u015f\u0131bo\u015f kalacak \u00fcmmet \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bozulma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmelerine; \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeyen, onlara yard\u0131m eli uzatmayan toplumlar\u0131n fel\u00e2ketlerle y\u00fczy\u00fcze gelmelerine kar\u015f\u0131 koruyucu bir \u00f6nlemdir.<\/p>\n

Bu \u00f6zveri, ge\u00e7imlerini sa\u011flayacak madd\u00ee imk\u00e2nlardan yoksun olmalar\u0131na ra\u011fmen y\u00fczsuyu d\u00f6k\u00fcp hi\u00e7 kimseden bir\u015fey istemeye kalk\u0131\u015fmayan yoksullara d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fc ile; b\u00f6ylelerinin onurunu koruyucu, mahvolmalar\u0131n\u0131 engelleyici, hi\u00e7bir ferdini ihmal etmeyen ve hi\u00e7bir \u00fcyesinin peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z yummayan \u0130sl\u00e2m toplumun ge\u00e7erli olan sosyal dayan\u0131\u015f\u0131na ve yard\u0131mla\u015fma ilkesini somut \u00f6rneklerle kan\u0131tlay\u0131c\u0131 bir \u00f6nlemdir.<\/p>\n

Bu \u00f6zveri, mal\u0131ndan ve ailesinden uzak d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yolcuya d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fc ile; s\u0131k\u0131nt\u0131 an\u0131nda, aileden, maldan ve memleketten ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u0131rada b\u00f6yle bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fen kimseye kar\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken bir kurtarma g\u00f6revi, ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n bir tek aile, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ortak bir vatan oldu\u011funu, bu ortak vatan y\u00fczeyinde bir ailenin ba\u015fka bir aile ile, bir mal\u0131n ba\u015fka bir mal ile, bir ili\u015fkinin ba\u015fka bir ili\u015fki ile ve bir ikametg\u00e2h\u0131n ba\u015fka bir ik\u00e2metg\u00e2h ile elele verebilece\u011fini yar\u0131 yolda kal\u0131n\u0131\u015f bu \u00e7aresize hissettirme giri\u015fimidir.<\/p>\n

Bu \u00f6zveri, muhta\u00e7lara d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fc ile; onlar\u0131n darl\u0131klar\u0131n\u0131 giderici ve b\u00f6ylece kendilerini \u0130sl\u00e2m’\u0131n ho\u015f g\u00f6rmedi\u011fi dilencilikten al\u0131koyucu bir tedbirdir. \u0130sl\u00e2m’a g\u00f6re ge\u00e7imini asgar\u00ee d\u00fczeyde sa\u011flayan ya da \u00e7al\u0131\u015facak bir i\u015f bulabilen kimsenin dilenmemesi gerekir. B\u00f6yle bir kimseye dini, elindekine kanaat getirmeyi ya da \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ge\u00e7imini sa\u011flayarak dilenmemeyi emreder. Sadece \u00e7al\u0131\u015famayanlar ve asgar\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayanlar dilenebilirler.<\/p>\n

Bu \u00f6zveri, boyunduruk alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kimselere (tutsaklara ve k\u00f6lelere) d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fc ile; \u0130sl\u00e2m’a kar\u015f\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmek gibi a\u011f\u0131r bir kabahat i\u015flemi\u015f olan zavall\u0131lar\u0131 k\u00f6lelikten azad ederek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fturma, yeniden h\u00fcr ve \u015fahsiyetli birer insan olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Ayetin bu konudaki h\u00fckm\u00fc ya k\u00f6leleri sat\u0131n alarak azad etme yoluyla veya efendisinin kendisinden azad etme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda istedi\u011fi mal\u0131 ona yard\u0131m olarak vermek suretiyle ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi \u0130sl\u00e2m, k\u00f6lelerin efendilerinden azad olmay\u0131 istedikleri andan itibaren onlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr olduklar\u0131n\u0131 il\u00e2n eder ve efendilerden bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6leleri ile derhal bir mal\u00ee anla\u015fma yapmalar\u0131n\u0131 ister. \u0130\u015fte o andan itibaren eski k\u00f6le, \u00fccretli bir i\u015f\u00e7i konumuna ge\u00e7er, \u00e7al\u0131\u015farak elde etti\u011fi kazan\u00e7 hesab\u0131na yaz\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r, zek\u00e2t verilebilecek kimseler aras\u0131na girer, kendisine yap\u0131lacak zek\u00e2t-d\u0131\u015f\u0131 yard\u0131mlar, bu ayette say\u0131lan “genel iyilikler” kapsam\u0131nda say\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar k\u00f6lelerin bir an \u00f6nce k\u00f6lelikten kurtulup \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geri almas\u0131 amac\u0131na d\u00f6n\u00fck tedbirlerdir.<\/p>\n

Namaz k\u0131lmaya gelince, acaba bu ibadetin “t\u00fcm iyilikler” anlam\u0131na gelen “birr” kavram\u0131n\u0131n i\u00e7indeki yeri nedir?<\/p>\n

Namaz, “y\u00fcz\u00fc Do\u011fuya ya da Bat\u0131ya” \u00e7evirme eylemini a\u015fan bir anlam ta\u015f\u0131r. Bu ibadet insan\u0131n d\u0131\u015f\u0131yla, i\u00e7iyle, v\u00fccuduyla, akl\u0131yla ruhuyla bir b\u00fct\u00fcn olarak Rabbine y\u00f6nelme prati\u011fidir. Namaz, ne s\u0131rf bir v\u00fccud egzersizleri yek\u00fcn\u00fc ve ne de s\u0131rf Allah’a tasavvufi bir y\u00f6nelme giri\u015fimidir. \u0130sl\u00e2m’a uygun namaz, bu dinin hayat ile ilgili temel d\u00fc\u015f\u00fcncesinin k\u0131sa bir \u00f6zetini olu\u015fturur.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, insan\u0131; beden, ak\u0131l ve ruh kesimleri ile birle\u015fmi\u015f bir b\u00fct\u00fcn olarak tan\u0131r. Ne toplam olarak insan dedi\u011fimiz canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan bu \u00fc\u00e7 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131n\u0131n (beden-ruh-ak\u0131l) faaliyetleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011funu varsayar ve ne de ruhun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131na bedeni bask\u0131 alt\u0131na almaya giri\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ruhun \u00f6zg\u00fcr olabilmesi i\u00e7in b\u00f6yle bir bask\u0131 gerekli, zarur\u00ee de\u011fildir. \u0130\u015fte bu temel d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u0130sl\u00e2m, en b\u00fcy\u00fck ibadet t\u00fcr\u00fc olan namaz\u0131 bu \u00fc\u00e7 insan\u00ee g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131n\u0131n faaliyetlerini yans\u0131tabilecek bir f\u0131rsat sayarak her \u00fc\u00e7 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131n\u0131 da birarada uyum ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki i\u00e7inde yaradan’a y\u00f6neltir. Daha a\u00e7\u0131k s\u00f6ylemek gerekirse namaz\u0131n k\u0131yam\u0131n\u0131 (ayakta durma eylemini), r\u00fckuunu ve secdesini bedenin hareketini ger\u00e7ekle\u015ftirici; onun okumas\u0131n\u0131 (k\u0131raat\u0131n\u0131), okunan ayetlerin anlam\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme ve irdelemesini akl\u0131n faaliyetini yans\u0131t\u0131c\u0131; bunlar yan\u0131nda onun i\u00e7erdi\u011fi, Allah’a y\u00f6nelmeyi ve O’na teslim olmu\u015flu\u011fu ruhun faaliyetini aksettirici bir f\u0131rsat olarak kabul eder. Bu faaliyet kesimlerinin her \u00fc\u00e7\u00fc de e\u015f zamanl\u0131 olur. Bu \u015fekilde namaz k\u0131lmak, her vakit namaz\u0131nda ve her rek\u00e2tta \u0130sl\u00e2m’\u0131n hayatla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak m\u00fcsl\u00fcmana hat\u0131rlat\u0131r ve bu hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yine bir b\u00fct\u00fcn olarak prati\u011fe yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n

Peki zek\u00e2t vermenin bu genel iyilik kavram\u0131 i\u00e7indeki yeri nedir? Zek\u00e2t vermek, y\u00fcce Allah’\u0131n zenginlerin mal\u0131 i\u00e7inde fakirlerin bir hakk\u0131 olarak belirledi\u011fi \u0130sl\u00e2m\u00ee bir sosyal vergidir. Bunu y\u00fcce Allah belirliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zkonusu mal\u0131n as\u0131l sahibi O’dur ve onu belirli bir s\u00f6zle\u015fme ile fertlerin m\u00fclkiyetine vermi\u015ftir. Bu s\u00f6zle\u015fmenin \u015fartlar\u0131ndan biri de zek\u00e2t vermektir. Bu ayette sevilen maldan an\u0131lan kimselere mutlak anlamda yard\u0131m yap\u0131lmas\u0131 konusu anlat\u0131ld\u0131ktan sonra; Zek\u00e2t meselesine ge\u00e7iliyor. Bu da g\u00f6steriyor ki, ayette an\u0131lan kesimlere mutlak anlaml\u0131 yard\u0131mda bulunmak zek\u00e2t\u0131n alternatifi de\u011fildir; zek\u00e2t da bu t\u00fcr mali yard\u0131mlar\u0131n yerini tutan bir alternatif de\u011fildir. Zek\u00e2t; farz olan bir vergi, genel anlaml\u0131 madd\u00ee yard\u0131m ise g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir \u00f6zveridir. “Birr” kavram\u0131 ile ifade etti\u011fimiz iyilikseverlik hal\u0131 ise ancak bunlar\u0131n her ikisinin biraraya gelmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir. Bunlar\u0131n her ikisi de \u0130sl\u00e2m’\u0131n temel dayanaklar\u0131ndand\u0131r. Bu ayetin, zek\u00e2t\u0131, madd\u00ee yard\u0131m meselesinden sonra ayr\u0131 bir konu olarak anlatmas\u0131, zek\u00e2t\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir farz oldu\u011funu, g\u00f6n\u00fcll\u00fc yard\u0131m\u0131n zek\u00e2t y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcremeyece\u011fini ve zek\u00e2t\u0131n da g\u00f6n\u00fcll\u00fc yard\u0131m\u0131n yerini alamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7indir.<\/p>\n

Verilen s\u00f6zleri tutman\u0131n, yap\u0131lan andla\u015fmalara uyman\u0131n genel anlaml\u0131 “iyilik” kavram\u0131 i\u00e7indeki yerine gelince bu s\u0131fat, \u0130sl\u00e2m’\u0131n son derece \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fi, karakteristik bir niteli\u011fidir; Kur’an-\u0131 Kerim, bir\u00e7ok yerinde onu tekrar eder ve onu iman\u0131n, insanl\u0131\u011f\u0131n ve d\u00fcr\u00fcst ki\u015fili\u011fin (ihsan\u0131n) belirtisi, g\u00f6stergesi sayar. Bu s\u0131fat; fertler, toplumlar, milletler ve devletleraras\u0131 ili\u015fkilerde g\u00fcven ve emniyet havas\u0131n\u0131n egemen olmas\u0131 i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir gerekliliktir. S\u00f6zlere ve anla\u015fmalara ba\u011fl\u0131l\u0131k s\u0131fat\u0131, ilk \u00f6nce y\u00fcce Allah’a verilmi\u015f olan s\u00f6zlere ba\u011fl\u0131 kalmaya dayan\u0131r. Verdikleri s\u00f6zleri tutmayan, antla\u015fmalar\u0131na uymayan insanlar\u0131n toplumunda herkes endi\u015fe ve korku i\u00e7inde ya\u015far; hi\u00e7kimse hi\u00e7kimsenin s\u00f6z\u00fcne g\u00fcvenmez, hi\u00e7kimse hi\u00e7kimseye emniyet etmez ve hi\u00e7kimse hi\u00e7kimsenin vaadine inanmaz. \u0130sl\u00e2m gerek dostlar\u0131na ve gerekse d\u00fc\u015fmanlar\u0131na verdi\u011fi s\u00f6zleri tutma, dostlar\u0131 ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalara ba\u011fl\u0131l\u0131k konusunda \u00f6yle bir titizlik d\u00fczeyine y\u00fckselmi\u015ftir ki, insanl\u0131k uzun tarihi boyunca b\u00f6yle bir d\u00fczeye hi\u00e7 yana\u015famam\u0131\u015f, sadece \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6nderli\u011fi ve k\u0131lavuzlu\u011fu alt\u0131nda bu zirveye t\u0131rmanmak m\u00fcmk\u00fcn olabilmi\u015ftir.<\/p>\n

“Acaba “Darl\u0131kta, zorlukta ve sava\u015f s\u0131ras\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olma”‘ ile genel anlaml\u0131 “iyilik” kavram\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki nedir? Bu s\u0131fat; her beklenmedik aksilik kar\u015f\u0131s\u0131nda pani\u011fe kap\u0131lman\u0131n, her facia kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmenin, her zorluk kar\u015f\u0131s\u0131nda dize gelmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in vicdanlar\u0131n e\u011fitilip haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi i\u015flemidir. Bu s\u0131fat, \u00e7\u00f6ken kara bulutlar da\u011f\u0131l\u0131ncaya, s\u0131k\u0131nt\u0131 ortadan kalk\u0131ncaya ve y\u00fcce Allah’\u0131n her zorlu\u011fun arkas\u0131ndan g\u00f6sterdi\u011fi kolayl\u0131k belirinceye kadar so\u011fukkanl\u0131 davranmak, kendini tutmak ve direnmek demektir. Bu s\u0131fat; y\u00fcce Allah’tan umut kesmemek, Allah’a g\u00fcvenmek, Allah’a dayanmakt\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nderi olmakla, yery\u00fcz\u00fcnde adaleti ve huzuru ger\u00e7ekle\u015ftirmekle g\u00f6revlendirilen bir \u00fcmmetin yolu \u00fczerinde kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan me\u015fakkatlere, s\u0131k\u0131nt\u0131lara kar\u015f\u0131 kendini haz\u0131rlamas\u0131, “Darl\u0131kta, zorlukta, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131”, yokluk ve yoksulluk kar\u015f\u0131s\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131, hastal\u0131\u011fa ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131, eksiklik ve yetersizlik kar\u015f\u0131s\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131, sava\u015fta ve ku\u015fatma alt\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131, k\u0131sacas\u0131 her t\u00fcrl\u00fc musibete kar\u015f\u0131 sab\u0131rl\u0131 olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ancak bu sayede b\u00fcy\u00fck g\u00f6revinin \u00fcstesinden gelebilir, kendi i\u00e7in belirlenmi\u015f rol\u00fc sebat, g\u00fcven, so\u011fukkanl\u0131l\u0131k ve g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde oynayabilir.<\/p>\n

Bu ayette bu s\u0131fat, yani “darl\u0131kta, zorlukta ve sava\u015f s\u0131ras\u0131nda sabretme” s\u0131fat\u0131 di\u011ferleri aras\u0131nda \u00f6n-pl\u00e2na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Bu \u00f6n-pl\u00e2na \u00e7\u0131karma i\u015flemi, metinde “sabirin (sab\u0131rl\u0131lar)” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc farkl\u0131 bir s\u00f6zdizimi kural\u0131na tabi tutularak, di\u011ferlerinden ayr\u0131 tutuldu\u011fu vurgulanmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Sebebine gelince, daha \u00f6nceki iyilik s\u0131fatlar\u0131 merfu’ olduklar\u0131 halde s\u0131rf “sabirin” kelimesi \u00f6n\u00fcnde “Ehesse” fiilinin oldu\u011fu farzedilerek mensub olarak okunmu\u015ftur. \u0130yili\u011fin s\u0131fatlar\u0131 anlat\u0131l\u0131rken sab\u0131rl\u0131l\u0131\u011fa bu \u015fekilde \u00f6zel bir dikkat \u00e7ekilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n’ a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir anlam\u0131 vard\u0131r. Bu dikkat \u00e7ekme \u00fcslubu sab\u0131rl\u0131lar\u0131 \u00f6n-pl\u00e2na \u00e7\u0131kar\u0131p \u00f6b\u00fcr s\u0131fatlar\u0131 ta\u015f\u0131yanlardan daha imtiyazl\u0131 bir konuma \u00e7\u0131kar\u0131yor. Allah’a, meleklere, kitaba, peygamberlere inanmak, sevilen mal\u0131 g\u00f6zden \u00e7\u0131kararak ba\u015fkalar\u0131na vermek, namaz k\u0131lmak, zek\u00e2t vermek ve antla\u015fmalara ba\u011fl\u0131 kalmak nitelikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda bu niteli\u011fe se\u00e7kinlik kazand\u0131ran bir dikkat \u00e7ekme i\u015flemidir bu. Bu da sab\u0131rl\u0131lar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir derece ve sab\u0131r s\u0131fat\u0131n\u0131n Allah’\u0131n terazisinde de\u011ferli say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir dikkat \u00e7ekme olay\u0131d\u0131r. (Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klama i\u00e7in bu C\u00fcz’\u00fcn bir \u00f6nceki dersinde okuyup inceledi\u011fimiz “Ey iman edenler, namaz ve sab\u0131rla yard\u0131m dileyin” diye ba\u015flay\u0131p “… \u0130\u015fte onlar i\u00e7in Rabblerinden ma\u011ffiret ve rahmet vard\u0131r.” \u015feklinde biten ayetin a\u00e7\u0131klamas\u0131na ba\u015fvurulabilir.))<\/p>\n

B\u00f6ylece bir tek ayet inan\u00e7 esaslar\u0131 ile beden\u00ee ve mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri biraraya getirerek onlar\u0131 ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn, par\u00e7alanmaz bir \u00fcnite halinde sunuyor ve bu \u00fcniteye, birime “birr” \u00fcnvan\u0131n\u0131 veriyor. B\u00efz buna “toplam iyilikler” ya da bir hadiste ge\u00e7en deyimi kullanarak “iman” ad\u0131n\u0131 da verebiliriz. Ger\u00e7ekten bu \u00fcnite, \u0130sl\u00e2m\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ileri \u0130sl\u00e2m d\u00fczenine dayanak olu\u015fturan vazge\u00e7ilmez ilkelerin eksiksiz bir \u00f6zetidir.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, bu ayetin sonunda bu s\u0131fatlar\u0131 \u00fczerlerinde ta\u015f\u0131yanlar i\u00e7in \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“\u0130\u015fte do\u011frular (s\u00f6zlerinin erleri) onlard\u0131r, takva sahipleri de onlard\u0131r.” \u0130\u015fte m\u00fcsl\u00fcman olacaklar\u0131na dair Rabblerine vermi\u015f olduklar\u0131 s\u00f6z\u00fc tutanlar, inan\u00e7lar\u0131na ve itikatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalanlar, bu inan\u00e7 ve itikad\u0131, pratik hayattaki uygulamalar\u0131na sadakatle yans\u0131tanlar bunlard\u0131r. Yine bunlar, Rabblerinden korkup O’na ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, duyarl\u0131l\u0131k ve titizlikle O’na kar\u015f\u0131 g\u00f6revlerini yerine getiren kimselerdir.<\/p>\n

\u015eimdi biz bu ayetin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00f6nce y\u00fcce Allah’\u0131n do\u011fru ve de\u011fi\u015fmez sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanlar\u0131 y\u00fckseltmek istedi\u011fi o y\u00fcce doruklara bak\u0131yoruz. Arkas\u0131ndan da bu il\u00e2h\u00ee sisteme s\u0131rt \u00e7eviren, ondan ka\u00e7an, ona kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7an, ona ve ona \u00e7a\u011f\u0131ran herkese kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k besleyen, insanlara g\u00f6z at\u0131yor ve ellerimizi esefle havaya a\u00e7arak y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrarl\u0131yoruz: “Yaz\u0131klar olsun kullara.”\u00b7(Yasin Suresi, 30)<\/p>\n

Sonra bir daha g\u00f6zlerimizi a\u00e7\u0131p etrafa bak\u0131nca az \u00f6nceki hay\u0131flanmam\u0131z ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fcz da\u011f\u0131larak, yerini y\u00fcce Allah’a ba\u011flanm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc umudumuza ve bu hayat tarz\u0131n\u0131n sars\u0131lmaz derecede kuvvetli oldu\u011funa besledi\u011fimiz kesin inanca b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n

Bu arada bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 gelece\u011fe dikiyoruz ki, ufukta bir \u00fcmit, parlak ve \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an bir \u00fcmit par\u0131ld\u0131yor. \u015eu insanl\u0131\u011f\u0131n uzun bir s\u0131k\u0131nt\u0131 s\u00fcrecinden sonra bu ileri hayat d\u00fczenine y\u00f6nelece\u011fini ve bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bu ayd\u0131nl\u0131k ufka \u00e7evirece\u011fini m\u00fcjdeleyen bir \u00fcmit bu… Ve bekledi\u011fimiz yard\u0131m sadece Allah’tan gelecektir.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm, Medine’de ilk kurulu\u015f d\u00f6nemini ya\u015fayan \u0130sl\u00e2m toplumunun baz\u0131 sosyal d\u00fczenlemelerini, sosyal kurumlar\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fi gibi bir k\u0131s\u0131m farz ibadetleri de i\u00e7eriyor. Bunlar\u0131n her ikisi de bu surenin ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yanyana yerle\u015ftirilmi\u015f bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturuyor. Yine bu iki konu ayn\u0131 \u015fekilde Allah’tan korkmaya ve takvaya sa\u011flam bir ba\u011fla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem sosyal d\u00fczenlemelerin ve hem de kulluk y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin hemen arkas\u0131ndan takvan\u0131n, Allah korkusunun hat\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca bu her iki bahis de ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda yeralan ve gerek imana dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin dayanaklar\u0131n\u0131 ve gerekse pratik davran\u0131\u015flar\u0131n ilkelerini i\u00e7eren “birr (genel anlamda iyilik)” ayetinin hemen arkas\u0131ndan geliyorlar.<\/p>\n

Bu ayetler demetinde s\u0131ras\u0131yla; adam \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131na k\u0131sasla kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi gerekti\u011fi ile bununla ilgili hukuk\u00ee d\u00fczenlemelerden, \u00f6lmeden \u00f6nce yap\u0131lacak vasiyyetten, oru\u00e7 tutman\u0131n farz olu\u015fundan, duan\u0131n ve itik\u00e2f\u0131n \u0130sl\u00e2m’daki yerinden ve son olarak da mal ile ilgili olarak \u00e7\u0131kacak ihtilaflardan dolay\u0131 yarg\u0131 organlar\u0131na ba\u015fvurma yollar\u0131ndan s\u00f6zediliyor. K\u0131sasla ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n arkas\u0131ndan Allah korkusuna (takvaya) \u015f\u00f6yle i\u015faret ediliyor:<\/p>\n

“Ey ak\u0131l sahipleri, sizin i\u00e7in k\u0131sasta hayat vard\u0131r. Bu sayede (Allah’tan korkarak) adam \u00f6ld\u00fcrmekten sak\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

Vasiyyet ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n arkas\u0131ndan da Allah korkusuna (takvaya) \u015f\u00f6yle i\u015faret ediliyor:<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizden biri \u00f6lmek \u00fczereyken e\u011fer geride mal b\u0131rak\u0131yorsa anaya, babaya ve yak\u0131n akrabalara geleneklere uygun bir vasiyyette bulunmas\u0131 Allah’tan korkanlar \u00fczerine bir bor\u00e7tur.”<\/p>\n

\u00d6teyandan oru\u00e7 ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n arkas\u0131ndan da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en takva hakk\u0131nda \u015fu uyar\u0131ya yer verilmektedir:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, sizden \u00f6nceki \u00fcmmetlere oldu\u011fu gibi, g\u00fcnahlardan sak\u0131nas\u0131n\u0131z diye, say\u0131l\u0131 g\u00fcnler olarak oru\u00e7 tutmak size de farz k\u0131l\u0131nd\u0131.”<\/p>\n

Oru\u00e7la ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n arkas\u0131ndan itik\u00e2ftan s\u00f6zedildikten sonra da ayn\u0131 uyar\u0131, yani takva uyar\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yle vurgulan\u0131yor:<\/p>\n

“Bunlar, Allah’\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlard\u0131r, onlara yakla\u015fmay\u0131n. Allah insanlara ayetlerini b\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki, yasaklardan sak\u0131nabilsinler.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yukar\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayetlerden ba\u015fka bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonlar\u0131nda okuyaca\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer bir grup ayet de takvay\u0131 vurgulamaktan, kalplerde Allah duyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bilincini harekete ge\u00e7irmekten geri kalmaz. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz sonu\u00e7 c\u00fcmlelerini birlikte okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Size do\u011fru yolu g\u00f6sterdi diye O’nu tekbir etmenizi (ululu\u011funu dile getirmenizi) ister, ola ki, kendisine \u015f\u00fckredersiniz.”<\/p>\n

“O halde onlar da benim \u00e7a\u011fr\u0131ma olumlu cevap vererek bana iman etsinler ki, do\u011fru yolu bulsunlar.”<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah her \u015feyi i\u015fit\u00efr ve bilir.”<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve esirgeyicidir.”<\/p>\n

Bu \u00fcslup, dikkatleri bu dinin \u00f6z\u00fcne \u00e7eken bir tutarl\u0131l\u0131k, bir s\u00fcrekliliktir. Bu din b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Bu dinin gerek sosyal d\u00fczenlemeleri gerek hukuk\u00ee kurallar\u0131 ve gerekse ibadet ama\u00e7l\u0131 hareketleri, bir b\u00fct\u00fcn olarak, i\u00e7erdi\u011fi inan\u00e7 sisteminin t\u00fcrevleridir, hepsi de bu inan\u00e7 sisteminin do\u011furdu\u011fu genel d\u00fc\u015f\u00fcnceden kaynaklan\u0131r, t\u00fcm\u00fc tek bir ba\u011fla y\u00fcce Allah’a s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131d\u0131r ve yine hepsi ortak ama\u00e7lar\u0131 olan kullukta bulu\u015fup birle\u015firler.. Tek Allah’a kullukta.. Yaratan, r\u0131z\u0131k veren ve insano\u011flunu \u015fu varl\u0131k aleminde kendine halife olarak atam\u0131\u015f olan Allah’a kullukta. Yaln\u0131z, bu halifelik, insanlar\u0131n O’na inanmas\u0131, ibadetlerini s\u0131rf O’na y\u00f6neltmeleri ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, ya\u015fama d\u00fczenlerini, hukuk sistemlerini s\u0131rf O’nun ilkelerine dayand\u0131rmalar\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm, bu ayetler demeti, gerek i\u015fledi\u011fi konular, gerekse i\u00e7erdi\u011fi sonu\u00e7 ve yorum c\u00fcmleleri ile bu dinde varolan s\u00f6zkonusu kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkinin bariz bir \u00f6rne\u011fidir.
\n178- Ey m\u00fcminler, size, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenler hakk\u0131nda k\u0131sas farz k\u0131l\u0131nd\u0131. H\u00fcr insana kar\u015f\u0131l\u0131k h\u00fcr insan, k\u00f6leye kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6le ve kad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131n.<\/strong><\/p>\n

Ama e\u011fer katil, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenin karde\u015fi taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f ise kendisine \u00f6rfe uyarak ba\u011f\u0131\u015flayana g\u00fczellikle diyet \u00f6demek d\u00fc\u015fer.<\/p>\n

Bu, Rabbinizin bir ceza indirimi, bir merhametidir. Bundan sonra tecav\u00fcz eden kimseyi ac\u0131 bir azap beklemektedir.<\/p>\n

179- Ey ak\u0131l sahipleri, sizin i\u00e7in k\u0131sasta hayat vard\u0131r. Bu sayede adam \u00f6ld\u00fcrmekten sak\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M’IN KISAS ANLAYI\u015eI<\/p>\n

Ayetin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan hitap “iman edenler”e y\u00f6neltilerek, onlara, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131 il\u00e2h\u00ee kaynaktan almalar\u0131n\u0131 gerektiren s\u0131fatlar\u0131 ile sesleniyor. Yani, “K\u0131sas yasas\u0131 konusunda Allah’a inananlar”. Y\u00fcce Allah, m\u00fcminlere bu birinci ayetteki ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, adam \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131 ile ilgili olarak k\u0131sas yasas\u0131n\u0131 farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber vermek i\u00e7in kendilerine sesleniyor. \u0130kinci ayette ise bu yasal d\u00fczenlemenin gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu gerek\u00e7e \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve kafa yormaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Ayr\u0131ca onlar\u0131n kalplerinde takva bilincini harekete ge\u00e7iriyor, ki bu duyarl\u0131l\u0131k adam \u00f6ld\u00fcrme ve k\u0131sas alan\u0131nda emniyet s\u00fcbab\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

Ayetin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bu hukuk\u00ee d\u00fczenlemeye g\u00f6re, kas\u0131tl\u0131 olarak adam \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131nda h\u00fcr insana kar\u015f\u0131l\u0131k h\u00fcr insan, k\u00f6leye kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6le ve kad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclerek k\u0131sas uygulan\u0131r. Yaln\u0131z:<\/p>\n

“E\u011fer katil, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenin karde\u015fi taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f ise ona \u00f6rfe uyarak ba\u011f\u0131\u015flayana g\u00fczellikle diyet \u00f6demek d\u00fc\u015fer.”<\/p>\n

Bu ba\u011f\u0131\u015flama, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenin velileri\/temsilcileri katilin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi yerine diyet (kan bedeli) verilmesini kabul ederlerse m\u00fcmk\u00fcn olabilir. \u00d6l\u00fcn\u00fcn geride kalan yak\u0131n\u0131 bunu g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kabul edince kar\u015f\u0131 taraftan gelenekler uyar\u0131nca, ho\u015fnutluk ve sevgi ile diyet istemesi, buna kar\u015f\u0131l\u0131k katilin ya da temsilcisinin de bu diyeti g\u00fczellikle, g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131yla ve eksiksiz olarak \u00f6demesi gerekir. Ancak bu \u015fekilde her iki taraf\u0131n kalpleri huzura kavu\u015fur, y\u00fcreklerindeki yaralar iyile\u015fir ve geride kalanlar\u0131n aras\u0131ndaki karde\u015flik ba\u011flar\u0131 tekrar eski halindeki g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne eri\u015febilir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah bu diyet yasas\u0131n\u0131 koymakla, bu d\u00fczenlemenin ceza indirimi ve merhamet i\u00e7ermesi nedenlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc m\u00fc’minlerin minnettarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektiren bir ba\u011f\u0131\u015f oldu\u011funu vurguluyor:<\/p>\n

“Bu, Rabbinizin bir ceza indirimi, bir merhametidir.”<\/p>\n

Bu hukuk\u00ee d\u00fczenleme, Tevrat’ta yahudilere serbest k\u0131l\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Uyu\u015fma ve g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmemek, ya\u015famalar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla sadece m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmete tan\u0131nm\u0131\u015f bir yasal kolayl\u0131kt\u0131r bu. Fakat:<\/p>\n

“Bundan sonra tecav\u00fcz edeni (anla\u015fmay\u0131 \u00e7i\u011fneyen taraf\u0131) ac\u0131 bir azap beklemektedir.”<\/p>\n

Bu durumda katilin Ahirette \u00e7arpt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 bildirilen azab\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, d\u00fcnyada bir ceza olarak idam edilmesi kesinlik kazan\u0131r, diyet vermesi kabul edilmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uyu\u015fma sa\u011flanarak diyet al\u0131nmas\u0131 kabul edildikten sonra yeni bir tecav\u00fcze giri\u015fmek; verilen s\u00f6zden cayma, anla\u015fmay\u0131 \u00e7i\u011fneme ve durulan kalplerdeki kini tekrar alevlendirme anlam\u0131na gelir. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenin velisi diyet almay\u0131 kabul ettikten sonra bu s\u00f6z\u00fcnden d\u00f6nerek \u00f6\u00e7 almaya, kar\u015f\u0131 tarafa sald\u0131rmaya giri\u015femez, b\u00f6yle bir \u015feye kalk\u0131\u015fmas\u0131 caiz de\u011fildir.<\/p>\n

Bu d\u00fczenleme sayesinde \u0130slam’\u0131n ufkunun ne kadar geni\u015f oldu\u011funu, yasa koyarken insan psikolojisinin i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini ne kadar yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131s\u0131nda varolan temel e\u011filimleri nas\u0131l inceden inceye bildi\u011fini somut bir bi\u00e7imde idrak ediyoruz. Neden derseniz, kan davas\u0131 f\u0131tr\u00ee ve do\u011fal bir realitedir. \u0130sl\u00e2m bunu k\u0131sas yasas\u0131n\u0131 belirleyerek kar\u015f\u0131l\u0131yor. Kesin adalet, nefislerin \u015firret\u00e7e e\u011filimlerini k\u0131rar, g\u00f6n\u00fcllerdeki kin alevini s\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve katili de cinayet i\u015flemeye devam etmekten al\u0131kor.<\/p>\n

Fakat \u0130sl\u00e2m, bir yandan da affetmeyi sevdiriyor, ona kap\u0131 a\u00e7\u0131yor ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Fakat k\u0131sas yasas\u0131n\u0131 ortaya koyduktan sonra \u0130sl\u00e2m’\u0131n affetmeye \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131, insan f\u0131trat\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na al\u0131p ona kald\u0131ramayaca\u011f\u0131 bir \u015feyi y\u00fcklemek ve y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131may\u0131 zorunlu tutmak bi\u00e7iminde de\u011fil, g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde haktan vazge\u00e7meye \u00e7a\u011f\u0131rma bi\u00e7imindedir.<\/p>\n

Baz\u0131 rivayetlere g\u00f6re bu ayetin h\u00fckm\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f(neshedilmi\u015f)tir. S\u00f6zkonusu rivayetler, bu h\u00fckm\u00fcn daha sonra inen ve k\u0131sasta mutlak olarak “cana kar\u015f\u0131l\u0131k can” ilkesini getiren a\u015fa\u011f\u0131daki ayet taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerler:<\/p>\n

“Tevrat’ta onlara cana can, g\u00f6ze g\u00f6z, buruna burun, kula\u011fa kulak, di\u015fe di\u015f ve yaralara kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6de\u015fme yazd\u0131k. Kim hakk\u0131ndan vazge\u00e7erse bu, onun g\u00fcnahlar\u0131na keffaret olur. Allah’\u0131n indirdi\u011fi ile h\u00fckmetmeyenler zalimlerin ta kendileridirler.”<\/p>\n

\u00dcnl\u00fc m\u00fcfessir \u0130bn-i Kesir, tefsirinde bu konu ile ilgili olarak \u015f\u00f6yle diyor: “\u0130mam Ebu Muhammed b. Hatem’in Yahya b. Abdullah b. Bukeyr’e, onun<\/p>\n

da Abdullah b. Luhaya’ya ve onun da Ata b. Dinar’a dayanarak anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu ayetin ini\u015f (n\u00fczul) sebebi hakk\u0131nda sahabilerden Saad b. Cubeyr (Allah hepsinden raz\u0131 olsun) \u015fu bilgiyi veriyor:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, size \u00f6ld\u00fcr\u00fclenler hakk\u0131nda k\u0131sas farz k\u0131l\u0131nd\u0131. (Yani kas\u0131tl\u0131 adam \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131nda) H\u00fcr insana kar\u015f\u0131l\u0131k h\u00fcr insan, k\u00f6leye kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6le ve kad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131n olarak…”<\/p>\n

Bu ayet \u015fu olay \u00fczerine indi. \u0130ki Arap kabilesi m\u00fcsl\u00fcman olmadan az \u00f6nce aralar\u0131nda vuru\u015fmu\u015f, her iki taraf da bir\u00e7ok \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131 vermi\u015fti. K\u00f6leleri ve kad\u0131nlar\u0131 bile \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdi ve birbirinden \u00f6\u00e7 almaya f\u0131rsat bulamadan m\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flard\u0131. Fakat her iki kabile de birbirine kar\u015f\u0131 sava\u015f malzemesi ve mal stoku yaparak sava\u015fa haz\u0131rlan\u0131yordu. Bu arada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak, kendilerinden \u00f6len her k\u00f6leye kar\u015f\u0131l\u0131k h\u00fcr bir insan ve her kad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k bir erkek \u00f6ld\u00fcrmedik\u00e7e aralar\u0131ndaki vuru\u015fmaya son vermeyeceklerine dair yemin etmi\u015flerdi. Bunun \u00fczerine bu iki kabile hakk\u0131nda daha sonra “cana can” ilkesini getirmi\u015f olan ayetle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f olan “H\u00fcr insana kar\u015f\u0131l\u0131k h\u00fcr insan, k\u00f6leye kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6le ve kad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131n..:’ ayeti indi. Ayr\u0131ca Ebu Malik’ten de, bu ayetin “cana can” ilkesini getiren ayetle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rivayet edilmi\u015ftir.”<\/p>\n

Fakat benim anlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re bu ayetin yeri ile “cana can” ilkesini ortaya koyan ayetin yeri farkl\u0131d\u0131r, bu ayetlerin birbirininkinden ayr\u0131 uygulama alanlar\u0131 vard\u0131r. “Cana can” ilkesini getiren ayetin uygulama alan\u0131, belirli bir ki\u015fiden yine belirli bir ki\u015fiye ya da belirli birka\u00e7 ki\u015fiden belirli bir veya birka\u00e7 ki\u015fiye y\u00f6neltilmi\u015f ferd\u00ee sald\u0131r\u0131lard\u0131r. Bu durumlarda e\u011fer cinayet kas\u0131tl\u0131 bi\u00e7imde i\u015flenmi\u015f ise katil sorumlu tutularak cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Fakat bizim \u015fu anda incelemekte oldu\u011fumuz ayetin uygulama alan\u0131, t\u0131pk\u0131 yukarda anlat\u0131lan iki Arap kab\u00eelesinin olay\u0131nda oldu\u011fu gibi, toplu sald\u0131r\u0131lard\u0131r. Bu t\u00fcr olaylarda bir ailenin ba\u015fka bir aileye, bir kabilenin ba\u015fka bir kabileye, bir toplumun ba\u015fka bir topluma sald\u0131rarak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm h\u00fcr insan\u0131n\u0131, k\u00f6lesini ve kad\u0131n\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi ya da yaralamas\u0131 s\u00f6zkonusudur. Bu durumlarda k\u0131sas ilkeli adalet terazisi ortaya kondu\u011funda, bu taraf\u0131n h\u00fcr bir ki\u015fisi kar\u015f\u0131 taraf\u0131n h\u00fcr bir ki\u015fisine, bu taraf\u0131n bir k\u00f6lesi kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bir k\u00f6lesine ve bu taraf\u0131n bir kad\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bir kad\u0131n\u0131na denk tutulur. Aksi halde bir toplumun ortakla\u015fa olarak ba\u015fka bir topluma sald\u0131r\u0131 d\u00fczenledi\u011fi bu t\u00fcr olaylarda k\u0131sas ilkesi nas\u0131l uygulanabilir?<\/p>\n

E\u011fer bu g\u00f6r\u00fc\u015f do\u011fru ise o zaman ne bu inceledi\u011fimiz ayetin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f olmas\u0131 ve ne de k\u0131sas ayetleri aras\u0131nda herhangi bir \u00e7eli\u015fkinin olmas\u0131 s\u00f6zkonusudur.<\/p>\n

Bir sonraki ayette k\u0131sas h\u00fckm\u00fcn\u00fcn derin hikmeti ve uzun vadeli faydas\u0131 ama\u00e7lanarak bu konu noktalan\u0131yor:<\/p>\n

“Ey ak\u0131l sahipleri, sizin i\u00e7in k\u0131sasta hayat vard\u0131r. Bu sayede adam \u00f6ld\u00fcrmekten sak\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

K\u0131sas, ne intikam almak ve ne de kin duygular\u0131n\u0131 tatmin etmek demektir. K\u0131sas, bunlardan daha y\u00fcce, daha \u00fcst\u00fcn bir de\u011ferdir. O, hayat i\u00e7indir, hayat u\u011frunad\u0131r, hatta hayat\u0131n ta kendisidir. Sonra da bu farz\u0131n hikmetini d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, \u00fczerinde kafa yormay\u0131, kalpleri, Allah korkusu ile canland\u0131r\u0131p co\u015fturmay\u0131 ama\u00e7layan bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n

K\u0131sas h\u00fckm\u00fcn\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi hayat her\u015feyden \u00f6nce canileri adam \u00f6ld\u00fcrmekten cayd\u0131rmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ld\u00fcrece\u011fi insan\u0131n hayat\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kendi hayat\u0131ndan olaca\u011f\u0131ndan kesinlikle emin olan kimse, elbette adam \u00f6ld\u00fcrmeye kalk\u0131\u015fmadan \u00f6nce akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na alacak, d\u00fc\u015f\u00fcnecek ve “B\u00f6yle bir i\u015fi yapay\u0131m m\u0131, yoksa yapmayay\u0131m m\u0131?” diye teredd\u00fct edecektir. Ayr\u0131ca fiilen i\u015flenen cinayetlerde \u00f6ld\u00fcr\u00fclenin ailesinin ve yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131n g\u00f6n\u00fcl yaralar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmesi, bu g\u00f6n\u00fcllerdeki kin ve intikam \u00f6zlemini dindirmesi bak\u0131m\u0131ndan “k\u0131sasta hayat vard\u0131r”. O intikam \u00f6zlemi ki, bir defa harekete ge\u00e7ti mi, hi\u00e7bir noktada durmak bilmiyor. T\u0131pk\u0131 eski Arap kabilelerinde oldu\u011fu gibi; \u00d6yle ki, Araplar aras\u0131nda dilden dile dola\u015fm\u0131\u015f olan Besus sava\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu \u00f6\u00e7 alma duygusunun k\u00f6r\u00fckledi\u011fi sava\u015flar\u0131n aral\u0131kl\u0131 olarak k\u0131rk y\u0131la kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc oluyordu. Biz bu manzaray\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn pratik ya\u015fant\u0131lar\u0131nda da g\u00f6zl\u00fcyoruz. Ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131larak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen aileler aras\u0131 kinler ve \u00f6\u00e7 alma duygular\u0131 g\u00f6zlerine kestirdikleri kurbanlar\u0131n\u0131n kanlar\u0131n\u0131 sel gibi ak\u0131t\u0131p duruyor ve hi\u00e7 dinmek bilmiyorlar.<\/p>\n

Ayr\u0131ca daha kapsaml\u0131 ve daha genel anlamda da “K\u0131sasta hayat vard\u0131r”. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ferdin ya\u015fama hakk\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131, asl\u0131nda hayat\u0131n t\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ile birlikte hayat s\u00fcrecini payla\u015fan, hayattaki b\u00fct\u00fcn insanlara kar\u015f\u0131 giri\u015filmi\u015f bir sald\u0131r\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re e\u011fer k\u0131sas yasas\u0131, caniyi bir tek cana k\u0131ymaktan cayd\u0131rm\u0131\u015f ya da al\u0131koymu\u015f ise, asl\u0131nda onu hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne sald\u0131rmaktan al\u0131koymu\u015f, cayd\u0131rm\u0131\u015f demektir. Ba\u015fka bir deyimle bu cayd\u0131rmada, bu al\u0131koymada mutlak anlamda hayat\u0131n kendisinin kurtulu\u015fu s\u00f6zkonusudur. Sadece bir ferdin, sadece bir ailenin ya da sadece bir toplumun hayat\u0131n\u0131n de\u011fil, hayat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn kurtulu\u015fu.<\/p>\n

Bunlar\u0131n da \u00f6tesinde hayat\u0131 koruyan en \u00f6nemli ve en etkili fakt\u00f6r, y\u00fcce Allah’\u0131n bu yasa\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131nda sakl\u0131 olan hikmetini ara\u015ft\u0131rma ve O’nun buyruklar\u0131na kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131nma bilincini harekete ge\u00e7irmektir. Tekrar ediyoruz:<\/p>\n

“Ola ki, bu sayede adam \u00f6ld\u00fcrmekten sak\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z.”<\/p>\n

\u0130\u015fte insan vicdan\u0131n\u0131 sald\u0131rganl\u0131ktan, \u00f6nce adam \u00f6ld\u00fcrme bi\u00e7iminde ve sonra da intikamc\u0131l\u0131k \u015feklindeki sald\u0131rganl\u0131ktan al\u0131koyan engel ve ba\u011f budur; takva, yani kalbin Allah korkusunun bilincine varmas\u0131, bu y\u00f6nde duyarl\u0131k kazanmas\u0131, O’nun \u00f6fkesinden \u00e7ekinip ho\u015fnutlu\u011funu aramas\u0131.<\/p>\n

Bu ba\u011f, bu engel olmay\u0131nca hi\u00e7bir \u015feriat ayakta kalamaz, hi\u00e7bir kanun etkili olamaz, hi\u00e7bir g\u00fcvenlik \u00f6nlemi yararl\u0131 olamaz; ruhtan, duyarl\u0131ktan, insan\u0131nkinden daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 korkudan ve beklentiden yoksun hi\u00e7bir yasal d\u00fczenleme yeterli olamaz.<\/p>\n

Gerek Peygamberimiz zaman\u0131nda gerekse Ra\u015fid Halifeler d\u00f6neminde hadd cezas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 gerektiren a\u011f\u0131r su\u00e7lar\u0131n neden bu kadar az, hatta seyrek oldu\u011funu,biz ancak bu fakt\u00f6r\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131klayabiliriz. \u00dcstelik o iki d\u00f6nemde i\u015flenmi\u015f olan bu t\u00fcr tek-t\u00fck su\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu su\u00e7lular\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve iradeli itiraf\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemlerde takva, Allah korkusu vard\u0131. Bu Allah korkusu vicdanlar\u0131n derinliklerinde ve kalplerin en sakl\u0131 k\u00f6\u015felerinde uyan\u0131k bir bek\u00e7i gibi n\u00f6bet tutarak vicdanlar\u0131 ve kalpleri ceza alanlar\u0131ndan uzak tutuyordu. Bunun yan\u0131s\u0131ra f\u0131tr\u00ee yap\u0131n\u0131n gizli s\u0131rlar\u0131n\u0131 ve kalplerin i\u00e7 olu\u015fumlar\u0131m g\u00f6ren, ayd\u0131n \u015feriat d\u00fczeni b\u00fct\u00fcn etkinli\u011fi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte idi. Ayr\u0131ca, bir yandan sosyal kurumlar ile yasal d\u00fczenlemeler, \u00f6b\u00fcr yandan y\u00f6nlendirici direktifler ile ibadetler aras\u0131nda birbirini tamamlay\u0131c\u0131 bir koordinasyon vard\u0131. Bu fakt\u00f6rlerin t\u00fcm\u00fc, ortak bir uyum i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi sa\u011fl\u0131kl\u0131, duygu d\u00fcnyas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131 temiz, hareketleri temiz bir toplum olu\u015fturmak i\u00e7in i\u015fliyor, i\u015fbirli\u011fi halinde etkilerini g\u00f6steriyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu toplum ilk mahkemesini, ilk yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 vicdanlar\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu!<\/p>\n

“Hatta kimi zaman insandaki hayvan\u00ee y\u00f6n\u00fcn dizginden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve bunun sonucu olarak t\u00f6kezledi\u011fi, yoldan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir anda hi\u00e7 kimsenin g\u00f6rmedi\u011fi ve kanun elinin uzanamad\u0131\u011f\u0131 yerlerde su\u00e7 i\u015flendi\u011fi zaman, bu, iman sahibini k\u0131yas\u0131ya k\u0131nayan bir vicdana, yak\u0131c\u0131 bir i\u00e7 azab\u0131na ve korkutucu bir hayale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. O durumda bu iman\u0131n sahibi su\u00e7unu kanun \u00f6n\u00fcnde itiraf ederek kendi kendini a\u011f\u0131r cezaya \u00e7arpt\u0131rmad\u0131k\u00e7a ve bu a\u011f\u0131r cezay\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak, g\u00fcven i\u00e7inde y\u00fcce Allah’\u0131n\u00b7gazab\u0131na u\u011framaktan ve Ahirette cezaya \u00e7arp\u0131lmaktan kurtulman\u0131n bir bedeli kabul ederek \u00e7ekmedik\u00e7e durulamaz, huzur bulamazd\u0131.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bu takvad\u0131r.. Takva i\u015fte budur..<\/p>\n

\u00d6L\u00dcM \u00d6NCES\u0130 VAS\u0130YYET\u0130N H\u00dcKM\u00dc<\/p>\n

Bunun arkas\u0131ndan \u00f6lmek \u00fczereyken vasiyyet yapma yasas\u0131na, bu yasa ile az \u00f6nce anlat\u0131lan k\u0131sas yasas\u0131 aras\u0131ndaki ortam ili\u015fkisinin vurgulanmas\u0131na ge\u00e7iliyor:
\n180- \u0130\u00e7inizden biri \u00f6lmek \u00fczereyken e\u011fer geride mal (hay\u0131r) b\u0131rak\u0131yorsa anaya, babaya ve yak\u0131n akrabalara geleneklere uygun bi\u00e7imde vasiyyette bulunmas\u0131, Allah’tan korkanlar \u00fczerine bir bor\u00e7tur.<\/strong><\/p>\n

181- Kim bu vasiyyeti, i\u015fittikten sonra de\u011fi\u015ftirirse, g\u00fcnah\u0131 onu de\u011fi\u015ftirenin boynunad\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz; Allah i\u015fitendir, bilendir.<\/p>\n

182- Kim vasiyyet edenin yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden ya da g\u00fcnaha girece\u011finden endi\u015fe ederek ilgililerin aras\u0131n\u0131 bulursa bu y\u00fczden g\u00fcnaha girmez. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametlidir.<\/p>\n

\u00d6L\u00dcM \u00d6NCES\u0130 VAS\u0130YYET\u0130N H\u00dcKM\u00dc<\/p>\n

Bu da, yani ana-babaya ve yak\u0131n akrabalara vasiyyette bulunmak, t\u0131pk\u0131 k\u0131sas gibi, farzd\u0131r; e\u011fer \u00f6l\u00fcm\u00fcn e\u015fi\u011finde bulunan ki\u015fi geride “hay\u0131r” b\u0131rakacaksa. “Hay\u0131r” kelimesinin, “Mal, servet” demek oldu\u011funu belirten bilginler, vasiyyet yapmay\u0131 gerektirecek mal miktar\u0131 hakk\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. En \u00e7ok destek g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re bu miktar, geleneklere g\u00f6re belirlenebilecek de\u011fi\u015fken bir orand\u0131r. Baz\u0131 bilginlere g\u00f6re geride altm\u0131\u015f dinar tutar\u0131ndan daha az mal b\u0131rakan ki\u015fi “hay\u0131r” b\u0131rakm\u0131\u015f say\u0131lmaz. Kimi bilginlere g\u00f6re ise bu miktar seksen, kimine g\u00f6re k\u0131rk ve kimine g\u00f6re bin dinard\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz “servet” say\u0131l\u0131p vasiyyet etmeyi gerektirecek olan mal\u0131n miktar\u0131 d\u00f6nemden d\u00f6neme ve toplumdan topluma de\u011fi\u015fme g\u00f6sterir.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz bu vasiyyet ayetlerinden bir s\u00fcre sonra miras ayetleri indi. bu ayetlerde miras\u00e7\u0131lara belirli paylar ayr\u0131ld\u0131 ve ana-baban\u0131n her t\u00fcrl\u00fc akraba kompozisyonu i\u00e7inde mutlaka miras\u00e7\u0131 olacaklar\u0131 belirtildi. Bundan dolay\u0131 ana-baba vasiyyet kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc miras\u00e7\u0131ya vasiyyet yap\u0131lamazd\u0131. Zira, Peygamber efendimiz bu konuda \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftu:<\/p>\n

“Allah, her hak sahibine hakk\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Buna g\u00f6re miras\u00e7\u0131 i\u00e7in vasiyyet yap\u0131lmaz.” \u00b7(Eshabu-s S\u00fcnen)<\/p>\n

Akrabalara gelince, bu ayet onlar hakk\u0131nda genellik karakterini korudu. Yani hangi akraba ilgili ayetlere g\u00f6re miras\u00e7\u0131 konumu kazanm\u0131\u015f ise vasiyyet kapsam\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k hangi akraba ilgili ayetlere g\u00f6re miras\u00e7\u0131 say\u0131lmam\u0131\u015f ise okudu\u011fumuz vasiyyet ayetinin kapsam\u0131 i\u00e7inde kalm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f baz\u0131 sahabiler ile baz\u0131 tabiin’in (ikinci ku\u015fa\u011f\u0131n) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr, ki bizim de benimsedi\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f budur.<\/p>\n

Miras\u00e7\u0131 olmayan akrabalara d\u00f6n\u00fck vasiyyetin hikmeti, akrabal\u0131k ili\u015fkisi gerek\u00e7esi ile yard\u0131m etmekle g\u00f6revli oldu\u011fumuz baz\u0131 yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n, daha yak\u0131n baz\u0131 akrabalar\u0131m\u0131z \u00f6nlerini kestikleri i\u00e7in miras ayetlerine g\u00f6re miras\u00e7\u0131m\u0131z olamad\u0131klar\u0131 durumlarda a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kar. Vasiyyet, miras s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan genel bir aile-i\u00e7i dayan\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fczden “geleneklere uygun” olmak ve “Allah korkusu (takva)” ta\u015f\u0131mak kay\u0131tlar\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

“…Geleneklere uygun bi\u00e7imde Allah’tan korkanlar \u00fczerine bir bor\u00e7tur.” Demek oluyor ki, vasiyyet yap\u0131l\u0131rken ne miras\u00e7\u0131lara haks\u0131zl\u0131k edilir ve ne de miras\u00e7\u0131 olmayanlar ihmal edilir. Aksine, bu farz yerine getirilirken hakkaniyet ve adalet \u00f6l\u00e7\u00fclerine ba\u011fl\u0131 kal\u0131narak yard\u0131mseverlik ve \u00f6zveri yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7inde takva \u015fart\u0131 aran\u0131r. Bununla birlikte miras\u00e7\u0131 olmayan akrabalar\u0131n, miras\u00e7\u0131 akrabalar\u0131 zarara u\u011fratmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) vasiyyete ayr\u0131labilecek olan mal oran\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7te bir ile s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Vasiyyetlerin toplam dilimi, bu oran\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r: Hatta bu oran\u0131n d\u00f6rtte bir olmas\u0131 daha da iyidir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu konu hem yasal yapt\u0131r\u0131ma ve hem de takvaya (Allah korkusuna) dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten \u0130sl\u00e2m’\u0131n uyumlu ve dengeli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi di\u011fer b\u00fct\u00fcn sosyal d\u00fczenlemelerin karakteri de ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Vasiyyeti i\u015fiten kimse e\u011fer vasiyyeti b\u0131rakan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra onu de\u011fi\u015ftirirse sorumlu olur, g\u00fcnaha girer. Vasiyyet b\u0131rakan kimse, s\u00f6zkonusu de\u011fi\u015ftirmeden dolay\u0131 sorumlu de\u011fildir. Okuyoruz:<\/p>\n

“Kim vasiyyeti i\u015fittikten sonra de\u011fi\u015ftirirse g\u00fcnah\u0131 onu de\u011fi\u015ftirenin boynunad\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah i\u015fitendir, bilendir.”<\/p>\n

Ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah i\u015fiten ve g\u00f6ren olarak en iyi \u015fahittir. O, vasiyyeti b\u0131rakan\u0131n da \u015fahidi oldu\u011fu i\u00e7in onu \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yap\u0131lan haks\u0131z de\u011fi\u015fikliklerden dolay\u0131 sorumlu tutmaz. O, ayn\u0131 zamanda vasiyyeti de\u011fi\u015ftirenin de \u015fahidi oldu\u011fu i\u00e7in onu yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirme su\u00e7undan dolay\u0131 sorumlu tutar.<\/p>\n

Yaln\u0131z bu genel ilkenin bir istisnas\u0131 var. O durumda vasiyyeti i\u015fiten kimse, \u00f6len kimsenin b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu vasiyyette de\u011fi\u015fiklik yapabilir. Bu istisnai durum \u015fudur: E\u011fer vasiyyeti uygulamay\u0131 \u00fcstlenen ki\u015fi, \u00f6lenin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 vasiyyette birini kay\u0131rma ya da belirli bir miras\u00e7\u0131y\u0131 cezaland\u0131rma amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlarsa, bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyecek, adaleti ve hakkaniyeti geri getirecek bi\u00e7imde vasiyyeti de\u011fi\u015ftirebilir, bu y\u00fczden sorumlu tutulmaz:<\/p>\n

“Kim vasiyyet edenin yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden ya da g\u00fcnaha girece\u011finden endi\u015fe ederek ilgili taraflar\u0131n aras\u0131n\u0131 bulursa bu y\u00fczden g\u00fcnaha girmez.”<\/p>\n

Mesele her iki durum ve konumda y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131na ve merhametine havale edilmi\u015f ve her durumda O’nun g\u00f6zetimine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Adaletin ve hakkaniyetin en son g\u00fcvencesi budur.<\/p>\n

B\u00f6ylece nas\u0131l ki k\u0131sas h\u00fckm\u00fc takva neticesine ba\u011flanm\u0131\u015fsa ayn\u0131 \u015fekilde vasiyyet i\u015flemi de takva temeline oturtulmu\u015ftur. Zaten imana ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131nda ve \u0130slam toplumunda her i\u015f ve her eylem bu temele bina edilmi\u015ftir.<\/p>\n

ORU\u00c7<\/p>\n

\u0130lahi hayat d\u00fczenini yery\u00fcz\u00fcnde hakim k\u0131lmak, insanl\u0131\u011fa \u00f6nder ve \u00f6rnek olmak amac\u0131yla kendisine Allah yolunda cihad etmesi farz k\u0131l\u0131nan bu \u00fcmmete, oru\u00e7 tutman\u0131n da farz k\u0131l\u0131nmas\u0131 son derece do\u011fald\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc oru\u00e7, azimli ve kesin iradeyi geli\u015ftirme alan\u0131, insan\u0131n Allah (c.c) ile itaat ve boyun e\u011fme ili\u015fkisi kurma ortam\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra oru\u00e7, b\u00fct\u00fcn organik zaruretlerin \u00fczerine y\u00fckselme, y\u00fcce Allah kat\u0131ndaki ho\u015fnutlu\u011fu ve nimetleri tercih ederek bu organik zaruretlerin bask\u0131s\u0131na ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na dayanmak, katlanmak ortam\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7e\u015fitli engeller ve t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc dikenlerle d\u00f6\u015fenmi\u015f bir yolun me\u015fakkatlerine g\u00f6\u011f\u00fcs germeye haz\u0131rlanan vicdanlar i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bunlar gerekli unsurlard\u0131r. O engelli ve dikenli yol ki, arzular ve istekler oras\u0131nda-buras\u0131nda pusuya yatm\u0131\u015f ve yolcusunun kulaklar\u0131nda binlerce k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn ayart\u0131c\u0131 na\u011fmeleri \u00e7\u0131nlamaktad\u0131r!<\/p>\n

Bu s\u00f6ylediklerimizi de\u011ferlendirirken, uzun insanl\u0131k tarihi boyunca ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f orucun olumlu organik ve fizyolojik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131y\u0131z. Ger\u00e7i ben dinimin farzlar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle ibadetler ile ilgili il\u00e2hi direktifleri g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilir, somut yararlara ba\u011flama e\u011filimine asl\u0131nda kar\u015f\u0131y\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu direktiflerin as\u0131l hikmeti, temel gerek\u00e7esi insan denen varl\u0131\u011f\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde oynayaca\u011f\u0131 role haz\u0131rlamak, unu Ahiret hayat\u0131nda kendisi i\u00e7in tasarlanan kemal derecesine do\u011fru ilerletmektir..<\/p>\n

B\u00f6yle olmakla birlikte bu farzlar ve direktifler ile ilgili olarak bilimin ortaya koydu\u011fu ve insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin kabul etti\u011fi faydalar\u0131 da ink\u00e2r etti\u011fim anlam\u0131na \u00e7ekilmemeli bu. Genel olarak b\u00fct\u00fcn farzlarda ve b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlendirici direktiflerde il\u00e2h\u00ee tasarlay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n (tedbirin) insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6zetti\u011fini g\u00f6zledi\u011fim ve fark etti\u011fim i\u00e7in b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Fakat il\u00e2h\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin hikmetini, gerek\u00e7esini sadece insan bilgisinin ortaya koydu\u011fu somut yararlara ba\u011flamaktan, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ger\u00e7ekleri s\u0131rf bu faydalarm\u0131\u015f gibi bir saplant\u0131ya kap\u0131lmaktan kesinlikle ka\u00e7\u0131nmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan bilgisinin alan\u0131 dard\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n gerek insana ve do\u011fall\u0131kla \u015fu evren b\u00fct\u00fcn\u00fcne y\u00fcklemi\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131n hikmetini kavrayacak kapasite ve d\u00fczeyde de\u011fildir insan akl\u0131.
\n183- Ey m\u00fcminler,sizden \u00f6nceki \u00fcmmetlere oldu\u011fu gibi, g\u00fcnahlardan ar\u0131nas\u0131n\u0131z diye, say\u0131l\u0131 g\u00fcnler olarak oru\u00e7 tutmak size de farz k\u0131l\u0131nd\u0131.<\/strong><\/p>\n

184- \u0130\u00e7inizden kim hasta ya da yolcu olursa tutmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler say\u0131s\u0131nca sonraki g\u00fcnlerde oru\u00e7 tutar. Oruca dayanamayanlar\u0131n bir yoksulu doyuracak kadar fidye vermeleri gerekir. Kim g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak bundan daha fazlas\u0131n\u0131 verirse, bu onun i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, e\u011fer bilirseniz, oru\u00e7 tutman\u0131z sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

185- Ramazan ay\u0131 ki, o ayda Kur’an, insanlara yol g\u00f6sterici, do\u011fru yola iletici, e\u011fri ile do\u011fruyu birbirinden ayredici olarak indirildi. \u0130\u00e7inizden kim bu aya yeti\u015firse onu oru\u00e7la ge\u00e7irsin. Kim hasta ya da yolcu olursa tutmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler say\u0131s\u0131nca sonraki g\u00fcnlerde oru\u00e7 tutsun. Allah sizin i\u00e7in kolayl\u0131k ister, zorluk istemez. Bu say\u0131l\u0131 g\u00fcnleri tamamlaman\u0131z\u0131 ve size do\u011fru yolu g\u00f6sterdi diye kendisini tekbir etmenizi (ululu\u011funu dile getirmenizi) ister, ola ki, O’na \u015f\u00fckredersiniz.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah her y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn insan nefsi taraf\u0131ndan benimsenip yerine getirilebilmesi i\u00e7in O’nun itici ve co\u015fturucu deste\u011fine gerek oldu\u011funu, s\u00f6zkonusu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ne kadar hikmet ve yarar i\u00e7erirse i\u00e7ersin onun insan psikolojisi taraf\u0131ndan ho\u015fnutlukla ve y\u00fcks\u00fcnmesiz bir onayla kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in bu il\u00e2h\u00ee \u00f6zendirmenin ne kadar gerekli oldu\u011funu ku\u015fkusuz herkesten iyi bilir.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 oru\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc konusuna m\u00fcminlere y\u00f6nelik bu sevimli kendilerine asl\u00ee niteliklerini hat\u0131rlat\u0131c\u0131 hitaplar giriyor. Bu m\u00fc\u015ffik sesleni\u015ften sonra, Allah’\u0131n indirdi\u011fi b\u00fct\u00fcn eski dinlerde de orucun farz k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu farz\u0131n ilk ve as\u0131l amac\u0131n\u0131n m\u00fc’min kalpleri takvaya, duyarl\u0131l\u0131\u011fa, Allah’tan korkmaya ve ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011fa haz\u0131rlamak oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

“Ey m\u00fcm\u00efnler,sizden \u00f6nceki \u00fcmmetlere oldu\u011fu gibi, g\u00fcnahlardan ar\u0131nas\u0131n\u0131z diye, size de oru\u00e7 tutmak farz k\u0131l\u0131nd\u0131.”<\/p>\n

B\u00f6ylece orucun as\u0131l b\u00fcy\u00fck gayesi meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor. Bu b\u00fcy\u00fck ama\u00e7 takvad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kalplerde uyan\u0131\u015f rneydana getirerek Allah’a itaat etmek ve O’nun r\u0131zas\u0131na, ho\u015fnutlu\u011funa \u00f6ncelik tan\u0131mak \u00fczere bu ibadetin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan fakt\u00f6r, takvad\u0131r. Ayr\u0131ca g\u00fcnahlar\u0131n, hatta insan\u0131n i\u00e7inden h\u0131zla gelip ge\u00e7en k\u0131\u015fk\u0131rtmalar bi\u00e7imindeki g\u00fcnah meyilli duygular\u0131n, orucu bozmas\u0131n\u0131, zedelemesini \u00f6nlemek amac\u0131yla bu kalplerin koruculu\u011funu \u00fcstlenen fakt\u00f6r de takvad\u0131r. Bu ayetin seslendi\u011fi m\u00fcminler, y\u00fcce Allah kat\u0131nda takvan\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu, O’nun terazisinde ne kadar. b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu iyi bilirler. Bu y\u00fczden takva, onlar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131n g\u00f6z dikti\u011fi, \u00f6zlemle ula\u015fmak istedi\u011fi bir ama\u00e7t\u0131r. \u0130\u015fte oru\u00e7, takva amac\u0131n\u0131n bir arac\u0131 ve ona g\u00f6t\u00fcren bir yoldur. B\u00f6ylece oldu\u011fu i\u00e7indir ki, bu ayet, takvay\u0131 oru\u00e7 yolu ile y\u00f6nelebilecekleri ayd\u0131nl\u0131k bir hedef halinde m\u00fcminlerin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcne sermektedir. Son c\u00fcmleci\u011fi tekrarl\u0131yoruz:<\/p>\n

“Ola ki, g\u00fcnahlardan ar\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z (i\u00e7inizdeki Allah korkusunu geli\u015ftirirsiniz.)”<\/p>\n

Sonra oru\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn say\u0131l\u0131 g\u00fcnler ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu, buna g\u00f6re \u00f6m\u00fcr boyu s\u00fcrecek bir farz ya da y\u0131l\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcnlerini kapsayan korkulacak bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra, hastalar iyile\u015finceye kadar ve yolcular evlerine d\u00f6n\u00fcnceye kadar oru\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden muaf tutulmu\u015flard\u0131r. Bu muafiyetin amac\u0131 insanlara kolayl\u0131k sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

“Oru\u00e7, say\u0131l\u0131 g\u00fcnler olarak farz k\u0131l\u0131nd\u0131. \u0130\u00e7inizden kim hasta ya da yolculukta olursa tutamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler say\u0131s\u0131nca sonraki g\u00fcnlerde oru\u00e7 tutar.”<\/p>\n

Bu ayetin hastal\u0131k ve yolculukla ilgili h\u00fckm\u00fc mutlakt\u0131r, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Buna g\u00f6re her t\u00fcr hastal\u0131k ve her t\u00fcr yolculuk oru\u00e7 tutmamaya gerek\u00e7e olabilir. Yaln\u0131z hasta iyile\u015fince ve yolcu evine d\u00f6n\u00fcnce tutamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler yerine oru\u00e7 tutmal\u0131d\u0131r. Bu yorum hem bu mutlak ifadeli ayete uygun d\u00fc\u015fer ve hem de zorlu\u011fu ortadan kald\u0131ran, zarara meydan vermeyen genel \u0130sl\u00e2mi yakla\u015f\u0131mla ba\u011fda\u015f\u0131r. Ayetin h\u00fckm\u00fc hastal\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ya da yolculu\u011fun s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na ba\u011flanmam\u0131\u015ft\u0131r, mutlak anlamda hastal\u0131ktan ve yolculuktan s\u00f6zedilmi\u015f ve insanlar i\u00e7in zorluk de\u011fil, kolayl\u0131k istendi\u011fi gerek\u00e7esi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Biz, y\u00fcce Allah’\u0131n, oru\u00e7 tutmama muafiyetini mutlak anlamda hastal\u0131\u011fa ve yolculu\u011fa ba\u011flamas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn hikmetlerini bilemeyiz. Yolculukta ve hastal\u0131kta s\u0131rf y\u00fcce Allah’\u0131n bildi\u011fi ve insanlar\u0131n bilmedi\u011fi, dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken daha ba\u015fka \u00f6zellikler bulunabilir. Belki bu durumlarda hemen ortaya \u00e7\u0131kmayan veya insan\u0131n dikkati d\u0131\u015f\u0131nda kalan ba\u015fka s\u0131k\u0131nt\u0131lar, zorluklar vard\u0131r. E\u011fer y\u00fcce Allah belirli bir h\u00fckm\u00fcn gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131klamad\u0131 ise biz ona akl\u0131m\u0131z s\u0131ra baz\u0131 sebepler yak\u0131\u015ft\u0131rarak yorum getiremeyiz. Bunun yerine, hikmeti bizim i\u00e7in gizli kalsa da s\u00f6zkonusu h\u00fckme noktas\u0131 noktas\u0131na uyar\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc o h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131nda mutlaka bir hikmet vard\u0131r. Bizim o hikmeti mutlaka kavramam\u0131z \u015fart de\u011fildir.<\/p>\n

Geride \u015fu mesele kal\u0131yor: E\u011fer muafiyetlerden noktas\u0131 noktas\u0131na yararlanmay\u0131 savunursak, bu durumun kolayl\u0131k ve ruhsat d\u00fc\u015fk\u00fcnlerini a\u015f\u0131r\u0131 derecede kolayc\u0131l\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleyece\u011fi ve bunun sonucu olarak en ufak bir sebep y\u00fcz\u00fcnden ibadetleri ihmal etmeye yola\u00e7aca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Nitekim bu ihtimal f\u0131k\u0131h bilginlerini bu konuda i\u015fi s\u0131k\u0131 tutmaya ve \u00e7e\u015fitli \u015fartlar ileri s\u00fcrmeye sevk etmi\u015ftir.<\/p>\n

Fakat \u015fahs\u00ee inanc\u0131ma g\u00f6re bu ihtimal, Kur’an-\u0131 Kerim’in s\u0131n\u0131rland\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bir h\u00fckm\u00fc kay\u0131tlara ba\u011flamaya kalk\u0131\u015fmay\u0131 hakl\u0131 g\u00f6steremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc din, insanlar\u0131 Allah’a itaat ettirmek i\u00e7in zincirlerle ba\u011flay\u0131p s\u00fcr\u00fcklemez; benimsenen yol takvad\u0131r. Bu ibadetlerin amac\u0131 \u00f6zellikle ve yaln\u0131zca takvad\u0131r, Allah korkusudur. Buna g\u00f6re dinin herhangi bir farz\u0131ndan, kolayl\u0131k ve ruhsat ilkesi perdesi arkas\u0131nda, kaytaran kimsede zaten ba\u015flang\u0131\u00e7ta hay\u0131r yok demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda farz\u0131 yerine getirmenin ilk amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmez.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, bu din y\u00fcce Allah’\u0131n dinidir, insanlar\u0131n dini de\u011fil… Y\u00fcce Allah bu dinin dengeli bir geli\u015fimini sa\u011flamak i\u00e7in nerede kolayl\u0131k tan\u0131y\u0131p hangi durumlarda zora ba\u015fvurmas\u0131 gerekti\u011fini herkesten daha iyi bilir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, herhangi bir konuda kolayl\u0131k g\u00f6sterilmi\u015fse, bu, kolayl\u0131k g\u00f6sterilmeden baz\u0131 faydalar\u0131n sa\u011flanamayaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ashab\u0131na y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine tan\u0131m\u0131\u015f oldu\u011fu kolayl\u0131klardan yararlanmalar\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir.<\/p>\n

Diyelim ki, insanlar\u0131n herhangi bir ku\u015fa\u011f\u0131 bozuldu, yoldan \u00e7\u0131kt\u0131. Bu insanlar\u0131n d\u00fczeltilmeleri, \u0131sl\u00e2h edilmeleri, baz\u0131 dini h\u00fck\u00fcmleri a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rarak olmaz; bu ancak onlar\u0131 do\u011fru bir e\u011fitimden ge\u00e7irmek suretiyle kalplerini d\u00fczelterek ve ruhlar\u0131nda takva duygusunu canland\u0131rarak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Diyelim ki, insanlararas\u0131 ili\u015fkileri d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmlerde (muamel\u00e2tta) s\u0131k\u0131 bir tutum benimsemek, insanlar\u0131n bozuk d\u00f6nemlerinde, cayd\u0131r\u0131c\u0131 ve bahanelerin yolunu t\u0131kay\u0131c\u0131 ve olumlu bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015feklidir. Fakat o alanda bu metod ge\u00e7erli olsa bile ibadet ama\u00e7l\u0131 hareketlerde durum farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ibadet ama\u00e7l\u0131 hareketler, hesab\u0131 Allah ile kul aras\u0131nda kalan konulard\u0131r, bunlar insanlararas\u0131 ili\u015fkileri d\u00fczenleyen meseleler gibi do\u011frudan do\u011fruya kamu yarar\u0131n\u0131 ilgilendirmezler. Kamu yarar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiren h\u00fck\u00fcmlerde d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 halde, ibadetlerde, bunlar takva temeline dayanmad\u0131k\u00e7a, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f hi\u00e7bir i\u015fe yaramaz. Kalplerde takva bulununca hi\u00e7kimse yerine getirmesi gereken farzdan ka\u00e7maz, kolayl\u0131k ilkes\u00efni sadece g\u00f6n\u00fcl huzuru duydu\u011fu, daha yararl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc durumlarda uygular, ancak bu yolla Allah’\u0131n emrine uyaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na var\u0131rsa kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revin muafiyetli \u015f\u0131kk\u0131ndan yararlan\u0131r.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ibadetler ile ilgili h\u00fck\u00fcmlerde genel olarak a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir tutum benimsemek ya da Kur’an-\u0131 Kerim’in tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klardan baz\u0131 k\u0131s\u0131nt\u0131lar yapma e\u011filimine y\u00f6nelmek, zaten dini g\u00f6revlerini zora ko\u015fmaya merakl\u0131 olanlara yeni birtak\u0131m zorluklar getirebilir, fakat kaytar\u0131c\u0131lar\u0131 yola getirme konusunda \u00f6nemli bir fayda sa\u011flamaz.<\/p>\n

Durum ne olursa olsun, i\u015fin en do\u011frusu her konuyu, her meseleyi y\u00fcce Allah’\u0131n iste:ine uygun olarak ele almam\u0131z, onu Allah’\u0131n murad etti\u011fi \u015fekilde benimsememizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O, gerek kolayl\u0131klar\u0131n gerekse zorlamalar\u0131n arkas\u0131nda bulunan k\u0131sa ve uzun vadeli yararlar\u0131 bizden daha iyi bilir ve daha isabetli bi\u00e7imde belirler. Bu alandaki s\u00f6zlerin \u00f6z\u00fc budur.<\/p>\n

\u015eimdi de yolculuk durumu konusundaki de\u011fi\u015fik \u00f6rnekler ile ilgili birka\u00e7 hadisi ve Peygamberimizin uygulamas\u0131n\u0131 g\u00f6steren baz\u0131 belgeleri inceleyelim. Bu durumlar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda Peygamberimizin, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 oru\u00e7 tutmamaya \u00f6zendirdi\u011fini, y\u00f6nlendirdi\u011fini, baz\u0131lar\u0131nda da oru\u00e7 tutmaya herhangi bir yasak getirmedi\u011fini g\u00f6rece\u011fiz. Bu \u00f6rnekler, bir b\u00fct\u00fcn halinde incelendi\u011fi takdirde,ilk m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu meseleyi nas\u0131l alg\u0131lam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 anlamam\u0131za, son d\u00f6nem f\u0131k\u0131h bilginlerinin elinde dini h\u00fck\u00fcmler karma\u015f\u0131k bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmeden \u00f6nce onlar\u0131n bu meseleye nas\u0131l bakt\u0131klar\u0131n\u0131 belirlememize yard\u0131m edecek \u00f6zelliktedirler. Ku\u015fkusuz, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz ilk m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n uygulamas\u0131 daha canl\u0131, f\u0131k\u0131h ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na g\u00f6re \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6z\u00fcne ve karakterine daha ba\u011fl\u0131 ve uyumludur. Bu inan\u00e7 sistemi ve onun karakteri ile ne oranda i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fan\u0131r, onlar\u0131n havas\u0131 ne kadar \u00e7ok teneff\u00fcs edilirse kalplerimizde daha canl\u0131 bir haz duygusu meydana getirecekleri ku\u015fkusuzdur:<\/p>\n

1- Sahabilerden Cabir’in (Allah ondan raz\u0131 olsun) bildirdi\u011fine g\u00f6re “Peygamber efendimiz Fetih y\u0131l\u0131n\u0131n Ramazan ay\u0131nda Mekke seferine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. `Kura-\u0131 \u011eanim’ denilen yere kadar oru\u00e7 tutmu\u015ftu, yan\u0131ndakiler de oru\u00e7luydular. Burada bir ma\u015fraba su istedi ve su dolu ma\u015frabay\u0131 herkesin g\u00f6rece\u011fi bi\u00e7imde havaya kald\u0131rd\u0131ktan sonra i\u00e7ti. Bir s\u00fcre sonra kendisine `Baz\u0131lar\u0131 yine de oru\u00e7 tutmaya devam ettiler’ denildi. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz; `Onlar asidirler, onlar asidirler’ buyurdu.” (M\u00fcslim, Tirmizi59)<\/p>\n

2- Sahabilerden Hz. Enes (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Peygamber efendimiz ile birlikte yolculuk yap\u0131yorduk. Kimimiz oru\u00e7lu, kimimiz oru\u00e7suz idi. S\u0131cak bir g\u00fcnde bir yerde konaklam\u0131\u015ft\u0131k. G\u00f6lgeden en \u00e7ok faydalanan, yan\u0131nda c\u00fcbbesi olanlar\u0131m\u0131zd\u0131. Kimimiz de ellerimizi siper ederek g\u00fcne\u015ften korunuyorduk. Oru\u00e7lular halsiz d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u00fczden bir s\u00fcre sonra oru\u00e7suzlar kalkt\u0131lar, \u00e7ad\u0131rlar\u0131 kurdular ve binek hayvanlar\u0131na su verdiler. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz; `Bug\u00fcn sevab\u0131, oru\u00e7suzlar g\u00f6t\u00fcrd\u00fc’ buyurdu.” (Buhari, M\u00fcslim, Nesei)<\/p>\n

3- Sahabilerden Hz. Cabir (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Peygamber efendimiz bir yolculukta idi. Bir ara yol arkada\u015flar\u0131ndan birinin etraf\u0131nda di\u011ferlerinin topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisini g\u00f6lge alt\u0131na ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Peygamberimiz; `Nesi var?’ diye sorunca arkada\u015flar\u0131 `Adam oru\u00e7lu’ diye cevap verdiler. Bunun \u00fcz\u00e9rine;<\/p>\n

`Yolculukta oru\u00e7 tutmak, birr’in (iyi m\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n) ve ihsan\u0131n gereklerinden de\u011fildir.’ dedi.” (Buhari, M\u00fcslim, Ebu Davud, Nesei, Malik)<\/p>\n

4- Sahabilerden Amr b. Umeyye Damer\u00ee (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki:<\/p>\n

“Bir yolculuk sonras\u0131nda Peygamberimizin yanma gitmi\u015ftim. Bana `Ya Ebu Umeyye, yeme\u011fe kal’ dedi. Ben de kendisine `Ya Resulallah, ben oru\u00e7luyum’ diye cevap verdim. Bunun \u00fczerine bana;<\/p>\n

`O halde sana yolcunun durumu hakk\u0131nda bilgi vereyim. Y\u00fcce Allah, yolcuyu oru\u00e7 tutmaktan ve namaz\u0131n yar\u0131s\u0131ndan muaf tutmu\u015ftur: \u015feklinde buyurdu.” (Nesei)<\/p>\n

5- Abdullah b. Kaab b. Mal\u0131k o\u011fullar\u0131ndan sahab\u00ee Enes b. Malik’in (Allah ondan raz\u0131 olsun) bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Y\u00fcce Allah, yolcudan namaz\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, onu oru\u00e7 tutmaktan da muaf tuttu. Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar\u0131na zarar gelece\u011finden korkan emzikli ve hamile kad\u0131nlar\u0131 da oru\u00e7tan muaf tuttu.” (Eshabu-s S\u00fcnen)<\/p>\n

6- Peygamberimizin e\u015fi Hz. Ai\u015fe (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki: “\u00c7ok oru\u00e7 tutmakla tan\u0131nan (ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re oru\u00e7 tutmaya dayan\u0131kl\u0131 bir kimse olan) Hamza b. Amr Eslem\u00ee bir defas\u0131nda Peygamberimize (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) yolculuk s\u0131ras\u0131nda oru\u00e7 tutulup tutulmayaca\u011f\u0131n\u0131 sordu. Peygamberimiz kendisine; `\u0130stersen tut istersen tutma’ diye cevap verdi.”(Buhari, M\u00fcslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesei, Malik)<\/p>\n

7- Sahabilerden Enes b. Mal\u0131k (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Peygamberimiz ile birlikte (yolculukta) idik. Kimimiz oru\u00e7lu,kimimiz ise oru\u00e7suzduk. Ne oru\u00e7lular oru\u00e7suzlar\u0131 ay\u0131pl\u0131yor ve ne de oru\u00e7suzlar oru\u00e7lular\u0131 ay\u0131pl\u0131yordu.” (Buhari, M\u00fcslim, Ebu Davud, Malik)<\/p>\n

8- Sahabilerden Ebu Derda (Allah ondan raz\u0131 olsun) diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Ramazan ay\u0131n\u0131n \u00e7ok s\u0131cak bir g\u00fcn\u00fc Peygamberimiz ile birlikte yolculu\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6yle s\u0131cak var ki, her birimiz s\u0131caktan korunmak i\u00e7in elini ba\u015f\u0131na kapat\u0131yordu. Aram\u0131zda Peygamberimiz ile Abdullah b. Revaha’dan ba\u015fka hi\u00e7 oru\u00e7lu yoktu.” (Buhari, M\u00fcslim, Ebu Davud)<\/p>\n

9- Muhammed b. Kaab diyor ki:<\/p>\n

“Bir Ramazan ay\u0131nda Enes b. Malik’i ziyaret etmeye gitmi\u015ftim. Bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kmak \u00fczereydi. Binek hayvan\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, kendisi de yolculuk k\u0131yafetini giymi\u015fti. Bu s\u0131rada yemek getirdi ve yedi. Kendisine; `Bu yapt\u0131\u011f\u0131n s\u00fcnnet midir?’ diye sordum. Bana; `Evet’ cevab\u0131n\u0131 verdi, arkas\u0131ndan binek hayvan\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131na atlad\u0131 “\u00b7(Tirmizi)<\/p>\n

10- Ubeyd b. Cubeyr diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Ramazan’da Peygamberimizin sahabilerinden Ebu Basra G\u0131far\u00ee ile birlikte Fustad liman\u0131nda demirlemi\u015f bir gemide bulunuyorduk. Bir arayan\u0131mdan ayr\u0131ld\u0131, az sonra \u00f6n\u00fcne yeme\u011fini getirdiler. Bana da; `yakla\u015f (buyur)’ dedi. Kendisine (mutfaklar\u0131nda yemek pi\u015firilmedi\u011fi i\u00e7in bacalar\u0131 t\u00fctmeyen) `evleri g\u00f6rm\u00fcyor musun?’ dedim. Bana; `Yoksa sen Peygamberimizin s\u00fcnnetine yan m\u0131 \u00e7iziyorsun?’ diye cevap verdi. Arkas\u0131ndan yemek yemeye ba\u015flad\u0131, ben de onunla birlikte yedim.” (Ebu Davud)<\/p>\n

11- Mansur-\u0131 Kelb\u00ee diyor ki:<\/p>\n

“Bir Ramazan ay\u0131nda sahabilerden D\u0131hye b. Halife D\u0131me\u015fk’e ba\u011fl\u0131 bir k\u00f6yden Fustad’a ba\u011fl\u0131 Akabe k\u00f6y\u00fc ile ayn\u0131 uzakl\u0131kta, yani \u00fc\u00e7 mil mesafede bulunan bir k\u00f6ye do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yolda orucunu bozdu, kendisi ile birlikte bir \u00e7ok yol arkada\u015f\u0131 da oru\u00e7lar\u0131n\u0131 bozdu, fakat geride kalanlar bozmak istemediler. D\u0131hye, k\u00f6y\u00fcne d\u00f6n\u00fcnce;<\/p>\n

“Vallahi, bug\u00fcn \u00f6yle bir olay g\u00f6rd\u00fcm ki, \u00f6yle bir \u015fey g\u00f6rece\u011fimi hi\u00e7 sanmazd\u0131m. Baz\u0131 adamlar Peygamberimizin ve O’nun sahabilerinin yolundan sapt\u0131lar. Ya Rabbi, art\u0131k can\u0131m\u0131 al da huzuruna geleyim diye dua etti.”<\/p>\n

Okudu\u011fumuz bu hadisler t\u00fcm\u00fc ile yolculukta ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve kolayl\u0131k i\u00e7inde oru\u00e7 tutmama muafiyetinin benimsendi\u011fine, bu muafiyete uyman\u0131n tercih edildi\u011fine, \u00f6zellikle son iki hadisin g\u00f6sterdi\u011fi gibi bu kolayl\u0131ktan yararlanmak i\u00e7in yolculu\u011fun s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u015fart ko\u015fulmad\u0131\u011f\u0131na i\u015f\u00e2ret ediyorlar. Bu arada bu hadislerin sekizincisi, bir defas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir yolculukta sadece Peygamberimiz ile Abdullah b. Revaha’n\u0131n oru\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Peygamberimiz, zaman zaman baz\u0131 kendine \u00f6zg\u00fc ibadetler yapard\u0131 ve bunlardan sahabileri muaf tutard\u0131. Mesel\u00e2 s\u00fcrekli oru\u00e7 tutmay\u0131 sahabilere yasaklad\u0131\u011f\u0131 halde kendisinin aras\u0131ra aral\u0131ks\u0131z oru\u00e7 tuttu\u011fu olmu\u015ftu. Sahabiler kendisine bunun sebebini sorduklar\u0131nda \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Ben sizin gibi de\u011filim. Ben s\u00fcrekli oru\u00e7lu kal\u0131yorum, ama Rabbim beni doyuruyor ve i\u00e7iriyor.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

Bu hadislerin birincisi, Peygamberimizin yolculukta orucunu bozdu\u011funu ve oru\u00e7lar\u0131n\u0131 bozmayan yol arkada\u015flar\u0131ndan “Onlar asidirler, onlar asidirler” diye s\u00f6zetti\u011fini belgeliyor. Bu hadisin tarihi \u00f6b\u00fcrlerinden daha sonrad\u0131r, Mekke’nin fethedildi\u011fi y\u0131l ile e\u015f zamanl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re bu hadis, \u00f6b\u00fcrlerinden daha yeni oldu\u011fu gibi tercih edilen istikameti daha a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bu de\u011fi\u015fik durumlar toplu olarak de\u011ferlendirildi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fudur: Burada, herbiri belirli bir y\u00f6nlendirme gerektiren de\u011fi\u015fik pratik durumlar g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131yor. Tek bir genel konu ile ilgili olduklar\u0131 halde farkl\u0131 y\u00f6nlendirmeler i\u00e7erdiklerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her hadiste bu kural ge\u00e7erlidir. Demek ki, Peygamber efendimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 e\u011fitiyor, olaylar\u0131n geli\u015fimine g\u00f6re tav\u0131r belirliyor ve hi\u00e7bir zaman donmu\u015f kal\u0131plara hapsolmuyordu.<\/p>\n

Yolculuk s\u0131ras\u0131ndaki oru\u00e7 meselesinde zihnimizde beliren nih\u00e2i e\u011filim bu durumda oru\u00e7 tutmaman\u0131n daha uygun oldu\u011fu ve bu muafiyetin yolculu\u011fun fiilen s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olmas\u0131 \u015fart\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindedir. Hastal\u0131k durumunda oru\u00e7 tutmama meselesine gelince, bu konuda f\u0131k\u0131h alimlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin d\u0131\u015f\u0131nda bir delile rastlamad\u0131m. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, bu h\u00fck\u00fcm hastal\u0131k niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan b\u00fct\u00fcn durumlar i\u00e7in mutlak olarak ge\u00e7erlidir; hastal\u0131\u011f\u0131n t\u00fcr\u00fc, derecesi ve a\u011f\u0131rla\u015fma tehlikesinin bulunup bulunmamas\u0131 bu h\u00fckm\u00fc s\u0131n\u0131rlamaz. Yaln\u0131z, gerek yolculukta ve gerekse hastal\u0131k s\u0131ras\u0131nda oru\u00e7suz ge\u00e7irilecek g\u00fcnlerin, daha sonra g\u00fcn\u00fcne g\u00fcn kaza edilmeleri gerekir. \u0130sl\u00e2m alimleri aras\u0131nda ge\u00e7erli say\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re bu kaza oru\u00e7lar\u0131 kesintisiz olmak zorunda de\u011fildir, aral\u0131kl\u0131 olarak da tutulabilir.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 f\u0131k\u0131h tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na dalmak i\u00e7in yapm\u0131\u015f de\u011filim. Maksad\u0131m, ibadet ama\u00e7l\u0131 davran\u0131\u015flara y\u00f6nelik bak\u0131\u015f tarz\u0131 ile ilgili temel kural\u0131 yerine oturtmak, bu davran\u0131\u015flar ile onlar taraf\u0131ndan uyand\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken belirli bilin\u00e7 hali aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ili\u015fkiyi vurgulamakt\u0131r. \u0130badet ama\u00e7l\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n ba\u015fta gelen amac\u0131, bu bilin\u00e7 hali oldu\u011fu gibi, ibadeti yapan kimsenin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirecek olan, onun duygu ve vicdan\u0131n\u0131n e\u011fitiminde, ibadeti iyi bir \u015fekilde yapmas\u0131nda ve pratik hayattaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n arzu edilen niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131nda birinci dereceli dayanak noktas\u0131 da bu bilin\u00e7 halidir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra di\u011fer bir ama\u00e7 da \u015fudur: Bizim bu dini y\u00fcce Allah’\u0131n iradesi do\u011frultusunda tam bir teslimiyet ve takva duygusu i\u00e7inde hareket ederek, h\u00fck\u00fcmlerin kat\u00ee ya da ruhsatl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n Allah’\u0131n hikmetinden emin olmu\u015f bir ruh hali ve sa\u011flam bir bilincin kontrol\u00fcnde benimsememiz gerekti\u011fini vurgulamak istiyorum.<\/p>\n

\u015eimdi yukardaki ayetin devam\u0131n\u0131 okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Oruca dayanamayanlar\u0131n (ancak zorlukla oru\u00e7 tutabilenlerin) bir yoksulu doyuracak kadar fidye vermeleri gerekir. Kim g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak fazlas\u0131n\u0131 verirse bu onun i\u00e7in daha bay\u0131rl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca e\u011fer bilirseniz, oru\u00e7 tutman\u0131z sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta oru\u00e7 tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcsl\u00fcmanlara zor gelmi\u015fti. Oru\u00e7, Hicretin ikinci y\u0131l\u0131nda ve cihad\u0131n farz k\u0131l\u0131n\u0131\u015f\u0131ndan az \u00f6nce farz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bunun i\u00e7in y\u00fcce Allah oru\u00e7 tutamayanlara, ayetin ifadesi ile “ancak zorlukla oru\u00e7 tutabilenlere” bu konuda kolayl\u0131k (ruhsat) tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu kolayl\u0131k, tutamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlere bedel olarak bir yoksulu doyurmak \u015fart\u0131yla tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Arkas\u0131ndan b\u00f6ylelerini, yoksullara yemek verme konusunda bu zorunlu miktardan daha fazlas\u0131n\u0131 yapmaya mutlak anlaml\u0131 bir ifade ile te\u015fvik etmi\u015ftir. Yani bu fazladan yemek verme, hem fidye d\u0131\u015f\u0131nda tutulan bir ba\u011f\u0131\u015f olarak hem de verilecek fidyenin miktar\u0131n\u0131 fazla tutarak olabilir. Mesel\u00e2 oru\u00e7 tutulmayan her Ramazan g\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir yoksul yerine iki, \u00fc\u00e7 ya da daha \u00e7ok say\u0131da yoksula yemek verilebilir. Ayetin o c\u00fcmleci\u011fini tekrarl\u0131yoruz:<\/p>\n

“Kim g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak bundan daha fazlas\u0131n\u0131 verirse bu onun i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Daha sonra yolculuk ve hastal\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda kalan bu muafiyetli durumlarda s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na ra\u011fmen oru\u00e7 tutman\u0131n tercih edilmesi \u00f6zendirilmi\u015ftir. Ayetin o c\u00fcmleci\u011fini de tekrarlayal\u0131m:<\/p>\n

“Ayr\u0131ca e\u011fer bilirseniz, oru\u00e7 tutman\u0131z sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

Yani, “E\u011fer bu durumda oru\u00e7 tutman\u0131n i\u00e7erdi\u011fi hayr\u0131, yarar\u0131 bilirseniz, takdir edebilirsiniz…”<\/p>\n

Bu \u00f6zendirici ifade orucun irade e\u011fitimini sa\u011flay\u0131c\u0131, dayanma g\u00fcc\u00fcn\u00fc geli\u015ftirici ve y\u00fcce Allah’a ibadet etmeyi \u015fahs\u00ee rahata tercih ettirici fonksiyonuna dikkatimizi \u00e7ekiyor ki, bunlar\u0131n hepsi \u0130sl\u00e2m\u00ee e\u011fitimin m\u00fcsl\u00fcmanlara kazand\u0131rmak istedi\u011fi unsurlard\u0131r. Yine bu orucun, hastalar d\u0131\u015f\u0131nda kalan kimseler i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131kla ilgili avantajlar\u0131n oru\u00e7 tutarken zorluk duyanlar i\u00e7in bile ge\u00e7erli oldu\u011funa da dikkatlerimizi \u00e7ekmektedir.<\/p>\n

Yorumu nas\u0131l yap\u0131l\u0131rsa yap\u0131ls\u0131n, bu il\u00e2h\u00ee direktif, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde ve yolcu olmayan m\u00fcsl\u00fcmanlardan oru\u00e7 tutmay\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda fidye verme kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na haz\u0131rl\u0131k ve mutlak anlamda oru\u00e7 tutman\u0131n farz oldu\u011funu vurgulama \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131r. Nitekim daha sonraki ayette bu husus belirtiliyor. Bu kolayl\u0131k h\u00fckm\u00fc, sadece orucun bitkin d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fi ve tutamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnleri ilerde kaza edebilecek bir duruma gelece\u011fi beklenmeyen a\u015f\u0131r\u0131 ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in ge\u00e7erli kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Nitekim \u0130mam-\u0131 Malik’in bildirdi\u011fine g\u00f6re sahabilerden Hz. Enes oru\u00e7 tutamayacak derecede ya\u015flan\u0131nca oru\u00e7 tutmayarak yerine fidye vermi\u015fti. Sahabilerden Abdullah b. Abbas (Allah onlardan raz\u0131 olsun) bu konuda “Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmad\u0131 (neshedilmedi). Oru\u00e7 tutamayacak derecede ya\u015flanm\u0131\u015f erkek ve kad\u0131nlar hakk\u0131nda ge\u00e7erlidir, b\u00f6yleleri oru\u00e7suz ge\u00e7irdikleri her Ramazan g\u00fcn\u00fc yerine bir yoksulu doyururlar” diyor. \u0130bn-i Ebu Leyl\u00e2 da; “Bir Ramazan g\u00fcn\u00fc Ata’y\u0131 ziyaret ettim, yan\u0131na girdi\u011fimde yemek yiyordu” dedikten sonra s\u00f6zlerine \u015funlar\u0131 ekliyor; “Abdullah b. Abbas, bir sonraki ayetin, bu ayetin h\u00fckm\u00fcn\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu durumda bu kolayl\u0131\u011f\u0131n sadece a\u015f\u0131r\u0131 ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu t\u00fcr ya\u015fl\u0131lar\u0131n istedikleri takdirde oru\u00e7suz ge\u00e7ecek her g\u00fcnleri i\u00e7in bir yoksul doyurarak farz orucu tutmayabileceklerini s\u00f6ylemi\u015fti”. \u015euras\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, “\u0130\u00e7inizden kim o aya eri\u015firse onu oru\u00e7la ge\u00e7irsin” \u015feklindeki bir sonraki ayet, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde ve yolcu olmayan kimseler i\u00e7in kolayl\u0131k h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde ve yolcu olmayan kimseleri, bu farz\u0131 yerine getirmeye \u00f6zendiren bir ba\u015fka gerek\u00e7e de \u015fudur: Bu oru\u00e7, i\u00e7inde Kur’an-\u0131 Kerim’in indirildi\u011fi ay olan Ramazan ay\u0131nda tutulacakt\u0131r. Kur’an-\u0131 Kerim’in Ramazan ay\u0131nda indirilmesi de ya bu kitab\u0131n bu ayda inmeye ba\u015flamas\u0131 veya b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun bu ayda inmi\u015f olmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Oysa Kur’an, bu \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u00fcmmeti karanl\u0131ktan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan, ona bu orjinal yap\u0131s\u0131n\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015f,olan, onun endi\u015fe dolu hayat\u0131n\u0131 g\u00fcvene d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, yery\u00fcz\u00fcne egemen olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, daha \u00f6nce bir hi\u00e7 oldu\u011fu halde kendisine \u00fcmmet olman\u0131n temel dayanaklar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayan bir kitapt\u0131r. O temel dayanaklar ki, e\u011fer ortadan kalkarlarsa bu \u00fcmmet ne \u00fcmmet olarak kalabilir, ne yery\u00fcz\u00fcnde yeri olabilir ve ne de g\u00f6klerde ad\u0131 ge\u00e7ebilir. Kur’an-\u0131 Kerim’in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu nimetin gerektirdi\u011fi \u015f\u00fckr\u00fcn asgar\u00ee derecesi, bu kitab\u0131n indi\u011fi ayda oru\u00e7 tutmakt\u0131r:<\/p>\n

“Ramazan ay\u0131 ki, o ayda Kur’an, insanlara yol g\u00f6sterici, do\u011fru yolu belirtici, e\u011fri ile do\u011fruyu birbirinden ay\u0131rdedici olarak indirildi. \u0130\u00e7inizden kim bu aya eri\u015firse onu oru\u00e7la ge\u00e7irsin. Kim hasta ya da yolcu olursa tutmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler say\u0131s\u0131nca sonraki g\u00fcnlerde oru\u00e7 tutsun.”<\/p>\n

Az \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi, a\u015f\u0131r\u0131 ya\u015fl\u0131 erkek ve kad\u0131nlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve yolcu olmayan kimseler hakk\u0131nda fidye vererek oru\u00e7 tutmama kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131ran, emredici ayet, bu ayettir. Ayetin ilgili c\u00fcmlesini tekrarlayal\u0131m:<\/p>\n

“Kim bu aya eri\u015firse onu oru\u00e7la ge\u00e7irsin.”<\/p>\n

Yani, “Kim yolcu olmayarak bu aya eri\u015firse…” ya da “Kim bu ay\u0131n Hil\u00e2l’ini g\u00f6r\u00fcrse…” Ramazan Hil\u00e2l’inin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015fka bir yolla emin olan kimse Ramazan s\u00fcresince oru\u00e7 tutma zorunlulu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u0131pk\u0131 bu Hil\u00e2l’i g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rm\u00fc\u015f kimse gibidir.<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm genel oldu\u011fu i\u00e7in, arkadan gelen c\u00fcmlede hasta ve yolcu olanlar\u0131n bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda tutulaca\u011f\u0131, bu genel h\u00fck\u00fcmden m\u00fcstesna olduklar\u0131 belirtiliyor:<\/p>\n

“Kim hasta ya da yolcu olursa tutmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnler say\u0131s\u0131nca sonraki g\u00fcnlerde oru\u00e7 tutsun.”<\/p>\n

Ayetin devam\u0131nda oru\u00e7 farz\u0131n\u0131 te\u015fvik eden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir gerek\u00e7e sunulmakta; bunun yans\u0131ra hem y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde ve hem de kolayl\u0131klarda beliren il\u00e2h\u00ee merhamet vurgulanmaktad\u0131r:<\/p>\n

“Allah sizin i\u00e7in kolayl\u0131k ister, zorluk istemez.”<\/p>\n

Bu ilke, bu inan\u00e7 sisteminin b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri i\u00e7in ge\u00e7erli olan b\u00fcy\u00fck bir kurald\u0131r. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kolayl\u0131k amac\u0131n\u0131 g\u00f6zetirler, zorluk ta\u015f\u0131mazlar. Bu inan\u00e7 sistemi, kendisinden haz duyan kalplere hayat\u0131n t\u00fcm y\u00f6nlerini kolay ve yumu\u015fak taraf\u0131ndan almay\u0131 a\u015f\u0131lar, m\u00fcsl\u00fcman\u0131n vicdan\u0131na zorlamaya ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa yer vermeyen, kendine has bir sadelik, m\u00fcsamahak\u00e2rl\u0131k damgas\u0131 basar. Bu sadelik ve kolayl\u0131k e\u015fli\u011finde b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, b\u00fct\u00fcn farzlar ve hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn yorucu faaliyetleri suyun ak\u0131\u015f\u0131, a\u011fa\u00e7 fidan\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi gibi rahatl\u0131k, g\u00fcven ve ho\u015fnutluk i\u00e7inde yerine getirilir. Yine bu sadelik ve zorlamas\u0131zl\u0131k duygusu m\u00fcsl\u00fcmanda, y\u00fcce Allah’\u0131n rahmeti ve m\u00fcmin kullar\u0131 i\u00e7in zorluk de\u011fil, kolayl\u0131k diledi\u011fi ger\u00e7e\u011fi \u00fczerine s\u00fcrekli bir bilin\u00e7 geli\u015ftirir.<\/p>\n

Yolcuya ve hastaya Ramazan’dan sonraki g\u00fcnlerde eksik kalan g\u00fcnlerin orucunu tutma imkan\u0131 tan\u0131nd\u0131. B\u00f6ylece zor duruma d\u00fc\u015fen bu kimselere Ramazan g\u00fcnlerini tamamlama f\u0131rsat\u0131 verilmi\u015f oldu. Bu durumda onlar i\u00e7in sevap kayb\u0131 da s\u00f6zkonusu de\u011fildir.<\/p>\n

`Bu say\u0131l\u0131 g\u00fcnleri tamamlayas\u0131n\u0131z diye..’<\/p>\n

Bu \u015fekildeki oru\u00e7, y\u00fcce Allah’\u0131 tekbir etmeyi (O’nun ululu\u011funu dile getirmeyi) ve \u015f\u00fckretmeyi gerektiren bir nimettir.<\/p>\n

“Sizi do\u011fru yola iletti\u011finden dolay\u0131 kendisini tekbir etmenizi (ululu\u011funu dile getirmenizi) ister. Ola ki, O’na \u015f\u00fckredersiniz.”<\/p>\n

Bu farz\u0131n gayelerinden biri de budur. Yani m\u00fcminlerin, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan kendilerine ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f olan hidayetin (do\u011fru yol bilincinin) de\u011ferini takdir etmeleri, bilmeleri. M\u00fcminler kalplerinin g\u00fcnah i\u015fleme d\u00fc\u015f\u00fcncesinden ve organlar\u0131n\u0131n bu g\u00fcnahlar\u0131 i\u015flemekten uzak tutuldu\u011fu, ayn\u0131 zamanda somut, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr derecede hidayet bilinci ile donanm\u0131\u015f bulunduklar\u0131 oru\u00e7 d\u00f6neminde, di\u011fer herhangi bir d\u00f6nemden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde bu duyguyu i\u00e7lerinde hissederek bu hidayet ba\u011f\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Allah’\u0131n ululu\u011funu dile getirme, O’nun bu nimetine kar\u015f\u0131l\u0131k \u015f\u00fckretme, bu ibadet yolu ile kalplerini O’nun derg\u00e2h\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131rma ihtiyac\u0131n\u0131 duyarlar. Oru\u00e7tan bahseden daha \u00f6nceki ayetin sonunda buyuruldu\u011fu gibi, “Ola ki, Allah’tan sak\u0131n\u0131rlar, takva sahibi olurlar.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bedenlere ve ruhlara zor gibi gelen bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 il\u00e2hi nimet b\u00f6ylece meydana \u00e7\u0131k\u0131yor, onunla g\u00fcd\u00fclen e\u011fiticilik amac\u0131, bu \u00fcmmetin ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck role haz\u0131rlama gayesi belirginle\u015fiyor, bu b\u00fcy\u00fck rol\u00fcn takva g\u00fcvencesi, il\u00e2h\u00ee koruma ve vicdan duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yerine getirilmesinin yolu a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Bu ayetler demetinin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde orucun s\u00fcresi, yiyip i\u00e7me ile yemekten ve i\u00e7mekten kesilmenin ba\u015flang\u0131\u00e7 ve sonu ile ilgili h\u00fck\u00fcmlerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na ge\u00e7ilmeden \u00f6nce insan psikolojisinin derinliklerine ve duygular aleminin gizliliklerine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir projekt\u00f6r yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Oru\u00e7 tutarken \u00e7ekilen s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n \u00f6zlenen, sevimli ve eksiksiz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan h\u00fcsn\u00fc-kabul g\u00f6rmenin g\u00f6stergesi olarak bekletilmeden gelen \u00f6d\u00fcl ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. S\u00f6zkonusu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6d\u00fcl\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131n yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmakta, O’nun kulun duas\u0131n\u0131 kabul edi\u015finde buluyoruz. Bu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve bu \u00f6d\u00fcl\u00fcn m\u00fcjdesini a\u015fa\u011f\u0131daki nerdeyse \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7acak derecede par\u0131lt\u0131l\u0131 ve m\u00fc\u015ffik kelimeler tasvir ediyor:
\n186- E\u011fer kullar\u0131m sana benden sorarlarsa onlara de ki; ben kendilerine yak\u0131n\u0131m, bana dua edenin duas\u0131n\u0131, dua edince, kabul ederim. O halde onlar da benim \u00e7a\u011fr\u0131ma olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vererek bana iman etsinler ki, do\u011fru yolu bulsunlar.<\/strong><\/p>\n

“Ben onlara yak\u0131n\u0131m”, “Bana dua edenin duas\u0131n\u0131, dua edince kabul ederim.”<\/p>\n

Ne b\u00fcy\u00fck bir incelik, ne g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fefkat, ne b\u00fcy\u00fck bir muhabbet ve ne \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir canayak\u0131nl\u0131k, de\u011fil mi? Gerek orucun ve gerekse di\u011fer herhangi bir dini y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn me\u015fakkati bu sevginin, bu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve sevecenli\u011fin g\u00f6lgesi alt\u0131nda nerede kal\u0131r, ne anlam ta\u015f\u0131r?!<\/p>\n

Ayetin her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn anlat\u0131m\u0131na bu sevecen \u00f6zveri egemendir:<\/p>\n

“E\u011fer kullar\u0131m sana benden sorarlarsa onlara deki; ben kendilerine yak\u0131n\u0131m, bana dua edenin duas\u0131n\u0131, dua edince, kabul ederim”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah “Kullar\u0131m” diyerek onlar\u0131 kendine izafe ediyor. Ayr\u0131ca sorular\u0131na arac\u0131s\u0131z bi\u00e7imde do\u011frudan do\u011fruya kendisi cevap veriyor. Yani “onlara deki; Ben kendilerine yak\u0131n\u0131m” demiyor. Bunun yerine soru gelir gelmez, ona cevap vermeyi bizzat \u00fcstleniyor ve “yak\u0131n\u0131m” buyuruyor. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra “Onlar\u0131n duas\u0131n\u0131 i\u015fitirim” demiyor, bunun yerine “Bana dua edenin duas\u0131n\u0131 dua edince, kabul ederim” diyerek duan\u0131n kabul edilmesi i\u015flemini \u00f6npl\u00e2na ge\u00e7iriyor.<\/p>\n

Bu ayet, m\u00fcminin kalbini tatl\u0131 bir \u00f6zveri, cana yak\u0131n bir sevgi, huzur verici bir ho\u015fnutluk ve kesin bir g\u00fcvenle dolduran \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir ayettir. M\u00fcmin, bu duygular\u0131n etkisiyle ho\u015fnutlu\u011fun y\u00fcceli\u011finde, \u00f6zverili bir yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuca\u011f\u0131nda, g\u00fcvenli bir s\u0131\u011f\u0131nakta ve sars\u0131lmaz bir huzur i\u00e7inde ya\u015far.<\/p>\n

Bu sevecen dirli\u011fin, bu sevgi dolu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve heyecan uyand\u0131r\u0131c\u0131 h\u00fcsn\u00fc kabul\u00fcn g\u00f6lgesi alt\u0131nda y\u00fcce Allah kullar\u0131n\u0131 kendi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na olumlu cevap vererek O’na iman etmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Ola ki, bu olumlu cevap ve bu iman, onlar\u0131 do\u011fru yola, hidayete ve iyili\u011fe iletir.<\/p>\n

“O halde onlar da benim \u00e7a\u011fr\u0131ma olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vererek bana iman etsinler ki, do\u011fru yolu bulsunlar..”<\/p>\n

Demek ki, y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermenin ve iman etmenin niha\u00ee meyvesi de yine kullara aittir. Bu niha\u00ee meyve; do\u011fru yola, hidayete ve iyili\u011fe ermektir. Yoksa y\u00fcce Allah’\u0131n alemdeki hi\u00e7bir varl\u0131\u011fa ihtiyac\u0131 yoktur, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcnden m\u00fcsta\u011fnidir.<\/p>\n

Ger\u00e7ek hidayete erme ve olgunluk ancak y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uymakla ve ona iman etmekle m\u00fcmk\u00fcn olur. Y\u00fcce Allah’\u0131n insanlar i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi hayat tarz\u0131, onlar\u0131 kurtaracak yegane m\u00fckemmel hayat tarz\u0131d\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ya\u015fama tarzlar\u0131, hi\u00e7bir olgun vicdan\u0131n ho\u015flanmayaca\u011f\u0131 ve hi\u00e7bir do\u011fru yol yolcusunun yan\u0131na yana\u015fmayaca\u011f\u0131 bir cahiliye d\u00fczeni, birer ak\u0131l fukaral\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Kullar Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k verince ve do\u011fru yola kavu\u015funca, y\u00fcce Allah’\u0131n dualar\u0131n\u0131 kabul etmesini beklemeye hak kazan\u0131rlar. Allah’a dua etmeliler, ama dualar\u0131n\u0131n hemencecik kabul edilmesini beklemeleri, bu konuda aceleci davranmalar\u0131 da do\u011fru de\u011fildir. Her\u015feyi en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar karara ba\u011flam\u0131\u015f olan Allah onlar\u0131n dualar\u0131n\u0131 kabul edece\u011fi en uygun zaman\u0131 kendilerinden daha iyi bilir.<\/p>\n

Nitekim \u0130bn-i Meymun’un sahabilerden Hz. Selman-\u0131 Faris\u00ee’ye (Allah onlardan raz\u0131 olsun) dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Kul, iki elini a\u00e7arak Allah’tan hay\u0131rl\u0131 bir \u015fey dileyince y\u00fcce Allah bu iki a\u00e7\u0131k eli bo\u015f olarak geri \u00e7evirmekten haya eder.” (Ebu Davud, Tirmizi, \u0130bn-i Mace)’<\/p>\n

Abdullah b. Abdurrahman Darem\u00ee’nin sahabilerden Hz. Sevban’a, ve \u0130mam-\u0131 Ahmed Hanbel’in yine sahabilerden Ubbade b. Samit’e (Allah hepsinden raz\u0131 olsun) dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Yery\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7bir m\u00fcsl\u00fcman ki\u015fi yoktur ki, y\u00fcce Allah’tan bir\u015fey istesin de Allah onun iste\u011fini kar\u015f\u0131lamas\u0131n, ya da onu dile\u011fi kadar olan bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckten, terslikten uzak tutmas\u0131n. Yaln\u0131z bu duan\u0131n g\u00fcnah ya da akrabal\u0131k ili\u015fkisini kesme anlam\u0131na gelmemesi gerekir.” (Tirmizi)<\/p>\n

\u00d6teyandan yine Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizden biri `Dua ettim, fakat kabul olmad\u0131’ diyerek acele etmedi\u011fi s\u00fcrece yapt\u0131\u011f\u0131 dua mutlaka kabul edilir.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

Yine Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Kul, g\u00fcnah ya da akrabal\u0131k ili\u015fkisini kesme anlam\u0131na gelen bir dilekte bulunmad\u0131k\u00e7a ve acele etmedik\u00e7e mutlaka duas\u0131 kabul edilir.”<\/p>\n

Sahabilerden birinin; “Ya Resulallah, dua edenin acele etmesi ne demektir?” diye sormas\u0131 \u00fczerine de Peygamberimiz s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle ba\u011flad\u0131:<\/p>\n

“Adam `Dua ettim, dua ettim, fakat etti\u011fim dualar\u0131n kabul edildi\u011fini g\u00f6rmedim’ der ve bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015ferek dua etmeyi b\u0131rak\u0131r.” (M\u00fcslim)<\/p>\n

\u00d6teyandan oru\u00e7lunun duas\u0131, kabul edilme ihtimali en y\u00fcksek dualar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Nitekim \u0130mam Ebu Davud Tayalis\u00ee’nin “M\u00fcsned” adl\u0131 hadis derlemesinde yerald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, sahabilerden Hz. Abdullah b. \u00d6mer (Allah her ikisinden de raz\u0131 olsun) Peygamberimiz; “Oru\u00e7lunun iftar a\u00e7arken yapt\u0131\u011f\u0131 dua kesinlikle kabul edilir, buyurdu” demi\u015ftir. Zaten Abdullah b. \u00d6mer iftar ederken ailesini ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve onlar ile birlikte dua ederdi.<\/p>\n

\u00d6teyandan \u0130bn-i Mace’nin “S\u00fcnen” adl\u0131 adl\u0131 hadis kitab\u0131nda yine Abdullah b. \u00d6mer’e dayanarak nakletti\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz, \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Oru\u00e7lunun iftar a\u00e7arken yapaca\u011f\u0131 dua asla reddedilmez.”<\/p>\n

Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra sahabilerden Hz. Ebu Hureyre’nin (Allah ondan raz\u0131 olsun) bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“\u015eu \u00fc\u00e7 grup kimsenin duas\u0131 asla reddedilmez:<\/p>\n

1- Adaletli h\u00fck\u00fcmdar (imam)<\/p>\n

2- Oru\u00e7lu kimse, iftar edinceye kadar<\/p>\n

3- Mazlumun, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n bedduas\u0131. Y\u00fcce Allah K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc bu bedduay\u0131 bulutlar\u0131n \u00fczerinden a\u015f\u0131rarak ona b\u00fct\u00fcn g\u00f6k kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7ar, ayr\u0131ca zulme u\u011frayana `ululu\u011fum hakk\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre sonra olsa da sana kesinlikle yard\u0131m edece\u011fim’ diye buyuruyor.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bundan dolay\u0131d\u0131r ki, oru\u00e7tan s\u00f6z eden ayetlerin aras\u0131nda dua konusuna yer verilmektedir.<\/p>\n

Okuyaca\u011f\u0131m\u0131z bu b\u00f6l\u00fcmde m\u00fcsl\u00fcmanlara orucun baz\u0131 h\u00fck\u00fcmleri hakk\u0131nda bilgi veriliyor, onlara g\u00fcne\u015f bat\u0131m\u0131 ile tanyerinin a\u011farmas\u0131 (fecr) aras\u0131nda e\u015flerine yana\u015fman\u0131n hel\u00e2l oldu\u011fu, bu s\u00fcre i\u00e7inde yemelerinin ve i\u00e7melerinin de serbest oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor. Bunun yan\u0131s\u0131ra g\u00fcndelik oru\u00e7 s\u00fcresinin tanyerinin a\u011fard\u0131\u011f\u0131 andan ba\u015flay\u0131p g\u00fcne\u015fin batmas\u0131 ile bitti\u011fi, ayr\u0131ca mescidlerde ge\u00e7irecekleri itik\u00e2f d\u00f6neminde kad\u0131nlara yana\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fc anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

187- Oru\u00e7 tuttu\u011funuz g\u00fcnlerin gecelerinde e\u015flerinize yakla\u015fmak size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131. Onlar sizin, siz de onlar\u0131n \u00f6rt\u00fcs\u00fc, elbisesisiniz. Allah sizin nefisleriniz taraf\u0131ndan aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyordu, bunun i\u00e7in tevbelerinizi kabul, sizleri de affetti. \u015eimdi art\u0131k e\u015flerinize serbest\u00e7e yakla\u015f\u0131n ve Allah’\u0131n size yazm\u0131\u015f oldu\u011funu aray\u0131n, isteyin.<\/strong><\/p>\n

Tanyeri a\u011far\u0131p siyah ipli\u011fi beyaz iplikten ay\u0131rdedinceye kadar yiyin, i\u00e7in. Sonra orucu geceye kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fcn. Mescidlerde itik\u00e2fa girdi\u011finizde e\u015flerinize yakla\u015fmay\u0131n. Bunlar Allah’\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlard\u0131r, onlara yakla\u015fmay\u0131n. Allah, ayetlerini insanlara b\u00f6yle a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k anlat\u0131yor ki, yasaklardan sak\u0131nabilsinler.<\/p>\n

Orucun farz oldu\u011fu ilk y\u0131llarda iftardan sonra uyuyunca art\u0131k kad\u0131na yana\u015fma, yeme ve i\u00e7me yasa\u011f\u0131 ba\u015flard\u0131. Bu durum e\u011fer oru\u00e7 tutmu\u015f olan kimse bir s\u00fcre sonra uyansa -Bu uyan\u0131\u015f\u0131 tanyeri a\u011farmadan \u00f6nce bile olsa- ne e\u015fine yana\u015fabiliyor, ne yiyip i\u00e7ebiliyordu. Kimi zaman \u00f6yle oluyordu ki, adam iftar vaktinde yiyecek bir\u015fey bulam\u0131yor, bu arada uykuya dal\u0131veriyordu. Sonra uyan\u0131yor, fakat yiyip i\u00e7mesi hel\u00e2l olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yiyip i\u00e7meden oruca devan\u0131 ediyor, ama ertesi g\u00fcn\u00fc bitkin d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu durum Peygamberimizin kula\u011f\u0131na gitmi\u015fti.<\/p>\n

Kimi zaman da \u00f6yle oluyordu ki, iftardan sonra kad\u0131n ya da erkekten biri uyuyordu; fakat bir s\u00fcre sonra uyand\u0131klar\u0131nda e\u015flerden birinin can\u0131 kar\u015f\u0131 tarafa yana\u015fmay\u0131 istiyor ve bu arzusunu ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. B\u00f6yle durumlar da Peygamberimizin kula\u011f\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6yle olunca oru\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerin\u00e9 getirmek m\u00fcsl\u00fcmanlara zor gelmeye ba\u015flad\u0131. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah bu zorlu\u011fu kolayla\u015ft\u0131rd\u0131, onlara kendi nefisleri \u00fczerinde somut bir deney yapt\u0131rarak kolayl\u0131\u011f\u0131n de\u011ferini, y\u00fcce Allah’\u0131n rahmetinin ve dualar\u0131 kabul edicili\u011finin derecesini anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Arkas\u0131ndan bu ayet inerek oru\u00e7 tutanlara ak\u015fam ile tanyeri a\u011farmas\u0131 aras\u0131nda kalan s\u00fcrede e\u015flerine yana\u015fmay\u0131, cinsel ili\u015fkide bulunmay\u0131 hel\u00e2l k\u0131ld\u0131:<\/p>\n

“Oru\u00e7 tuttu\u011funuz g\u00fcnlerin gecelerinde e\u015flerinize yakla\u015fmak size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131.”<\/p>\n

Ayette kullan\u0131lan “Refs” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc hem cinsel ili\u015fki \u00f6ncesi oyna\u015fmalar ve hem de bizzat cinsel ili\u015fki anlamlar\u0131na gelir. Burada bu anlamlar\u0131n her ikisi de kasdedilmi\u015f ve serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Kur’an-\u0131 Kerim, e\u015fler aras\u0131ndaki cinsel ili\u015fki konusunu her zaman yumu\u015fak ve nazik bir \u00fcslup ile al\u0131r, b\u00f6ylece kar\u0131-koca ili\u015fkisine incelik, p\u0131r\u0131lt\u0131 ve canayak\u0131nl\u0131k yans\u0131t\u0131r; bu ili\u015fkiyi hayvanlara \u00f6zg\u00fc kabal\u0131\u011f\u0131ndan ve ars\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r; ayn\u0131 zamanda bu ili\u015fkilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fcmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gizlili\u011fin ve \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi vurgular:<\/p>\n

“Onlar size \u00f6rt\u00fcd\u00fcr, elbisedir; siz de onlara \u00f6rt\u00fc, elbisesiniz.”<\/p>\n

Elbise, \u00f6rt\u00fcnme ve korunma arac\u0131d\u0131r. Kar\u0131-koca aras\u0131ndaki ili\u015fki de t\u0131pk\u0131 b\u00f6yledir. Herbiri, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n \u00fczerine \u00f6rt\u00fc \u00e7eker, onu korur. \u0130sl\u00e2m, insan denen \u015fu varl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile ve oldu\u011fu gibi ele al\u0131r, onun yap\u0131s\u0131n\u0131 ve f\u0131tri karakterini asl\u0131na uygun bi\u00e7imde kabul eder ve bu realist yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde elinden tutarak onu b\u00fct\u00fcn\u00fc ile y\u00fcceliklerin zirvesine t\u0131rmand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015fte bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile insana yakla\u015fan \u0130sl\u00e2m, kan\u0131n ve etin at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131layarak \u00fczerine bu tatl\u0131 solu\u011fu \u00fcfler ve bu nazik \u00f6rt\u00fcy\u00fc \u00f6rter.<\/p>\n

Ayetin devam\u0131nda, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7lerinde gizledikleri duygular\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine y\u00f6nelik rahmetinin sonucu olarak f\u0131tr\u00ee i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin arzular\u0131n\u0131 tatmin etmelerine izin verdi\u011fi belirtiliyor:<\/p>\n

“Allah, sizin nefisleriniz taraf\u0131ndan aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyordu, bunun i\u00e7in tevbelerinizi kabul ederek sizleri affetti.”<\/p>\n

Burada s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n nefislerine kar\u015f\u0131 i\u015fledikleri h\u0131yanet, gizli duygular ve bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular bi\u00e7iminde olabilece\u011fi gibi do\u011frudan do\u011fruya cinsel ili\u015fki eylemi bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olabilir. Zaten baz\u0131lar\u0131n\u0131n bu eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirdiklerini yans\u0131tan rivayetlere rastlanmaktad\u0131r. Her iki durumda da m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca y\u00fcce Allah onlar\u0131n tevbelerini kabul ederek g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 ve kendi kendilerine ihanet etmi\u015f olduklar\u0131 konuda onlara hareket serbestli\u011fi tan\u0131d\u0131:<\/p>\n

“\u015eimdi art\u0131k e\u015flerinize serbest\u00e7e yakla\u015f\u0131n”<\/p>\n

Fakat bu serbestlik, bu sak\u0131ncas\u0131zl\u0131k; y\u00fcce Allah’a ba\u011fl\u0131l\u0131k tazelenmeden, bu eylemde de vicdanlar\u0131 y\u00fcce Allah’a y\u00f6neltmeden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmiyor:<\/p>\n

“Allah’\u0131n size yazm\u0131\u015f oldu\u011funu aray\u0131n, kovalay\u0131n:’<\/p>\n

Yani “Y\u00fcce Allah’\u0131n size yazm\u0131\u015f oldu\u011fu kad\u0131ndan yararlanmay\u0131, \u00e7oluk-\u00e7ocuk edinerek soyunuzu s\u00fcrd\u00fcrme nimetini, cinsel ili\u015fkinin bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc aray\u0131n, kovalay\u0131n. Bunlar\u0131n her ikisi de y\u00fcce Allah’\u0131n buyruklar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r, O’nun taraf\u0131ndan size ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f olan nimetlerdendir. O, bunlar\u0131 size m\u00fcbah k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, size sundu\u011fu i\u00e7in onlar\u0131 aramak ve kovalamak sizin i\u00e7in mubaht\u0131r. Fakat bilmelisiniz ki, bu nimet ile y\u00fcce Allah aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ba\u011f vard\u0131r, onu ba\u011f\u0131\u015flayan O’dur ve arkas\u0131nda bir hikmet vard\u0131r, O’nun hesab\u0131na g\u00f6re bu nimetin bir amac\u0131 vard\u0131r. Buna g\u00f6re bu eylem, her faaliyetin y\u00f6nelik oldu\u011fu o y\u00fcce ufuktan kopuk, ona yabanc\u0131, s\u0131rf organizmaya yap\u0131\u015f\u0131k bir hayvan\u00ee bo\u015falmadan ibaret bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel faaliyet de\u011fildir.”<\/p>\n

Bu anlay\u0131\u015f sayesinde kar\u0131-koca aras\u0131ndaki cinsel ili\u015fki, bu ili\u015fkiden daha b\u00fcy\u00fck, toprak d\u00fczeyinden ve ili\u015fki an\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hazdan daha y\u00fcksek olan bir amaca ba\u011flan\u0131r. Yine bu anlay\u0131\u015f sayesinde bu ili\u015fki, ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k, incelik ve y\u00fccelik kazan\u0131r. Gerek Kur’an’\u0131n y\u00f6nlendirme s\u00fcrecinde ve gerekse \u0130sl\u00e2m\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminde yeralan bu t\u00fcr telkinleri g\u00f6zden ge\u00e7irdik\u00e7e \u015fu insanl\u0131\u011f\u0131n, f\u0131trat\u0131n\u0131n, yeteneklerinin ve yap\u0131sal karakterinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ilerleyip geli\u015fmesi i\u00e7in \u0130sl\u00e2m taraf\u0131ndan harcanan hikmetli ve verimli \u00e7abalar\u0131n de\u011ferini daha iyi anl\u0131yoruz. \u0130\u015fte Allah’\u0131n insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu \u0130slam’\u0131n e\u011fitim, y\u00fcceltme ve geli\u015ftirme metodu. O Allah ki, yaratt\u0131klar\u0131n\u0131 herkesten iyi tan\u0131r; O, kullar\u0131na kar\u015f\u0131 engin bir l\u00fctuf sahibidir ve her\u015feyin i\u00e7y\u00fcz\u00fcnden haberdard\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah Ramazan gecelerinin s\u00f6zkonusu s\u00fcresi zarf\u0131nda cinsel ili\u015fkiyi mubah k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yemeyi ve i\u00e7meyi de mubah k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

“Tanyeri a\u011far\u0131p siyah ipli\u011fi beyaz iplikten ay\u0131rdedinceye dek yiyin, i\u00e7in.”<\/p>\n

Yani “Ufukta ve da\u011f doruklar\u0131nda ayd\u0131nl\u0131k belirinceye kadar…” Bu ayd\u0131nl\u0131ktan kasdedilen \u015fey, “yalanc\u0131 \u015fafak (fecr-i k\u00e2zib)” diye an\u0131lan g\u00f6kte beyaz ipli\u011fin belirmesi durumu de\u011fildir. \u0130msak vaktinin belirlenmesi ile ilgili bize ula\u015fan rivayetlere dayanarak diyebiliriz ki, imsak vakti g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan az \u00f6nceki vakittir. Biz \u015fimdi, \u00fclkemizdeki geleneksel ibadet takvimi uyar\u0131nca \u015fer’i vaktinden biraz daha \u00f6nce imsaka giriyoruz. Bu durum, belki de daha ihtiyatl\u0131 olma endi\u015fesinden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n

Nitekim \u0130bn-i Cerir’in sahabilerden Semure b. C\u00fcnd\u00fcb’a (Allah onlardan raz\u0131 olsun) dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber Efendimiz bu konuda \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Tanyeri a\u011far\u0131ncaya (ya da fecir do\u011funcaya) kadar ne Bil\u00e2l’in ezan sesi ve ne de \u015fu ufukta beliren beyazl\u0131k sizi aldatmas\u0131n.”<\/p>\n

Yine \u0130bn-i Cerir’in, Sevad b. Hanzele yolu ile yine Semure b. C\u00fcnd\u00fcb’e (Allah onlardan raz\u0131 olsun) dayand\u0131rarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Ne Bil\u00e2l’in ezan\u0131 ve ne de \u015ferit bi\u00e7imindeki tanyeri a\u011farmas\u0131, sizi sahur yeme\u011fi yemekten al\u0131koymas\u0131n. Sahur yasa\u011f\u0131, ufukta belirecek yuvarlak a\u011fart\u0131 ile ba\u015flar.”<\/p>\n

Peygamberimizin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) burada s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi “Ufukta beliren yuvarlak a\u011fart\u0131” g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan az \u00f6nceki bir vakti g\u00f6sterir. Hz. Bil\u00e2l, uyuyan sahabileri uyarmak i\u00e7in sabah ezan\u0131n\u0131 vaktinden \u00f6nce okurdu. oysa Peygamberimizin bir ba\u015fka m\u00fcezzini olan \u0130bn-i Umm-\u0131 Mekt\u00fbm (Allah her ikisinden de raz\u0131 olsun) bu ezan\u0131 imsak vaktinden sonra okurdu. Peygamberimiz bu y\u00fczden Hz. Bil\u00e2l’in ezan\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Daha sonra mescidlerde (camilerde) girilecek itik\u00e2f; y\u00fcce Allah ile ba\u015fba\u015fa kalmak \u00fczere camilere kapanmak ve abdest bozma, yeme, i\u00e7me gere\u011fi olmad\u0131k\u00e7a eve girmemek demektir. Ramazan’\u0131n son g\u00fcnlerinde m\u00fcstehapt\u0131r. Peygamberimiz, Ramazan’\u0131n son on g\u00fcn\u00fc itik\u00e2fa girerdi. \u0130tik\u00e2f, d\u00fcnyadan koparak s\u0131rf y\u00fcce Allah ile ba\u015fba\u015fa kalma d\u00f6nemidir. Bundan dolay\u0131 duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131n her \u015feyden s\u0131yr\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kalbin her t\u00fcrl\u00fc d\u00fcnya me\u015fguliyetinden uzak kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bu eksiksiz Allah’a y\u00f6nelmeyi, s\u0131rf O’ nunla ba\u015fba\u015fa kalma amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in bu s\u00fcre i\u00e7inde cinsel ili\u015fki yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

“Mescidlerde itik\u00e2fa girdi\u011finizde e\u015flerinize yakla\u015fmay\u0131n.”<\/p>\n

\u0130tik\u00e2f d\u00f6nemindeki cinsel ili\u015fki yasa\u011f\u0131, g\u00fcn\u00fcn hem oru\u00e7la ge\u00e7irilmesi gereken d\u00f6nemi ve hem de oru\u00e7suz kal\u0131nacak devresi i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

Bu ayetin sonunda b\u00fct\u00fcn faaliyetlerin, b\u00fct\u00fcn yasaklar\u0131n, b\u00fct\u00fcn emirlerin, b\u00fct\u00fcn sak\u0131nd\u0131rmalar\u0131n, b\u00fct\u00fcn hareketlerin ve durgunlu\u011fun Kur’an\u00ee metod gere\u011fi y\u00fcce Allah’a y\u00f6neltilmesi onun ad\u0131na yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor:<\/p>\n

“Bunlar, Allah’\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlard\u0131r. Sak\u0131n onlara yakla\u015fmay\u0131n.”<\/p>\n

Burada s\u0131n\u0131rlara “yakla\u015fmak” yasaklan\u0131yor ve b\u00f6ylece hel\u00e2ller alan\u0131 ile yasaklar alan\u0131 aras\u0131nda bir g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fturuluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yasak b\u00f6lge \u00e7evresinde dola\u015fan kimse her an bu b\u00f6lgeye girme tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. \u0130nsan her zaman nefsine hakim olamaz. Bu y\u00fczden nefsinin arzulad\u0131\u011f\u0131 yasaklara yakla\u015farak iradesini s\u0131nava sokmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131, yasaklara dalmak \u00fczere olan nefsine engel olabilece\u011fine fazla g\u00fcven ba\u011flamamas\u0131 daha tedbirli ve yerinde bir tutumdur. Ayr\u0131ca burada s\u00f6zkonusu olan alan, cinsel hazlar\u0131n ve \u015fehevi isteklerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n alan\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ayetteki yasak “yakla\u015fmay\u0131n” bi\u00e7iminde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ger\u00e7i maksat yasa\u011fa yakla\u015fmak de\u011fil, bilfiil yasa\u011fa dalmakt\u0131r. Fakat bu \u015fekilde dile getirilen bu uyar\u0131, daha sak\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 ve takvaya y\u00f6neltici bir telkin i\u00e7eriyor. \u015eimdi de ayetin son c\u00fcmlesini okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Allah ayetlerini insanlara b\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki, yasaklardan sak\u0131nabilsinler.” G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi takva, y\u00fcce Allah’\u0131n ayetlerini insanlara a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n gayesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za dikiliyor. Zaten takva, bu Kur’an-\u0131 Kerim’in her d\u00f6nemdeki de\u011fi\u015fmez muhataplar\u0131 olan m\u00fc’minlerin de\u011ferini takdir etmekte gecikmeyecekleri en b\u00fcy\u00fck ama\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

GASB<\/p>\n

\u015eimdi de orucun, ba\u015fka bir deyimle yeme-i\u00e7me yasa\u011f\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ba\u015fka<\/p>\n

t\u00fcr bir yeme yasa\u011f\u0131 ile, yani “ba\u015fkalar\u0131n\u0131n mal\u0131n\u0131 haks\u0131zl\u0131kla yeme” yasa\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu haks\u0131z mal yeme t\u00fcr\u00fc \u015f\u00f6yle oluyor: Bir adam d\u00fc\u015f\u00fcnelim ki, asl\u0131nda kendisinin hakk\u0131 olmayan bir mal konusunda elindeki belgelerin ve ipu\u00e7lar\u0131n\u0131n demagojik yorumuna, g\u00fczel konu\u015fma ve etkili savunma yetene\u011fine dayanarak dava a\u00e7\u0131yor. Hakim de \u00f6n\u00fcne getirilen s\u00f6zde delilleri ve gerek\u00e7eleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alarak haks\u0131z taraf lehine karar veriyor. Oysa ger\u00e7ek, kendisine g\u00f6sterildi\u011fi gibi de\u011fildir.<\/p>\n

Bu uyar\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n “koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar”a de\u011finildikten ve takva \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan hemen sonra geliyor. B\u00f6ylece y\u00fcce Allah’\u0131n yasaklar\u0131ndan al\u0131koyucu olan korku havas\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda kalmas\u0131 sa\u011flan\u0131yor insan\u0131n.
\n188- Birbirinizin mallar\u0131n\u0131 haks\u0131z yollardan yemeyin. \u0130nsanlar\u0131n bir k\u0131s\u0131m mallar\u0131n\u0131 g\u00fcnah olacak bi\u00e7imde bile bile yemek i\u00e7in hakimlere pe\u015fke\u015f \u00e7ekmeyin.<\/strong><\/p>\n

GASB<\/p>\n

\u00dcnl\u00fc m\u00fcfessir \u0130bn-i Kesir, bu ayet hakk\u0131nda \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yap\u0131yor:<\/p>\n

Ali b. Talha \u015f\u00f6yle diyor: “Abdullah b. Abbas’dan gelen bir rivayet de ayn\u0131 niteliktedir: Bu ayet, ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131 olan bir mal\u0131 zimmetine ge\u00e7iren bir adam ile ilgilidir. Adam, bu mal konusunda aleyhinde delil olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in borcunu ink\u00e2r ediyor ve bu iddia ile mahkemeye ba\u015fvuruyor. Oysa haks\u0131z oldu\u011funu, g\u00fcnahk\u00e2r oldu\u011funu, yedi\u011fi mal\u0131n haram oldu\u011funu biliyor.”<\/p>\n

Nitekim M\u00fccahid, Said b. Cubeyr, \u0130krime, Hasan, Katade, Sedi, Mukatil b. Hayyan, Abdurrahman b. Zeyd b. Eslem’den rivayet edildi\u011fine g\u00f6re ad\u0131 ge\u00e7en zatlar bu konuda “Haks\u0131z oldu\u011funu bile bile d\u00e2va a\u00e7ma” demi\u015flerdir. \u00d6teyandan Buhar\u00ee ile M\u00fcslim’in, Umm-u Seleme’ye dayanarak naklettikleri bir hadise g\u00f6re Peygamber Efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Hi\u00e7 ku\u015fkusuz ben de bir insan\u0131m. Zaman zaman bana da davac\u0131 ba\u015fvurur. \u0130\u00e7inizden biri, bir ba\u015fkas\u0131na g\u00f6re davas\u0131n\u0131 daha etkileyici bir dil ile savunabilir ve ben de onun lehine h\u00fck\u00fcm verebilirim. Bu \u015fekilde kimin lehine h\u00fck\u00fcm verir de ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 zimmetine ge\u00e7irirsem bilsin ki, bu haks\u0131z mal, bir ate\u015f par\u00e7as\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re ister onu ta\u015f\u0131s\u0131n, isterse b\u0131raks\u0131n.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) b\u00f6ylelerini i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc bildikleri davalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131yor. Zira hakimin karar\u0131 ne herhangi bir haram\u0131 hel\u00e2l ve ne de herhangi bir hel\u00e2li haram haline getirebilir. O sadece g\u00f6z\u00f6n\u00fcndeki delillere g\u00f6re ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ifade eder. G\u00fcnah\u0131, sorumlulu\u011fu o konuda hile yapan, yan\u0131ltmaya ba\u015fvuran taraf\u0131n omuzlar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6ylece k\u0131sasta, vasiyyette ve oru\u00e7ta oldu\u011fu gibi mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmakta ve malda da \u0130sl\u00e2m meseleyi takvaya, Allah korkusuna ba\u011fl\u0131yor. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc il\u00e2h\u00ee sistemin birbirini tamamlayan, uyumlu ve organik b\u00f6l\u00fcmleridir; hepsi de bu sistemin b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayan il\u00e2hi kulpa, halkaya ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. B\u00f6ylece bu il\u00e2h\u00ee sistem b\u00f6l\u00fcnmez, par\u00e7alanmaz bir b\u00fct\u00fcn, organik bir \u00fcnite olu\u015fturur. Bu durumda bir taraf\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p ba\u015fka bir taraf\u0131n\u0131 benimsemek ve uygulamak, y\u00fcce Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131na inan\u0131p bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmek anlam\u0131na gelir ki, b\u00f6yle bir tutum, Allah korusun son \u00e7\u00f6z\u00fcmde k\u00e2firliktir.<\/p>\n

Bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde oldu\u011fu gibi bu b\u00f6l\u00fcmdeki ayetlerde de bu \u00fcmmete emredilen farzlar\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin, onun hayat\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen prensiplerin, gerek kendi bireyleri aras\u0131ndaki ve gerekse \u00e7evresindeki di\u011fer milletler ile olan ili\u015fkilerini y\u00f6nlendiren \u015feriat h\u00fck\u00fcmlerinin, yasal esaslar\u0131n\u0131n anlat\u0131m\u0131na devam ediliyor.<\/p>\n

Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hilaller (yani aylar) ile ilgili bir a\u00e7\u0131klama yeral\u0131yor. Bunu, cahiliyeden kalma bir adeti d\u00fczeltme amac\u0131 g\u00fcden bir a\u00e7\u0131klama izliyor. S\u00f6zkonusu cahiliye adetine g\u00f6re belirli bir vesile ile herhangi bir eve girmek gerekti\u011finde normal olan kap\u0131s\u0131ndan de\u011fil de arka taraf\u0131ndan giriliyordu. Daha sonra genel olarak sava\u015fla ilgili h\u00fck\u00fcmler ve \u00f6zel olarak haram aylarda ve Mescid-i Haram s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde sava\u015fmaya ili\u015fkin esaslar anlat\u0131l\u0131yor. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda ise \u0130sl\u00e2m’\u0131n belirledi\u011fi, ar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve cahiliye d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ile ili\u015fkili t\u00fcm unsurlardan ay\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle Hacc ve Umre ibadetlerinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<\/p>\n

Yine bu ayetler de -Daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde oldu\u011fu gibi-. bir yandan inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler, bir yandan ibadet amac\u0131 ta\u015f\u0131yan davran\u0131\u015flara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler ve bir yandan da sava\u015fa ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu h\u00fck\u00fcmlerin hepsi ayn\u0131 nokta etraf\u0131nda b\u00fct\u00fcnle\u015fiyor, hepsinin sonu y\u00fcce Allah’\u0131 ve Allah korkusunu hat\u0131rlatan uyar\u0131lar ile noktalan\u0131yor.<\/p>\n

Mesel\u00e2 evlere arka taraflar\u0131ndan girme konusunu i\u015fleyen ayetin sonunda iyilik kavram\u0131na do\u011fru bir anlam kazand\u0131ran, iyili\u011fin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki davran\u0131\u015flarla de\u011fil, takva derecesi ile \u00f6l\u00e7\u00fclece\u011fini vurgulayan bir uyar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Evlere arka taraflar\u0131ndan girmeniz iyili\u011fe uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. \u0130yili\u011fe uygun davran\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131narak, Allah’tan korkarak evlere kap\u0131lar\u0131ndan girenlerin davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Allah’tan korkun ki, kurtulu\u015fa, umdu\u011funuza eresiniz.” Genel anlamda sava\u015f konusunda ise m\u00fcsl\u00fcmanlar \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc a\u015fmamaya, sald\u0131rgan olmamaya \u00e7a\u011fr\u0131lmakta ve bu mesele ile y\u00fcce Allah’\u0131n sevgisi ve nefreti aras\u0131nda ba\u011f kurulmaktad\u0131r:<\/p>\n

“\u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc elden b\u0131rakanlar\u0131, sald\u0131rganlar\u0131 sevmez.”<\/p>\n

Haram aylarda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayan ayet de m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Allah’tan korkmaya \u00e7a\u011f\u0131ran \u015fu uyar\u0131 ile sona eriyor:<\/p>\n

“Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah kendisinden korkanlar ile beraberdir.” \u00d6teyandan, Allah yolunda mal infak etmeyi emreden ayetin son c\u00fcmleci\u011finde de y\u00fcce Allah’\u0131n iyilik yapanlar\u0131 sevdi\u011fi vurgulanmaktad\u0131r:<\/p>\n

“\u0130yilik yap\u0131n hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah iyilik yapanlar\u0131 sever.”<\/p>\n

Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra Hacc ibadetinin baz\u0131 hareketlerini anlatan ayet de \u015fu yorum c\u00fcmleci\u011fi ile noktalan\u0131yor:<\/p>\n

“Allah’tan korkun ve bilin ki, O’nun azab\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131r.”<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde Hacc\u0131n ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, Hacc s\u0131ras\u0131nda kad\u0131na yakla\u015fman\u0131n, di\u011fer hac\u0131 adaylar\u0131 ile k\u00fcf\u00fcrle\u015fmenin ve kavga etmenin yasak oldu\u011funu belirten ayet de \u015fu uyar\u0131 c\u00fcmleci\u011fi ile ba\u011flan\u0131yor:<\/p>\n

“Yan\u0131n\u0131za yolaz\u0131\u011f\u0131 al\u0131n. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz en hay\u0131rl\u0131 yolaz\u0131\u011f\u0131 takvad\u0131r; Allah korkusudur. Ey ak\u0131l sahipleri benden korkun.”<\/p>\n

Hatta m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, Hacc ibadetinin bitiminden sonra y\u00fcce Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anmaya \u00e7a\u011f\u0131ran ayetin sonunda bile yukar\u0131dakiler ile ayn\u0131 i\u00e7eri\u011fi ta\u015f\u0131yan \u015fu yorum c\u00fcmleci\u011fi yeral\u0131yor:<\/p>\n

“Allah’tan korkunuz ve biliniz ki, hepiniz O’nun huzurunda biraraya getirileceksiniz.”<\/p>\n

B\u00f6ylece bu de\u011fi\u015fik konular\u0131n birbirleriyle s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki halinde ve birbirine kenetlenmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu s\u0131k\u0131 ili\u015fki, bu dinin karakterinden kaynaklan\u0131r. Bu dinin karakterinde ibadet ama\u00e7l\u0131 hareketler, kalpteki duygulardan ve bunlar\u0131n her ikisi sosyal hayata y\u00f6n veren yasal d\u00fczenlemelerden ayr\u0131lmaz. Bu din, ancak hem d\u00fcnya i\u015flerini hem Ahiret i\u015flerini, hem kalple ilgili geli\u015fmeleri, hem sosyal ve devletleraras\u0131 ili\u015fkileri hep birlikte kapsad\u0131\u011f\u0131; hayat\u0131 t\u00fcm\u00fc ile denetimi alt\u0131na alarak onu, \u00fcniteleri birbirini tamamlayan tek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi, uyumlu tek bir metod, yayg\u0131n tek bir sosyal d\u00fczen ve tek bir ara\u00e7 uyar\u0131nca y\u00f6nlendirdi\u011fi takdirde ray\u0131na oturabilir. Burada s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en tek uygulama arac\u0131, hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn faaliyet kesimlerinde y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131na dayanan kendine \u00f6zg\u00fc, orjinal hayat sistemidir.<\/p>\n

Bu surenin incelemekte oldu\u011fumuz b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden itibaren Kur’an-\u0131 Kerim’in de\u011fi\u015fik bir anlat\u0131m tarz\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu yeni anlat\u0131m tarz\u0131, birtak\u0131m merak edilen meselelere cevap bi\u00e7iminde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu durumlarda Peygamberlerine (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u00e7e\u015fitli meseleler hakk\u0131nda sorular soruyorlard\u0131. Sorduklar\u0131 bu meseleler hayatlar\u0131n\u0131n yeni d\u00f6neminde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 problemlerle ilgiliydi. Bu meselelerde yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemleri, yeni ya\u015fama d\u00fczenleri uyar\u0131nca nas\u0131l hareket edeceklerini \u00f6\u011frenmek istiyorlar; ayr\u0131ca i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 evren kar\u015f\u0131s\u0131nda uyan\u0131kl\u0131k kazanan duyu organlar\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7eken baz\u0131 evrensel realiteler de zaman zaman bu sorular\u0131n\u0131n g\u00fcndemini olu\u015fturuyordu.<\/p>\n

Mesel\u00e2 hil\u00e2ller, yeni aylar hakk\u0131nda soru soruyorlar. Acaba bunlar\u0131n mahiyeti nedir? Ay\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ni\u00e7in \u00f6nce hil\u00e2l bi\u00e7iminde beliriyor, sonra gitgide b\u00fcy\u00fcyerek yuvarlak bir dolunay halini al\u0131yor, arkas\u0131ndan da yava\u015f yava\u015f eksilerek yine hil\u00e2l \u015fekline giriyor; sonra da yeniden hil\u00e2l bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kmak \u00fczere g\u00f6zlerden kayboluyor?<\/p>\n

Bir ba\u015fka zaman Allah yolunda nas\u0131l harcama yapacaklar\u0131n\u0131, hangi t\u00fcr mallardan harcama yapacaklar\u0131n\u0131, sahip olduklar\u0131 servetin ne kadar\u0131n\u0131 ve ne orandaki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc vereceklerini soruyorlar.<\/p>\n

Ba\u015fka bir zaman da haram aylarda ve Mescid-i Haram civar\u0131nda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc soruyorlar: “Acaba bu sava\u015f caiz midir, de\u011fil midir?” diyorlard\u0131. Bir ba\u015fka g\u00fcn, alkoll\u00fc i\u00e7kinin ve kumar\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek istiyorlar. Bilindi\u011fi gibi cahiliye d\u00f6neminde i\u00e7ki ve kumar Araplar aras\u0131nda \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131.<\/p>\n

Bir ba\u015fka g\u00fcn ise kad\u0131nlar\u0131n ayba\u015f\u0131 kanamalar\u0131 hakk\u0131nda soru soruyorlar. Kad\u0131nlar\u0131n bu d\u00f6nemlerinde onlarla aralar\u0131ndaki ili\u015fkinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011frenmek istiyorlar. Ba\u015fka bir zaman da e\u015fleri ile aralar\u0131ndaki en mahrem meseleler hakk\u0131nda sorular soruyorlar. Kimi zaman da bu t\u00fcr sorular kad\u0131nlar\u0131n kendileri taraf\u0131ndan g\u00fcndeme getiriliyordu.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in di\u011fer surelerinde yeralan, \u00e7ok daha de\u011fi\u015fik konularla ilgili sorular da vard\u0131 bunlar\u0131n aras\u0131nda.<\/p>\n

Bu sorular \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan anlaml\u0131, \u00f6nemli birka\u00e7 realitenin somut g\u00f6stergesidir:<\/p>\n

1- Bu sorular, her\u015feyden \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fama tarz\u0131nda ve sosyal ili\u015fkilerinde belirgin bir a\u00e7\u0131lman\u0131n, canlanman\u0131n ve geli\u015fmenin meydana geldi\u011fini, yava\u015f yava\u015f orjinal ki\u015fili\u011fini bulmaya ba\u015flayan \u0130sl\u00e2m toplumunda yeni toplumsal \u015fartlar belirdi\u011fini, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu topluma g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flarla ba\u011fland\u0131klar\u0131n\u0131, art\u0131k onlar\u0131n eski ba\u015f\u0131bo\u015f fertler ya da da\u011f\u0131n\u0131k kabileler olmad\u0131klar\u0131n\u0131; kendine \u00f6zg\u00fc bir yap\u0131s\u0131, bir d\u00fczeni, herkesin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir fonksiyonu olan yeni bir \u00fcmmet haline geldiklerini g\u00f6sterir. Bu \u00fcmmetin her ferdi toplumdaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bi\u00e7imi ve sosyal ili\u015fkilerinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi ile ciddi bi\u00e7imde ilgileniyor. Bu durum \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin, d\u00fczeninin ve y\u00f6netim mekanizmas\u0131n\u0131n ortak katk\u0131s\u0131 ile meydana getirdi\u011fi yeni bir durumdur. Genel anlamda sosyal, fikr\u00ee, duygusal ve insan\u00ee d\u00fczeylerde beliren somut bir geli\u015fme ile kars\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

2- Bu sorular\u0131n di\u011fer bir anlam\u0131, ikinci bir g\u00f6stergesi de \u015fudur: Bu \u00fcmmette son derece uyan\u0131k bir din\u00ee bilin\u00e7, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve vicdanlara egemen bir inan\u00e7 geli\u015fmi\u015ftir. Bu y\u00fczden herkes g\u00fcndelik hayat\u0131nda yeni inan\u00e7 sisteminin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011fundan emin olmaks\u0131z\u0131n herhangi bir hareket yapmaktan \u00e7ekiniyor. Art\u0131k eski hayatlar\u0131ndan kalma ve b\u00f6yle durumlarda ba\u015fvurabilecekleri h\u00fck\u00fcmler ve bilgi birikimleri de yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn cahiliye d\u00f6nemi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 kalplerinden s\u00f6k\u00fcp att\u0131lar, onlara g\u00fcvenlerini yitirdiler ve bunun sonucu olarak hayatlar\u0131n\u0131n her alan\u0131nda yeni direktifler beklemeye koyuldular. Bu duygusal durum, ger\u00e7ek iman\u0131n meydana getirdi\u011fi bir durumdur.<\/p>\n

B\u00f6yle bir durumda daha \u00f6nce y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerden, b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan s\u0131yr\u0131l\u0131r, cahiliye d\u00f6neminde yapt\u0131\u011f\u0131 eylem kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ekingen bir tutum tak\u0131n\u0131r; her konuda yeni inan\u00e7 sistemi taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilmeye yatk\u0131n bir beklentiye girer; yeni hayat\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fin t\u00fcm g\u00f6lgelendirici etkisinden uzak kalarak bu yeni inan\u00e7 sistemine uyarlama konusunda titiz bir \u00e7aba g\u00f6sterir. Bu arada e\u011fer yeni inan\u00e7 sisteminden, eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n \u015fu ya da bu ayr\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 onaylayan bir direktif al\u0131rsa bunu yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemine ba\u011fl\u0131, yepyeni bir unsur olarak alg\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni d\u00fczenin, eski d\u00fczenin b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmas\u0131 gerekli ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz de\u011fildir. Fakat \u00f6nemli olan, bu ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n, yeni d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6z\u00fc ile irtibatland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. O zaman bu ayr\u0131nt\u0131lar, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131, yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z unsurlar\u0131 ve di\u011fer par\u00e7alar\u0131 ile uyu\u015fan \u00f6\u011feleri olurlar. T\u0131pk\u0131 \u0130slam\u0131n Hacc ibadeti i\u00e7inde benimsedi\u011fi eski ziyaret gelenekleri gibi. Bu durumda bu gelenekler \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinden kaynaklanm\u0131\u015f, onun ilkelerine dayal\u0131, cahiliye d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile hi\u00e7bir ili\u015fkisi kalmam\u0131\u015f geleneklere ve h\u00fck\u00fcmlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler.<\/p>\n

3- Bu sorulardan \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir anlam da bu d\u00f6nemin tarihinden kaynaklan\u0131yor. Bilindi\u011fi gibi bu d\u00f6nemde Medine’li yahudiler ve Mekke’li m\u00fc\u015frikler zaman zaman \u0130sl\u00e2m’\u0131n yeni d\u00fczenlemelerinin de\u011feri konusunda zihinleri buland\u0131rma kampanyalar\u0131 a\u00e7\u0131yor, kimi olaylar ve uygulamalar ile ilgili olarak yan\u0131ltma kampanyalar\u0131 ba\u015flatabilmek i\u00e7in \u00f6nlerine \u00e7\u0131kan her f\u0131rsattan yararlan\u0131yorlard\u0131. Mesel\u00e2 Abdurrahman b. Cah\u015f’\u0131n komutas\u0131ndaki bir askeri m\u00fcfrezenin haram aylarda m\u00fc\u015frikler ile \u00e7at\u0131\u015fmaya girdi\u011fi bi\u00e7imindeki s\u00f6ylentiler ve dedikodular bu amaca y\u00f6nelikti. Bu maksatl\u0131 kampanyalar zihinlerde \u015f\u00fcphe belirmesine yola\u00e7\u0131yor ve bu sorular\u0131n cevapland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Ancak bu yolla bu zehirli kampanyalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir, m\u00fcminlerin kalplerine g\u00fcven ve huzur a\u015f\u0131lanabilirdi.<\/p>\n

S\u00f6zkonusu sorular\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak \u00f6nemli sonu\u00e7 Kur’an-\u0131 Kerim’in s\u00fcrekli bir sava\u015f\u0131n ortas\u0131nda olmas\u0131 idi. Bu sava\u015f ister kalplerde yap\u0131lan cahiliye d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ile \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesi aras\u0131ndaki i\u00e7 sava\u015fta olsun, ister m\u00fcsl\u00fcman cemaat ile \u00e7evresinde pusuya yatm\u0131\u015f, f\u0131rsat kollayan d\u00fc\u015fmanlar\u0131 aras\u0131nda cereyan eden d\u0131\u015f sava\u015fta olsun, Kur’an-\u0131 Kerim etkin bir fakt\u00f6r olarak devrede idi.<\/p>\n

Bu sava\u015flar\u0131n her iki t\u00fcr\u00fc de h\u00e2l\u00e2 devam ediyor. Zira, insan nefsi, yine o eski nefis oldu\u011fu gibi m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 da yine o g\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015fmanlard\u0131r ve Kur’an’da g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde, elimizin alt\u0131ndad\u0131r. \u0130nsan vicdan\u0131n\u0131n ve m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin, bu Kur’an’\u0131 sava\u015fa sokmaktan, ona o ilk d\u00f6nemde oldu\u011fu gibi canl\u0131 ve tam tekmilli bir fakt\u00f6r olarak bu m\u00fccadeleye kat\u0131lma f\u0131rsat\u0131 vermekten ba\u015fka hi\u00e7bir kurtulu\u015f yolu yoktur. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu ger\u00e7e\u011fin kesinlikle bilincine varmad\u0131k\u00e7a ne kendilerini kurtarabilirler ve ne de herhangi bir ba\u015far\u0131 elde edebilirler.<\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fin insan vicdan\u0131nda meydana getirece\u011fi asgari etki, Kur’an’a bu anlay\u0131\u015fla, bu idrakle ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ile yakla\u015fmak; onu hareketli, etkili, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretici, cahiliye zihniyetine kar\u015f\u0131 direnen, bu \u00fcmmeti savunucu ve onu t\u00f6kezlemelerden koruyucu bir kaynak olarak alg\u0131lamakt\u0131r; buna kar\u015f\u0131l\u0131k onu bu g\u00fcnk\u00fc insanlar gibi s\u0131rf ahenkle okunacak tatl\u0131 na\u011fmeler b\u00fct\u00fcn\u00fc ve g\u00fczel s\u00f6zler serisi \u015feklinde alg\u0131layan ve onun fonksiyonunu bundan ibaret sanan d\u00fc\u015f\u00fcnceden uzak durmakt\u0131r.<\/p>\n

Halbuki y\u00fcce Allah Kur’an’\u0131 bundan ba\u015fka bir fonksiyon icra etmek i\u00e7in indirmi\u015ftir. Y\u00fcce Allah Kur’an’\u0131 eksiksiz bir hayat tarz\u0131 meydana getirmek ve bu hayat tarz\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irerek dikenler, u\u00e7urumlarla dolu, \u00e7e\u015fitli arzu ve ihtiraslar\u0131n cirit att\u0131\u011f\u0131, her ad\u0131m ba\u015f\u0131nda engellerin kol gezdi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131larla dolu yolda ilerlemeye \u00e7al\u0131\u015fan insanl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenli bir kap\u0131ya ula\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla indirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eimdi bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ayetlerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde incelemeye ge\u00e7elim:
\n189- Ey Muhammed, sana hil\u00e2l a\u015famas\u0131ndaki aylar hakk\u0131nda soru soruyorlar. De ki; “Onlar insanlar ve Hacc i\u00e7in zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcrler.” Evlere arka taraflar\u0131ndan girmeniz iyili\u011fe uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. \u0130yili\u011fe uygun davran\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131narak evlere kap\u0131lar\u0131ndan girenlerin tutumudur. Allah’tan korkunuz ki, kurtulu\u015fa, umdu\u011funuza eresiniz.<\/strong><\/p>\n

H\u0130L\u00c2LLER<\/p>\n

Baz\u0131 rivayetlere g\u00f6re yukarda de\u011findi\u011fimiz gibi m\u00fcsl\u00fcmanlar, Peygamberimize (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) hil\u00e2llerin belirme, geli\u015fme ve tekrar eksilme sebebinin ne oldu\u011funu sormu\u015flard\u0131. Di\u011fer baz\u0131 rivayetlere g\u00f6re m\u00fcsl\u00fcmanlar, Peygamberimize “Ya Resulallah, hil\u00e2ller ni\u00e7in yarat\u0131ld\u0131?” sorusunu sormu\u015flard\u0131. Sorunun bu ikinci \u015fekli, soruya verilen cevab\u0131n karakterine daha uygun d\u00fc\u015fer. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah Peygamberimize “De ki; onlar insanlar ve Hacc i\u00e7in zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcrler” buyurmu\u015ftur.<\/p>\n

Evet, hil\u00e2ller, insanlar i\u00e7in gerek Hacc yolculu\u011funa \u00e7\u0131kmalar\u0131 ve ihrama girmeleri, gerek oruca ba\u015flamalar\u0131 ve oru\u00e7 bozmalar\u0131, gerek evlenmeleri, bo\u015fanmalar\u0131 ve bo\u015fanma sonras\u0131ndaki bekleme s\u00fcreleri, gerek al\u0131\u015f-veri\u015fleri, ticaretleri ve bor\u00e7 vadeleri, k\u0131saca hem ibadet ve hem de di\u011fer d\u00fcnya i\u015fleri konusunda birer zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n

Bu cevap ister muhtemel sorunun birinci \u015fekline ister ikinci bi\u00e7imine kar\u015f\u0131l\u0131k olsun her iki durumda da soyut teorik bilime de\u011fil, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00fcndelik pratik hayatlar\u0131na y\u00f6nelik bir a\u00e7\u0131klamad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klama, m\u00fcsl\u00fcmanlara hil\u00e2llerin pratik hayatlar\u0131ndaki fonksiyonunu anlat\u0131yor; onlara Ay’\u0131n astronomik rol\u00fcnden ve bu rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l yerine getirdi\u011finden s\u00f6zetmiyor. Oysa b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama “Ay, ni\u00e7in hil\u00e2l bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor?” sorusunun kapsam\u0131na dahildir. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu cevapta Ay\u0131n, g\u00fcne\u015f sistemindeki fonksiyonunu ya da uzayda bulunan gezegenlerin hareket dengesi bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcklendi\u011fi rol\u00fc de anlatm\u0131yor, ki, b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama “Y\u00fcce Allah Ay\u0131 ni\u00e7in yaratt\u0131?” sorusunun kapsam\u0131na girer. Peki, o halde cevap verirken benimsenen bu do\u011frultunun ortaya koydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce yakla\u015f\u0131m\u0131 nedir?<\/p>\n

Belirli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, belirli bir sosyal d\u00fczen, belirli bir toplum kurmay\u0131 ama\u00e7layan Kur’an-\u0131 Kerim, yery\u00fcz\u00fcnde insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nderli\u011fi hususunda \u00f6zel bir rol oynayacak olan yeni bir \u00fcmmet ortaya \u00e7\u0131karmak istiyordu. Bu \u00fcmmet, daha \u00f6nceki toplumlar aras\u0131nda e\u015fi bulunmayan orjinal bir \u00f6rnek olu\u015fturacak, daha \u00f6nce e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, orjinal bir hayat ya\u015fatacak, bu hayat\u0131n d\u00fcnyada temel kurallar\u0131n\u0131 yerle\u015ftirecek ve insanl\u0131\u011f\u0131 bu hayat tarz\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6netecekti.<\/p>\n

Bu soruya “bilimsel” bir cevap verilmi\u015f olsayd\u0131 soruyu soranlara astronomi alan\u0131nda teorik bir bilgi sa\u011flayabilirdi. Yaln\u0131z bu da o g\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131n\u0131n bu daldaki bilgi birikimleri k\u0131t oldu\u011fu i\u00e7in verilecek bilgiyi kavrayabilmelerine ba\u011fl\u0131 idi. \u00d6teyandan o g\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n b\u00f6yle bir bilgiyi kavrayabilecekleri \u00e7ok \u015f\u00fcpheliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcrden bir teorik bilgi uzun \u00f6n a\u00e7\u0131klamalar gerektirirdi ki, bunlar o \u00e7a\u011f\u0131n mant\u0131k d\u00fczeyine g\u00f6re hayli karma\u015f\u0131k say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 Kur’an-\u0131 Kerim, insanl\u0131\u011f\u0131n hen\u00fcz alg\u0131lamaya haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 ve birinci derecedeki fonksiyonu bak\u0131m\u0131ndan fazla bir fayda sa\u011flamayacak olan b\u00f6yle bir cevap vermeyi uygun bulmad\u0131. Zaten Kur’an, \u015fartlar ne olursa olsun, hi\u00e7bir zaman bu t\u00fcr bir cevab\u0131n alan\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an, bu t\u00fcr ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgilerden \u00e7ok daha \u00f6nemli bir g\u00f6revi yerine getirmek i\u00e7in gelmi\u015ftir. Kur’an-\u0131 Kerim ne baz\u0131 saf ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131n sayfalar\u0131 aras\u0131nda aramaya kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve ne de onun pozitif bilimlere kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcren baz\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n, ayetleri aras\u0131nda maksatl\u0131 iddialar\u0131n\u0131 belgeleyecek bir ipucu yakalamaya u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131 bir astronomi, bir kimya ya da bir t\u0131p bilimi kitab\u0131 olsun diye gelmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz her iki z\u0131t giri\u015fim de bu kutsal kitab\u0131n karakteri, g\u00f6revi ve bilgi alan\u0131 konusundaki bir yanl\u0131\u015f anlaman\u0131n g\u00f6stergesidir. Onun ilgi ve bilgi alan\u0131 insan psikolojisi ve insan hayat\u0131d\u0131r. Kur’an-\u0131 Kerim’in g\u00f6revi; varl\u0131k alemi ve bu alemle yarat\u0131c\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki hakk\u0131nda, insan\u0131n bu varl\u0131k alemi i\u00e7in : deki konumu ve yarat\u0131c\u0131s\u0131 ile aras\u0131ndaki ili\u015fki konusunda zihinlerde genel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturmak; bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanan ve insana ak\u0131l yetene\u011fi dahil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn yeteneklerini ve enerji birikimlerini kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayacak bir hayat d\u00fczeni kurmakt\u0131r. Kurulan bu hayat d\u00fczeni do\u011frultusunda geli\u015fme imkan\u0131 bulan insan akli, insano\u011fluna ba\u011f\u0131\u015flanan imk\u00e2nlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara, deneylere ve uygulamalara giri\u015fmek \u00fczere serbest b\u0131rak\u0131lacak, ak\u0131l da bu yollardan giderek ula\u015fabilece\u011fi sonu\u00e7lara ula\u015facak, fakat bu sonu\u00e7lar do\u011fal olarak ne niha\u00ee ve ne de mutlak nitelikte olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00e7al\u0131\u015fma konusu ve ilgi alan\u0131 insan\u0131n kendisidir; insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi, inanc\u0131, duygular\u0131, kavramlar\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131, tutumlar\u0131, ili\u015fkileri ve ba\u011flant\u0131lar\u0131d\u0131r. Maddi bilimlere, b\u00fct\u00fcn ara\u00e7 ve b\u00f6l\u00fcmleri ile maddi alemde ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bilimsel ke\u015fiflere ve icaplara gelince, bu g\u00f6rev; insan akl\u0131na, insan tecr\u00fcbesine, insan bulu\u015funa, insan\u0131n varsay\u0131m ve teori geli\u015ftirme yeteneklerine havale edilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki halifeli\u011finin temeli bu oldu\u011fu gibi yap\u0131s\u0131n\u0131n karakteri de bu fonksiyona yatk\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim insan\u0131n f\u0131tr\u00ee orjinalli\u011fini sapmalar ve yozla\u015fmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda korur, i\u00e7inde ya\u015fayaca\u011f\u0131 d\u00fczenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, b\u00f6ylece y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 yetenekleri serbest\u00e7e kullanmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale getirir; ona evrenin mahiyeti, yarat\u0131c\u0131s\u0131 ile ili\u015fkisi, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki koordinasyon, olu\u015fmas\u0131n-da kendisinin de katk\u0131s\u0131 olan \u00e7e\u015fitli birimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin mahiyeti hakk\u0131nda genel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce edindirir. Arkas\u0131ndan ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 anlamak ve hil\u00e2fet g\u00f6revinde bunlardan yararlanmak \u00fczere yapaca\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla kendisini ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131r, ona tafsil\u00e2tla ilgili bilgi vermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, tafsilat hakk\u0131nda bilgi edinmek, insan \u00e7aba ve u\u011fra\u015f\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f bir sonu\u00e7tur.<\/p>\n

Ben, Kur’an-\u0131 Kerim’e, O’nun i\u00e7inde bulunmayan bilgileri eklemeye koyulan, fonksiyonu d\u0131\u015f\u0131nda i\u015flevler g\u00f6rd\u00fcrmeye kalk\u0131\u015fan; t\u0131p, kimya, astronomi gibi bilim dallar\u0131 ile di\u011fer ilim dallar\u0131n\u0131n birikimlerinden yola \u00e7\u0131karak zoraki yorumlarla Kur’an’\u0131n da bunlar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi \u015feklindeki iddialar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcp, g\u00fcya bununla Kur’an’a sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 sanan budalalara hayret ediyorum.<\/p>\n

Kur’ana Kerim, konusunda eksiksiz tek kitapt\u0131r. Onun konusu b\u00fct\u00fcn bu ilim dallar\u0131n\u0131n konular\u0131ndan daha \u00f6nemli ve daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konu, s\u00f6z\u00fc edilen bu bilgileri ke\u015ffeden ve onlarda-n yararlanan insan\u0131n kendisidir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rma, deney ve uygulama yapmak insan akl\u0131n\u0131n yeteneklerinden biridir. Kur’an ise i\u015fte bu insan\u0131n psikolojik yap\u0131s\u0131n\u0131, ki\u015fili\u011fini, vicdan\u0131n\u0131, akl\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncesini yap\u0131land\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra insan\u0131n bu potansiyel yeteneklerini iyi bir \u015fekilde kullanmas\u0131na uygun ortam sa\u011flayacak olan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir toplum yap\u0131s\u0131 olu\u015fturmaya gayret eder. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu bak\u0131m\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar ve bu insanlara \u00e7e\u015fitli alanlarda at\u0131l\u0131m yapmaya elveri\u015fli bir toplumsal ortam meydana geldikten sonra Kur’an-\u0131 Kerim, insan\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rma, bilimsel deney yapmak \u00fczere serbest b\u0131rak\u0131r, onu bilimsel ara\u015ft\u0131rma, bilimsel deney ve bilimsel uygulama alanlar\u0131nda yan\u0131lma ve ger\u00e7e\u011fi bulma \u015f\u0131klar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan d\u00fc\u015f\u00fcnme, inceleme ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcleri ile donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bir de \u015fu mesele var: Kur’an-\u0131 Kerim, varl\u0131k aleminin karakteri, bu alemle yarat\u0131c\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki ve bu alemin birimleri aras\u0131ndaki uyumun tabiat\u0131 konusunda do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken zaman zaman evrenin baz\u0131 kesin ger\u00e7eklerini anlat\u0131r. \u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim’in anlatt\u0131\u011f\u0131 bu niha\u00ee ger\u00e7ekleri insan akl\u0131n\u0131n varsay\u0131mlar\u0131na, teorilerine ve bilimin kendi \u00f6l\u00e7\u00fcleri ile kesin sayd\u0131\u011f\u0131, deney metodu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile elde ederek “bilimsel ger\u00e7ekler” diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bulgulara ba\u011flamak do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekler niha\u00ee, kesin ve mutlak ger\u00e7eklerdir. Oysa insan taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bulgular\u0131, yararland\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131 ne olursa olsun, niha\u00ee ve kesin olmayan ger\u00e7eklerdir. Bu ger\u00e7ekler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 deneyler, bu deneylerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortam\u0131n \u00f6zel \u015fartlar\u0131 ve deneylerde kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131n imk\u00e2nlar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, Kur’an-\u0131 Kerim’in anlatt\u0131\u011f\u0131 niha\u00ee ger\u00e7ekleri, bu kesin olmayan bilimsel verilere ba\u011flamak, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz insan kaynakl\u0131 bilim metodunun kendisine g\u00f6re, bir y\u00f6ntem hatas\u0131d\u0131r. Oysa insan bilgisinin b\u00fct\u00fcn elde edebildi\u011fi bilgi birikimi Kur’ani hakikatlerin \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bizim s\u00f6yledi\u011fimiz, “bilimsel ger\u00e7ekler” i\u00e7in s\u00f6zkonusudur. Oysa “bilimsel” diye nitelenen teoriler ve varsay\u0131mlar s\u00f6zkonusu olunca yukardaki h\u00fckm\u00fcm\u00fcz daha y\u00fcksek oranl\u0131 bir ge\u00e7erlilik kazan\u0131r. “Teoriler ve varsay\u0131mlar” derken evrenin olu\u015fumu ile ilgili b\u00fct\u00fcn kozmik teorileri, insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve evrim a\u015famalar\u0131 ile ilgili b\u00fct\u00fcn teorileri, insan psikolojisini ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fct\u00fcn teorileri, bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra insan toplumlar\u0131n\u0131n do\u011fu\u015funu ve geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 irdeleyen sosyolojik teorilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc bu kategori i\u00e7inde de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n

Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc insan kaynakl\u0131 bilimin \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re bile “bilimsel ger\u00e7ekler” de\u011fil, sadece birtak\u0131m teoriler, varsay\u0131mlard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bilimsel de\u011ferler evrensel, biyolojik, psikolojik ve sosyolojik olaylar\u0131n nisbeten daha b\u00fcy\u00fck bir kesimini yorumlamaya, a\u00e7\u0131klamaya elveri\u015flidir. Bu elveri\u015flilik avantaj\u0131, daha b\u00fcy\u00fck bir olaylar kesimini a\u00e7\u0131klayabilecek ya da problemlere daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar getirebilecek ba\u015fka ve daha yararl\u0131 hipotezler, varsay\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131kana kadar ge\u00e7erlidir. Bundan dolay\u0131 bu teoriler, bu varsay\u0131mlar de\u011fi\u015fmeye, ba\u015fkala\u015fmaya, iptale v\u00e9 eklemelere a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hatta, e\u011fer yeni bir ke\u015fif ve icad arac\u0131 bulunur ya da eski bilgi birikimini yeni bir a\u00e7\u0131dan yorumlayan de\u011fi\u015fik bir yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 benimsenirse bu teori ve varsay\u0131mlar alt-\u00fcst olmaya bile a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Kur’an’\u0131n genel i\u015faretlerini, pozitif bilimlerin ortaya koydu\u011fumuz her an de\u011fi\u015febilecek ya da az \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi bilimsel \u00f6l\u00e7\u00fctlerine g\u00f6re bile mutlak olmayan teorilerine, ba\u011flamak isteyen her giri\u015fim, her \u015feyden \u00f6nce bilimsel metod a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel bir hatad\u0131r. Ayr\u0131ca b\u00f6yle bir giri\u015fim, hi\u00e7biri Kur’an-\u0131 Kerim’in kutsall\u0131\u011f\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayan \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik anlam ta\u015f\u0131r:<\/p>\n

1- Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyen ki\u015filer bilimsel verilerin ger\u00e7ek do\u011frular oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in Kur’an’\u0131n ona ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu sonucuna var\u0131rlar ki Kur’an’a inanan bu insanlar i\u00e7in yenilgiyi ba\u015ftan kabullenmedir bu tav\u0131r. Bu psikolojik bozgunun etkisinde kalan baz\u0131 kimseler Kur’an-\u0131 Kerim’i pozitif bilim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ispatlamaya, ona pozitif bilim kaynakl\u0131 kan\u0131tlarla destek sa\u011flamaya kalk\u0131\u015f\u0131rlar. Oysa Kur’an-\u0131 Kerim, konusunda eksiksiz ve ger\u00e7ekleri kesin bir kitapt\u0131r. Pozitif bilim ise d\u00fcn ispatlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcn bozuyor. Elde etti\u011fi hi\u00e7bir bulgu ne nihaidir ve ne de mutlakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bilimler insan arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, insan akl\u0131 ve insan kaynakl\u0131 bilgi edinme ara\u00e7lar\u0131 ile, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve kay\u0131tlad\u0131rlar. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri tek, niha\u00ee mutlak ger\u00e7e\u011fi sunacak nitelikte de\u011fildir.<\/p>\n

2- Bu anlamlar\u0131n ve sak\u0131ncalar\u0131n ikincisi, Kur’an’\u0131n niteli\u011fine ve fonksiyonuna ili\u015fkin yanl\u0131\u015f anlamad\u0131r. Bu niteli\u011fe ve fonksiyona g\u00f6re Kur’an’\u0131n hedefi; \u015fu varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn karakteri ve il\u00e2h\u00ee kanunlar sistemi ile ba\u011fda\u015facak yap\u0131da bir insan yeti\u015ftirmektir. Yaln\u0131z bu \u00e7aba, insan\u0131n mutlak olmayan, g\u00f6receli karakterinin elverdi\u011fi oranda sonuca varabilir. E\u011fer varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ile insan aras\u0131nda b\u00f6yle bir uyum sa\u011flanabilirse, insan \u00e7evresindeki evrenle \u00e7at\u0131\u015fmaz, bilakis onunla dost olur ve bu dostluk sayesinde onun baz\u0131 s\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir, yery\u00fcz\u00fc halifeli\u011fi s\u0131ras\u0131nda kendisine gerekli olan kanunlar\u0131ndan; g\u00f6zlem, ara\u015ft\u0131rma, deney ve uygulama yollar\u0131 ile ke\u015ffedece\u011fi bir k\u0131s\u0131m kanunlar\u0131ndan yararlan\u0131r. Bu y\u00f6ntemleri kullanarak ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi bilimsel bulu\u015flar s\u0131ras\u0131ndaki k\u0131lavuzu, kendisine ba\u011f\u0131\u015flanan akl\u0131 olacakt\u0131r. Bu ak\u0131l, kendisine bilgi \u00fcretmek i\u00e7in verilmi\u015ftir, yoksa bilimin verilerini \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f olarak teslim als\u0131n diye verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

3- Bu anlamlar\u0131n di\u011fer bir sak\u0131ncas\u0131 da Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda tak\u0131n\u0131lacak s\u00fcrekli ve zorlamal\u0131 yorumlama \u00e7abas\u0131, b\u00f6ylece Kur’an-i Kerim’i de\u011fi\u015fken, istikrars\u0131z, herg\u00fcne ba\u015fka bir yenilikle giren, varsay\u0131mlar\u0131n ve teorilerin pe\u015finden ko\u015fturma ve onlarla atba\u015f\u0131 gitmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fma giri\u015fimidir.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 anlam\u0131n hi\u00e7biri, daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, Kur’an-\u0131 Kerim’in kutsall\u0131\u011f\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca birer bilimsel metod hatas\u0131 i\u00e7erirler. Fakat bu demek de\u011fildir ki, Kur’an’\u0131 anlarken pozitif bilimlerin evren, hayat ve insan hakk\u0131nda buldu\u011fu teorilerden ve bilimsel ger\u00e7eklerden yararlanmayaca\u011f\u0131z. Asla! Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalardan kasdetti\u011fimiz \u015fey bu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Kur’an’\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011fu onlar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131ncaya kadar varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n belgelerini, ayetlerimizi onlara hem d\u0131\u015f d\u00fcnyada ve hem de kendi i\u00e7 alemlerinde g\u00f6sterece\u011fiz.” (Fussilet Suresi, 53)<\/p>\n

Pozitif bilimlerin ke\u015ffetti\u011fi gerek d\u0131\u015f d\u00fcnya ve gerekse insan\u0131n kendisi ile ilgili il\u00e2hi ger\u00e7ekler hakk\u0131nda s\u00fcrekli olarak kafa yormam\u0131z, pozitif bilimin bulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Kur’an-\u0131 Kerim’in anlatt\u0131klar\u0131 konusundaki ufkumuzun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmemiz, bu ayetteki i\u015faretin bir gere\u011fidir.<\/p>\n

Fakat Kur’an ayetlerinin niha\u00ee ve mutlak ger\u00e7eklerini, pozitif bilimlerin niha\u00ee ve kesin olmayan bulgular\u0131na ba\u011flamadan bu i\u015fi nas\u0131l yapaca\u011f\u0131z? Burada bir \u00f6rnek vermek yararl\u0131 olur.<\/p>\n

Mesel\u00e2 Kur’an-\u0131 Kerim \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“O ki, her \u015feyi yaratt\u0131 ve belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re d\u00fczenledi” (Furkan Suresi, 2)<\/p>\n

Bu ayeti okuduktan sonra bir de pozitif bilimin bulgular\u0131na bak\u0131nca \u015fu evrene birtak\u0131m hassas dengelerin ve hemen dikkatimizi \u00e7eken bir uyumun egemen oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Mesel\u00e2 i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerk\u00fcreyi g\u00f6z\u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; kendi i\u00e7 yap\u0131s\u0131, g\u00fcne\u015f ve ay ile aras\u0131ndaki mesafe, yine bu ikisine nazaran b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, kendi ekseniyle ekvator \u00e7izgisi aras\u0131ndaki e\u011fimi ve nihayet d\u0131\u015f y\u00fczeyinin olu\u015fum bi\u00e7imi ile ve daha binlerce \u00f6zelli\u011fi sayesinde yerk\u00fcremiz, hayat olay\u0131n\u0131n do\u011fu\u015funa ve uyumlu s\u00fcreklili\u011fine elveri\u015fli olmaktad\u0131r. Bu \u00f6zelliklerden hi\u00e7biri, de\u011fi\u015fmeye elveri\u015fli ge\u00e7ici bir kural ya da ama\u00e7s\u0131z bir tesad\u00fcf de\u011fildir. \u0130\u015fte bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler az \u00f6nce okudu\u011fumuz “O ki, her \u015feyi yaratt\u0131 ve belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re d\u00fczenledi” ayetinin anlam\u0131n\u0131 daha geni\u015f bi\u00e7imde anlamam\u0131za, bu anlam\u0131n zihnimizde daha derin bir bi\u00e7imde yer etmesine yararl\u0131 olurlar. Buna g\u00f6re, Kur’an ayetlerinin anlam\u0131n\u0131 geni\u015fletip derinle\u015ftirmeye yarayan bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceleri irdelemenin hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur.<\/p>\n

Bu irdeleme ve pozitif bilimlerden yararlanma bi\u00e7imi hem caizdir, hem de aranan bir \u015feydir. Fakat bu konuda ne caiz ve ne de bilimsel bak\u0131mdan do\u011fru olmayan tutumu, \u015fu \u00f6rneklerle g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim “\u0130nsan\u0131n s\u00fczme \u00e7amurdan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m” s\u00f6yl\u00fcyor (M\u00fc’minun Suresi, 112) Buna kar\u015f\u0131n bir de A.R. Wallace ile C. Darwin taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen evrim teorisi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu teoriye g\u00f6re hayat tek h\u00fccreden ba\u015flam\u0131\u015f, bu h\u00fccre suda olu\u015fmu\u015f ve bu h\u00fccrenin geli\u015fiminin en son a\u015famas\u0131nda insan meydana gelmi\u015f. Bu teoriyi okuduktan sonra Kur’an-\u0131 Kerim’in yukardaki nass\u0131n\u0131 elimize al\u0131yor ve bu teorinin pe\u015finden ko\u015farak “Kur’an-\u0131 Kerim de bunu demek istiyor” diyoruz.<\/p>\n

Hay\u0131r, i\u015fte bu olmaz. Her \u015feyden \u00f6nce bu teori niha\u00ee de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir y\u00fczy\u0131ldan daha k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde neredeyse k\u00f6kten de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6yletecek \u00e7apta b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131. \u00d6zellikle her canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zelliklerini koruyarak onun ba\u015fka t\u00fcrlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesine kar\u015f\u0131 duran genler ile ilgili bilimsel ger\u00e7ekler a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda neredeyse ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131na yola\u00e7acak derecede yetersiz oldu\u011fu belirlendi. Bu teori yar\u0131n da ba\u015fka a\u00e7\u0131lardan yetersiz g\u00f6r\u00fclmeye, hatta ge\u00e7ersiz say\u0131lmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Oysa Kur’an’\u0131n dile getirdi\u011fi ger\u00e7ek nihaidir ve s\u00f6zkonusu teori ile ayn\u0131 anlama gelmesi de gerekli de\u011fildir. Kur’an-\u0131 Kerim’in bu konudaki h\u00fckm\u00fc sadece insan\u0131n meydana geli\u015finin asl\u0131n\u0131 ortaya koyuyor, bu meydana geli\u015fin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anlat\u0131m\u0131na girmiyor. Bu a\u00e7\u0131klama, onun anlatmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131, insan\u0131n meydana geli\u015finin hammaddesi bak\u0131m\u0131ndan nihaidir. O kadar, daha fazla bir \u015fey yok.<\/p>\n

Yine Kur’an-\u0131 Kerim \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“G\u00fcne\u015f de y\u00f6r\u00fcngesinde ak\u0131yor (d\u00f6n\u00fcyor)” (Yasin Suresi, 38)<\/p>\n

Bu ayet g\u00fcne\u015f ile ilgili niha\u00ee, de\u011fi\u015fmez bir ger\u00e7e\u011fi belirliyor. Bu ger\u00e7ek g\u00fcne\u015fin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Pozitif bilim de diyor ki; “G\u00fcne\u015f, \u00e7evresinde d\u00f6nen gezegenlere oranla saniyede yakla\u015f\u0131k on iki millik bir h\u0131zla d\u00f6n\u00fcyor. Ayr\u0131ca k\u00fcmesinde yerald\u0131\u011f\u0131 galaksinin di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131 ile birlikte saniyede yakla\u015f\u0131k y\u00fcz yetmi\u015f mil h\u0131zla d\u00f6n\u00fcyor.”<\/p>\n

Fakat astronomi biliminin bu bulgular\u0131, yukardaki Kur’an ayetinin anlam\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131 de\u011fildir. Astronominin bulgular\u0131 bize niha\u00ee olmayan, de\u011fi\u015fmeye ve ge\u00e7ersiz say\u0131lmaya a\u00e7\u0131k, g\u00f6receli bir ger\u00e7ek sunuyor. Oysa yukardaki Kur’an ayeti bize sadece g\u00fcne\u015fin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnden ibaret olan niha\u00ee bir ger\u00e7e\u011fi haber vermekle yetiniyor. Bu de\u011fi\u015fmez, mutlak ger\u00e7e\u011fi, o her an de\u011fi\u015febilir, g\u00f6receli ger\u00e7e\u011fe asla ba\u011flayamay\u0131z.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, ba\u015fka bir ayetinde de \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“K\u00e2firler, g\u00f6kler ile yer yap\u0131\u015f\u0131kken onlar\u0131 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 sudan meydana getirdi\u011fimizi g\u00f6rm\u00fcyorlar m\u0131?” (Enbiya Suresi, 30)<\/p>\n

Bu ayeti okuduktan sonra, yerk\u00fcremizin \u00f6nceleri g\u00fcne\u015fin bir par\u00e7as\u0131 iken sonradan ondan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren kozmik bir teori akla geliyor. Bunun \u00fczerine yukardaki ayeti hemen kap\u0131yor ve s\u00f6zkonusu ilmi teorinin pe\u015finden ko\u015farak “i\u015fte Kur’an da bunu kasdediyor” diye ba\u011f\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n

Hay\u0131r, \u00f6yle de\u011fil. Kur’an-\u0131 Kerim’in kasdetti\u011fi bu de\u011fildir! Bu okudu\u011fumuz \u015fey, niha\u00ee olmayan, de\u011fi\u015fmeye a\u00e7\u0131k bir teoridir. Yerk\u00fcrenin meydana geli\u015fi konusunda kan\u0131tlanm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeyi bunun kadar olan birka\u00e7 teori daha vard\u0131r. Oysa Kur’an-\u0131 Kerim’in bildirdi\u011fi ger\u00e7ek, niha\u00ee, tek ve mutlakt\u0131r. Bu ger\u00e7ek, sadece yerk\u00fcremizin g\u00f6kten ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle yetiniyor. Ama nas\u0131l? Yerk\u00fcrenin kendisinden kopmu\u015f oldu\u011fu “g\u00f6k” acaba nedir? Bu ayet bu meseleye de\u011finmiyor. Bundan dolay\u0131 bu konudaki bilimsel teorilerden herhangi birine dayanarak “Bu a\u00e7\u0131klama, yukardaki ayetle uyumlu niha\u00ee bir ger\u00e7ektir” demek do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

Bu m\u00fcnasebetle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ara a\u00e7\u0131klama yeterlidir san\u0131r\u0131m. Bu a\u00e7\u0131klama arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetlerinin anlamlar\u0131n\u0131 geni\u015fletip derinle\u015ftirme alan\u0131nda bilimsel bulu\u015flardan yararlanman\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 metodunun ne oldu\u011funu anlatmak istedik. Yaln\u0131z bu yarar\u0131 sa\u011flarken Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetlerini ne uyumluluk ve ne de onaylama anlam\u0131nda belirli bir teoriye ya da belirli bir bilimsel ger\u00e7e\u011fe ba\u011flamamal\u0131y\u0131z. O ba\u015fka bir \u015feydir, bu ba\u015fka bir \u015fey.<\/p>\n

GENEL ANLAMDA B\u0130RR (\u0130Y\u0130L\u0130K)<\/p>\n

“Evlere arka taraflar\u0131ndan girmeniz iyili\u011fe uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. \u0130yili\u011fe uygun davran\u0131\u015f k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131narak evlere kap\u0131lar\u0131ndan girenlerin davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Allah’tan korkunuz ki, kurtulu\u015fa, umdu\u011funuza eresiniz.”<\/p>\n

Bu ayetin iki b\u00f6l\u00fcm\u00fc aras\u0131nda \u015f\u00f6yle bir ili\u015fkinin oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ayetin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hil\u00e2llerin, insanlar ve Hacc i\u00e7in zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc birimleri oldu\u011fu belirtilirken, ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Hacc ile ilgili bir cahiliye adetine i\u015faret ediliyor.<\/p>\n

Nitekim Buhar\u00ee ile M\u00fcslim’de g\u00fcvenilir rivayet zincirine dayan\u0131larak kaydedildi\u011fine g\u00f6re sahabilerden Berae b. Azib (Allah ondan raz\u0131 olsun) Bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

“Ensar (Medineli) m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Hacc ibadetini yerine getirip d\u00f6nd\u00fcklerinde evlerine kap\u0131lar\u0131ndan girmezlerdi. Fakat g\u00fcnlerden birg\u00fcn onlardan biri Hacc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde evine kap\u0131s\u0131ndan girdi. Ama bu hareketi y\u00fcz\u00fcnden sanki k\u0131namaya u\u011fram\u0131\u015f gibi oldu. Bunun \u00fczerine `Evlere arka taraflar\u0131ndan girmeniz iyili\u011fe uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. \u0130yili\u011fe uygun davran\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131narak evlere kap\u0131lar\u0131ndan girenlerin davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Allah’tan korkunuz ki, kurtulu\u015fa, umdu\u011funuza eresiniz’ ayeti indi.”<\/p>\n

\u00d6teyandan Ebu Davud’un \u015eabe’ye, onun da \u0130shak’a dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Berae b. Azib’in bu a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Ensar m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 herhangi bir yolculuktan d\u00f6nd\u00fcklerinde erkekler eve kap\u0131 taraf\u0131ndan girmezlerdi. Bunun \u00fczerine bu ayet indi.”<\/p>\n

\u0130ster bu uygulama, Ensar m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n genel olarak her yolculukla ilgili bir adetleri olsun, isterse ayetin ak\u0131\u015f\u0131na daha uygun d\u00fc\u015fen s\u0131rf Hacc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili bir gelenekleri olsun, onlar bu davran\u0131\u015f\u0131n iyilik -yani hay\u0131r ya da iman gere\u011fi oldu\u011funa inan\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim’in bu ayeti bu as\u0131ls\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, hi\u00e7bir temele dayanmayan ve hi\u00e7bir yarar sa\u011flamayan bu gereksiz, zoraki davran\u0131\u015f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in geldi. Bunun yan\u0131s\u0131ra iyilik (birr) ile ilgili imana dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeyi de ihmal etmedi. Buna g\u00f6re iyilik; takva demekti; Allah’\u0131n (c.c) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olmak, gizli-a\u00e7\u0131k her harekette O’nun g\u00f6zetimini hissetmek demekti. Yoksa iyilik; iman\u0131n \u00f6z\u00fcnden herhangi bir i\u015faret ta\u015f\u0131mayan ve herhangi bir cahiliye adeti olmak d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam\u0131 olmayan, basit bir \u015fekilcilik de\u011fildi.<\/p>\n

Ayr\u0131ca m\u00fcsl\u00fcmanlara evlere kap\u0131lar\u0131ndan girmeleri emrediliyor ve kurtulu\u015f yolu olarak takvaya bir kere daha i\u015faret ediliyor:<\/p>\n

“\u0130yilik, evlere kap\u0131lardan girenlerin davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Allah’tan korkunuz ki, kurtulu\u015fa, umdu\u011funuza eresiniz.”<\/p>\n

B\u00f6ylece kalpler, k\u00f6kl\u00fc bir iman g\u00f6stergesi olan takvaya bu takva da mutlak anlaml\u0131 d\u00fcnya ve Ahiret kurtulu\u015fu \u00fcmidine ba\u011flan\u0131yor; iman birikiminden yoksun bir cahiliye adeti ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131yor; Hacc zaman\u0131 ve insanlar i\u00e7in zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc birimi k\u0131l\u0131nan hilaller ile ilgili ilahi nimeti kavramalar\u0131 i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dikkatleri \u00e7ekiliyor. B\u00fct\u00fcn bunlar tek ve k\u0131sa bir ayetin i\u00e7in\u00e9 s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

Daha sonra genel anlamda sava\u015f konusunun, \u00f6zellikle de Mescid-i Haram \u00e7evresi ile haram aylarda sava\u015fma konusunun a\u00e7\u0131klamas\u0131na ge\u00e7iliyor, bunun yan\u0131s\u0131ra cihadla s\u0131k\u0131 bir ili\u015fkisi olan Allah yolunda mal harcama konusu ele al\u0131n\u0131yor:
\n190- Sizinle sava\u015fanlar ile siz de Allah yolunda sava\u015f\u0131n. Fakat \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, sald\u0131rgan olmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc elden b\u0131rakan sald\u0131rganlar\u0131 sevmez.<\/strong><\/p>\n

191- Onlar\u0131 buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. Sizi \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131, s\u00fcrd\u00fckleri yerden siz de onlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131n. Karga\u015fa \u00e7\u0131karmak, adam \u00f6ld\u00fcrmekten daha a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur. Mescid-i Haram \u00e7evresinde onlarla sava\u015fmay\u0131n ki, onlar da orada size kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131nlar. Fakat e\u011fer onlar size sava\u015f a\u00e7arlarsa onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. K\u00e2firlerin cezas\u0131 b\u00f6yledir.<\/p>\n

192- E\u011fer onlar sava\u015fmaya ve k\u00e2firli\u011fe son verirlerse Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.<\/p>\n

193- Fitne ortadan kalk\u0131p Allah’\u0131n dini tam anlam\u0131 ile egemen oluncaya kadar onlarla sava\u015f\u0131n. E\u011fer yapt\u0131klar\u0131na son verirlerse zalimlerden ba\u015fkas\u0131na asla sald\u0131r\u0131lmaz.<\/p>\n

194- Haram ay, haram aya kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r. Yasaklar, dokunulmazl\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re size sald\u0131rana, size sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kadar, siz de sald\u0131r\u0131n. Allah’tan korkun ve iyi bilin ki, Allah kendisinden korkanlarla beraberdir. 195- (Mallar\u0131n\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc) Allah yolunda harcay\u0131n. Sak\u0131n kendinizi, kendi ellerinizle tehlikeye atmay\u0131n. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah iyilik yapanlar\u0131 sever.<\/p>\n

\u0130SLAM’DA SAVA\u015e<\/p>\n

Bize ula\u015fan bu rivayetlerin bildirdiklerine g\u00f6re bu ayetler sava\u015f hakk\u0131nda inen ilk ayetlerdir. Daha \u00f6nce k\u00e2firlerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frayan m\u00fcminlere, zulme u\u011frad\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle sava\u015fma izni veren ayet inmi\u015fti. O zaman m\u00fcsl\u00fcmanlar bu iznin, cihad\u0131n \u00fczerlerine farz k\u0131l\u0131nmas\u0131na zihinleri haz\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7layan ve Hacc suresinin a\u015fa\u011f\u0131daki ayetlerindeki il\u00e2hi vaad uyar\u0131nca m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde egemen olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama gayesi g\u00fcden bir ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011funu hissetmi\u015flerdi:<\/p>\n

“Haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131larak kendilerine sava\u015f a\u00e7\u0131lan kimselerin kar\u015f\u0131 koyup sava\u015fmalar\u0131na izin verilmi\u015ftir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah onlara yard\u0131m etmeye kadirdir. Onlar s\u0131rf “Rabbimiz Allah’t\u0131r” dediler diye haks\u0131z yere yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131lar. E\u011fer Allah, bir k\u0131s\u0131m insanlar\u0131 di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla savmasayd\u0131 nice manast\u0131r, kilise, havra ve i\u00e7lerinde Allah’\u0131n ad\u0131 \u00e7ok\u00e7a an\u0131lan cami y\u0131k\u0131l\u0131p giderdi. Kim Allah’a yard\u0131m ederse bilsin ki, Allah da mutlaka yard\u0131m edecektir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah kuvvetli ve \u00fcst\u00fcn iradelidir.<\/p>\n

Onlar ki, e\u011fer biz kendilerini yery\u00fcz\u00fcnde egemen k\u0131larsak namaz\u0131 k\u0131larlar, zek\u00e2t\u0131 verirler, iyili\u011fi emrederek k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Her \u015feyin ak\u0131beti Allah’a aittir.” (Hac Suresi, 39-41)<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 m\u00fcminler, kendilerine zulme u\u011framalar\u0131 durumunda ni\u00e7in sava\u015fma izni verildi\u011fini biliyorlard\u0131. Onlara u\u011frad\u0131klar\u0131 zulm\u00fcn intikam\u0131n\u0131 alma i\u015fareti veriliyordu. Oysa Mekke’deyken bu zulme kar\u015f\u0131 koymaktan al\u0131konulmu\u015flard\u0131. O zaman kendilerine \u015f\u00f6yle buyurulmu\u015ftu:<\/p>\n

“Kendilerine “Ellerinizi sava\u015ftan \u00e7ekin, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n zek\u00e2t\u0131 verin” denilenleri g\u00f6rmedin mi?” (Nisa Suresi, 77)<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar Mekke’de Allah’\u0131n (c.c) takdir etti\u011fi hikmete ba\u011fl\u0131 olarak sava\u015fmaktan al\u0131konulmu\u015flard\u0131. Biz bu hikmetin asl\u0131nda hesaps\u0131z ve say\u0131s\u0131z sebeplerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 insani \u00f6l\u00e7\u00fclerimizle kavrayabiliyoruz.<\/p>\n

Bu al\u0131koyman\u0131n bizim g\u00f6rebildi\u011fimiz ilk sebebi, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 sab\u0131rl\u0131 olmaya, emir dinlemeye, ba\u015fa ba\u011fl\u0131l\u0131\u011fa ve izin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemeye al\u0131\u015ft\u0131rma amac\u0131 idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Araplar cahiliye d\u00f6nemlerinde \u00e7ok heyecanl\u0131 ve duygusal insanlard\u0131. \u0130lk sava\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na hemen kar\u015f\u0131l\u0131k verirler, haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 hi\u00e7 sabretmezlerdi. Oysa \u015fimdi omuzlar\u0131na b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev y\u00fcklenecek olan bir \u00fcmmet olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev s\u00f6zkonusu psikolojik e\u011filimlerin denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131; bu davran\u0131\u015flar\u0131n, ilerisi i\u00e7in pl\u00e2nlar haz\u0131rlayan ve \u00f6nlemler alan, pl\u00e2nlar\u0131na ve \u00f6nlemlerine uyulan bir liderlik mekanizmas\u0131na boyun e\u011fmelerini; hatta bu pl\u00e2nlar ve \u00f6nlemler, yaygaral\u0131 bir sava\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hemen parlamaya, ate\u015flenmeye ve heyecana kap\u0131lmaya al\u0131\u015fk\u0131n olan sinir sisteminin e\u011filimlerine ters d\u00fc\u015fse bile disipline uymalar\u0131n\u0131 gerektiriyordu.<\/p>\n

Nitekim bu haz\u0131rl\u0131k e\u011fitimi sayesinde Hz. \u00d6mer gibi ate\u015fli, Hz. Hamza b. Abd\u00fclmuttalib gibi delikanl\u0131 ve bu ikisi gibi daha nice sert miza\u00e7l\u0131 ilk m\u00fcminler, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck m\u00fcsl\u00fcman toplumun u\u011fram\u0131\u015f oldu\u011fu zul\u00fcmler kar\u015f\u0131s\u0131nda sabredebilmi\u015fler, sinirlerine hakim olarak Peygamberimizden (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) emir beklemeyi i\u00e7lerine sindirebilmi\u015fler ve kendilerine “Ellerinizi sava\u015ftan \u00e7ekiniz, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131z, oru\u00e7 tutunuz” direktifini veren y\u00fcce komutanl\u0131\u011f\u0131n emrine uyabilmi\u015flerdi. B\u00f6ylece b\u00fcy\u00fck bir misyonu \u00fcstlenmeye haz\u0131rlanan bu insanlar\u0131n vicdanlar\u0131nda \u00e7abuk parlama ile so\u011fukkanl\u0131l\u0131k, ate\u015fli at\u0131lganl\u0131k ile tedbirlilik, g\u00f6z\u00fc karal\u0131k ile itaatk\u00e2rl\u0131k e\u011filimleri aras\u0131nda denge kurulmu\u015f oluyordu.<\/p>\n

Mekke d\u00f6neminde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sava\u015ftan al\u0131konulmalar\u0131na bizim g\u00f6zlemlerimize g\u00f6re gerek\u00e7e olan ikinci sebep de \u015fudur: Arap toplumu onurlu ve gururuna d\u00fc\u015fk\u00fcn bir toplum idi. Bundan dolay\u0131 aralar\u0131nda u\u011frad\u0131klar\u0131 bask\u0131lara kendilerine yap\u0131lan\u0131n iki misliyle kar\u015f\u0131l\u0131k verebilecek kimseler oldu\u011fu halde, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 eziyetlere kar\u015f\u0131 sabretmeleri, hen\u00fcz m\u00fcsl\u00fcman olmam\u0131\u015f olan Araplar\u0131n kalplerindeki onur ve haysiyet duygusunu uyand\u0131r\u0131c\u0131, onlar\u0131 \u0130sl\u00e2m’a yakla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir fakt\u00f6r olu\u015fturuyordu. Nitekim Kurey\u015fliler taraf\u0131ndan Ha\u015fimio\u011fullar\u0131’n\u0131n Ebu Talip kolu hakk\u0131nda, Peygamberimizi (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) korumaktan vazge\u00e7sinler diye boykot karar\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu fakt\u00f6r fiilen etkili oldu, Ha\u015fimo\u011fullar\u0131’na uygulanan bask\u0131 a\u011f\u0131rla\u015f\u0131nca Araplar\u0131n vicdanlar\u0131ndaki onur ve zay\u0131ftan yana olma duygusu uyan\u0131verdi. Bunun \u00fczerine boykot karar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren antla\u015fma belgesi y\u0131rt\u0131ld\u0131 ve s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz duygunun etkisiyle Ebu Talip ile \u00e7evresine y\u00f6nelik boykot eylemi sona erdi. Zaten \u0130sl\u00e2m cemaatinin lider kadrosu u\u011fran\u0131lan zul\u00fcmlere kar\u015f\u0131 koymaktan ka\u00e7\u0131nma pl\u00e2n\u0131 ile bu sonucu g\u00f6zetiyordu. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu \u0130sl\u00e2m tarihinin o d\u00f6nemdeki olaylar zincirini hareketli bir sosyal ak\u0131m olarak inceledi\u011fimiz zaman anlayabiliriz.<\/p>\n

Mekke d\u00f6neminde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 sava\u015ftan sak\u0131nd\u0131rman\u0131n bir ba\u015fka gerek\u00e7esi de \u015fudur: \u0130sl\u00e2m, her evi birer kanl\u0131 sava\u015f alan\u0131na \u00e7evirmek istemiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc o g\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n herbiri Mekkeli m\u00fc\u015frik ailelerin birer \u00fcyesiydi. M\u00fcsl\u00fcman olan \u00e7ocuklar\u0131na eziyet edenler, onlar\u0131 dinlerinden d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar da i\u00e7inde m\u00fcsl\u00fcman fertler bulunan m\u00fc\u015frik ailelerdi. Hen\u00fcz ortada bu eziyetleri genel pl\u00e2nda koordine edecek ortak bir otorite yoktu. Buna g\u00f6re e\u011fer o g\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlara kendilerini savunma izni verilmi\u015f ols\u00e0yd\u0131, bu iznin anlam\u0131 her evin bir sava\u015f alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, her ailede kan d\u00f6k\u00fclmesi demek olurdu. Bu da o g\u00fcnk\u00fc Arap toplumunun, \u0130sl\u00e2m’\u0131 aileleri par\u00e7alayan ve onlar\u0131 i\u00e7inden kundaklayan bir \u00e7a\u011fr\u0131 olarak alg\u0131lamalar\u0131na yola\u00e7ard\u0131. Hicretten sonras\u0131na gelince m\u00fcsl\u00fcman cemaat bu d\u00f6nemde Mekke’de kendisine kar\u015f\u0131 ordu haz\u0131rlay\u0131p sald\u0131r\u0131 d\u00fczenleyen ba\u015fka bir otorite ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 birimine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu da Mekke’de ge\u00e7erli olan her m\u00fcsl\u00fcman\u0131n ailesi i\u00e7indeki bireysel konumundan farkl\u0131 bir konumdu.<\/p>\n

\u0130\u015fte Mekke d\u00f6neminde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kendilerine y\u00f6nelik eziyetlere ve bask\u0131lara kar\u015f\u0131 koymaktan al\u0131koyman\u0131n hikmetinin ard\u0131nda sakl\u0131 duran ve ilk akla gelen baz\u0131 sebepler bunlard\u0131. Bir de \u015funu ekleyebiliriz: O zaman m\u00fcsl\u00fcmanlar zay\u0131f bir az\u0131nl\u0131k olarak Mekke’de ku\u015fatma alt\u0131nda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. E\u011fer belli bir askeri kararg\u00e2h\u0131n komutas\u0131 alt\u0131nda toplu olarak m\u00fc\u015friklerle sava\u015fa girselerdi, toplu k\u0131y\u0131ma u\u011frayabilirlerdi. Bu y\u00fczden y\u00fcce Allah onlar\u0131n \u00e7o\u011falmalar\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00fcsse yerle\u015fmelerini sa\u011flad\u0131 ve kendilerine sava\u015fma iznini bundan sonra verdi.<\/p>\n

Bu sebeplerin hangisi ge\u00e7erli ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olursa olsun, sava\u015f h\u00fck\u00fcmleri, o g\u00fcnden sonra \u0130sl\u00e2m\u00ee hareketin \u00f6nce Arap yar\u0131madas\u0131ndaki \u015fartlar\u0131 uyar\u0131nca, daha sonra da yar\u0131mada d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fartlara paralel olarak gitgide t\u0131rmanan tedrici bir geli\u015fim \u00e7izgisi izlemi\u015ftir. Okudu\u011fumuz bu ilk inen ayetler, iki ana kamp aras\u0131ndaki, yani \u0130sl\u00e2m kamp\u0131 ile m\u00fc\u015frik kamp aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ilk g\u00fcnlerdeki durumuna uygun baz\u0131 h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7eriyordu. Bu ayetler ayn\u0131 zamanda genel anlamda sava\u015fla ilgili baz\u0131 de\u011fi\u015fmez h\u00fck\u00fcmleri de yans\u0131t\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zkonusu h\u00fck\u00fcmler ilke olarak sadece Berae suresinde baz\u0131 ufak de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Okudu\u011fumuz ayetlerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemesine ge\u00e7meden \u00f6nce gerek buradaki sava\u015f ayetlerinin ve gerekse Kur’an’\u0131n ba\u015fka yerlerindeki ayn\u0131 t\u00fcr ayetlerin yorumuna esas olmaya elveri\u015fli k\u0131sa birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6ylemeyi uygun g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi bu inan\u00e7 sistemi, ilk insandan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzayan \u0130sl\u00e2m zincirinin son halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu inan\u00e7 sistemi, kendisinden sonraki insan hayat\u0131n\u0131n temeli, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k i\u00e7in ge\u00e7erli olacak ortak ya\u015fam tarz\u0131 olmak \u00fczere geldi. \u0130sl\u00e2m \u00fcmmeti, bu hayat metodu uyar\u0131nca Allah yolunda t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nderli\u011fini \u00fcstlenmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu hayat metodu, gerek varl\u0131k aleminin ve gerekse insan varolu\u015funun amac\u0131n\u0131 i\u00e7eren yayg\u0131n ve eksiksiz d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu amac\u0131, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan indirilen Kur’an-\u0131 Kerim bize a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bu \u00fcmmet, insanl\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcn cahiliye sistemlerinde e\u015fi olmayan bir hayra do\u011fru y\u00f6neltecek ancak bu sistemin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ula\u015fabilece\u011fi bir d\u00fczeye y\u00fckseltecek, onu ba\u015fka e\u015fi olmayan b\u00f6yle bir nimete erdirecektir. \u0130nsanl\u0131k bu nimetten yoksun kal\u0131nca b\u00fct\u00fcn ba\u015far\u0131 ve kurtulu\u015f umudunu kaybeder. Bu nimet kayna\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 d\u00fczenleyen sald\u0131rgan\u0131n eline bu hay\u0131r kayna\u011f\u0131ndan yoksun kalmaktan, y\u00fcce Allah’\u0131n bu hay\u0131r kayna\u011f\u0131 i\u00e7in diledi\u011fi y\u00fckselme, temizlik, mutluluk ve kemal ile insanlar\u0131n aras\u0131na girmekten mahrum kalma d\u0131\u015f\u0131nda bir\u015fey ge\u00e7mez.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 bu cihan\u015f\u00fcmul il\u00e2hi sistemin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n kendisine ula\u015fmas\u0131, bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne \u015fu ya da bu \u015fekilde hi\u00e7bir engelin, hi\u00e7bir otoritenin dikilmemesi insanl\u0131\u011f\u0131n ortak hakk\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bunun \u00f6tesinde bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 alan insanlar\u0131n bu dini serbest\u00e7e se\u00e7meye de haklar\u0131 vard\u0131r. Hi\u00e7bir engel ya da hi\u00e7bir otorite onlar\u0131 bu dini se\u00e7mekten al\u0131koymaya kalk\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer birk\u0131s\u0131m insan, bu dinin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 dinledikten sonra onu benimsemek istemezse bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 yoluna devam etmekten al\u0131koymaya da hakk\u0131 yoktur. B\u00f6yle bir durumda bu ki\u015filerin, insanlara yap\u0131lan \u0130sl\u00e2m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne dikilmeyecekleri, g\u00fcvenli\u011fine zarar vermeyecekleri ve m\u00fcsl\u00fcmanlar bu dini insanlara ula\u015ft\u0131r\u0131rken onlara hi\u00e7bir engellemede bulunmayacaklar\u0131na dair s\u00f6z vermeleri gerekir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n hidayeti ile bu dini se\u00e7ecek olanlar\u0131n ne i\u015fkence ne ayart\u0131na ve ne de ba\u015fka bir bask\u0131 yolu ile bu dini b\u0131rakmaya zorlanmamaya haklar\u0131 vard\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra \u0130sl\u00e2m’\u0131 benimsemeyen bu ki\u015filere, di\u011fer insanlar\u0131 Allah’\u0131n hidayetinden ve bu dini kabul etmekten al\u0131koyacak sosyal ortam haz\u0131rlayacak imkanlar da verilemez. M\u00fcsl\u00fcman toplum, bu yolda i\u015fkenceye ve bask\u0131ya u\u011frayan insanlar\u0131 kuvvet kullanarak savunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. B\u00f6ylece inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flanan toplumda y\u00fcce Allah’\u0131n hidayet sundu\u011fu insanlara g\u00fcvenli bir ortam sunularak il\u00e2hi sistemin sosyal hayatta uygulanmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131k tutulmu\u015f, insanl\u0131\u011f\u0131n bu b\u00fcy\u00fck hay\u0131r kayna\u011f\u0131ndan yoksun kalmas\u0131 tehlikesi \u00f6nlenmi\u015f olur.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 hakka (\u00e7a\u011fr\u0131ya muhatap olma, \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 serbest\u00e7e benimseme ve \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 benimseyecek olanlara engel olmama haklar\u0131na) ba\u011fl\u0131 olarak m\u00fcsl\u00fcman cemaatin omuzlar\u0131na ba\u015fka bir g\u00f6rev biner. Bu g\u00f6rev; bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n yoluna dikilerek onun serbest\u00e7e insanlara ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na engel olan ya da bu inanc\u0131 benimseme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit ederek insanlara bu dini se\u00e7tiler diye bask\u0131 yapan her g\u00fcc\u00fc ortadan kald\u0131rmak, b\u00f6ylece hi\u00e7bir yery\u00fcz\u00fc kuvvetinin, m\u00fcminleri bask\u0131 alt\u0131na almamas\u0131 u\u011frunda s\u00fcrekli m\u00fccadele vererek Allah’\u0131n dinini kesinlikle egemen k\u0131lma g\u00f6revidir. Bu g\u00f6rev insanlar\u0131 zorla iman ettirme anlam\u0131na gelmez. Onun anlam\u0131; Allah’\u0131n dinini yery\u00fcz\u00fcnde \u00fcst\u00fcn bir g\u00fc\u00e7 haline getirmektir. \u00d6yle ki, bu dine girmek isteyen hi\u00e7 kimse ona girmekten korkmamal\u0131, bu dinin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 duyurmak isteyen hi\u00e7 kimse bu misyonunu yerine getirirken hi\u00e7bir be\u015feri iktidardan \u00e7ekinmemeli, bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 benimseyecek veya bu dine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek hi\u00e7 kimsenin, herhangi bir g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131ndan korkusu olmamal\u0131; isteyenleri Allah’\u0131n nurundan, hidayetinden al\u0131koyarak Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131ran hi\u00e7bir sosyal d\u00fczen, hi\u00e7bir fiili durum yery\u00fcz\u00fcnde egemen olmamal\u0131, bu olumsuzluklar\u0131n hi\u00e7bir arac\u0131 ve hi\u00e7bir metodu etkili olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’da cihad bu genel ilkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde vard\u0131r, s\u0131rf bu y\u00fcce ama\u00e7lara d\u00f6n\u00fckt\u00fcr, ba\u015fka bir hedefle ya da ba\u015fka bir sloganla, yafta ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Cihad, inan\u00e7 i\u00e7indir, bu inanc\u0131 ku\u015fatma alt\u0131na girmekten, ablukaya d\u00fc\u015fmekten<\/p>\n

korumak, bask\u0131ya u\u011framaktan korumak i\u00e7indir. Bu inanc\u0131n sistemini ve pratik hayat\u0131 d\u00fczenleyen \u015feriat\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7indir. Bu inanc\u0131n sanca\u011f\u0131n\u0131, ona kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnenleri sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7meden \u00f6nce cayd\u0131racak, onun alt\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmak isteyenleri hi\u00e7bir engelleyici, \u00f6nleyici ve bask\u0131c\u0131 yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ten \u00e7ekinmeksizin himayesine ko\u015facak bi\u00e7imde yery\u00fcz\u00fcnde dalgaland\u0131rmak i\u00e7indir.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’\u0131n emretti\u011fi, onaylad\u0131\u011f\u0131, \u00f6d\u00fcllendirdi\u011fi, u\u011frunda \u00f6ld\u00fcr\u00fclenleri \u015fehit sayd\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fclfetini omuzlayanlar\u0131n\u0131 dost sayd\u0131\u011f\u0131 yeg\u00e2ne cihad budur.<\/p>\n

Bakara suresinin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki ayetler, Medine’deki m\u00fcsl\u00fcman cemaatle, m\u00fcminleri yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, onlara dinleri y\u00fcz\u00fcnden i\u015fkence yapm\u0131\u015f, inan\u00e7lar\u0131 sebebiyle kendilerine bask\u0131 uygulam\u0131\u015f olan Mekke m\u00fc\u015frikleri aras\u0131ndaki duruma a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra \u0130sl\u00e2m’da cihad\u0131n temel h\u00fck\u00fcmlerini ihtiva eden ayetler de bu b\u00f6l\u00fcmde yeral\u0131yor.<\/p>\n

Bu ayetler, kendilerine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f olan ve a\u00e7t\u0131klar\u0131 sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bu m\u00fc\u015frikler ile sava\u015fmay\u0131, her zaman ve her yerde kendilerine sava\u015f a\u00e7anlara sava\u015fla kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyi, fakat hi\u00e7bir zaman sald\u0131rgan taraf olmamay\u0131 emrederek s\u00f6ze giriyor:<\/p>\n

“Sizinle sava\u015fanlar ile siz de Allah yolunda sava\u015f\u0131n. Fakat \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, sald\u0131rgan olmay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc elden b\u0131rakan sald\u0131rganlar\u0131 sevmez.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi daha ilk ayeti kerimede sava\u015f\u0131n hedefini s\u0131n\u0131rlayan kesin \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ve u\u011frunda sava\u015fa girilecek olan sanca\u011f\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bi\u00e7imde buluyoruz.”<\/p>\n

“Sizinle sava\u015fanlar ile siz de Allah yolunda sava\u015f\u0131n.”<\/p>\n

Sava\u015f “Allah i\u00e7in” olacak; yoksa insanl\u0131\u011f\u0131n uzun sava\u015f tarihi boyunca tan\u0131m\u0131\u015f oldu\u011fu ba\u015fka bir hedef u\u011frunda yap\u0131lmayacakt\u0131r. Sava\u015f “Allah i\u00e7in” olacak; yoksa ne ganimet ve madd\u00ee kazan\u00e7 elde etme u\u011fruna ne pazar ve hammadde ele ge\u00e7irme u\u011fruna ne sosyal bir s\u0131n\u0131f\u0131 di\u011fer bir sosyal s\u0131n\u0131f\u0131n ya da bir milleti di\u011fer bir milletin boyunduru\u011fu alt\u0131na sokma u\u011fruna yap\u0131lmayacakt\u0131r. Bu sava\u015f, \u0130sl\u00e2m’\u0131n u\u011frunda cihad\u0131 yasalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirli ama\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in verilecektir. Bu sava\u015f, yery\u00fcz\u00fcnde y\u00fcce Allah’\u0131n s\u00f6z \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc (il\u00e2h-i kelimetullah’\u0131) sa\u011flamak, O’nun sistemini hayata ge\u00e7irmek, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dinleri y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmalar\u0131n\u0131 ya da sap\u0131kl\u0131\u011fa ve yozla\u015fmaya s\u00fcr\u00fcklenmelerini \u00f6nlemek i\u00e7in verilmelidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan sava\u015flar, \u0130sl\u00e2m’\u0131n h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re gayrime\u015fru, \u015feriatle \u00e7eli\u015fen sava\u015flard\u0131r. Bu t\u00fcr sava\u015flara girenler y\u00fcce Allah kat\u0131nda hi\u00e7bir sevap, hi\u00e7bir derece kazanamazlar.<\/p>\n

Bu sava\u015f\u0131n amac\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu gibi \u00e7er\u00e7evesi ve \u00e7ap\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r:<\/p>\n

“Fakat \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, sald\u0131rgan olmay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah, \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc elden b\u0131rakan sald\u0131rganlar\u0131 sevmez.”<\/p>\n

Sald\u0131rganl\u0131k; bilfiil sava\u015fa kat\u0131lmayan ve ne \u0130sl\u00e2m davetine ve ne de \u0130sl\u00e2m cemaatine kar\u015f\u0131 tehlike olu\u015fturmayan kad\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 ve her milletten, her dinden kendini ibadete adam\u0131\u015f kimseler gibi zarars\u0131z ve g\u00fcvenli insanlar\u0131n askerler taraf\u0131ndan hedef al\u0131nmas\u0131 bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi \u0130sl\u00e2m taraf\u0131ndan yasalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sava\u015f kurallar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemek \u015feklinde de olabilir. Oysa \u0130sl\u00e2m, gerek eski ve gerekse \u00e7a\u011fda\u015f cahiliye sava\u015flar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu t\u00fcyler \u00fcrpertici cinayetleri en aza indirmek, hatta bunlara son verebilmek i\u00e7in s\u00f6zkonusu sava\u015f kurallar\u0131n\u0131 yasalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. O t\u00fcyler \u00fcrpertici cinayetler ki, \u0130sl\u00e2mi duyarl\u0131l\u0131k onlardan nefret etmekte, \u0130sl\u00e2mi takva onlardan tiksinmektedir.<\/p>\n

Peygamber efendimizin s\u00f6zlerinden se\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 hadis-i \u015ferif ve sahabilerin yapt\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 \u00f6\u011f\u00fct, insanl\u0131\u011f\u0131n ilk defa \u0130sl\u00e2m sayesinde tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zkonusu sava\u015f kurallar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir:<\/p>\n

Abdullah b. \u00d6mer diyor ki:<\/p>\n

“Peygamberimizin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sava\u015flar\u0131n biri s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir kad\u0131n cesedi bulunmu\u015ftu. Bunu g\u00f6ren Peygamberimiz, sava\u015fta kad\u0131nlar\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini yasaklad\u0131.” (Buhari, M\u00fcslim, Ebu Davud, Tirmizi, \u0130mam-\u0131 Malik)<\/p>\n

Sahabilerden Hz. Ebu Hureyre’nin bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Herhangi biriniz sava\u015f\u0131rken y\u00fcz\u00fc hedef almaktan sak\u0131ns\u0131n.” (Buhari, M\u00fcslim)<\/p>\n

Yine sahabilerden Hz. Ebu Hureyre \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) bizi bir g\u00f6reve g\u00f6nderirken -iki Kurey\u015fli m\u00fc\u015fri\u011fi kasdederek- `E\u011fer falanca ile fil\u00e2ncay\u0131 bulursan\u0131z onlar\u0131 yak\u0131n’ buyurdu. Fakat biz yola \u00e7\u0131kmak \u00fczereyken \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

`Az \u00f6nce size falanca ile fil\u00e2ncay\u0131 yakman\u0131z\u0131 emretmi\u015ftim. Oysa ate\u015f, s\u0131rf Allah’a mahsus bir azap arac\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden e\u011fer onlar\u0131 bulursan\u0131z sil\u00e2hla \u00f6ld\u00fcr\u00fcn.” (Buhari, Ebu Davud, Tirmizi)<\/p>\n

Sahabilerden Abdullah b. Mesud’un bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Adam \u00f6ld\u00fcrmekten en \u00e7ok sak\u0131nan insanlar, m\u00fcminlerdir.” (Ebu Davud)<\/p>\n

Sahabilerden Abdullah b. Yezid el-Ensari diyor ki:<\/p>\n

“Peygamberimiz sava\u015fta ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fkence ederek adam \u00f6ld\u00fcrmeyi yasaklad\u0131.” (Buhari)<\/p>\n

\u00d6teyandan \u0130bn-i Ya’l\u00e2 diyor ki:<\/p>\n

“Halid b. Velid’in o\u011flu Abdurrahman ile birlikte bir sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. Bir ara \u00f6n\u00fcne d\u00f6rt az\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fman askeri getirdiler. Verdi\u011fi emir \u00fczerine bunlar okun k\u00f6r taraf\u0131 ile i\u015fkence edilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir s\u00fcre sonra bunu haber alan Hz. Ebu Eyy\u00fcb el-Ensar\u00ee \u015f\u00f6yle dedi.”<\/p>\n

`Ben Peygamberimizin sava\u015fta k\u0131l\u0131\u00e7 s\u0131rt\u0131 ile adam \u00f6ld\u00fcrmeyi yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kulaklar\u0131mla i\u015fitmi\u015ftim.(Metinde kullan\u0131lan deyim “Katl-\u00fcs Sabr (yani k\u0131l\u0131\u00e7 s\u0131rt\u0131 ile \u00f6ld\u00fcrmek)tir. Bu t\u00fcr \u00f6ld\u00fcrme insana olduk\u00e7a uzun bir can \u00e7eki\u015fme d\u00f6nemi ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir t\u00fcr i\u015fkencedir. Metinde Halid b. Velid’in o\u011flu Abdurrahman’\u0131n bu olay \u00fczerine d\u00f6rt k\u00f6le azad etti\u011fi bildiriliyor. Bu k\u00f6leler keffaret maksad\u0131 ile azad edilmi\u015ftir.) Nefsimi kudret elinde tutan Allah ad\u0131na yemin ederek s\u00f6yl\u00fcyorum ki, \u00f6n\u00fcme bir tavuk bile gelse onu b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n s\u0131rt\u0131 ile (i\u015fkence \u00e7ektirerek) \u00f6ld\u00fcrmezdim ‘<\/p>\n

Bu s\u00f6zler Abdurrahman’\u0131n kula\u011f\u0131na gidince (kefaret olarak) d\u00f6rt k\u00f6le azad etti. (Ebu Davud)<\/p>\n

Haris b. M\u00fcslim b. Haris’in bildirdi\u011fine g\u00f6re bir sahabi olan babas\u0131 \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) bir defas\u0131nda bizi bir m\u00fcfreze i\u00e7inde sava\u015fa g\u00f6ndermi\u015fti. Sald\u0131r\u0131 d\u00fczenleyece\u011fimiz yere var\u0131nca at\u0131m\u0131 ko\u015fturarak arkada\u015flar\u0131m\u0131 geride b\u0131rakt\u0131m. \u00dczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm y\u00f6renin halk\u0131 beni \u00e7\u0131\u011fl\u0131klarla kar\u015f\u0131lad\u0131. Bunun \u00fczerine onlara `Lail\u00e2heillallah (Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur)” deyin de can\u0131n\u0131z\u0131 kurtar\u0131n’ dedim. Onlar da bunu s\u00f6ylediler. Bunun \u00fczerine arkada\u015flar\u0131m beni k\u0131nayarak `Bizi alaca\u011f\u0131m\u0131z ganimetten mahrum ettin’ dediler.<\/p>\n

Peygamberimizin yan\u0131na d\u00f6n\u00fcnce yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 O’na anlatt\u0131lar. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz beni yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 be\u011fendi\u011fini belirtti. Arkas\u0131ndan bana `Allah o insanlar\u0131n her biri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sana \u015fu kadar sevap yazd\u0131’ buyurdu (Ebu Davud)”<\/p>\n

\u00d6teyandan Hz. Bureyde \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Peygamberimiz, bir ordu ya da bir gerill\u00e2 m\u00fcfrezesinin ba\u015f\u0131na bir komutan atad\u0131\u011f\u0131 zaman yak\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131nda ona takval\u0131 olmay\u0131 ve birlikte sava\u015faca\u011f\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara iyi davranmas\u0131n\u0131 tavsiye eder, sonra kendisine \u015fu direktifi verirdi:<\/p>\n

`Allah ad\u0131na, Allah yolunda sava\u015f\u0131n. Allah’\u0131 ink\u00e2r edenleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. Sava\u015f\u0131n, fakat gaddar olmay\u0131n, i\u015fkence ile adam \u00f6ld\u00fcrmeyin, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin` (M\u00fcslim, Ebu Davud, Tirmizi)”<\/p>\n

Bu arada \u0130mam-\u0131 Malik’in bildirdi\u011fine g\u00f6re Hz. Ebu Bekir (Allah ondan raz\u0131 olsun) askerlerine verdi\u011fi talimatlar\u0131n\u0131n bir yerinde \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n

“Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda kendilerini Allah’a adad\u0131klar\u0131n\u0131 sanan birtak\u0131m insanlarla kar\u015f\u0131la\u015facaks\u0131n\u0131z. Onlar\u0131 u\u011fruna kendilerini adad\u0131klar\u0131 me\u015fguliyetle ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131n. Sak\u0131n kad\u0131nlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 ve ya\u015fl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin.” (\u0130mam-\u0131 Malik)<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’\u0131n verdi\u011fi sava\u015flar, i\u015fte bu sava\u015flarda g\u00f6zetti\u011fi kurallar ve i\u015fte bu sava\u015flarda ula\u015fmak istedi\u011fi hedefler. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc yukardaki okudu\u011fumuz il\u00e2hi direktiften t\u00fcremi\u015ftir. Bu direktifi bir daha okuyal\u0131m:<\/p>\n

“Sizinle sava\u015fanlar ile siz de Allah yolunda sava\u015f\u0131n. Fakat sak\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, sald\u0131rgan olmay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc elden b\u0131rakan sald\u0131rganlar\u0131 sevmez.”<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fu ile zafer kazanmad\u0131klar\u0131n\u0131 biliyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131lar\u0131 azd\u0131. Ayr\u0131ca sil\u00e2h ve te\u00e7hizat \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri sayesinde de zafer kazanm\u0131yorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n sil\u00e2h ve te\u00e7hizatlar\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131nkinden azd\u0131. Onlar sadece imanlar\u0131, Allah’a ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 ve Allah’\u0131n kendilerine y\u00f6nelik yard\u0131m\u0131 sayesinde zafere ula\u015f\u0131yorlard\u0131. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah’\u0131n ve Peygamberimizin direktiflerine ayk\u0131r\u0131 hareket etmi\u015f olsalard\u0131, bel ba\u011flad\u0131klar\u0131 biricik zafer sebeplerinden kendi elleriyle yoksun kalm\u0131\u015f olurlard\u0131. Bundan dolay\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz sava\u015f kurallar\u0131na, kendilerini bask\u0131 alt\u0131nda inletmi\u015f ve baz\u0131 arkada\u015flar\u0131n\u0131 en t\u00fcyler \u00fcrpertici i\u015fkenceler ile \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olan d\u00fc\u015fmanlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bile uyuyorlard\u0131. Nitekim Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u00f6fkeye kap\u0131l\u0131nca Kurey\u015fli iki m\u00fc\u015frik olan “falanca ile fil\u00e2nca”n\u0131n ate\u015fte yak\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini emrediyor, fakat hemen arkas\u0131ndan s\u00f6zkonusu kimselerin yak\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi emrini geri al\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ate\u015fte yakarak cezaland\u0131rmak sadece y\u00fcce Allah’a mahsustur.<\/p>\n

Daha sonra m\u00fcsl\u00fcmanlara sava\u015f a\u00e7an, onlara dini inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yapan, onlar\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karan kimseler ile sava\u015f\u0131lmas\u0131, onlara nerede ve hangi \u015fartlarda rastlan\u0131rsa \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri emri vurgulan\u0131yor. Yaln\u0131z Mescid-i Haram, (K\u00e2be) civar\u0131nda rastlanan d\u00fc\u015fmana ili\u015fmemek gerekir. Fakat e\u011fer k\u00e2firler burada sald\u0131r\u0131y\u0131 ba\u015flatan taraf olurlarsa art\u0131k onlar i\u00e7in K\u00e2be \u00e7evresinin dokunulmazl\u0131k ilkesi ge\u00e7erli de\u011fildir. Bir de e\u011fer s\u00f6zkonusu k\u00e2firler y\u00fcce Allah’\u0131n dinine girerlerse o zaman da m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ellerinden kurtulacaklar, daha \u00f6nce m\u00fcsl\u00fcmanlara ne kadar eziyet etmi\u015f, onlara ne kadar a\u011f\u0131r bask\u0131lar uygulam\u0131\u015f ve ne kadar sava\u015f yapm\u0131\u015f olurlarsa olsunlar, art\u0131k eski hesaplar\u0131 kapanacakt\u0131r:<\/p>\n

“Onlar\u0131 buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. sizi \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131, s\u00fcrd\u00fckleri yerden siz de onlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131n. Karga\u015fa \u00e7\u0131karmak, adam \u00f6ld\u00fcrmekten daha a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur. Mescid-i Haram \u00e7evresinde onlar ile sava\u015fmay\u0131n ki, onlar da orada size kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131nlar. Fakat e\u011fer onlar size sava\u015f a\u00e7arlarsa onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. K\u00e2firlerin cezas\u0131 b\u00f6yledir.<\/p>\n

E\u011fer onlar sava\u015fa ve k\u00e2firli\u011fe son verirlerse Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.”<\/p>\n

Bask\u0131 ya da ayartma yolu ile m\u00fcsl\u00fcman\u0131 dininden uzakla\u015ft\u0131rmaya kalk\u0131\u015fmak, insan hayat\u0131n\u0131n en kutsal de\u011ferine kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mek demektir. Bundan dolay\u0131 bu sald\u0131r\u0131, adam \u00f6ld\u00fcrmekten daha a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur; insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekten, can\u0131n\u0131 almaktan ve hayat\u0131n\u0131 yok etmekten daha a\u011f\u0131r bir c\u00fcr\u00fcmd\u00fcr. S\u00f6zkonusu fitne ister tehdit, y\u0131ld\u0131rma ve fiili i\u015fkence yolu ile olsun; ister insanlar\u0131 sapt\u0131racak, yozla\u015ft\u0131racak, y\u00fcce Allah’\u0131n sisteminden uzakla\u015ft\u0131racak, so\u011futacak, Allah’\u0131n sistemine yan \u00e7izmeyi kendilerine sempatik sayd\u0131racak toplumsal ve politik \u015fartlar olu\u015fturma yoluyla olsun farketmez.<\/p>\n

Bu ikinci fitne yolunun en yak\u0131n ve en tipik \u00f6rne\u011fi Kom\u00fcnizmdir. Bilindi\u011fi gibi bu ideoloji, bu politik rejim dini afyon say\u0131p yasakl\u0131yor, Allahs\u0131zl\u0131k (ateizm) propagandas\u0131n\u0131 serbest b\u0131rak\u0131yor, zina ve alkoll\u00fc i\u00e7ki gibi \u0130slami yasaklar\u0131 m\u00fcbah sayan kanun\u00ee d\u00fczenlemeler getiriyor, yo\u011fun propaganda kampanyalar\u0131 ile bu yasaklar\u0131 insanlara sempatik g\u00f6steriyor, buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcce Allah’\u0131n sisteminde me\u015fru say\u0131lan erdemlerin, faziletlerin ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131 kamuoyu kar\u015f\u0131s\u0131nda antipatik g\u00f6steriyor; bu sosyal ve hukuk\u00ee \u015fartlar\u0131, insanlar\u0131n bask\u0131s\u0131ndan kurtulamayacaklar\u0131 zorlamalara, dayatmalara ve oldu-bittilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’\u0131n inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve insan hayat\u0131nda bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe vermi\u015f oldu\u011fu son derece b\u00fcy\u00fck de\u011fer \u0130sl\u00e2m’\u0131n karakteri ve insan\u0131n varolu\u015f amac\u0131na ili\u015fkin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile ba\u011fda\u015fan, b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Zira insan\u0131n varolu\u015f amac\u0131, ibadettir. Bu kavram, Allah’a y\u00f6nelik her iyi ve yararl\u0131 faaliyeti i\u00e7ine al\u0131r. \u0130nsan\u0131n en de\u011ferli, en \u00fcst\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Buna g\u00f6re kim onun elinden bu \u00fcst\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 almaya kalk\u0131\u015f\u0131r, do\u011frudan do\u011fruya ya da dolayl\u0131 bi\u00e7imde onu dininden koparmaya giri\u015firse, canl\u0131 bir varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcrenden daha a\u011f\u0131r c\u00fcr\u00fcm i\u015flemi\u015f olur. Bundan dolay\u0131 m\u00fcmin, bu inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, onun d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek savunur. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in ayetin bu c\u00fcmleci\u011finde “onlarla sava\u015f\u0131n” denilmiyor, “onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcn, onlar\u0131 buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn” deniliyor. “Ne durumda olurlarsa olsunlar ve elinizdeki \u00f6ld\u00fcrme arac\u0131 ne olursa olsun onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcn” demektir bu. Tabii ki, bu durumlarda da i\u015fkence ederek ve ate\u015fte yakarak \u00f6ld\u00fcrmeyi yasaklayan \u0130sl\u00e2mi sava\u015f kurallar\u0131na uyulacakt\u0131r.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra Mescid-i Haram (K\u00e2be) civar\u0131nda sava\u015fmak yasakt\u0131r. Allah (c.c) buray\u0131 g\u00fcven b\u00f6lgesi olarak belirledi, dostu Hz. \u0130brahim’in (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) duas\u0131n\u0131 kabul ederek oran\u0131n \u00e7evresini de g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olarak il\u00e2n etti. Buray\u0131 d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131ndan ak\u0131n ak\u0131n gelecek olan insanlar\u0131n g\u00fcven, dokunulmazl\u0131k ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde toplanacaklar\u0131 bir yer k\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Mescid-i Haram’\u0131n civar\u0131nda sava\u015f olmaz. Orada, yaln\u0131z bu yerin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyerek m\u00fcsl\u00fcmanlara sald\u0131r\u0131 ba\u015flatan k\u00e2firlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131l\u0131r. O zaman m\u00fcsl\u00fcmanlar onlara kuvvetle kar\u015f\u0131 koyarlar ve bu sald\u0131rganlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmedik\u00e7e vuru\u015fmaya son vermezler. \u0130\u015fte insanlara din\u00ee inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yapan ve \u00e7evresinde g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131 Mescid-i Haram’\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyen k\u00e2firlere yara\u015fan ceza budur. Fakat:<\/p>\n

“E\u011fer onlar sava\u015fa ve k\u00e2firli\u011fe son verirlerse Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.”<\/p>\n

Onlar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131na ve merhametine l\u00e2y\u0131k hale getirecek olan “son verme” k\u00e2firli\u011fe son vermektir, yoksa sadece m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya, onlara dini inan\u00e7lar\u0131 gerek\u00e7esi ile bask\u0131 yapmaya son vermek de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsl\u00fcmanlar ile sava\u015fmaya ve onlara dini inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yapmaya son vermelerinin onlara sa\u011flayaca\u011f\u0131 azami kazan\u00e7 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendileri ile bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 yapmalar\u0131 olabilir. Fakat onlar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f ve merhametine l\u00e2y\u0131k hale getirmez. Bu ayette ba\u011f\u0131\u015fa ve merhamete i\u015faret edilmesinden g\u00fcd\u00fclen ama\u00e7, k\u00e2firleri iman etmeye \u00f6zendirmek, k\u00e2firlikten ve sald\u0131rganl\u0131ktan sonra i\u00e7lerinde y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131na ve merhametine kavu\u015fma \u00fcmidini uyand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n

, \u015eu \u0130sl\u00e2m dini ne b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki, s\u0131rf m\u00fcsl\u00fcman oluvermekle k\u00e2firlere y\u00fcce Allah \u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve merhametinin ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 haber vermekte onlar\u0131 k\u0131sas ve diyet h\u00fck\u00fcmlerinden muaf tutmaktad\u0131r. Oysa onlar daha \u00f6nce bir\u00e7ok m\u00fcsl\u00fcman\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f veya bask\u0131 alt\u0131nda ya\u015fatm\u0131\u015f, onlara kar\u015f\u0131 en i\u011fren\u00e7 cinayetleri reva g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi!<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’da sava\u015f\u0131n amac\u0131, insanlar\u0131n dinleri y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 g\u00f6rmelerini \u00f6nlemek, kaba kuvvetle ya da bu anlama gelebilecek sosyal \u015fartlarla olup-bittiler meydana getirerek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dinlerinden vazge\u00e7irilmemelerini g\u00fcvenceye almak, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na ayart\u0131c\u0131, sapt\u0131r\u0131c\u0131 ve yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 fakt\u00f6rlerin musallat edilmesine engel olmakt\u0131r. Bu da Allah’\u0131n dininin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flayarak, taraftarlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc y\u0131ld\u0131rarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. O zaman \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlara i\u015fkence etmeye, dinleri y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yapmaya cesaret edemezler. \u0130sl\u00e2m’a girmek isteyen hi\u00e7 kimse kendisini bu karar\u0131ndan al\u0131koyacak ya da bu karar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kendisine i\u015fkence ve bask\u0131 uygulayacak hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7ten korkmaz. Buna g\u00f6re m\u00fcsl\u00fcman cemaat, s\u00f6zkonusu sald\u0131rgan ve zalim g\u00fc\u00e7leri ortadan kald\u0131r\u0131ncaya, y\u00fcce Allah’\u0131n dini kesin bir galibiyet ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck elde edinceye kadar s\u00fcrekli bi\u00e7imde onlarla sava\u015fmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr:<\/p>\n

“Fitne ortadan kalk\u0131p Allah’\u0131n dini tam anlam\u0131 ile egemen oluncaya kadar onlarla sava\u015f\u0131n. E\u011fer yapt\u0131klar\u0131na son verirlerse zalimlerden ba\u015fkas\u0131na sald\u0131r\u0131lmaz.”<\/p>\n

Bu ayetin n\u00fczul sebebine bak\u0131larak her ne kadar o d\u00f6nemin Arap yar\u0131madas\u0131nda egemen olan, sultas\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131 m\u00fcsl\u00fcman olmaktan al\u0131koyarak Allah’\u0131n dininin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen m\u00fc\u015frik d\u00fczenin hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131l\u0131rsa da ayetin kapsam\u0131 evrenseldir, direktifi s\u00fcreklidir. Ba\u015fka bir deyimle cihad, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar devam edecektir. Herhangi bir vakit zalim bir g\u00fc\u00e7 insanlar\u0131 Allah’\u0131n dininden al\u0131koyarsa, insanlar\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 dinlemelerini ve hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kanaat getirince bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 kabul etmelerini engellerse, m\u00fcsl\u00fcman cemaat her an i\u00e7in bu zalim g\u00fcc\u00fc ortadan kald\u0131rarak insanlar\u0131 bunun bask\u0131s\u0131ndan kurtarmakla ve b\u00f6ylece \u00f6zg\u00fcr bir ortamda \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 dinleyip g\u00f6n\u00fcll\u00fc tercihleri ile y\u00fcce Allah’\u0131n yolunu benimseyebilmelerini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn bir \u00f6nceki ayetinde fitne (madd\u00ee ve manev\u00ee din\u00ee bask\u0131) k\u0131nand\u0131ktan ve adam \u00f6ld\u00fcrmekten daha a\u011f\u0131r bir su\u00e7 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtildikten sonra, bunun \u00f6nlenmesi gerekti\u011fi bu ayette tekrar vurgulan\u0131yor. Bu tekrar, bu meselenin \u0130sl\u00e2mi a\u00e7\u0131dan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi ortaya koydu\u011fu gibi asl\u0131nda insan\u0131n \u0130sl\u00e2m’\u0131n elinde ikinci kez do\u011fu\u015fu anlam\u0131na gelen b\u00fcy\u00fck bir prensibe parmak bas\u0131yor. Bu \u00f6yle bir yeniden do\u011fu\u015f ki, insan\u0131n de\u011ferini inanc\u0131n\u0131n de\u011ferine ba\u011fl\u0131yor, insan\u0131n t\u00fcm hayat\u0131n\u0131 terazinin bir kefesine ve inanc\u0131n\u0131 da \u00f6b\u00fcr kefesine koyduktan sonra inan\u00e7 kefesinin daha a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirliyor. Ayr\u0131ca bu prensip “insan”\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n kimler oldu\u011funu da a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. Bunlar madd\u00ee ya da manev\u00ee bask\u0131 uygulayarak bir m\u00fcmini dininden ay\u0131rmaya kalk\u0131\u015fanlar, m\u00fcsl\u00fcmana m\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu i\u00e7in eziyet edenlerdir. Bunlar insanl\u0131\u011f\u0131, iyili\u011fin en b\u00fcy\u00fck unsurundan yoksun b\u0131rakanlar, insanl\u0131kla y\u00fcce Allah’\u0131n sistemi aras\u0131na girenlerdir. \u0130\u015fte m\u00fcsl\u00fcman cemaat, bunlara kar\u015f\u0131 kesintisiz bi\u00e7imde sava\u015fmakla; “Fitne ortadan kalk\u0131p Allah’\u0131n dini tam anlam\u0131 ile egemen oluncaya kadar” bunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in sava\u015f ile ilgili inen bu ilk ayetlerinde ortaya konan bu b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2m ilkesi o g\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de aynen ge\u00e7erlidir. Bu inan\u00e7 sistemi bug\u00fcn de kendine ve ba\u011fl\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fck t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131lar ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de m\u00fcminler bazan fertler halinde, kimi zaman cemaatler halinde ve zaman zaman da t\u00fcm\u00fc ile milletler d\u00fczeyinde eziyetlere ve maddi-manevi bask\u0131lara maruz kalmaktad\u0131r. Kim dini y\u00fcz\u00fcnden madd\u00ee-manevi bask\u0131ya, inanc\u0131 sebebiyle eziyete u\u011frarsa, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n\u0131n ve eziyetin bi\u00e7imi ve t\u00fcr\u00fc ne olursa olsun, dinin ve inanc\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile sava\u015f\u0131p onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi ve bunun sonucu olarak insan\u0131n yeniden do\u011fu\u015fu say\u0131lan bu b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2mi prensibi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u00fczerine farzd\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer zalimler, zalimliklerine son verir, insanlar ile Rabbleri aras\u0131na girmekten vazge\u00e7erlerse art\u0131k onlara sald\u0131r\u0131lmaz, el kald\u0131r\u0131lmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc cihad, zulme ve zalimlere y\u00f6neliktir:<\/p>\n

“E\u011fer yapt\u0131klar\u0131na son verirlerse zalimlerden ba\u015fkas\u0131na asla sald\u0131r\u0131lmaz.” (Bu ayetten bir s\u00fcre sonra Berae Suresinde yeralan ve Arap yar\u0131madas\u0131nda ya\u015fayan m\u00fc\u015friklerin tamam\u0131 “lailaheillallah (Allah’tan ba\u015fka ilah yoktur)” deyinceye kadar sava\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 emreden ayet indi. Bu ayetin getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklik \u0130sl\u00e2m’\u0131n ve m\u00fcsl\u00fcman cemaatin durumunda meydana gelen de\u011fi\u015fmenin gerektirdi\u011fi bir d\u00fczenlemedir. Bu de\u011fi\u015fiklik ile yar\u0131madan\u0131n kat\u0131ks\u0131z bir \u0130sl\u00e2m yurdu olmas\u0131 ve b\u00f6ylece yar\u0131mada d\u0131\u015f\u0131ndan gelen Bizans ve Fars sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirken arkas\u0131nda i\u00e7 d\u00fc\u015fman b\u0131rakmamas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131.)<\/p>\n

Burada zalimlere kar\u015f\u0131 koyma, onlar\u0131 geri p\u00fcsk\u00fcrtme eylemine “sald\u0131r\u0131” denmesi, y\u00fczeysel bir kelime benzerli\u011finden kaynaklan\u0131r. Yoksa bu eylem asl\u0131nda adalet, hakkaniyet ve zulme u\u011frayanlara y\u00f6nelik “sald\u0131r\u0131”y\u0131 giderme hareketidir. Daha sonra haram aylarda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fcne ge\u00e7iliyor, t\u0131pk\u0131 daha \u00f6nce Mescid-i Haram (K\u00e2be) civar\u0131nda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi:<\/p>\n

“Haram ay haram aya kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. Yasaklar, dokunulmazl\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re size sald\u0131rana, size sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kadar, siz de sald\u0131r\u0131n. Allah’tan korkun ve iyi bilin ki, Allah kendisinden korkanlarla beraberdir.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, haram ay\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyen ve o ayda ge\u00e7erli sald\u0131r\u0131 yasa\u011f\u0131na uymayan\u0131n cezas\u0131 bu haram ay\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerden yoksun kalmakt\u0131r. Y\u00fcce Allah nas\u0131l K\u00e2be’yi “g\u00fcven ve bar\u0131\u015f yeri” yapt\u0131 ise haram aylar\u0131 da “g\u00fcven ve bar\u0131\u015f zaman\u0131” yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu aylarda canlara, dokunulmazl\u0131klara ve mallara ili\u015filmez. Hi\u00e7bir canl\u0131ya k\u00f6t\u00fc niyetle el s\u00fcr\u00fclmez. Kim bu yere s\u0131\u011f\u0131nmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu g\u00fcvenlikten yoksun b\u0131rakmak isterse cezas\u0131, bu g\u00fcvenlikten yoksun kalmakt\u0131r. Kim ba\u015fkalar\u0131n\u0131n dokunulmaz haklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnerse kendi dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesini beklememelidir. Yani dokunulmazl\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte bu durumda m\u00fcsl\u00fcmanlara tan\u0131nan kar\u015f\u0131l\u0131k verme serbestisi s\u0131n\u0131rlamalara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r; bu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 a\u015famazlar. Bu dokunulmazl\u0131klar ancak zaruri durumlarda dokunulmazl\u0131k niteliklerini yitirirler ve bu zararuretlerin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc a\u015f\u0131lmaz:<\/p>\n

“Buna g\u00f6re size sald\u0131rana, size sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kadar, siz de sald\u0131r\u0131n.”<\/p>\n

Yani bu konuda \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc a\u015fmak ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7mak yoktur. Bu konuda m\u00fcsl\u00fcmanlar takvalar\u0131 ile ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131l\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yukarda belirtti\u011fimiz gibi onlar, sadece Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 sayesinde zafer kazanabileceklerini zaten biliyorlard\u0131. Burada da kendilerine Allah’tan korkmalar\u0131 emredildikten sonra Allah’\u0131n kendisinden korkanlar ile beraber olaca\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte bu, kelimenin tam anlam\u0131yla sars\u0131lmaz g\u00fcvencedir.<\/p>\n

Cihad g\u00f6revinin yerine gelebilmesi i\u00e7in insan g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 oldu\u011fu gibi; mala, maddi imk\u00e2nlara da ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u0130lk m\u00fcsl\u00fcmanlar d\u00f6neminde, m\u00fcsl\u00fcman m\u00fccahid, sava\u015f techizat\u0131n\u0131, bine\u011fini ve az\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi imk\u00e2nlar\u0131 ile haz\u0131rlard\u0131. O zamanki komutanlar\u0131n ve askerlerin maa\u015f\u0131 yoktu. O zaman g\u00f6n\u00fcll\u00fc beden ve mal fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ilkesi ge\u00e7erliydi. Bu fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131ran fakt\u00f6r, sosyal d\u00fczen kurma a\u015famas\u0131na varm\u0131\u015f inan\u00e7 sistemidir. B\u00f6yle olunca bu inan\u00e7 sisteminin, kendini gerek dostlar\u0131na ve gerekse d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in mali kayna\u011fa ihtiyac\u0131 olmuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek komutanlar gerekse askerler madd\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6zkaynaklar\u0131ndan g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Fakat o g\u00fcn\u00fcn \u0130sl\u00e2m toplumunda cihad etmeyi arzu eden, y\u00fcce Allah’\u0131n sistemini ve inanc\u0131n\u0131n sanca\u011f\u0131n\u0131 savunmak isteyen \u00e7ok say\u0131da fakir vard\u0131. Bunlar sava\u015f i\u00e7in gerekli sil\u00e2h ve. techizat masraflar\u0131n\u0131, binek hayvan\u0131 giderlerini ve sava\u015f s\u0131ras\u0131ndaki zarur\u00ee masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak maddi imk\u00e2nlardan yoksundu. Bu y\u00fczden Peygamberimize ba\u015fvurarak yaya olarak gidemeyecekleri uzakl\u0131ktaki sava\u015f alanlar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Peygamberimiz bu isteklerini yerine getiremedi\u011fi zaman da Kur’an-\u0131 Kerim’in ifadesi ile “Binek hayvan\u0131 vermen i\u00e7in sana geldiklerinde `Size binek hayvan\u0131 bulam\u0131yorum’ dedi\u011fin zaman, harcayacak bir \u015feyleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fcnt\u00fcden g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kerek geri d\u00f6n\u00fcyorlar”d\u0131. (Tevbe Suresi, 92)<\/p>\n

\u0130\u015fte bu gerek\u00e7e ile gerek Kur’an’\u0131n ve gerekse Peygamberimizin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) Allah yolunda madd\u00ee yard\u0131mda bulunma, askerlerin sava\u015f masraflar\u0131na katk\u0131da bulunma ile ilgili direktiflerinin zamanla artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bunun sonucu olarak Kur’an-\u0131 Kerim’in bir\u00e7ok ayetlerinde cihad \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na, sava\u015f harcamalar\u0131na kat\u0131lma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 da ekleniyordu.<\/p>\n

Nitekim \u015fu ayette sava\u015f masraflar\u0131na katk\u0131da bulunmaktan ka\u00e7\u0131nmak tehlike olarak niteleniyor ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu tehlikeden sak\u0131nmalar\u0131 \u00f6neriliyor:<\/p>\n

“(Mallar\u0131n\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc) Allah yolunda harcay\u0131n. Sak\u0131n kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmay\u0131n. \u0130yilik yap\u0131n; hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah iyilik yapanlar\u0131 sever.”<\/p>\n

Allah yolunda mal harcamaktan ka\u00e7\u0131nmak hem insan nefsi hesab\u0131na cimrilik tehlikesi ta\u015f\u0131r ve hem de m\u00fcsl\u00fcman cemaati zay\u0131f d\u00fc\u015fme ve kendini savunamama tehlikesi ile y\u00fczy\u00fcze getirir. \u00d6zellikle \u0130sl\u00e2m gibi g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck ilkesine dayanan bir d\u00fczen i\u00e7in bu tehlike daha somut bir nitelik ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Bu ayetin sonunda cihad ve Allah yolunda mal harcama d\u00fczeyinden “ihsan (iyilik)” mertebesine \u00e7\u0131k\u0131larak \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“\u0130yilik yap\u0131n. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah iyilik yapanlar\u0131 sever.”<\/p>\n

“\u0130hsan (iyilik)” mertebesi, \u0130sl\u00e2m’da en y\u00fcksek mertebeyi olu\u015fturur. Peygamberimizin bir hadisine g\u00f6re “ihsan”\u0131n anlam\u0131 “Allah’a, O’nu g\u00f6r\u00fcyormu\u015fsun gibi, kulluk etmendir. Zira e\u011fer sen O’nu g\u00f6rm\u00fcyorsan da O, seni g\u00f6r\u00fcyor” (Buhari, M\u00fcslim) \u015feklindedir.<\/p>\n

\u0130nsan nefsi bu d\u00fczeye eri\u015fince b\u00fct\u00fcn ibadetleri yerine getirir, b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlardan sak\u0131n\u0131r; k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck, gizli-a\u015fik\u00e2r her i\u015fte y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 g\u00f6zetir. Sava\u015fa ve sava\u015f masraflar\u0131na kat\u0131lmay\u0131 emreden ayetler bu \u015fekilde, yani insan nefsini iman\u0131n en y\u00fcce a\u015famas\u0131 olan “ihsan (iyilik)” derecesiyle y\u00fczy\u00fcze getirerek noktalan\u0131yor.<\/p>\n

HACC ve UMRE<\/p>\n

\u0130ncelemekte oldu\u011fumuz ayetler demetinde bundan sonra Hacc ve Umre ibadetleri ile bu ziyaretlerin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anlat\u0131m\u0131na ge\u00e7iliyor. Bu b\u00f6l\u00fcmde \u00f6nce hil\u00e2llerden ve bunlar\u0131n vakit bildirme ve Hacc zaman\u0131n\u0131 belirleme ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6zediliyor, arkas\u0131ndan haram aylarda ve K\u00e2be civar\u0131nda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fc anlat\u0131l\u0131yor. Sonunda da Hacc ve Umre ibadetleri ile bu ibadetlerin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler veriliyor. Bu konular\u0131n s\u0131ralan\u0131\u015f bi\u00e7imi, \u00e7ok net bir \u015fekilde aralar\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ili\u015fkiye dikkatimizi y\u00f6neltiyor:
\n196- Allah i\u00e7in Hacc\u0131 ve Umreyi tam olarak yerine getirin. E\u011fer yoldan al\u0131konulursan\u0131z kolay\u0131n\u0131za gelen kurban\u0131 g\u00f6nderin. Kurban, yerine var\u0131ncaya kadar ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 tra\u015f etmeyin. Fakat i\u00e7inizden kim hasta ya da ba\u015f\u0131ndan rahats\u0131z olur da bu y\u00fczden daha \u00f6nce tra\u015f olursa fidye olarak ya oru\u00e7 tutmak ya sadaka vermek veya kurban kesmek zorundad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

E\u011fer g\u00fcven i\u00e7inde iseniz, Hacc zaman\u0131na kadar Umreden yararlanmak isteyen kimse kolay\u0131na gelen kurban\u0131 keser. Kesecek kurban bulamayan kimse \u00fc\u00e7 g\u00fcn Haccda ve yedi g\u00fcn de evinize d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman olmak \u00fczere toplam on g\u00fcn oru\u00e7 tutar. Bu, ailesi Mescid-i Haram civar\u0131nda oturmayanlar i\u00e7in b\u00f6yledir. Allah’tan korkun ve bilin ki, O’nun azab\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n

197- Hacc; bilinen aylar(da)d\u0131r. Kim bu aylarda ihrama girerek Hacc\u0131 kendine farz hale getirirse bilsin ki, Haccda fuhu\u015f s\u00f6z s\u00f6ylemek, k\u00fcf\u00fcrle\u015fmek-kavga etmek ve her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnah i\u015flemek yoktur. Ne iyilik i\u015flerseniz Allah onu bilir.<\/p>\n

Yan\u0131n\u0131za yolaz\u0131\u011f\u0131 al\u0131n. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz en hay\u0131rl\u0131 az\u0131k takvad\u0131r, Allah korkusudur. Ey ak\u0131l sahipleri benden korkun.<\/p>\n

198- Rabbinizin l\u00fctuf ve keremini istemenizin hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur. Arafat’tan a\u015fa\u011f\u0131 inince Me\u015far-\u0131 Haram’da Allah’\u0131 an\u0131n. O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nu an\u0131n. Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00f6nce, ku\u015fkusuz, sap\u0131klardan idiniz.<\/p>\n

199- Sonra insanlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden siz de da\u011f\u0131l\u0131n ve Allah’tan ba\u011f\u0131\u015flama dileyin. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.<\/p>\n

200- Hacc ibadetini bitirdi\u011finizde atalar\u0131n\u0131z\u0131 and\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, hatta ondan daha \u0131srarl\u0131 bir \u015fekilde Allah’\u0131 an\u0131n. Kimi insanlar `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada g\u00fczellik ver’ derler. B\u00f6ylesinin Ahirette hi\u00e7bir pay olmaz.<\/p>\n

201- Kimi insanlar da `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada da g\u00fczellik ver, Ahirette de g\u00fczellik ver ve bizi Cehennem ate\u015finin azab\u0131ndan koru’ derler.<\/p>\n

202- \u0130\u015fte onlar\u0131n kazand\u0131klar\u0131ndan paylar\u0131 vard\u0131r. Allah’\u0131n hesapla\u015fmas\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

203- Say\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Kim hemen iki g\u00fcn i\u00e7inde d\u00f6nerse bir g\u00fcnah\u0131 yoktur. Kim geri kal\u0131rsa da, g\u00fcnahtan korunanlar i\u00e7in, g\u00fcnah\u0131 yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki, hepiniz O’nun huzurunda biraraya getirileceksiniz.<\/p>\n

Yukarda okudu\u011fumuz Hacc ayetlerinin hangi tarihte indirildi\u011fini kesin olarak bilmiyoruz. Yaln\u0131z bir rivayete g\u00f6re bu ayetlerden birinde yeralan “E\u011fer yoldan al\u0131konursan\u0131z kolay\u0131n\u0131za gelen kurban\u0131 g\u00f6nderin” c\u00fcmlesi Hicri alt\u0131nc\u0131 y\u0131lda Hudeybiye’de inmi\u015ftir. Bunun yan\u0131s\u0131ra \u0130sl\u00e2m’da Hacc\u0131n ne zaman farz k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten kesin bir tarih de elimizde yoktur. Bu belirsizlik, Hacc ibadetinin “Allah i\u00e7in Hacc\u0131 ve Umreyi tam olarak yerine getirin” c\u00fcmlesi ile ba\u015fl\u00e2yan yukarda okudu\u011fumuz ayetle farz k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu gibi Al-i \u0130mran suresinde yeralan “K\u00e2be’ye gitmeye imk\u00e2n\u0131 olanlar, Allah i\u00e7in Beytullah’\u0131 ziyaret etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler” ayeti ile farz k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eden g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.\u00b7(Al-i \u0130mran Suresi, 97)\u00b7 Bu ayetlerin her ikisinin de ne zaman indiklerini kesinlikle belgeleyen bir rivayet elimizde yoktur.<\/p>\n

Bu arada \u0130mam \u0130bn-i Kayyum el-Cevzi “Zad-\u00fcl Mead” adl\u0131 eserinde Hacc\u0131n Hicri dokuzuncu ya da onuncu y\u0131lda farz oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor. \u0130bn-i Kayyum, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcrerken Peygamberimizin Hicri onuncu y\u0131lda Veda Hacc\u0131’n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finden hareket ederek O’nun bu ziyareti Hacc\u0131n farzolu\u015funun arkas\u0131ndan yapm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini, buna g\u00f6re bu ibadetin Hicri takvime g\u00f6re ya dokuz ya da onuncu y\u0131lda farz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Fakat bu mant\u0131k delil olmaya elveri\u015fli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Peygamberimizin Hacca gidi\u015fini Hicri onuncu y\u0131la ertelemesine yola\u00e7an ba\u015fka sebepler bulunmu\u015f olabilir. \u00d6zellikle Peygamberimizin, Hicri dokuzuncu y\u0131lda Hz. Ebu Bekir’i (Allah ondan raz\u0131 olsun) Hacc kafilesi ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6revlendirdi\u011fini g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131rsak baz\u0131 sebeplerden dolay\u0131 Hacca gitmemi\u015f olabilece\u011fi ihtimali g\u00fc\u00e7 kazan\u0131r.<\/p>\n

Nitekim elimizdeki baz\u0131 bilgilere g\u00f6re Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) Tebuk Seferi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde Hacca gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Fakat Hacc mevsiminde geleneksel olarak m\u00fc\u015friklerin K\u00e2be’yi ziyaret ettiklerini ve bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bu ziyareti \u00e7\u0131plak olarak yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayarak onlar\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015fmak istemedi. Bir s\u00fcre sonra Berae suresi inince Peygamberimiz, bu surenin ba\u015f taraf\u0131ndaki ayetleri halka duyurmak, bu ayetler gere\u011fince m\u00fc\u015frikler ile art\u0131k antla\u015fma yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve Kurban bayram\u0131 g\u00fcn\u00fcn\u00fc ilan etmek \u00fczere Hz. Ali’yi Hacca g\u00f6nderdi. Hz. Ali taraf\u0131ndan Mina’da toplanan kalabal\u0131k \u00f6n\u00fcnde okunan bildiri \u015fu noktalar\u0131 i\u00e7eriyordu; “K\u00e2firler, kesinlikle Cennet’e giremez. Bu y\u0131ldan sonra m\u00fc\u015frikler Hacca gelemez ve Beytullah’\u0131 \u00e7\u0131plak olarak tavaf edemezler. Peygamberimiz ile daha \u00f6nce antla\u015fma yapm\u0131\u015f olanlar\u0131n antla\u015fmalar\u0131, s\u00fcreleri sona erene kadar ge\u00e7erlidir, fakat bir daha yenilenmeyeceklerdir.”<\/p>\n

\u0130\u015fte bundan dolay\u0131 Peygamberimiz, K\u00e2be m\u00fc\u015friklerden ve \u00e7\u0131plak ziyaret\u00e7ilerden temizleninceye kadar Hacca gitmemi\u015fti.<\/p>\n

Yaln\u0131z H\u00e2cc ibadetinin ve baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n bundan daha \u00f6nceki bir tarihte belirlendi\u011fini ileri s\u00fcren ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f daha var. Biz bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hi\u00e7 de yabana at\u0131lmayacak bir ihtimal oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Nitekim bir rivayete g\u00f6re Hacc, Hicret olay\u0131ndan \u00f6nce Mekke’de farz k\u0131l\u0131nd\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir delile dayan\u0131yor olmayabilir. Ancak \u00f6zellikle Mekke’de inmi\u015f olan Hacc suresinin ayetlerinde Hacc ibadetinin bir\u00e7ok ayr\u0131nt\u0131s\u0131, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan Hz. \u0130brahim’e (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) emredilmi\u015f ibadet ama\u00e7l\u0131 hareketler olarak yeralm\u0131\u015ft\u0131r. Hacc suresinin bu nitelikteki ayetlerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n

“Hani \u0130brahim’e Beytullah’\u0131n yerini g\u00f6sterdik ye kendisine \u015f\u00f6yle dedik; `Bana hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fma ve Evi tavaf edenler, ayakta duranlar, ruk\u00fba ve secdeye – varanlar i\u00e7in temiz tut.<\/p>\n

\u0130nsanlara Hacc\u0131 il\u00e2n et. Gerek yaya ve gerekse uzak yollardan gelecek yorgun develer \u00fczerinde sana gelsinler.<\/p>\n

Gelsinler de \u00e7e\u015fitli yararlar\u0131n\u0131 g\u00f6zleri ile g\u00f6rs\u00fcnler ve Allah’\u0131n kendilerine r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi hayvanlar\u0131 belirli g\u00fcnlerde kurban ederken O’nun ad\u0131n\u0131 ans\u0131nlar. Bu hayvanlar\u0131n etinden kendiniz de yiyin, s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde bulunan yoksullara da yedirin.<\/p>\n

Sonra kirlerini giderip temizlensinler, adaklar\u0131n\u0131 yerine getirsinler ve K\u00e2be’yi tavaf etsinler.” (Hacc Suresi, 26-29)<\/p>\n

“Bu b\u00f6yledir. Kim Allah’\u0131n emretti\u011fi ibadet bi\u00e7imlerine sayg\u0131 g\u00f6sterirse; hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu sayg\u0131, kalplerdeki takvadan kaynaklan\u0131r. Kurbanl\u0131k hayvanlar belirli bir s\u00fcreye kadar size yararl\u0131 olurlar, sonra varacaklar\u0131 yer K\u00e2be’dir.” (Hacc Suresi, 32-33)<\/p>\n

“B\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan kurban etmeyi de Allah’\u0131n size emretti\u011fi ibadet bi\u00e7imlerinden sayd\u0131k. Onlar size \u00e7e\u015fitli yararlar sa\u011flarlar. \u00d6n ayaklar\u0131n\u0131 ba\u011flayarak onlar\u0131 bo\u011fazlarken \u00fczerlerine Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Yan \u00fcst\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6ld\u00fcklerinde etlerinden hem kendiniz yiyin ve hem de isteyene de istemeyene de yedirin. \u015e\u00fckredesiniz diye o hayvanlar\u0131 b\u00f6ylece buyru\u011funuza sunduk.<\/p>\n

Bu hayvanlar\u0131n ne etleri ve ne de kanlar\u0131 Allah’a ula\u015facakt\u0131r. Allah’a ula\u015facak olan \u015fey; sadece i\u00e7inizdeki Allah sayg\u0131s\u0131d\u0131r, takvad\u0131r. B\u00f6ylece onlar\u0131 sizin buyru\u011funuza sundu ki, sizi do\u011fru yola iletti\u011fi i\u00e7in O’nun y\u00fcceli\u011fini dile getiresiniz. Ey Muhammed, iyilik i\u015fleyenleri m\u00fcjdele” (Hacc Suresi, 36-37)<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ayetlerde Hacc ibadetinin temel unsurlar\u0131 olan kurban, kurban kesme, tavaf, ihramdan \u00e7\u0131kma ve Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anma (tekbir getirme) gibi ayr\u0131nt\u0131lara ya a\u00e7\u0131k\u00e7a ya i\u015faret yolu ile yer verilmi\u015ftir. Bu ayetlerde m\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmete y\u00f6neltilen hitap, atalar\u0131 Hz. \u0130brahim’in uygulamalar\u0131 ile ba\u011f kuruyor. Bu da Hacc ibadetinin, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 Hz. \u0130brahim’in bir uygulamas\u0131 olarak yukardaki g\u00f6r\u00fc\u015flerde ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha \u00f6nce farzedildi\u011fini g\u00f6sterir. Bu arada m\u00fcsl\u00fcmanlar ile o g\u00fcnlerde K\u00e2be’nin denetim ve bak\u0131m\u0131n\u0131 ellerinde bulunduran Mekkeli m\u00fc\u015frikler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma ve gerginlik, Hacc ibadetini bir s\u00fcre i\u00e7in yap\u0131lamaz hale getiren engeller do\u011furmu\u015ftur. Bunu da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak gerekir. Biz bu c\u00fcz’\u00fcn ba\u015f taraf\u0131nda, Hicri ikinci y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen k\u0131ble y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fimi olay\u0131ndan sonraki olduk\u00e7a erken bir tarihten itibaren baz\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n fertler halinde Hacc ibadetini yerine getirmeye ha\u015flad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde oldu\u011fumuzu belirtmi\u015ftik.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin hangisi do\u011fru olursa olsun, Hacc\u0131n farzolu\u015f tarihi ile ilgili bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 burada noktalayarak Hacc\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve bunlar aras\u0131nda yer verilen bir\u00e7ok direktifi i\u00e7eren ayetlere d\u00f6n\u00fcyoruz:<\/p>\n

“Allah i\u00e7in Hacc\u0131 ve Umreyi tam olarak yerine getirin. E\u011fer yoldan al\u0131konulursan\u0131z, kolay\u0131n\u0131za gelen kurban\u0131 g\u00f6nderin. Kurban yerine var\u0131ncaya kadar ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 tra\u015f etmeyin. Fakat i\u00e7inizden kim hasta ya da ba\u015f\u0131ndan rahats\u0131z olur da bu y\u00fczden daha \u00f6nce tra\u015f olursa fidye olarak ya oru\u00e7 tutmak ya sadaka vermek veya kurban kesmek zorundad\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer g\u00fcven i\u00e7inde iseniz, Hacc zaman\u0131na kadar Umreden yararlanmak isteyen kimse kolay\u0131na gelen kurban\u0131 keser. Kesecek kurban bulamayan kimse \u00fc\u00e7 g\u00fcn Haccda ve yedi g\u00fcn de evinize d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman olmak \u00fczere toplam olarak on g\u00fcn oru\u00e7 tutar. Bu h\u00fck\u00fcm, ailesi Mescid-i Haram civar\u0131nda oturmayanlar i\u00e7in b\u00f6yledir. Allah’tan korkun ve bilin ki, O’nun azab\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131r.”<\/p>\n

Bu ayetin yap\u0131s\u0131nda dikkatimizi \u00e7eken ilk \u00f6zellik h\u00fck\u00fcm koyarken g\u00f6zetilen ifade titizli\u011fi, ayetin ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fc i\u00e7erecek ba\u011f\u0131ms\u0131z f\u0131kralara ayr\u0131lmas\u0131, her h\u00fckm\u00fcn sonunun bir sonraki h\u00fckme uygun \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile ba\u011flanmas\u0131 ve sonunda ayetteki b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerin takvaya, Allah korkusuna raptedilmesidir.<\/p>\n

Ayetin ilk f\u0131kras\u0131 Telbiye getirerek Hacca ve Umreye ya da her ikisine birarada ba\u015flayan kimsenin mutlak anlamda bu Hacc\u0131 ve Umreyi tamamlamas\u0131 emrini ve bu ibadetleri s\u0131rf Allah’a y\u00f6neltmesi gerekti\u011fini i\u00e7erir:<\/p>\n

“Allah i\u00e7in Hacc\u0131 ve Umreyi tamamlay\u0131n”<\/p>\n

Baz\u0131 tefsir alimleri bu emrin, Hacc\u0131n farz olu\u015funu bildiren bir emir oldu\u011funu s\u00f6ylerken di\u011fer baz\u0131lar\u0131 ise ba\u015flanm\u0131\u015f bir Hacc g\u00f6revini tamamlamakla ilgili oldu\u011funu ileri s\u00fcrerler. Bu ikinci yorum bizce daha yerindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn alimlerce kabul ediliyor ki Umre ibadetinin farz olmad\u0131\u011f\u0131 halde burada t\u0131pk\u0131 Hacc ibadeti gibi bitirilmesi emrediliyor. Bu da g\u00f6sterir ki, burada emrin amac\u0131 “tamamlama” eylemidir, yoksa farz olu\u015fu il\u00e2n etmek de\u011fildir. Ayr\u0131ca bu emirden anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Umre ibadeti, ba\u015flang\u0131\u00e7ta farz olmamakla birlikte, bir defa Telbiye getirilerek bu ibadete ba\u015flan\u0131nca art\u0131k tamamlanmas\u0131 farz haline gelir.<\/p>\n

Umre, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Hacc gibidir. Yaln\u0131z bunun i\u00e7in Arafat’ta Vakfeye durulmaz. Ayr\u0131ca en ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re bu ibadet b\u00fct\u00fcn y\u0131l boyunca yerine getirilebilir, Hacc gibi belirli aylarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir:<\/p>\n

Bu genel emirden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Hacc ve Umre ibadetlerinin “yoldan al\u0131konulma” durumunda tamamlanmas\u0131 zorunludur. Bu “yoldan al\u0131konulma” Hacc ve Umre ibadetlerine ba\u015flayan kimseyi bu ibadetin g\u00f6revlerini yapmaktan al\u0131koyan bir d\u00fc\u015fmandan kaynaklanabilece\u011fi gibi hastal\u0131k gibi g\u00f6revi tamamlamay\u0131 \u00f6nleyen \u015fahsi mazeretlerden de kaynaklanabilir. D\u00fc\u015fman kaynakl\u0131 engellemelerin “yoldan al\u0131konulma” say\u0131lmas\u0131nda alimler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi vard\u0131r. Yaln\u0131z hastal\u0131k kaynakl\u0131 engellemenin “yoldan al\u0131konulma” say\u0131l\u0131p say\u0131lmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Fakat b\u00f6yle say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r.<\/p>\n

“E\u011fer yoldan al\u0131konulursan\u0131z kolay\u0131n\u0131za gelen kurban\u0131 kesin”<\/p>\n

Bu durumda Hacca ya da Umreye ba\u015flam\u0131\u015f olan kimse kolay\u0131na gelen kurban\u0131 keserek varabildi\u011fi yerde ihramdan \u00e7\u0131kar. \u0130sterse hen\u00fcz Mescid-i Haram’a (K\u00e2be’ye) varamam\u0131\u015f ve Hacc ile Umre ibadetinin gereklerinden sadece Mikat’ta ihrama girmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olsun.<\/p>\n

Mikat; Hacc ya da Umre ibadeti yapmak isteyen kimsenin Hacc ve Umre i\u00e7in ya da her ikisini birlikte yerine getirmek amac\u0131 ile Tehlil getirdi\u011fi, diki\u015fli elbise giymeye son verdi\u011fi yerdir. Bu noktadan itibaren hac\u0131 aday\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 tra\u015f etmesi, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u0131saltmas\u0131, t\u0131rnaklar\u0131n\u0131 kesmesi, kara hayvan\u0131 avlamas\u0131 ve bu av hayvanlar\u0131n\u0131n etinden yemesi yasakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte Hicri alt\u0131nc\u0131 y\u0131lda Mekkeli m\u00fc\u015frikler Hudeybiye’de Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) ile beraberindeki m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yolunu kestikleri ve kendisi ile ancak bir sonraki y\u0131l Umre yapmas\u0131na imk\u00e2n veren Hudeybiye antla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131klar\u0131nda bu olay fiilen ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Hatta elimizdeki baz\u0131 bilgilere g\u00f6re Peygamberimiz, m\u00fc\u015frikler taraf\u0131ndan yolu kesilince yan\u0131ndaki m\u00fcsl\u00fcmanlara ula\u015fabildikleri bu son noktada kurbanlar\u0131n\u0131 keserek ihramdan \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 ve daha sonra ne yapacakla: \u0131 hususunda emir beklemelerini buyurdu. Fakat kurbanl\u0131k hayvanlar\u0131 normal kesim yerlerine varmadan \u00f6nce ihramdan \u00e7\u0131kmak m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n a\u011f\u0131r\u0131na gitmi\u015f, onlar\u0131 teredd\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz arkada\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde kurban\u0131n\u0131 keserek ihramdan \u00e7\u0131kt\u0131. Arkas\u0131ndan da m\u00fcsl\u00fcmanlar ayn\u0131 \u015feyi yapt\u0131lar. \u0130\u015fte bunun \u00fczerine yukardaki ayet indi. (Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in onbe\u015f ve onalt\u0131nc\u0131 c\u00fczlerde yeralan Feth Suresinin tefsirine ba\u015fvurulabilir.)\u00b7<\/p>\n

“Hedy”, yani “kurbanl\u0131k” deve, s\u0131\u011f\u0131r, koyun, ke\u00e7i gibi b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f hayvanlara denir. Birka\u00e7 hac\u0131 aday\u0131 biraraya gelerek bir deve ya da bir s\u0131\u011f\u0131r kesebilirler. Nitekim Hudeybiye Umresi s\u0131ras\u0131nda m\u00fcsl\u00fcmanlar yedi\u015fer ki\u015filik gruplar halinde biraraya gelerek birer b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan kesmi\u015flerdi. O zaman bu “kolaya gelen” kurban olur. Bunun yan\u0131nda her hac\u0131 aday\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 birer koyun veya ke\u00e7i de kesebilir.<\/p>\n

Hudeybiye y\u0131l\u0131nda oldu\u011fu gibi d\u00fc\u015fman taraf\u0131ndan ya da hastal\u0131k arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile “yoldan al\u0131konulma” durumunda \u00f6nerilen bu tel\u00e2fi etme yolunun hikmeti; kolayl\u0131kt\u0131r. Zira Hacc\u0131n r\u00fck\u00fcnlerinin birinci derecedeki amac\u0131 takva duygular\u0131n\u0131 co\u015fturmak, y\u00fcce Allah’a yakla\u015fmak ve farz k\u0131l\u0131nan ibadetleri yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. E\u011fer bu ama\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fir de arkas\u0131ndan ya d\u00fc\u015fman ya hastal\u0131k veya bunlara benzer bir ba\u015fka engel hac\u0131 aday\u0131n\u0131n yoluna dikilirse bu kimse Hacc ya da Umre sevab\u0131ndan mahrum kalmaz. Tersine Hacc ya da Umre ibadetini tamamlam\u0131\u015f say\u0131larak yan\u0131nda bulunan kurbanl\u0131k hayvan\u0131 kesmekle ihramdan \u00e7\u0131kar. Bu kolayl\u0131k \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6z\u00fc ile, Haccdaki hareketlerin amac\u0131 ve genel anlamda ibadetin fonksiyonu ile uyumlu bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n

\u0130lk ve genel emre getirilen bu tel\u00e2fi edici kolayl\u0131ktan sonra ayetlerin devam\u0131nda Hacc ve Umre ile ilgili yeni bir genel h\u00fck\u00fcm ortaya konuluyor:<\/p>\n

“Kurban yerine var\u0131ncaya kadar ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 tra\u015f etmeyin”<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm yolda herhangi bir engelleme ile kar\u015f\u0131la\u015fmaks\u0131z\u0131n Hacc g\u00f6revini tamamlama durumunda ge\u00e7erlidir. Bu durumda Arafat vakfesini yerine getirip oradan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra kurbanl\u0131k hayvan yerine varmad\u0131k\u00e7a ba\u015f\u0131 tra\u015f etmek caiz de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tra\u015f olmak, Hacc ya da Umre i\u00e7in yahut her ikisine birlikte niyetlenerek giyilen ihramdan \u00e7\u0131kman\u0131n i\u015fareti, g\u00f6stergesidir. Kurban, Zilhicce ay\u0131n\u0131n onuncu g\u00fcn\u00fc Mina’da kesilir. O zaman Hacc g\u00f6revi sona ermi\u015f olur ve hac\u0131 ihramdan \u00e7\u0131kar. Fakat kurbanl\u0131k hayvan yerine varmadan \u00f6nce ne tra\u015f olunabilir ne sa\u00e7lar k\u0131salt\u0131labilir ve ne de ihramdan \u00e7\u0131k\u0131labilir.<\/p>\n

Fakat bu genel h\u00fckme istisna olarak \u015f\u00f6yle bir tel\u00e2fi edici s\u0131n\u0131rlama getiriliyor:<\/p>\n

“Fakat i\u00e7inizden kim hasta ya da ba\u015f\u0131ndan rahats\u0131z olur da bu y\u00fczden daha \u00f6nce tra\u015f olursa fidye olarak ya oru\u00e7 tutmak ya sadaka vermek veya kurban kesmek zorundad\u0131r.”<\/p>\n

Hac\u0131 aday\u0131, ba\u015f\u0131n\u0131 tra\u015f etmeyi gerektiren bir hastal\u0131\u011fa yakalanabilir ya da sa\u00e7lar\u0131n\u0131n uzamas\u0131ndan ve taranamamaktan dolay\u0131 ba\u015f\u0131nda birtak\u0131m pis b\u00f6cekler yuvalanabilir. Asl\u0131nda kolayl\u0131k ve pratiklik dini olan \u0130sl\u00e2m, b\u00f6ylesi durumlarda hac\u0131 aday\u0131n\u0131n ihraml\u0131 iken kesim yerine g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu kurbanl\u0131k hayvan bo\u011fazlanaca\u011f\u0131 yere varmadan ve Hacc g\u00f6revlerini tamamlamadan \u00f6nce tra\u015f olmas\u0131n\u0131 m\u00fcbah saym\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k hac\u0131 aday\u0131 fidye olarak ya \u00fc\u00e7 g\u00fcn oru\u00e7 tutar ya sadaka olarak altm\u0131\u015f yoksulun karn\u0131n\u0131 doyurur ya bir koyun keserek etini da\u011f\u0131t\u0131r. Bu fidye ile ilgili s\u0131n\u0131rlama Peygamberimizin \u015fu hadisine dayan\u0131yor. Sahabilerden K\u00e2’b b. Ucre diyor ki:<\/p>\n

“Bir defas\u0131nda beni Peygamberimizin yan\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131lar. Bitler y\u00fcz\u00fcmde geziniyordu. Peygamberimiz bana `Seni hi\u00e7 b\u00f6yle bitkin g\u00f6rmemi\u015ftim. Kesecek bir koyun bulam\u0131yor musun?’ buyurdu. `Hay\u0131r, yok’ dedim. Bunun \u00fczerine bana \u015f\u00f6yle dedi; `Ya \u00fc\u00e7 g\u00fcn oru\u00e7 tut ya da her yoksul ba\u015f\u0131na altm\u0131\u015f sa’ a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda yiyecek ay\u0131rarak altm\u0131\u015f yoksulun karn\u0131n\u0131 doyur da ba\u015f\u0131n\u0131 tra\u015f et,” (Buhari)”<\/p>\n

Arkas\u0131ndan yine Hacc ve Umre ile ilgili yeni bir genel h\u00fck\u00fcm geliyor:<\/p>\n

“E\u011fer g\u00fcven i\u00e7inde iseniz, Hacc zaman\u0131na kadar Umreden yararlanmak isteyen kimse kolay\u0131na gelen kurban\u0131 keser.”<\/p>\n

Y\u00e2ni “E\u011fer yolda engelleme ile kar\u015f\u0131la\u015fmaz ve ziyaret g\u00f6revlerini rahat rahat yapma imk\u00e2n\u0131 bulursan\u0131z, bu durumda Umreyi de i\u00e7eren Temett\u00fc Hacc\u0131 yapmak isteyen kimse kolay\u0131na gelen kurban\u0131 kessin.”<\/p>\n

Bu h\u00fckm\u00fcn ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015f\u00f6yledir: M\u00fcsl\u00fcman, \u00f6nce Umreye \u00e7\u0131kabilir. Bunun i\u00e7in Mikat’ta Tehlil getirerek ihrama girer. Beytullah’\u0131 tavaf ederek ve Safa ile Merve aras\u0131nda say yaparak Umre g\u00f6revini tamamlad\u0131ktan sonra Mikat’a d\u00f6nerek Hacc i\u00e7in ihrama girer ve bu g\u00f6revin g\u00fcnlerinin gelmesini bekle-meye koyulur. Bu durum Hacc aylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7erlidir. Hacc aylar\u0131 \u015eevval, Zilkade aylar\u0131 ile Zilhicce ay\u0131n\u0131n ilk on g\u00fcn\u00fcnden olu\u015fur.<\/p>\n

Bu anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekil, Temett\u00fc Hacc\u0131n\u0131n birinci usul\u00fcd\u00fcr. ikinci usul\u00fc de \u015f\u00f6yledir: Mikat’ta hem Hacc ve hem de Umre i\u00e7in birlikte ihrama girilir. Umre g\u00f6revleri yap\u0131ld\u0131ktan sonra Hacc zaman\u0131 gelinceye kadar beklemeye ge\u00e7ilir. \u0130\u015fte Temett\u00fc Hacc\u0131n\u0131n ikinci yolu b\u00f6yledir.<\/p>\n

Hac\u0131 aday\u0131 bu iki usulden hangisi ile Temett\u00fc Hacc\u0131 yaparsa yaps\u0131n Umreyi tamamlad\u0131ktan sonra ihramdan \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in kolay\u0131na gelen bir kurban kesmelidir. Hac\u0131 aday\u0131 Umre g\u00f6revinin biti\u015fi ile Hacc g\u00f6revinin ba\u015flamas\u0131 aras\u0131ndaki s\u00fcreyi ihrams\u0131z olarak ge\u00e7irir. Hac\u0131 aday\u0131n\u0131n “kolay\u0131na gelen” kurbanl\u0131k; kesebilece\u011fi her t\u00fcrl\u00fc hayvan\u0131 i\u00e7erir. Yani bu kurbanl\u0131k deve de, s\u0131\u011f\u0131r da koyun da ke\u00e7i de olabilir.<\/p>\n

E\u011fer bu durumdaki hac\u0131 aday\u0131 “kolay\u0131na gelen” kurbanl\u0131k hayvan bulam\u0131yorsa yerine fidye verir:<\/p>\n

“Kesecek kurban bulamayan kimse \u00fc\u00e7 g\u00fcn Haccda ve yedi g\u00fcn de evinize d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman olmak \u00fczere toplam olarak on g\u00fcn oru\u00e7 tutar.”<\/p>\n

Bu durumda hac\u0131 aday\u0131 i\u00e7in en uygun olan\u0131, ilk \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck orucu Zilhicce ay\u0131n\u0131n dokuzuncu g\u00fcn\u00fcndeki Arafat vakfesinden \u00f6nce tutmakt\u0131r. Kalan yedi g\u00fcnl\u00fck orucu da Hacc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc evinde tutar. Ayette bu orucun “toplam on g\u00fcn” oldu\u011fu, iyi anla\u015f\u0131ls\u0131n diye vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Belki de bu kurban kesmenin ya da oru\u00e7 tutman\u0131n hikmeti, Umre ile Hacc g\u00f6revi aras\u0131nda kalbin y\u00fcce Allah’a ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131 devam ettirmektir, Umre ile Hacc g\u00f6revi aras\u0131ndaki ihrams\u0131z d\u00f6nemin hac\u0131 aday\u0131n\u0131 Hacc\u0131n havas\u0131ndan, Hacc\u0131n disiplinli atmosferinden ve bu far\u0131za s\u00fcresince kalbi s\u00fcrekli etkisi alt\u0131nda bulunduran \u00e7ekingenlik ortam\u0131ndan \u00e7\u0131karmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Harem-i \u015ferif’te oturanlar buran\u0131n s\u00fcrekli ziyaret\u00e7ileri olduklarj ve yurtlar\u0131 buras\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in onlara Umre d\u00fc\u015fmez. Onlar sadece Hacc ibadeti yapmakla g\u00f6revlidirler. Onlar i\u00e7in Temett\u00fc Hacc\u0131 ve Umre ile Hacc aras\u0131nda ihrams\u0131z kal\u0131nacak bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi de s\u00f6zkonusu de\u011fildir. \u00d6yle olunca tabii ki, fidye vermeleri ve oru\u00e7 tutmalar\u0131 da s\u00f6zkonusu de\u011fildir.<\/p>\n

“Bu, ailesi Mescid-i Haram civar\u0131nda oturmayanlar i\u00e7in b\u00f6yledir.”<\/p>\n

Hacc ve Umre h\u00fck\u00fcmlerinin bu noktas\u0131nda kalpleri y\u00fcce Allah’a ve takvaya s\u0131m s\u0131k\u0131 ba\u011flamay\u0131 ama\u00e7(ayan iki ara c\u00fcmlecik ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Allah’tan korkun ve bilin ki, O’nun azab\u0131 a\u011f\u0131rd\u0131r.”<\/p>\n

Okudu\u011fumuz Hacc h\u00fck\u00fcmlerinin yerine getirilmelerini garantiye ba\u011flayacak biricik fakt\u00f6r iste bu takvad\u0131r. Takva; Allah korkusu, Allah’\u0131n azab\u0131ndan \u00e7ekinme duygusudur. \u0130hrama belirli bir \u00e7ekingenlik duygusu e\u015flik eder. Fakat ham adaylar\u0131n\u0131n bir s\u00fcre ihrams\u0131z kalmalar\u0131 serbest oldu\u011funda bu s\u00fcre i\u00e7inde takva ve Allah korkusu bu \u00e7ekingenlik duygusunu vicdanda canl\u0131 tutar, orada bek\u00e7ili\u011fe devam eder.<\/p>\n

Bundan sonra gelen ayetin \u00f6zellikle Hacc\u0131n h\u00fck\u00fcmleri anlat\u0131l\u0131yor, bu meyanda Hacc\u0131n zaman\u0131 ve edep kurallar\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Daha \u00f6nceki ayetin sonun-da oldu\u011fu gibi bu ayetin sonunda da s\u00f6z, takvaya ba\u011flan\u0131yor:<\/p>\n

“Hacc; bilinen aylar(da)d\u0131r. Kim bu aylarda ihrama girerek Hacc\u0131 kendine farz hale getirirse bilsin ki, Haccda fuhu\u015f s\u00f6z s\u00f6ylemek, k\u00fcf\u00fcrle\u015fmek kavga etmek ve her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcnah i\u015flemek yasakt\u0131r. Ne iyilik yaparsan\u0131z Allah onu bilir. Yan\u0131n\u0131za yolaz\u0131\u011f\u0131 al\u0131n. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz en hay\u0131rl\u0131 az\u0131k takvad\u0131r, Allah korkusudur. Ey ak\u0131l sahipleri, benden korkun:’<\/p>\n

Ayetin a\u00e7\u0131k anlam\u0131na g\u00f6re Hacc\u0131n belirli bir vakti vard\u0131r ve bu vakit belirli aylard\u0131r. Bu aylar \u015eevval ve Zilkade aylar\u0131 ile Zilhicce ay\u0131n\u0131n ilk on g\u00fcn\u00fcnden olu\u015fur. Buna g\u00f6re, sadece bu aylar s\u00fcresince Hacc i\u00e7in ihrama girilebilir. Ger\u00e7i baz\u0131 mezhepler b\u00fct\u00fcn y\u0131l boyunca Hacc i\u00e7in ihrama girmeyi ge\u00e7erli sayarlar ve bu belirli aylar\u0131 Hacc\u0131n gereklerini bilinen zamanlar\u0131nda yerine getirmek i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f bir zaman par\u00e7as\u0131 kabul ederler.<\/p>\n

\u0130mam-\u0131 Malik, imam Ebu Hanife ve \u0130mam-\u0131 Ahmed b. Hanbel bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedirler. \u0130brahim Neha\u00ee, Sevri ve Leys b. Sa’d gibi mezhep imamlar\u0131n\u0131n da bu g\u00f6r\u00fc\u015fte olduklar\u0131 rivayet edilmi\u015ftir. imam \u015eafi\u00ee ise birinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunuyor. Abdullah b. Abbas, Cabir, Ata, Tavus ve M\u00fccahid gibi \u00f6nderlerin de \u015eafi\u00ee gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri nakledilmi\u015ftir ki, ge\u00e7erli tutulan g\u00f6r\u00fc\u015f de budur.<\/p>\n

Bu belirli aylarda kim Hacc\u0131 kendine farz k\u0131larsa, yani kim ihrama girerek bu aylarda Hacc\u0131 tamamlama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131na girerse bilmelidir ki, ayetin dili ile s\u00f6ylersek Hacc s\u0131ras\u0131nda “Rafas, fusuk ve cidal yoktur”. Burada ge\u00e7en “Rafas” kelimesi “ya rastgele veya kad\u0131nlar\u0131n yan\u0131nda cinsel ili\u015fkiden ve cinsel ili\u015fkiyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak a\u00e7\u0131k-sa\u00e7\u0131k konulardan s\u00f6zetmek” demektir. “Cidal” kelimesi, “bir kimsenin arkada\u015f\u0131n\u0131 \u00f6fkelendirecek \u015fekilde onunla tart\u0131\u015fmas\u0131, m\u00fcnaka\u015fa etmesi” demektir. “Fusuk” kelimesi ise “irili-ufakl\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckler” anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Bu yasaklar, insan\u0131 sonu\u00e7 olarak bu d\u00f6nemindeki \u00e7ekingenlik ve s\u0131rf Allah ile ba\u015fba\u015fa olma hal\u0131 ile \u00e7eli\u015fen her\u015feyden ka\u00e7\u0131nmaya, toprak ve d\u00fcnya kaynakl\u0131 g\u00fcd\u00fclerin \u00fczerine \u00e7\u0131kmaya, her\u015feyi bir yana atarak s\u0131rf Allah’a ba\u011flanma yolundaki rub\u00ee e\u011fitime ve Allah’\u0131n evine do\u011fru yola \u00e7\u0131kan kimsenin diki\u015fli elbiseye var\u0131ncaya kadar her\u015feyden ar\u0131nmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na uygun edep halini gerekli bi\u00e7imde tak\u0131nmas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

K\u00f6t\u00fcl\u00fck yapma yasa\u011f\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan iyi davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6zendiren, sevdiren bir ifade ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Ne iyilik i\u015flerseniz Allah onu bilir.”<\/p>\n

Bir m\u00fcminin, yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fin y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan bilindi\u011fini, o s\u0131rada y\u00fcce g\u00f6zetim alt\u0131nda oldu\u011funu hat\u0131rlamas\u0131 iyilik i\u015flemesi i\u00e7in yeterli bir te\u015fvik, itici bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Demek ki, y\u00fcce Allah onun yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fi g\u00f6r\u00fcyor ve biliyor. S\u0131rf bu fakt\u00f6r, iyili\u011fin normal \u00f6d\u00fcl\u00fcnden \u00f6nde gelen ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir \u00f6d\u00fcld\u00fcr.<\/p>\n

Ayette daha sonra hac\u0131 adaylar\u0131 Hacc yolculu\u011fu i\u00e7in az\u0131kla donanmaya, yanlar\u0131nda hem beden ve hem de ruh az\u0131\u011f\u0131 bulundurmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

Bu emrin gerek\u00e7esi ile ilgili \u015f\u00f6yle bir rivayet anlat\u0131l\u0131yor: Bir grup Yemenli hac\u0131 aday\u0131, yanlar\u0131na az\u0131k almadan Hacc yolculu\u011funa \u00e7\u0131karlar ve bu tutumlar\u0131nda hakl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek \u00fczere de `Allah’\u0131n evini ziyaret edece\u011fiz de O bizim karn\u0131m\u0131z\u0131 doyurmayacak m\u0131?’ diye konu\u015furlar.<\/p>\n

Bu s\u00f6z her \u015feyden \u00f6nce kalbi t\u00fcm\u00fc ile Allah’a y\u00f6neltmenin ve O’na tam anlam\u0131 ile g\u00fcvenmenin yan\u0131nda t\u00fcm pratik haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapmay\u0131, m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00fct\u00fcn etkili \u00f6nlemleri almay\u0131 emreden \u0130sl\u00e2m’\u0131n karakterine ters d\u00fc\u015fer. Ayr\u0131ca bu s\u00f6z y\u00fcce Allah’tan l\u00e2ubal\u00ee ve pervas\u0131z bi\u00e7imde s\u00f6zetme, “madem ki, O’nun evini ziyaret etmeye gidiliyor, o halde Allah da ziyaret\u00e7ilerinin karn\u0131n\u0131 doyurmakla g\u00f6revlidir” gibi bir anlay\u0131\u015f y\u00fcce Allah’\u0131 minnet borcu alt\u0131nda sayma kokusu ta\u015f\u0131r. Bundan dolay\u0131 hem maddi ve hem de manevi olarak az\u0131k haz\u0131rlama direktifi gelmi\u015ftir. Bu direktife, genel ifadeli ve s\u00fcreklilik mesaj\u0131 veren bir takva duyurusu eklenmi\u015ftir:<\/p>\n

“Yan\u0131n\u0131za yolaz\u0131\u011f\u0131 al\u0131n. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz en hay\u0131rl\u0131 az\u0131k takvad\u0131r, Allah korkusudur. Ey ak\u0131l sahipleri, benden korkun.”<\/p>\n

Takva kalplerin, g\u00f6n\u00fcllerin az\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Kalpler, g\u00f6n\u00fcller bununla beslenir, bununla g\u00fc\u00e7lenir, bununla ayd\u0131nlan\u0131r. Hedefe varma ve kurtulu\u015f dayana\u011f\u0131 yaln\u0131z budur. “Ak\u0131l sahipleri” ise takva direktifini ilk kavrayanlar ve bu besin kayna\u011f\u0131ndan en iyi bi\u00e7imde yararlananlard\u0131r.<\/p>\n

Daha sonraki ayette Hacc\u0131n h\u00fck\u00fcmleri ve gerekleri anlat\u0131lmaya devam edilerek hac\u0131 aday\u0131n\u0131n ticaret yapmas\u0131n\u0131n ya da \u00fccretli bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fc anlat\u0131l\u0131yor. Bunun yan\u0131s\u0131ra Arafat’tan d\u00f6n\u00fc\u015f konusu ile bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn yeri ele al\u0131n\u0131yor. Ayr\u0131ca bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn arkas\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gereken zikir ve isti\u011ffar meselesi a\u00e7\u0131klan\u0131yor:<\/p>\n

“Rabbinizin l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 istemenizin, bunun pe\u015finden ko\u015fman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur. Arafat’tan a\u015fa\u011f\u0131 inince Me\u015f’ar-\u0131 Haram’da Allah’\u0131 an\u0131n. O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nu an\u0131n. Lira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00f6nce, ku\u015fkusuz, Sap\u0131klardan idiniz.<\/p>\n

Sonra insanlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden siz de da\u011f\u0131l\u0131n ve Allah’tan ma\u011ffiret dileyin. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.”<\/p>\n

Buhar\u00ee’nin kaydetti\u011fine g\u00f6re bu konuda Abdullah b. Abbas (Allah onlardan raz\u0131 olsun) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Ukaz, Mecenne ve Z\u00fclmecaz; cahiliye d\u00f6neminin \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131, al\u0131\u015f-veri\u015f merkezleri idi. Bu y\u00fczden m\u00fcsl\u00fcmanlar Hacc mevsiminde ticaret yapman\u0131n g\u00fcnah olabilece\u011fi endi\u015fesine kap\u0131ld\u0131lar. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah “Rabbinizin l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 istemenizin, bunun pe\u015finden ko\u015fman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur” ayetini indirdi.<\/p>\n

Ayn\u0131 konuda Ebu Davud’un ba\u015fka bir yoldan nakletti\u011fine g\u00f6re yine Abdullah b. Abbas \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“M\u00fcsl\u00fcmanlar Hacc mevsiminde ticaretle u\u011fra\u015fmaktan, al\u0131\u015f-veri\u015f yapmaktan \u00e7ekiniyorlar; `Bu g\u00fcnler, Allah’\u0131 zikretme g\u00fcnleridir’ diyorlard\u0131. Bunun \u00fczerine y\u00fcce Allah; `Rabbinizin l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 istemenizin, bunun pe\u015finden ko\u015fman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur’ ayetini indirdi.”<\/p>\n

Ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re Ebu Umame Teym\u00ee bir defas\u0131nda Abdullah b. \u00d6mer’e “Biz para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hac\u0131 aday\u0131 ta\u015f\u0131yoruz. Acaba yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Hacc ge\u00e7erli midir?” diye sordu. Abdullah b. \u00d6mer de ona “Siz Beytullah’\u0131 tavaf etmiyor musunuz, me\u015fru g\u00f6revlerinizi yapm\u0131yor musunuz, \u015feytan\u0131 ta\u015flam\u0131yor musunuz, ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 tra\u015f etmiyor musunuz?” diye sordu. Adam\u0131n “Evet, bunlar\u0131 yap\u0131yoruz” demesi \u00fczerine Abdullah b. \u00d6mer s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle ba\u011flad\u0131: “Vaktiyle adam\u0131n biri Peygamberimize gelerek kendisine \u015fimdi senin bana sordu\u011fun soruyu sormu\u015ftu. Peygamberimiz adama hen\u00fcz cevap vermeye f\u0131rsat bulamadan Cebrail (sel\u00e2m \u00fczerine olsun) `Rabbinizin l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 istemenizin, bunun pe\u015finden ko\u015fman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur’ ayetini getirdi.”<\/p>\n

Bu arada \u0130bn-i Cerir’in bildirdi\u011fine g\u00f6re Hz. \u00d6mer’in azadl\u0131s\u0131 Ebu Salih ayn\u0131 konuda \u015f\u00f6yle diyor: “Bir defas\u0131nda Hz. \u00d6mer’e `Ey m\u00fcminlerin emiri, sizler Hacc s\u0131ras\u0131nda ticaret yap\u0131yor muydunuz?’ diye sordum. Bana `O zamanlar m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Haccdan ba\u015fka bir ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 var m\u0131yd\u0131 ki?’ diye cevap verdi.<\/p>\n

Gerek ilk iki rivayetin anlatt\u0131\u011f\u0131 Haccdaki ticaret \u00e7ekingenli\u011fi ve gerekse \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc rivayetin i\u00e7erdi\u011fi yine Hac d\u00f6nemindeki \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet verme \u00e7ekingenli\u011fi, \u0130sl\u00e2m’\u0131n vicdanlarda meydana getirdi\u011fi cahiliye d\u00f6neminde ge\u00e7erli olan her\u015fey kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ekingenlik duyma hassasiyetinin ve bu konularda giri\u015fime ge\u00e7meden \u00f6nce \u0130sl\u00e2m’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bekleme titizli\u011finin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bizim bu c\u00fcz’\u00fcn ba\u015f\u0131nda Safa ile Merve tepelerini tavaf etmekten s\u00f6zederken anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tutum i\u015fte buydu.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 Hacc s\u0131ras\u0131nda al\u0131\u015f-veri\u015f yapman\u0131n ve \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet vermenin serbest oldu\u011funu bildiren ayet indi ve bu ayet bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 “Allah’\u0131n l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 arama” olarak niteledi:<\/p>\n

“Rabbinizin l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 istemenizin, bunun pe\u015finden ko\u015fman\u0131z\u0131n hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yoktur.”<\/p>\n

B\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kafas\u0131na \u015fu ilke yerle\u015ftirilmek istenmi\u015ftir. O, ticaret yaparken, \u00fccretli bir i\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirirken ya da ba\u015fka bir yoldan ge\u00e7imini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken r\u0131zk\u0131n\u0131 kendi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucu olarak sa\u011flam\u0131yor, o sadece y\u00fcce Allah’\u0131n l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131m ar\u0131yor, Allah da ona veriyor. M\u00fcsl\u00fcman, bu ger\u00e7e\u011fi akl\u0131ndan hi\u00e7 \u00e7\u0131karmamal\u0131d\u0131r. Yani kendisi y\u00fcce Allah’\u0131n l\u00fctuf ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131m ar\u0131yorken ve kazan\u0131rken, meslek edindi\u011fi ge\u00e7im sa\u011flama yollar\u0131 pe\u015finden ko\u015farak r\u0131zk\u0131n\u0131 elde ederken elde etti\u011fi \u015fey, asl\u0131nda y\u00fcce Allah’\u0131n l\u00fctfu ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ge\u00e7imini sa\u011flama pe\u015finde ko\u015fan m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kalbine bu bilin\u00e7 yerle\u015fince o, art\u0131k ibadet halindedir. Buna g\u00f6re bu u\u011fra\u015flar\u0131 Allah’a y\u00f6nelme a\u00e7\u0131s\u0131ndan Hacc ibadeti ile \u00e7eli\u015fmez. \u0130sl\u00e2m, m\u00fcminin kalbinde bu duygular\u0131n k\u00f6kle\u015fti\u011finden emin olunca onu istedi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015fmak ve faaliyette bulunmak \u00fczere serbest b\u0131rak\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir kulun bu bilin\u00e7ten kaynaklanan her hareketi ibadettir.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 asl\u0131nda Arafat’tan da\u011f\u0131lma ve Me\u015far-\u0131 Haram’da Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 anma gibi di\u011fer Hacc g\u00f6revlerini konu edinmi\u015f olan bu ayet, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ge\u00e7im imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 arama konusuna ay\u0131r\u0131yor:<\/p>\n

“Arafat’tan da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Me\u015far-\u0131 Haram’da Allah’\u0131 an\u0131n. O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nun ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00f6nce, ku\u015fkusuz, sap\u0131klardan idiniz.”<\/p>\n

Arafat’ta durmak, vakfe yapmak, Hacc\u0131n temel r\u00fckunudur. Nitekim Bukeyr’in, Ata arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Abdurrahman b. Muammer Deylem\u00ee’ye dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Hacc, Arafat demektir. Hacc Arafat demektir. Hacc Arafat demektir. Kim Kurban bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc tanyeri a\u011farmadan \u00f6nce Arafat’a eri\u015firse Hacca eri\u015fmi\u015f olur. Mina g\u00fcnleri \u00fc\u00e7t\u00fcr. Kim iki g\u00fcn\u00fcn sonunda Mekke’ye d\u00f6nerse hi\u00e7bir g\u00fcnah i\u015flemi\u015f olmaz. Kim \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcn sonuna kadar kal\u0131rsa o da g\u00fcnaha girmez.” (Eshabu-s S\u00fcnen)<\/p>\n

Arafat’ta durmak (vakfe) Zilhicce ay\u0131n\u0131n onuncu g\u00fcn\u00fc olan Arefe g\u00fcn\u00fc Zeval (\u00f6\u011fle) vaktinden ba\u015flayarak Kurban bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc tanyeri a\u011far\u0131ncaya kadar yap\u0131labilir. Bu konuda vakfe s\u00fcresinin Arefe g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ilk anlar\u0131ndan itibaren ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren ve \u0130mam-\u0131 Ahmed b. Hanbel taraf\u0131ndan savunulan bir g\u00f6r\u00fc\u015f daha vard\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f; \u015ea’b\u00ee’nin, Urve b. Mudarris b. Harise b. L\u00e2m Ta\u00ee’den rivayet etti\u011fi bir hadise dayan\u0131r. Bu hadise g\u00f6re Harise b. Mudarris \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

– Bir defas\u0131nda Muzdelife’de namaza \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Peygamberimize geldim ve kendisine dedim ki; `Ya Resulallah, Tay da\u011f\u0131ndan geliyorum. Hem binek hayvan\u0131m\u0131 bitkin d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm hem de kendimi yordum. Vallahi \u00fczerinde durmad\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7bir da\u011f kalmad\u0131. Acaba Hacc\u0131m ge\u00e7erli mi?’ Bunun \u00fczerine Peygamberimiz bana \u015fu cevab\u0131 verdi:<\/p>\n

“Kim bizim \u015fu namaz\u0131m\u0131za yeti\u015fir ve bizimle birlikte buradan da\u011f\u0131l\u0131ncaya kadar burada kal\u0131rsa ve daha \u00f6nce geceleyin ya da g\u00fcnd\u00fczleyin Arafat’ta bir s\u00fcre durmu\u015f olursa Hacc\u0131 tamam olur, bu kimse y\u0131kan\u0131p elbiselerini giyebilir.” (\u0130mam-\u0131 Ahmet, Eshabu-s S\u00fcnen, Tirmiri)<\/p>\n

Peygamberimizin bu iki g\u00f6r\u00fc\u015fte ileri s\u00fcr\u00fclen zaman diliminde Arafat’ta durmay\u0131 emretmesinin, ba\u015fka bir deyimle bu vakfe s\u00fcresini Arefe g\u00fcn\u00fcnden Zilhicce’nin onuncu g\u00fcn\u00fcne rastlayan Kurban bayram\u0131 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn sabah\u0131na kadar uzatmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi m\u00fc\u015friklerin, putperestlerin buradaki vakfe geleneklerine ters d\u00fc\u015fmekti. Nitekim \u0130bn-i Merduye’nin ve Hakim’in Abdurrahman b. Mubarek el-Ay\u015f\u00ee’ye dayanarak kaydettiklerine g\u00f6re sahabilerden Misver b. Mahrime (Allah ondan raz\u0131 olsun) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

– Peygamberimiz, bir defas\u0131nda Arafat’ta bize bitap etmi\u015fti. \u00d6nce Allah’a hamdetti, O’nu \u00f6vd\u00fc. Sonra `imdi’ diye s\u00f6ze girdi. O her zaman bir konu\u015fma yaparken `imdi (bundan sonra)’ diye s\u00f6ze girerdi. Sonra \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Bug\u00fcn, Hacc-\u0131 Ekber (En b\u00fcy\u00fck Hacc) g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. dikkat edin ki, m\u00fc\u015frikler, putatapanlar bug\u00fcn g\u00fcne\u015f batmadan \u00f6nce buradan da\u011f\u0131l\u0131rlard\u0131. Onlar buradan ayr\u0131l\u0131rken g\u00fcne\u015f, da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131nda insanlar\u0131n baslar\u0131ndaki sar\u0131k gibi dururdu. Biz ise g\u00fcne\u015f do\u011fmadan \u00f6nce buradan da\u011f\u0131l\u0131yor, b\u00f6ylece m\u00fc\u015friklerin geleneklerine ters d\u00fc\u015f\u00fcyoruz.”<\/p>\n

Peygamberimizin Arefe g\u00fcn\u00fc g\u00fcne\u015f batt\u0131ktan sonra Arafat’tan ayr\u0131lmas\u0131 ile ilgili uygulamas\u0131na gelince bu konuda M\u00fcslim’in kaydetti\u011fine g\u00f6re sahabilerden Cabir b. Abdullah \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

– Peygamberimiz g\u00fcne\u015f bat\u0131ncaya kadar Arafat’ta durdu. Bu arada g\u00fcne\u015f yuvarla\u011f\u0131n\u0131n \u00e7evresinde hafif bir sar\u0131l\u0131k meydana geldi, arkas\u0131ndan da g\u00fcne\u015f yuvarla\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle g\u00f6zden kayboldu. \u0130\u015fte bu s\u0131rada Peygamberimiz, \u00dcsame’yi devesinin arkas\u0131na bindirerek Arafat’tan ayr\u0131ld\u0131. Devesinin yular\u0131m \u00f6ylesine germi\u015fti ki, nerede ise hayvan\u0131n ba\u015f\u0131 \u00f6zengiye de\u011fecekti.<\/p>\n

Peygamberimiz bu s\u0131rada sa\u011f eliyle i\u015faret ederek “Ey insanlar, sakin olunuz, sakin olunuz” diyordu. Herhangi bir da\u011f\u0131n ete\u011fine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda yoku\u015fu \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar hayvan\u0131n yular\u0131n\u0131 gev\u015fetiyordu.<\/p>\n

B\u00f6ylece M\u00fczdelife’ye vard\u0131. Orada tek ezan ve iki kametle ak\u015fam ve yats\u0131 namaz\u0131n\u0131 birarada k\u0131ld\u0131. \u0130ki namaz aras\u0131nda tesbih yapmad\u0131. Sonra sabaha kadar yatt\u0131. Sabah olunca tek ezan ve tek kamette sabah namaz\u0131m k\u0131ld\u0131. Arkas\u0131ndan devesine binerek Me\u015far-\u0131 Haram’a vard\u0131. Burada k\u0131bleye durarak Allah’a dua etti, O’na tekbir ve tehlil getirdi, O’nun birli\u011fini dile getirdi. Ortal\u0131k iyice a\u011farana dek burada ayakta durdu. Sonra g\u00fcne\u015f do\u011fmadan \u00f6nce buradan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Peygamberimizin bu uygulamas\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131daki ayetin i\u015faret etti\u011fi ayn\u0131d\u0131r:<\/p>\n

“Arafat’tan da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman Me\u015far-i Haram’da Allah’\u0131 an\u0131n. O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nu an\u0131n. Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00fcnce, ku\u015fkusuz, sap\u0131klardan idiniz.”<\/p>\n

Ayette ge\u00e7en “Me\u015far-\u0131 Haram”dan maksat M\u00fczdelife’dir. Kur’an-\u0131 Kerim Arafat’tan da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra burada Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131n\u0131 emrediyor. Ayn\u0131 zamanda m\u00fcsl\u00fcmanlara hat\u0131rlat\u0131yor ki, bu zikir, y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine y\u00f6nelik bir hidayetidir ve buna g\u00f6re, bu, hidayetin \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fcn g\u00f6stergesidir. Yine Kur’an-\u0131 Kerim, onlara bu hidayete erdirilmeden \u00f6nceki durumlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00fcnce, ku\u015fkusuz, sap\u0131klardan idiniz.”<\/p>\n

ilk m\u00fcsl\u00fcman cemaat, bu realitenin hayatlar\u0131ndaki derin ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 etkisini ger\u00e7ek anlamda kavrayabiliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Araplar\u0131n pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131klar\u0131 sap\u0131kl\u0131k d\u00f6nemi pek yak\u0131n ge\u00e7mi\u015flerini olu\u015fturuyordu. Bu sap\u0131kl\u0131k her\u015feyden \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcncelere egemendi. Putlara, cinlere, meleklere tapmak, melekleri Allah’\u0131n k\u0131zlar\u0131 saymak, Allah ile cinler aras\u0131nda akrabal\u0131k ili\u015fkisi oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek ve daha bir\u00e7ok sa\u00e7ma sapan, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve karma\u015f\u0131k inan\u00e7lar, d\u00fc\u015f\u00fcncelere egemen olan bu sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6stergeleri idi. Bu \u00e7arp\u0131k inan\u00e7lar, mahiyetlerinin do\u011fal sonucu olarak tap\u0131nmalarda, dini t\u00f6renler ve davran\u0131\u015flarda da karga\u015fa meydana getiriyorlard\u0131. Mesel\u00e2 bu kimseler baz\u0131 hayvanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcnden ve etinden yararlanmay\u0131 sebepsiz yere yasak say\u0131yorlard\u0131. Dayand\u0131klar\u0131 tek gerek\u00e7e s\u00f6zkonusu hayvanlar ile il\u00e2hlar\u0131 aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011fu inanc\u0131 idi. Yine bu il\u00e2hlara evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 ad\u0131yor ve bu kanl\u0131 adaklara cinleri de ortak ediyorlard\u0131. O sap\u0131k ortamda ge\u00e7erli olan daha bir\u00e7ok dayanaks\u0131z cahiliye adeti vard\u0131. Bu sa\u00e7ma adetlerin, karma\u015f\u0131k inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce bulutlar\u0131n\u0131n koyu karanl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir gerek\u00e7esi yoktu.<\/p>\n

Bu d\u00f6nemin sosyal hayat\u0131nda ve ahl\u00e2k\u0131nda da sap\u0131kl\u0131k egemendi. ,Az sonra inceleyece\u011fimiz “Sonra insanlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131 yerden siz de da\u011f\u0131l\u0131n” ayetinin, giderilmesini i\u015faret etti\u011fi s\u0131n\u0131flar aras\u0131 farkl\u0131l\u0131klar bu sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6stergesi idi. Araplar\u0131n hesaba kat\u0131l\u0131r devletleraras\u0131 bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131na engel olan s\u00fcrekli kabile sava\u015flar\u0131 ve s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri bu sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir ba\u015fka g\u00f6stergesiydi. Cinsel ili\u015fkilerine, kar\u0131-koca ili\u015fkilerine ve genel olarak aile-i\u00e7i ili\u015fkilere \u00e7irkin bir damga vuran ahl\u00e2k anar\u015fisi bu sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir di\u011fer g\u00f6stergesi idi. Toplumda g\u00fc\u00e7l\u00fclerin zay\u0131flara reva g\u00f6rd\u00fckleri, herkesin ba\u015fvurabilece\u011fi de\u011fi\u015fmez de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fclerinin yoklu\u011fundan kaynaklanan zul\u00fcmler ve haks\u0131zl\u0131klar bu sosyal sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir ba\u015fka g\u00f6stergesiydi. Genel olarak Araplar\u0131n sosyal hayat\u0131 ve insan\u00ee aydan geri kalm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 bu sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir di\u011fer g\u00f6stergesiydi ki, Araplar\u0131 bu geri kalm\u0131\u015fl\u0131ktan sadece \u0130sl\u00e2m kurtarabilmi\u015fti. B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 ilk m\u00fcsl\u00fcmanlar \u015fu il\u00e2hi buyru\u011fu herkesten farkl\u0131 bir dikkatle dinliyorlard\u0131:<\/p>\n

“O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nu an\u0131n. Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00f6nce, ku\u015fkusuz, sap\u0131klardan idiniz.”<\/p>\n

\u0130lk m\u00fcsl\u00fcmanlar bu il\u00e2hi c\u00fcmleleri okurken, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, b\u00fct\u00fcn tarihlerine damgas\u0131n\u0131 basm\u0131\u015f olan eski sap\u0131k, ac\u0131kl\u0131, peri\u015fan ve geri kalm\u0131\u015f hayatlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, hayallerinin, belleklerinin ve duygular\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden bir sinema \u015feridi gibi ak\u0131yordu. Sonra d\u00f6n\u00fcp hallerine bak\u0131nca isl\u00e2m’\u0131n kendilerini y\u00fckseltti\u011fi, y\u00fcce Allah’\u0131n bu din arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kendilerini erdirdi\u011fi yeni konumlar\u0131m g\u00f6r\u00fcyor ve o zaman bu ger\u00e7e\u011fin b\u00fct\u00fcn derinlik ve k\u00f6kl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tart\u0131\u015fmas\u0131z olarak varl\u0131klar\u0131ndan somut bir bi\u00e7imde alg\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Bu realite, her milletten ve her ku\u015faktan b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu milletler ve bu ku\u015faklar\u0131n \u0130sl\u00e2m’a kavu\u015fmadan \u00f6nceki durumu neydi? Onlar bu inan\u00e7tan yoksun olarak nedirler? Onlar isl\u00e2m’\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi yola girdiklerinde, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ya\u015fama tarz\u0131n\u0131 hayatlar\u0131na yans\u0131m\u0131\u015f bir ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri zaman geri kalm\u0131\u015f, basit, sap\u0131k ve karma\u015f\u0131k bir konumdan kurtulup geli\u015fmi\u015f, \u00f6nemli,y\u00f6n\u00fc ve hedefi belli bir d\u00fczeye ge\u00e7erler. \u00dcstelik bu ge\u00e7i\u015fi, bu d\u00fczey y\u00fckseli\u015fini ger\u00e7ek anlamda m\u00fcsl\u00fcman olmadan, yani hayatlar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile \u0130sl\u00e2m\u00ee ya\u015fam tarz\u0131na uyarlamadan fark edemezler.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fc bu do\u011fru istikametli hayat yoluna girmedik\u00e7e koyu bir cahiliyenin batakl\u0131\u011f\u0131nda debelenmeye mahkumdur. Daha \u00f6nce yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her taraf\u0131n\u0131 bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda inleten bu cahiliyenin pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131ktan sonra \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00fcst\u00fcn ya\u015fama d\u00fc\u015f\u00fcncesi sayesinde yeniden hayat bulanlar d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse bu ger\u00e7e\u011fi tam anlam\u0131 ile kavrayamaz. Ancak b\u00f6yleleri \u00e7evrelerini ku\u015fatm\u0131\u015f olan i\u011fren\u00e7likler, koku\u015fmu\u015f batakl\u0131klar ve mikrop yataklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130sl\u00e2m’\u0131n y\u00fcce hayat sisteminin ger\u00e7ek mahiyetini anlayabilirler.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k uzun tarihi boyunca bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi, bir\u00e7ok sosyal d\u00fczen ve \u00e7ok say\u0131da hayat tarz\u0131 g\u00f6r\u00fcp ge\u00e7irdi. Bunlar\u0131n i\u00e7inde eski-yeni en b\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131n felsefi sistemleri, yine eski-yeni en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de vard\u0131 . \u0130nsan, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ve \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat tarz\u0131n\u0131n zirvesinde durup bu ser\u00fcvenin evrelerine bak\u0131nca insanl\u0131\u011f\u0131n bu kadar bo\u015f, bu kadar \u00e7\u0131kmaz, bu kadar trajik, bu kadar anlams\u0131z ve karma\u015f\u0131k sistemler ile oyalanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hayrete d\u00fc\u015f\u00fcyor. Hi\u00e7bir akl\u0131 ba\u015f\u0131nda insan bu zulm\u00fc kendine reva g\u00f6rmemelidir. O insan ki, art\u0131k hi\u00e7bir il\u00e2ha ihtiyac\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, en az\u0131ndan art\u0131k y\u00fcce Allah’tan gelen bir \u015feriate, il\u00e2h\u00ee kaynakl\u0131 bir ya\u015fam sistemine uymas\u0131na gerek kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor!<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah’\u0131n burada m\u00fcsl\u00fcmanlara hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 ve minnettarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlar\u0131ndan hi\u00e7 \u00e7\u0131karmamalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi b\u00fcy\u00fck nimet budur:<\/p>\n

“O sizi nas\u0131l do\u011fru yola iletti ise siz de O’nu an\u0131n. Zira O’nun yol g\u00f6stermesinden \u00f6nce, ku\u015fkusuz,sap\u0131klardan idiniz.”<\/p>\n

Hacc, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n evrensel kongresidir. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu kongrede kendilerini biraraya getiren \u0130sl\u00e2m ba\u011f\u0131ndan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn ili\u015fkilerden ar\u0131nm\u0131\u015f, \u0130sl\u00e2m karakteristi\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn karakteristiklerden ve \u00f6zelliklerden s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f, ay\u0131p yerlerini \u00f6rten diki\u015fsiz bir \u00f6rt\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn elbise ve k\u0131l\u0131klardan soyunmu\u015f olarak biraraya gelirler. Bu kongrede herhangi bir fert ile ba\u015fka bir fert aras\u0131nda, herhangi bir kabile ile ba\u015fka bir kabile aras\u0131nda, herhangi bir \u0131rk ile ba\u015fka bir \u0131rk aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmaz. Burada toplananlar aras\u0131nda tek inan\u00e7; \u0130sl\u00e2m inanc\u0131, tek akrabal\u0131k ba\u011f\u0131; \u0130sl\u00e2m akrabal\u0131\u011f\u0131 ve tek renk; \u0130sl\u00e2m’\u0131n rengidir.<\/p>\n

Kurey\u015fliler cahiliye d\u00f6neminde kendilerini “yi\u011fitler (Hums, tekili: Ehmes)” diye adland\u0131r\u0131rlar ve \u00f6zlerine di\u011fer Araplardan ay\u0131r\u0131c\u0131 birtak\u0131m imtiyazlar, \u00fcst\u00fcnl\u00fckler tan\u0131rlard\u0131. Bu imtiyazlardan biri olarak onlar kendileri d\u0131\u015f\u0131ndaki Arap halk\u0131 gibi Arafat da\u011f\u0131nda vakfeye durmazlar ve bu duru\u015fun bitiminde halk\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden da\u011f\u0131l\u0131p geri d\u00f6nmezlerdi.<\/p>\n

\u0130\u015fte ayetteki emir bunun i\u00e7in geldi. Y\u00fcce Allah bu emirle insanlar\u0131, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 e\u015fitli\u011fe d\u00f6nd\u00fcrmekte, onlar\u0131 insanlar aras\u0131ndaki uydurma farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortadan kald\u0131rarak b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r:<\/p>\n

“Sonra insanlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden siz de da\u011f\u0131l\u0131n ve Allah’tan ma\u011ffiret dileyin. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r, merhametlidir.”<\/p>\n

Nitekim Buhar\u00ee’nin Hi\u015fam’a ve onun da babas\u0131na dayanarak nakletti\u011fine g\u00f6re bu konuda Hz. Ai\u015fe (Allah ondan raz\u0131 olsun) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Kurey\u015fliler ile onlar\u0131n dinlerine ba\u011fl\u0131 olanlar M\u00fczdelife’de duru\u015f yaparlar ve kendilerini `yi\u011fitler (Hums)’ \u00fcnvan\u0131 ile anarlard\u0131. Geride kalan Araplar ise Arafat’ta duru\u015f yaparlard\u0131. \u0130sl\u00e2m gelince y\u00fcce Allah Peygamberine Arafat’a giderek orada duru\u015f yapmas\u0131n\u0131 ve oradan halkla birlikte ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti. \u0130\u015fte `\u0130nsanlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden siz de da\u011f\u0131l\u0131n’ ayeti buna i\u015faret ediyor.”<\/p>\n

Yani “Halk\u0131n duru\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 yerde duru\u015f yap\u0131n ve halkla birlikte, onlar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden da\u011f\u0131l\u0131n.” \u0130sl\u00e2m soy ve s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 tan\u0131maz. onun g\u00f6z\u00fcnde b\u00fct\u00fcn insanlar tek bir \u00fcmmettir. Tara\u011f\u0131n di\u015fleri gibi fertleri birbirine e\u015fittir. Hi\u00e7 kimsenin ba\u015fkas\u0131na kar\u015f\u0131 takva d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. \u0130sl\u00e2m, Hacc kongresinde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, kendilerine se\u00e7kinlik sa\u011flayan b\u00fct\u00fcn k\u0131l\u0131klardan soyunmakla ve b\u00f6ylece y\u00fcce Allah’\u0131n evinde birbirlerine e\u015fit karde\u015fler konumunda biraraya gelmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc tutmu\u015ftur. M\u00fcsl\u00fcmanlar burada soy z\u0131rh\u0131na b\u00fcr\u00fcn\u00fcp bu yoldan birbirlerine kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamamak i\u00e7in elbiselerinden, k\u0131yafetlerinden soyunuyorlar.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah onlara demek istiyor ki; Cahiliye taassubunu i\u00e7inizden s\u00f6k\u00fcp atarak hep birlikte \u0130sl\u00e2m’\u0131n rengine b\u00fcr\u00fcn\u00fcn. Allah’tan af dileyin. \u015eu cahiliye gururundan dolay\u0131 O’ndan af dileyin. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z Hacc g\u00f6revine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcren her t\u00fcrl\u00fc ters ve ayk\u0131r\u0131 eyleminizden dolay\u0131 O’ndan af dileyin. Bu kusurunuz \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa, sadece i\u00e7inizden ge\u00e7en basit bir k\u00f6t\u00fc duygudan ibaret olsa bile yahut cinsel a\u00e7\u0131k-sa\u00e7\u0131k s\u00f6zler, k\u0131r\u0131c\u0131 tart\u0131\u015fmalar ve ba\u015fka k\u00f6t\u00fcl\u00fckler gibi a\u011fz\u0131n\u0131zdan ka\u00e7an g\u00fcnahlar bi\u00e7iminde de olsa Hacc s\u0131ras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn hatalar\u0131n\u0131zdan dolay\u0131 O’ndan af dileyin.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Hacc kongresi s\u0131ras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015f ve tutumlar\u0131n\u0131, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 benimsemeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi temeline oturtuyor. Bu temel, e\u015fitliktir; toplumda s\u0131n\u0131f fark\u0131 g\u00f6zetmeyen, \u0131rk ayr\u0131m\u0131 tan\u0131mayan, dil fark\u0131 g\u00f6zetmeyen, yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen hi\u00e7bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve imtiyaz sebebini onaylamayan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce temelidir. Yine g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu temiz ve y\u00fcce d\u00fc\u015f\u00fcnce temeli ile \u00e7eli\u015fen b\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 y\u00fcce Allah’tan af dilemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

“Hacc ibadetini bitirdi\u011finizde atalar\u0131n\u0131z\u0131 and\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, hatta ondan daha \u0131srarl\u0131 bir dille Allah’\u0131 an\u0131n. Kimi insanlar `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada g\u00fczellik ver’ derler. B\u00f6ylelerinin Ahirette hi\u00e7bir paylar\u0131 olmaz.<\/p>\n

Kimi insanlar da `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada da g\u00fczellik ver, Ahirette de g\u00fczellik ver ve bizi Cehennem ate\u015finin azab\u0131ndan koru’ derler.<\/p>\n

i\u015fte b\u00f6ylelerinin kazand\u0131klar\u0131ndan paylar\u0131 vard\u0131r. Allah’\u0131n hesapla\u015fmas\u0131 \u00e7ok \u00e7abuktur.”<\/p>\n

Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz gibi Araplar cahiliye d\u00f6neminde Ukaz, Mecenne ve Z\u00fclmecaz \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131nda bulu\u015furlard\u0131. Bu \u00e7ar\u015f\u0131lar sadece birer al\u0131\u015f-veri\u015f merkezi de\u011fildi. Buralar ayn\u0131 zamanda \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131 d\u00fczenlenen, atalar\u0131n ve soy \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn iftihar vesilesi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde Araplar, kendilerini bu t\u00fcr \u00f6v\u00fcnme ve b\u00f6b\u00fcrlenmelerden al\u0131koyacak b\u00fcy\u00fck ama\u00e7lardan ve \u00f6nemli u\u011fra\u015flardan yoksundular. O zaman hen\u00fcz s\u00f6z ve \u00e7al\u0131\u015fma enerjilerini u\u011frunda harcayacaklar\u0131 t\u00fcm insanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fck bir misyonlar\u0131 yoktu. Onlar\u0131n insanl\u0131\u011fa y\u00f6nelik tek misyonu, \u0130sl\u00e2m’\u0131n omuzlar\u0131na y\u00fckledi\u011fi cihan\u015f\u00fcmul g\u00f6rev oldu. \u0130sl\u00e2m’dan \u00f6nce ve \u0130sl\u00e2m’dan koptuklar\u0131 zamanlarda Araplar\u0131n ne yery\u00fcz\u00fcnde bir misyonlar\u0131 ve ne de g\u00f6kte an\u0131lan bir hat\u0131ralar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 Ukaz, Mecenne ve Z\u00fclmecaz \u015fenliklerinde g\u00fcnlerini bu bo\u015f ama\u00e7lar u\u011frunda, yani soya dayal\u0131 b\u00f6b\u00fcrlenmeler ile atalarla \u00f6v\u00fcnme yar\u0131\u015flar\u0131nda harc\u0131yorlard\u0131. Fakat \u0130sl\u00e2m’\u0131 benimsemekle \u00e7ok \u00f6nemli bir misyona kavu\u015fmu\u015flard\u0131. \u0130sl\u00e2m onlar\u0131 yeniden d\u00fcnyaya getirdikten sonra kafalar\u0131nda yepyeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi olu\u015fturmu\u015ftu. \u015eimdi Kur’an-\u0131 Kerim onlar\u0131 iyiye ve yararl\u0131ya y\u00f6neltiyordu. Hacc g\u00f6revlerini sona erdirdikten sonra atalar\u0131m anmaya de\u011fil kendilerini y\u00fcce Allah’\u0131 anmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu:<\/p>\n

“Hacc ibadetini bitirdi\u011finizde atalar\u0131n\u0131z\u0131 and\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, hatta ondan daha \u0131srarl\u0131 bir dille Allah’\u0131 an\u0131n.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n onlara “atalar\u0131n\u0131z\u0131 and\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, hatta ondan daha \u0131srarl\u0131 bir dille Allah’\u0131 an\u0131n” diye buyurmas\u0131, atalar\u0131n\u0131 y\u00fcce Allah ile birlikte anabilecekleri anlam\u0131na gelmez. Tersine bu ifade k\u0131nama niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra daha l\u00e2y\u0131k olana, daha \u00f6ncelikli\u011fe y\u00f6nelmeyi telkin eder. Bu ayet ilk m\u00fcsl\u00fcmanlara diyor ki; “Sizler yaln\u0131zca Allah’\u0131 anman\u0131z caiz oldu\u011fu halde tutup atalar\u0131n\u0131z\u0131 an\u0131yorsunuz. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 Allah’\u0131 anma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcn. Hatta Allah’\u0131 daha \u0131srarl\u0131 bir dille an\u0131n. Elbiselerinizden soyunarak O’na do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6re soy ili\u015fkilerinden de s\u0131yr\u0131l\u0131n.<\/p>\n

Allah’\u0131 anmak, kullar\u0131 ger\u00e7ek anlamda y\u00fckselten tek fakt\u00f6rd\u00fcr, atalarla \u00f6v\u00fcnmek insanlara hi\u00e7bir \u015fey kazand\u0131rmaz, onlar\u0131n d\u00fczeyini y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131karmaz. \u0130nsani de\u011ferlerin yeni kriteri, takva kriteridir; Allah ile ili\u015fki kurma, O’nu anma ve O’ndan \u00e7ekinme \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Daha sonraki ayetler insanlar\u0131 bu \u00f6l\u00e7\u00fc ile tartmakta, onlara bu \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re insanlar\u0131n de\u011ferlerini ve kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 ak\u0131betleri g\u00f6stermektedir:<\/p>\n

“Kimi insanlar `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada g\u00fczellik ver’ derler. B\u00f6ylelerinin Ahirette hi\u00e7bir paylar\u0131 olmaz.<\/p>\n

Kimi insanlar da `Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada da g\u00fczellik ver, Ahirette de g\u00fczellik ver ve bizi Cehennem ate\u015finin azab\u0131ndan koru’ derler.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6ylelerinin kazand\u0131klar\u0131ndan paylar\u0131 vard\u0131r. Allah’\u0131n hesapla\u015fmas\u0131 \u00e7ok \u00e7abuktur.”<\/p>\n

Ortada iki grup insan var. Bir grubun b\u00fct\u00fcn istedi\u011fi d\u00fcnyad\u0131r, ona tutkundur, b\u00fct\u00fcn me\u015fguliyeti s\u0131rf ona y\u00f6neliktir. Nitekim Araplardan bir grup Hacca gidip vakfe yerinde durunca “Ya Rabbi, bu y\u0131l\u0131 bol ya\u011fmur y\u0131l\u0131, bereketli \u00fcr\u00fcn y\u0131l\u0131 ve hay\u0131rl\u0131 evl\u00e2d y\u0131l\u0131 yap” diye dua ederler, dualar\u0131nda ahiretle ilgili hi\u00e7bir \u015feyi anmazlard\u0131. Sahabilerden Abdullah b. Abbas’\u0131n (Allah her ikisinden de raz\u0131 olsun) belirtti\u011fine g\u00f6re bu ayet, o grup hakk\u0131nda inmi\u015ftir. Fakat ayetin anlam\u0131 bundan daha kapsaml\u0131 ve daha s\u00fcreklidir. Bu ayet bize \u00e7e\u015fitli ku\u015faklarda ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde bulunan bir insan \u00f6rne\u011fini tan\u0131t\u0131yor. Bu insan \u00f6rne\u011finin tek arzusu, tek amac\u0131 sadece d\u00fcnyad\u0131r. Allah’a y\u00f6nelerek dua etti\u011fi zaman bile akl\u0131nda yaln\u0131z o vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onu me\u015fgul eden tek \u015fey, g\u00f6nl\u00fcn\u00fc oyalayan, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatan ve s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 biricik ama\u00e7 sadece d\u00fcnyad\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah b\u00f6ylelerine takdir etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fcnyadan paylar\u0131n\u0131 verebilir, fakat bunlar\u0131n Ahirette mutlak anlamda hi\u00e7bir paylar\u0131 olmaz.<\/p>\n

Di\u011fer bir grup insan var ki, bunlar birincilerden daha geni\u015f ufuklu, ama\u00e7lar\u0131 daha soyludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar y\u00fcce Allah ile s\u00fcrekli ili\u015fkidedirler. Bunlar d\u00fcnyada iyilik, g\u00fczellik isterler, fakat Ahiretteki paylar\u0131n\u0131 unutmazlar, dua ederken \u015f\u00f6yle derler:<\/p>\n

“Ey Rabbimiz, bize d\u00fcnyada da g\u00fczellik ver, Ahirette de g\u00fczellik ver, bizi Cehennem ate\u015finin azab\u0131ndan koru.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bunlar y\u00fcce Allah’tan her iki d\u00fcnyada da iyilik, g\u00fczellik isterler. Ayr\u0131ca istedikleri g\u00fczelli\u011fin, iyili\u011fin t\u00fcr\u00fcn\u00fc belirlemezler onun se\u00e7imini Allah’a b\u0131rak\u0131rlar. Allah onlar i\u00e7in iyi ve g\u00fczel g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc se\u00e7er, onlar da y\u00fcce Allah’\u0131n kendileriyle ilgili se\u00e7imini ho\u015fnutlukla kar\u015f\u0131larlar. B\u00f6ylelerinin Ahirette kesinlikle ve gecikmeden ellerine ge\u00e7ecek bir paylar\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah hesapla\u015fma i\u015flemlerini \u00e7ok \u00e7abuk bitirir.<\/p>\n

Bu ayette dile gelen il\u00e2hi \u00f6\u011freticilik, insan\u0131n kime y\u00f6nelmesi gerekti\u011fini anlat\u0131yor. Bunun yan\u0131s\u0131ra y\u00fcce Allah’a y\u00f6nelerek her i\u015fini O’na havale edenin, iyilik se\u00e7me yetkisini Allah’a b\u0131rakarak O’nun kendisi ile ilgili se\u00e7imini ho\u015fnutlukla kar\u015f\u0131layan\u0131n ne d\u00fcnya iyiliklerinden ve ne de Ahiret iyiliklerinden yoksun kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fcnyay\u0131 biricik ama\u00e7 sayan kimse Ahirette alabilece\u011fi b\u00fct\u00fcn paylar\u0131 pe\u015finen yitirmi\u015f olur. Demek ki, birinci grupta yeralan insanlar, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re bile kazan\u00e7l\u0131d\u0131rlar. Bunlar y\u00fcce Allah’\u0131n terazisinde ise daha kazan\u00e7l\u0131 ve daha bask\u0131n \u00e7\u0131kacaklard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n, \u0130sl\u00e2m taraf\u0131ndan meydana getirilen \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 istikametli ve dengeli dualar\u0131 her iki d\u00fcnyan\u0131n iyili\u011fini kendi hesaplar\u0131na kaydetmi\u015f olur.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcmanlardan d\u00fcnyay\u0131 elden b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 istemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bu d\u00fcnyada y\u00fcce Allah’\u0131n halifesi olma amac\u0131yla yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130sl\u00e2m’\u0131n, m\u00fcsl\u00fcmanlardan bu konuda istedi\u011fi tek \u015fey d\u00fcnya i\u015flerinde y\u00fcce Allah’a y\u00f6nelmeleri, dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck yaparak d\u00fcnyay\u0131 kendileri i\u00e7in duvarlar\u0131 taraf\u0131ndan ku\u015fatma alt\u0131na al\u0131nacaklar\u0131 bir hisar haline getirmemeleridir. \u0130sl\u00e2m, “insan”\u0131n \u015fu basit yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn hisarlar\u0131ndan, ku\u015fatmalar\u0131ndan kurtulmu\u015f olmas\u0131n\u0131, d\u00fcnyada onurlu bir varl\u0131k s\u0131fat\u0131 ile orada \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131n\u0131 ve y\u00fcce ufuklar ile ili\u015fkili olarak halifelik g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctmesini istiyor. Bundan dolay\u0131 olaylara ve geli\u015fmelere isl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin zirvesinden bakan kimselere yery\u00fcz\u00fcne egemen olan k\u0131s\u0131r ama\u00e7lar tek ba\u015f\u0131na son derece basit ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

Daha sonraki ayette Hacc g\u00fcnleri, Hacc g\u00f6revi ve bu g\u00f6revin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hareketleri, hac\u0131lar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131 anmaya ve O’ndan korku duymaya y\u00f6nelterek sona eriyor:<\/p>\n

“Say\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Kim iki g\u00fcn i\u00e7inde hemen d\u00f6nerse bir g\u00fcnah\u0131 yoktur. Kim geri kal\u0131rsa da, g\u00fcnahtan korunanlar i\u00e7in, g\u00fcnah\u0131 yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki, hepiniz O’nun huzurunda biraraya getirileceksiniz.”<\/p>\n

Alimler taraf\u0131ndan en \u00e7ok benimsenen g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ayette s\u00f6z\u00fc edilen “Allah’\u0131 anma (zikir) g\u00fcnleri”; Arefe, Kurban bayram\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc ile bu g\u00fcn\u00fc izleyen \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr (te\u015frik g\u00fcnleri). Nitekim sahabilerden Abdullah b. Abbas’a g\u00f6re “say\u0131l\u0131 g\u00fcnler”den maksat te\u015frik g\u00fcnleri (Kurban bayram\u0131n\u0131n d\u00f6rt g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yine sahabilerden \u0130krime’ye g\u00f6re “say\u0131l\u0131 g\u00fcnlerde Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n” ayetindeki “Allah’\u0131 anma”n\u0131n anlam\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz te\u015frik (Kurban bayram\u0131) g\u00fcnlerinin farz namazlar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan “Allahuekber, Allahuekber” diyerek tekbir getirmektir. \u00d6teyandan Abdurrahman b. Muammer Deylem\u00ee “Kim iki g\u00fcn i\u00e7inde hemen d\u00f6nerse hi\u00e7bir g\u00fcnah\u0131 yoktur. Kim geri kal\u0131rsa da g\u00fcnah\u0131 yoktur” ayetinin yorumu ile ilgili olarak “Mina g\u00fcnleri \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr. Arefe, Kurban bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc ile te\u015frik g\u00fcnlerinin t\u00fcm\u00fc, yani bunlar\u0131n hem ilk ikisi ve hem son ikisi Allah’\u0131 anmaya elveri\u015fli g\u00fcnlerdir. Yaln\u0131z bu Allah’\u0131 anman\u0131n takva ile birlikte olmas\u0131 \u015fartt\u0131r” diyor.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc ayette “g\u00fcnahtan korunanlar i\u00e7in, takva sahipleri i\u00e7in” kayd\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Bu ayetin sonunda Hacc kongresinin olu\u015fturdu\u011fu kalabal\u0131k tablosu vesile edilerek m\u00fcsl\u00fcmanlara Mah\u015fer toplant\u0131s\u0131n\u0131n tablosu hat\u0131rlat\u0131l\u0131yor. Bu hat\u0131rlatma o korkun\u00e7 tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kalplerinde takva duygular\u0131 canland\u0131r\u0131yor:<\/p>\n

“Allah’tan korkun ve bilin ki, hepiniz O’nun huzurunda biraraya getirileceksiniz.”<\/p>\n

Bu ayetlerde \u0130sl\u00e2m’\u0131n, Hacc ziyaretini nas\u0131l bir \u0130sl\u00e2m\u00ee farz haline getirdi\u011fini, onu cahiliye k\u00f6klerinden nas\u0131l ar\u0131nd\u0131rarak \u0130sl\u00e2m kulpuna ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130sl\u00e2m eksenine d\u00fc\u011f\u00fcmledi\u011fini, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin egemenli\u011fine verdi\u011fini, ge\u00e7mi\u015fin tortular\u0131ndan ve lekelerinden temizledi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte b\u0131rakmay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn eski gelenek ve ibadet ama\u00e7l\u0131 t\u00f6renler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki metodu budur. Bu ziyaret art\u0131k cahiliye d\u00f6nemindeki eski gelenek de\u011fildir. O art\u0131k yeni bir elbisenin uyumlu bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur. O art\u0131k eski bir Arap adeti de\u011fildir. O, art\u0131k bir \u0130sl\u00e2m adeti, daha do\u011frusu bir \u0130sl\u00e2m ibadetidir. Ba\u015fka bir deyimle s\u00fcrekli varolacak olan ve her zaman korunacak olan de\u011fer, \u0130sl\u00e2md\u0131r… Sadece \u0130sl\u00e2m!..<\/p>\n

\u0130K\u0130 T\u0130P \u0130NSAN<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in direktifleri ve yasal d\u00fczenlemelerini dikkatli bir incelemeye tabi tutan bir g\u00f6zlemci, insanl\u0131k i\u00e7in eksiksiz bir hayat d\u00fczeni meydana getiren bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ayn\u0131 zamanda kendine \u00f6zg\u00fc bir e\u011fitim sistemi de i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6recek, g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mayacakt\u0131r. Bu e\u011fitim sistemi insan psikolojisinin uzmanl\u0131k \u00e7ap\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f derin bilgisine, onun gizli-a\u00e7\u0131k s\u0131zma kanallar\u0131n\u0131n kesin tan\u0131nmas\u0131na dayan\u0131r. Bu metod, s\u00f6zkonusu psikolojik yap\u0131y\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle ele al\u0131r. Ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli insan karakterlerinin canl\u0131 tasvirlerini verir. Bu tasvirlerde \u00f6zellikler o kadar a\u00e7\u0131k, karakteristikler o kadar belirlidir ki, insan bunlar\u0131 incelerken bu karakteristikleri ve \u00f6zellikleri \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan ki\u015filerin kendilerini meydanda gezerken ve insanlar aras\u0131nda dola\u015f\u0131rken g\u00f6r\u00fcr gibi olur ve nerede ise elini bu ki\u015filerin omuzlar\u0131na koyarak “i\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim’in kasdetti\u011fi insan tipinin t\u0131pk\u0131s\u0131” diye ba\u011f\u0131raca\u011f\u0131 gelir.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcmde de iki de\u011fi\u015fik insan tipinin belirgin karakteristiklerini buluyoruz. Birinci insan tipi karakter bak\u0131m\u0131ndan ikiy\u00fczl\u00fc, \u015firret, tatl\u0131 dilli, benli\u011fini hayat\u0131n ekseni sayan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc al\u0131ml\u0131 fakat i\u00e7i canlar yakan bir tiptir. Bu kimse nefsini \u0131slah etmeye, kendine \u00e7ekid\u00fczen vermeye ve Allah’tan korkmaya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman hakka d\u00f6nmez, nefsini \u0131slah etmeye giri\u015fmez. Bunun tersine g\u00fcnahlar\u0131 ile gururlanma damar\u0131 kabar\u0131r, ger\u00e7e\u011fe ve iyiye y\u00f6nelmeyi reddeder, ayetin deyimi ile “ekini ve nesli” yani bitki, hayvan insan ve b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 mahvetmeye devam eder.<\/p>\n

\u0130kinci insan \u00f6rne\u011fi ise m\u00fcmin ve samimi bir tiptir. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 u\u011fruna kullan\u0131r, hi\u00e7bir \u015feyini geriye b\u0131rakmak istemez. \u0130\u015finde ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u015fahs\u0131n\u0131 asla hesaba almaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’ta yok olmu\u015ftur, b\u00fct\u00fcn\u00fc ile O’na y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu iki insan \u00f6rne\u011fi tan\u0131t\u0131ld\u0131ktan hemen sonra m\u00fcminlere y\u00f6nelik bir seslenme i\u015fitiyoruz. Bu ses m\u00fcminleri b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ile, hi\u00e7bir teredd\u00fcde kap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, hi\u00e7bir zikzak \u00e7izmeksizin ve vaktiyle Allah’\u0131n nimetini de\u011fi\u015ftirerek nank\u00f6rl\u00fc\u011fe y\u00f6nelen yahudilerin yapt\u0131klar\u0131 gibi hi\u00e7bir ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck veya mucize isteyip y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc denemeye kalk\u0131\u015fmadan Allah’a teslim olmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Bu kesin teslim olu\u015f “\u0130sl\u00e2m’a ve bar\u0131\u015fa giri\u015f” deyimi ile ifade ediliyor; bu deyimle y\u00fcce Allah’\u0131n dinine inanman\u0131n ve O’nun \u00f6nerdi\u011fi hayat sistemi uyar\u0131nca ya\u015faman\u0131n \u00f6z\u00fc hakk\u0131ndaki eksiksiz ve ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6n\u00fcnde geni\u015f bir kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor. Allah’\u0131n izni ile ilerde bu ayeti incelerken bu ger\u00e7e\u011fin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na inmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck iman nimeti ve m\u00fcminleri koruyucu g\u00f6lgesi alt\u0131na alan \u0130sl\u00e2m ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fczy\u00fcze gelinirken k\u00e2firlerin i\u015fin i\u00e7y\u00fcz\u00fc ile ilgili yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve bu sap\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncenin sonucu olarak m\u00fcminleri alaya almalar\u0131 sunuluyor ve bunun yan\u0131s\u0131ra y\u00fcce Allah’\u0131n terazisinde a\u011f\u0131r basan de\u011ferler \u015f\u00f6yle belirleniyor; “Oysa Allah’\u0131n azab\u0131ndan sak\u0131nanlar, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, k\u00e2firlerden daha \u00fcst\u00fcn konumdad\u0131rlar.”<\/p>\n

Bunun arkas\u0131ndan \u00f6zet halinde insanlar aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k meselesine de\u011finilerek insanlar\u0131n anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm versin diye ba\u015fvurmalar\u0131 gereken \u00f6l\u00e7\u00fc a\u00e7\u0131klan\u0131yor ve y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in indirilen hakk i\u00e7erikli kitab\u0131n fonksiyonu belirleniyor.<\/p>\n

Bu noktadan sonra bu \u00f6l\u00e7\u00fcye uyanlar\u0131, yollar\u0131 boyunca bekleyen zorluklar\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131na ge\u00e7iliyor. Bu konuda m\u00fcsl\u00fcman cemaate seslenilerek dikenliklerle kapl\u0131 yolculuklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 ve daha \u00f6nce bu emaneti ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olan b\u00fct\u00fcn cemaatlerin y\u00fczy\u00fcze gelmi\u015f olduklar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar, me\u015fakkatler ve bask\u0131lar anlat\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcman cemaatin bu emanetin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve yan \u00e7izilmez y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine kendini haz\u0131rlamas\u0131, bu g\u00fc\u00e7lerin \u00fczerine g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak i\u00e7 huzuru i\u00e7inde at\u0131lmas\u0131, ufuklar\u0131 bulutlar\u0131n kaplad\u0131\u011f\u0131 ve sabah ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uzak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her k\u00f6t\u00fcmserlik an\u0131nda y\u00fcce Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 beklemesi ama\u00e7 ediniliyor.<\/p>\n

B\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcman cemaati e\u011fitmeye ve g\u00f6reve haz\u0131rlamaya y\u00f6nelik il\u00e2hi metodun \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu e\u011fitim ve g\u00f6reve haz\u0131rlama metodu \u00e7e\u015fitli etkin telkin yollar\u0131ndan yararlan\u0131yor ve bu etkili telkinlerini toplam olarak bildi\u011fimiz eksiksiz hayat tarz\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00e7e\u015fitli direktiflerin ve yasal d\u00fczenlemesinin aras\u0131na serpi\u015ftiriyor.
\n204- Kimi insan var ki, d\u00fcnya hayat\u0131 ile ilgili konu\u015fmas\u0131 ho\u015funuza gider ve en amans\u0131z d\u00fc\u015fman oldu\u011fu halde kalbindeki duygular\u0131n samimi oldu\u011funa Allah’\u0131 \u015fahit g\u00f6sterir.<\/strong><\/p>\n

205- \u0130\u015f ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince yery\u00fcz\u00fcnde karga\u015fa ve bozgunculuk \u00e7\u0131karmaya, ekini ve nesli mahvetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Oysa Allah karga\u015fa ve bozgunculuk \u00e7\u0131karmay\u0131 kesinlikle sermez.<\/p>\n

206- Ona Allah’tan kork’ denilince g\u00fcnahlar\u0131 ile gururlanma damar\u0131 kabar\u0131r. B\u00f6ylesi i\u00e7in Cehennem yeterlidir. Oras\u0131 ne k\u00f6t\u00fc bir bar\u0131nakt\u0131r!<\/p>\n

207- Kimi insan da var ki, benli\u011fini Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmaya adar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, Allah kullar\u0131na kar\u015f\u0131 pek \u015fefkatlidir.<\/p>\n

\u0130nsan psikolojisinin \u00e7e\u015fitli karakteristiklerini canland\u0131ran bu sanatk\u00e2rane f\u0131r\u00e7an\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 darbeleri, dokunu\u015flar\u0131, bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc veciz s\u00f6zlerin asla insan kaynakl\u0131 olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini do\u011frudan do\u011fruya il\u00e2n eder. Zira insandan kaynaklanan f\u0131r\u00e7a darbeleri, bu kadar h\u0131zl\u0131 dokunu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7e\u015fitli insan tiplerinin en derin \u00f6zelliklerini bu kadar belirgin ve bu kadar kapsaml\u0131 bir \u015fekilde canland\u0131ramaz.<\/p>\n

Bu ayetin her kelimesi kelimeden \u00e7ok insan karakteristiklerini canland\u0131ran ve insan \u00f6zelliklerini belirleyen birer f\u0131r\u00e7a darbesine benziyor. Bu darbeler ardarda s\u0131ralan\u0131r-s\u0131ralanmaz canland\u0131r\u0131lan insan tipi canl\u0131 bir varl\u0131k halinde ve ki\u015fili\u011fi belirginle\u015fmi\u015f olarak do\u011frulup aya\u011fa kalk\u0131veriyor. \u00d6yle ki, nerede ise parma\u011f\u0131n\u0131 ona do\u011fru dikecek ve milyonlarca ki\u015fi i\u00e7inden kendisini se\u00e7erek “i\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim’in anlatmak istedi\u011fi insan tipi budur” diyeceksin. Bu i\u015flem, canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131nda her an y\u00fcce Allah’\u0131n elinden \u00e7\u0131kan yaratma ameliyelerinin tipik bir benzeridir!<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz canl\u0131 yarat\u0131k konu\u015fuyor ve kendisini iyili\u011fin, samimiyetin, ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, sevginin, fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n, insanlara iyilik, yarar, mutluluk ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck sunma arzusunun sembol\u00fc olarak tan\u0131t\u0131yor. Konu\u015furken s\u00f6zleri ho\u015funuza gidiyor, tatl\u0131 dili sizi b\u00fcy\u00fcl\u00fcyor, sesinin ahengine bay\u0131l\u0131yorsunuz; iyilikten, iyilikseverlikten ve yap\u0131c\u0131l\u0131ktan s\u00f6zederken a\u011fz\u0131ndan bal ak\u0131yor. S\u00f6zlerinin etkisini ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da artt\u0131rmak, ba\u011fl\u0131l\u0131k ve samimiyetini vurgulamak, kendini takval\u0131 ve Allah’tan korkan bir ki\u015fi gibi g\u00f6sterebilmek i\u00e7in “kalbindeki duygular\u0131n\u0131n i\u00e7tenli\u011fine Allah’\u0131 \u015fahit g\u00f6steriyor.” Oysa O, asl\u0131nda “en amans\u0131z bir d\u00fc\u015fmand\u0131r.” Kalbinde kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k kayn\u0131yor. G\u00f6nl\u00fcnde sevginin ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 bile yoktur. Orada ne sevgiye ve yararl\u0131l\u0131\u011fa ve ne de \u00f6zveriye ve fedak\u00e2rl\u0131\u011fa en ufak bir yer bulamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

\u0130\u00e7y\u00fcz\u00fc ile d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc \u00e7eli\u015fik, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile i\u00e7y\u00fcz\u00fc taban tabana z\u0131t, yalanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kand\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ya\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zenli bir meslek haline getirmi\u015f olan bu tip, g\u00fcn\u00fcn birinde i\u015f ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince, sorumlu bir mevkiye gelince ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fc meydana \u00e7\u0131kar, maharetle g\u00f6zlerden saklad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 alemi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fur; k\u00f6t\u00fcl\u00fckten, azg\u0131nl\u0131ktan, kinden ve bozgunculuktan ibaret olan \u00f6z\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilir:<\/p>\n

“\u0130\u015f ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince yery\u00fcz\u00fcnde karga\u015fa ve bozgunculuk \u00e7\u0131karmaya, ekini ve nesli mahvetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Oysa Allah, karga\u015fa ve bozgunculuk \u00e7\u0131karmay\u0131 kesinlikle sevmez.”<\/p>\n

Bu insan tipi g\u00f6rev ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince b\u00fct\u00fcn kat\u0131l\u0131\u011f\u0131, k\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve bozgunculu\u011fa y\u00f6nelir. Bu y\u00f6neli\u015fi, her t\u00fcrl\u00fc canl\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutma eyleminde somutla\u015f\u0131r. Bu mahvetme eyleminden ne bitki, \u00fcr\u00fcn ve meyve alan\u0131 olan tar\u0131m alanlar\u0131 ve ne de hayat\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan insan nesli kurtulabilir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcdeki bir hayat d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ifadesi, bu y\u0131k\u0131c\u0131 yarat\u0131\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131na i\u00e7in i\u00e7in i\u015flemi\u015f olan kini, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, gaddarl\u0131\u011f\u0131 ve bozgunculu\u011fu sembolize etmektedir. Onun yap\u0131s\u0131na i\u015fleyen bu y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dilinin tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131. ya\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6zboyac\u0131l\u0131\u011f\u0131; yararl\u0131, iyiliksever, ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve yap\u0131c\u0131ym\u0131\u015f izlenimini uyand\u0131ran sahte d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc \u00f6rt\u00fcyor, g\u00f6zlerden sakl\u0131yordu. Oysa “Allah, karga\u015fa ve bozgunculuk \u00e7\u0131karmay\u0131 kesinlikle sevmez:” Yery\u00fcz\u00fcnde bozgunculuk \u00e7\u0131karan bozguncular\u0131 da sevmez. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz insan tipinin ger\u00e7ek mahiyeti y\u00fcce Allah’tan saklanamaz. D\u00fcnya hayat\u0131nda ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck ve sahtek\u00e2rl\u0131kla insanlar aldat\u0131labilir ama :Allah asla. Bu y\u0131k\u0131c\u0131 ve hayat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc kurutucu insan tipinin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne aldanmaya ve kalplerdeki duygulardan habersiz olmaya mahk\u00fbm olan insanlar\u0131n ho\u015funa giden sahtek\u00e2rl\u0131klar\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu kazanamaz.<\/p>\n

Ayetin devam\u0131nda bu sahtek\u00e2r insan tipinin belli-ba\u015fl\u0131 karakteristikleri birka\u00e7 usta f\u0131r\u00e7a darbesi ile g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor:<\/p>\n

“Ona `Allah’tan kork’ denilince g\u00fcnahlar\u0131 ile gururlanma damar\u0131 kabar\u0131r. B\u00f6ylesi i\u00e7in Cehennem yeterlidir. Oras\u0131 ne k\u00f6t\u00fc bir bar\u0131nakt\u0131r!”<\/p>\n

Bu insan tipi i\u015f ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince yery\u00fcz\u00fcnde karga\u015fa \u00e7\u0131karmaya y\u00f6nelir, ekini ve insan neslini mahvetmeye ba\u015flar, y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve tahripk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r, i\u00e7ini kemiren kini, k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131, \u015firretli\u011fi ve bozgunculu\u011fu d\u0131\u015fa kusar. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu mel\u00e2netleri i\u015flerken biri ortaya \u00e7\u0131k\u0131p da kendisine Allah’tan \u00e7ekinmesini, O`’ndan utanmas\u0131n\u0131 ve gazab\u0131ndan sak\u0131nmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak amac\u0131 ile “Allah’tan kork” deyince b\u00f6yle bir s\u00f6z\u00fc i\u015fitmek bile ho\u015funa gitmez, takvaya y\u00f6nelmeye burun k\u0131v\u0131r\u0131r, e\u011fri yolda oldu\u011funu kabul ederek do\u011fruya y\u00f6nelmeyi gururuna yediremez. Hemen pohpohlanma duygusuna kap\u0131l\u0131r. Bu pohpohlanma hakla, adaletle ve yararl\u0131l\u0131kla de\u011fil, “g\u00fcnah” ile olur. \u0130\u015fledi\u011fi su\u00e7larla, g\u00fcnahlarla ve e\u011frilikle \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslar; kendisine hat\u0131rlat\u0131lan ger\u00e7e\u011fe ve do\u011frudan do\u011fruya Allah’a kar\u015f\u0131 utanmadan ba\u015fkald\u0131r\u0131r, serke\u015fli\u011fe kalk\u0131\u015f\u0131r. Oysa o, daha \u00f6nce kalbindeki duygular\u0131n i\u00e7tenli\u011fine y\u00fcce Allah’\u0131 \u015fahit g\u00f6steriyor; kendini yararl\u0131, iyiliksever, samimi, Allah’a ba\u011fl\u0131 ve haya sahibi gibi g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

Ayetteki tasvirlerin sembolize etti\u011fi f\u0131r\u00e7a darbeleri, bu tipin ana karakteristiklerini eksiksiz bir ifadeye kavu\u015fturur, \u00e7ehresinin hatlar\u0131n\u0131 barizle\u015ftirir, ona kendine \u00f6zg\u00fc bir kimlik sa\u011flar ve sonra bu canl\u0131 \u00f6rne\u011fi insanlar aras\u0131na salar. \u00d6yle ki, sen onu ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcr-g\u00f6rmez “i\u015fte bu! \u0130\u015fte Kur’an’\u0131n kasdetti\u011fi insan tipi bu!” diye hayk\u0131r\u0131rs\u0131n. Sen bu insan tipinin gerek \u015fimdi ve gerekse her an yery\u00fcz\u00fcnde kar\u015f\u0131na dikildi\u011fini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.<\/p>\n

Ayetin sonunda bu y\u0131k\u0131c\u0131 karakterin, bu g\u00fcnahla \u00f6v\u00fcnmenin, bu amans\u0131z d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n, bu g\u00f6z\u00fc kara tahripk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n ve bu \u00f6l\u00e7\u00fc tan\u0131maz bozgunculu\u011fun \u00fczerine l\u00e2y\u0131k oldu\u011fu darbenin indirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz:<\/p>\n

“B\u00f6ylesi i\u00e7in Cehennem yeterlidir. Oras\u0131 ne k\u00f6t\u00fc bir bar\u0131nakt\u0131r!”<\/p>\n

Yeter ona oras\u0131. Oras\u0131 ona k\u00e2fi gelir. Yak\u0131t\u0131 insanlar ve ta\u015flar olan Cehennem! Azg\u0131nlar ile \u015eeytan\u0131n yardak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n hep birlikte i\u00e7ine t\u0131k\u0131lacaklar\u0131 Cehennem. Ac\u0131s\u0131 kalplere \u00e7\u00f6reklenecek olan Hutame Cehennemi. Yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne geri b\u0131rakan ve ne de azab\u0131na son veren Cehennem. \u00d6fkesinden neredeyse k\u00fckreyen Cehennem. Bu Cehennem yeter ona, “Oras\u0131 ne fena bir bar\u0131nakt\u0131r!” Burada “bar\u0131nak” deyimine yer verilmi\u015f olmas\u0131 ne kadar korkun\u00e7 bir olayd\u0131r! Bunca gururlanmadan, b\u00f6b\u00fcrlenmeden ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamadan sonra yeri, yata\u011f\u0131 Cehennem olacak olan\u0131n vay haline!<\/p>\n

Bu insan tipinin kar\u015f\u0131s\u0131nda, onun her bak\u0131mdan z\u0131dd\u0131 olan ba\u015fka bir insan tipi yer al\u0131r:<\/p>\n

“Kimi insan da var ki, benli\u011fini Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmaya adar. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, Allah kullar\u0131na kar\u015f\u0131 pek \u015fefkatlidir.”<\/p>\n

Buradaki “adamak”, satmak anlam\u0131na gelir. Bu insan tipi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile Allah’a satar, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zerresini geriye b\u0131rakmaks\u0131z\u0131n onu b\u00fct\u00fcn\u00fc ile Allah’a teslim eder. Bu kendini adaman\u0131n, satman\u0131n ard\u0131ndan y\u00fcce Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011fundan ba\u015fka hi\u00e7bir gaye g\u00fctmez. Bu sat\u0131\u015fta kendisine ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir \u015fey yoktur. Onun arkas\u0131nda saklad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir beklenti yoktur. Bu sat\u0131\u015f hi\u00e7bir teredd\u00fct ve kaypakl\u0131k ta\u015f\u0131mayan, hi\u00e7bir bedel tahsil etmeyi ama\u00e7lamayan, Allah’tan ba\u015fkas\u0131na hi\u00e7bir pay b\u0131rakmak istemeyen tam bir sat\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu ifade, anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zla ayn\u0131 sonuca varan ba\u015fka bir anlama da gelebilir ki, bu da \u015fudur. Buradaki “adama” deyimi bu insan tipinin t\u00fcm benli\u011fini her t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan azad ederek ar\u0131nm\u0131\u015f olarak Allah’a sunmak i\u00e7in onu t\u00fcm d\u00fcnya nimetleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131n almas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilir. Bu durumda varl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde Rabbinin hakk\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir hak kalmam\u0131\u015f olur. Bu kimse d\u00fcnya nimetlerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fc feda ederek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ar\u0131nm\u0131\u015f olarak s\u0131rf Allah’a takdim eder. Nitekim elimizdeki baz\u0131 rivayetler, bu ayetin ini\u015fi ile ilgili olarak bu son yorumla uyumlu bir sebep g\u00f6stermektedirler.<\/p>\n

Bu konuda \u0130bn-i Kesir, \u00fcnl\u00fc Tefsir kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Abdullah b. Abbas, Enes, Said b. Museyyeb, Ebu Osman Nehdi, \u0130krime ve daha birka\u00e7 sahabi diyorlar ki:<\/p>\n

– Bu ayet, Suhayb b. Sinan er-Rum\u00ee hakk\u0131nda indi. Olay \u015f\u00f6yle oldu: Suhayb, Mekke’de m\u00fcsl\u00fcman olup Medine’ye g\u00f6\u00e7 etmek isteyince m\u00fc\u015frikler mal\u0131n\u0131 yan\u0131na alarak g\u00f6\u00e7 etmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar, isterse mal\u0131ndan vazge\u00e7erek g\u00f6\u00e7 edebilece\u011fini s\u00f6ylediler. Suhayb de onlar\u0131n dedi\u011fini yaparak m\u00fc\u015friklerden yakas\u0131n\u0131 kurtard\u0131 ve mal\u0131n\u0131 onlara b\u0131rakt\u0131. Bir s\u00fcre sonra onun hakk\u0131nda bu ayet indi.<\/p>\n

Bunun \u00fczerine Hz. \u00d6mer ile birlikte bir grup m\u00fcsl\u00fcman, Suhayb’i, Murre dolaylar\u0131nda kar\u015f\u0131layarak kendisine “sat\u0131\u015f\u0131n k\u00e2rl\u0131 olsun” dediler. Suhayb de onlara “Sizinki de. Allah ticaretinizde z\u00efyan g\u00f6stermesin” dedikten sonra “Hangi sat\u0131\u015ftan s\u00f6z ediyorsunuz?” diye sordu. Hz. \u00d6mer ve arkada\u015flar\u0131 da ona bu ayetin kendisi hakk\u0131nda indi\u011fini haber verdiler.”<\/p>\n

Ayr\u0131ca bizzat Peygamberimizin (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) Hz. Suhayb hakk\u0131nda “Suheyb, k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131” buyurdu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Nitekim \u0130bn-i Murdeveyh’in Muhammed b. \u0130brahim’e, onun da Muhammed b. Abdullah b. Murdeveyh’e, onun da Selman b. Davud’a, onun da Cafer b. S\u00fcleyman Dabb\u00ee’ye, onun da Avf’a ve onun Ebu Osman Nehd\u00ee’ye dayanarak bildirdi\u011fine g\u00f6re Suheyb \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Mekke’den ayr\u0131l\u0131p Peygamberimizin yan\u0131na g\u00f6\u00e7 etmek istedi\u011fim zaman Kurey\u015fliler bana `Ya Suheyb, bizim yan\u0131m\u0131za geldi\u011finde hi\u00e7bir mal\u0131n yoktu. \u015eimdi buradan mal\u0131n\u0131 yan\u0131na alarak ayr\u0131lacaks\u0131n. Vallahi, bu asla olmaz’ dediler. Ben de kendilerine `Baksan\u0131za, e\u011fer mal\u0131m\u0131 size verirsem beni serbest b\u0131rak\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z’?’ diye sordum. `Evet, b\u0131rak\u0131r\u0131z’ dediler. Bunun \u00fczerine mal\u0131m\u0131 kendilerine b\u0131rakt\u0131m, onlar da beni serbest b\u0131rakt\u0131lar. Serbest kal\u0131r-kalmaz Mekke’den ayr\u0131larak Medine’ye geldim. Olup bitenler Peygamberimizin kula\u011f\u0131na var\u0131nca benim hakk\u0131mda iki kere \u00fcst\u00fcste `Suheyb k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, Suheyb k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131’ buyurdu.”<\/p>\n

Bu ayet ister bu olay \u00fczerine inmi\u015f olsun, ister sonradan ona yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsun, ku\u015fku yok ki, bir tek olay\u0131n ya da bir tek ki\u015finin \u00e7er\u00e7evesinden \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131d\u0131r. Ayet, belirli bir karakterin tablosunu canland\u0131r\u0131yor, belirli bir insan tipinin ana \u00f6zelliklerini tan\u0131t\u0131yor. Sen bu insan tipinin insanlar aras\u0131ndaki benzerlerini orada-burada g\u00f6rebiliyorsun.<\/p>\n

Ayette tasvir edilen birinci insan tipi m\u00fcnaf\u0131k, ikiy\u00fczl\u00fc, k\u00f6t\u00fc kalpli, \u015firret karakterli, amans\u0131z d\u00fc\u015fmanl\u0131k ta\u015f\u0131yan ve mayas\u0131 bozuk b\u00fct\u00fcn insanlara uyarlanabilir. Tasvir edilen tiplerin ikincisi ise m\u00fcmin, ihl\u00e2sl\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile Allah’a adam\u0131\u015f ve hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn nimetlerini g\u00f6zden \u00e7\u0131karm\u0131\u015f t\u00fcm insanlara uygun d\u00fc\u015fer.<\/p>\n

Bu iki tip insanlar aras\u0131nda iyi tan\u0131nan \u00f6rneklerdir. Sanatk\u00e2rane f\u0131r\u00e7a onlar\u0131 b\u00f6ylesine veciz bi\u00e7imde canland\u0131r\u0131yor ve onlar\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne dikiyor. \u0130nsanlar\u0131n bu \u00f6rnekler vesilesi ile gerek Kur’an’\u0131n mucizevi niteli\u011fi \u00fczerinde ve gerekse insanlar\u0131 m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k ile m\u00fcminlik kutuplar\u0131 aras\u0131nda bu kadar birbirinden farkl\u0131 yapan il\u00e2hi yarat\u0131\u015f mucizesi \u00fczerinde derinli\u011fine d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri isteniyor. Ayr\u0131ca yine insanlar\u0131n tatl\u0131 s\u00f6ze ve ya\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n cazibesine aldanmayarak bu tatl\u0131 s\u00f6zlerin, yapmac\u0131k ses tonlar\u0131n\u0131n, m\u00fcnaf\u0131kl\u0131\u011f\u0131n, ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve g\u00f6steri\u015f\u00e7ili\u011fin arkas\u0131nda sakl\u0131 olan ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 bekleniyor. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra bu iki insan tipi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile iman terazisinde a\u011f\u0131r basan de\u011ferlerin neler oldu\u011fu tan\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M BARI\u015eTIR<\/p>\n

Bozuk karakterli m\u00fcnaf\u0131k ile samimi m\u00fcmini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcnde canland\u0131ran bu iki somut tablonun hemen arkas\u0131ndan m\u00fcsl\u00fcman cemaate onunla isimlendikleri m\u00fcminlik s\u0131fat\u0131 ile seslenilerek onlardan t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 ile \u0130sl\u00e2m’a ve bar\u0131\u015fa girmeleri, \u015feytan\u0131n izinden gitmemeleri isteniyor ve bu \u00e7a\u011fr\u0131, ger\u00e7eklerin a\u00e7\u0131klamas\u0131na muhatap olduktan sonra ayak s\u00fcr\u00e7mesinden ka\u00e7\u0131nma uyar\u0131s\u0131 ile ba\u011flan\u0131yor:
\n208- Ey m\u00fcminler, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ile \u0130sl\u00e2m`a (bar\u0131\u015fa) girin. .Sak\u0131n \u015eeytan\u0131n izinden gitmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc o sizin apa\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131zd\u0131r.<\/strong><\/p>\n

209- Size apa\u00e7\u0131k deliller geldikten sonra yine s\u00fcr\u00e7erseniz, aya\u011f\u0131n\u0131z kayarsa bilin ki Allah her zaman \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ve hikmet sahibidir.<\/p>\n

Bu sesleni\u015f, m\u00fcminlere, m\u00fcminlik ad\u0131na, g\u00f6n\u00fclden sevdikleri bu s\u0131fatlar\u0131 an\u0131larak, onlar\u0131 di\u011fer insanlardan ay\u0131rarak ba\u011f\u0131ms\u0131z kimliklerine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcren ve bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n sahibi olan y\u00fcce Allah ile aralar\u0131nda s\u0131k\u0131 ili\u015fki kuran s\u0131fatlar\u0131yla seslenilerek y\u00f6netilmi\u015f bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. Bu \u00e7a\u011fr\u0131 ile m\u00fcminlerden t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 ile \u0130sl\u00e2m’a ve bar\u0131\u015fa girmeleri isteniyor.<\/p>\n

Bu \u00e7a\u011fr\u0131 bize ilk pl\u00e2nda \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmelidir: M\u00fcminler b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah’a teslim olmal\u0131, varl\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile O’na adamal\u0131d\u0131rlar. Bu teslimiyet, irili ufakl\u0131 her i\u015flerini, her \u015feylerini i\u00e7ermelidir. Bu teslimiyet, y\u00fcce Allah’a boyun e\u011fmeyen, O’nun h\u00fckm\u00fcne ve yazg\u0131s\u0131na raz\u0131 olmayan en ufak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu, niyet, eylem, arzu ve endi\u015fe k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 geride b\u0131rakmayan kesin bir teslimiyet olmal\u0131d\u0131r. Bu teslimiyet itaate, g\u00fcvene, tatmin olmu\u015flu\u011fa ve g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131na dayal\u0131 bir teslimiyet olmal\u0131d\u0131r. Bu teslim olu\u015f, kendilerine ad\u0131m ad\u0131m k\u0131lavuzluk edecek bir ele ellerini verme bi\u00e7iminde olmal\u0131; bu elin kendilerini yararl\u0131ya, iyiye ve ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011finden emin olarak gerek d\u00fcnyada ve gerekse Ahirette bu el sahibinin izletece\u011fi yolun ve ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 noktan\u0131n do\u011frulu\u011fundan en ufak bir ku\u015fku duymamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n o g\u00fcn\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na y\u00f6neltilmi\u015f olmas\u0131, o d\u00f6nemde baz\u0131 vicdanlarda a\u00e7\u0131k ve gizli b\u00fct\u00fcn eylemleri i\u00e7eren tam bir itaat konusunda hen\u00fcz baz\u0131 teredd\u00fctler bulundu\u011funu kan\u0131tlar. Koca bir cemaat i\u00e7inde g\u00fcvenli, tatmin olmu\u015f ve ho\u015fnutluk d\u00fczeyine y\u00fccelmi\u015f nice vicdanlar yan\u0131nda bu t\u00fcr birka\u00e7 vicdan\u0131n da bulunmas\u0131 normal bir \u015feydir. Bu \u00e7a\u011fr\u0131, ayn\u0131 zamanda her d\u00f6nemdeki b\u00fct\u00fcn m\u00fcminlere sesleniyor. Onlardan ihl\u00e2sl\u0131 olmalar\u0131n\u0131, kendilerini Allah’a adamalar\u0131m, vicdanlar\u0131n\u0131n e\u011filimleri ile duygular\u0131n\u0131n y\u00f6neli\u015flerini y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine ili\u015fkin istekleri ile uyumlu hale getirmelerini, bu uyumu peygamberlerinin ve dinlerinin direktifleri kar\u015f\u0131s\u0131nda da sa\u011flamalar\u0131n\u0131, ayr\u0131ca s\u00f6zkonusu uyumu ka\u00e7amaks\u0131z, teredd\u00fcts\u00fcz ve hi\u00e7 kaypakl\u0131\u011fa meydan vermeksizin ger\u00e7ekle\u015ftirmelerini istiyor.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman bu \u00e7a\u011fr\u0131ya kesinlikle uyunca t\u00fcm\u00fc ile bar\u0131\u015f ve dirlik olan bir alemin i\u00e7ine girer. T\u00fcm\u00fc ile g\u00fcvenden, t\u00fcm\u00fc ile tatmin olmu\u015fluktan, t\u00fcm\u00fc ile g\u00f6n\u00fcl ho\u015flu\u011fundan, t\u00fcm\u00fc ile istikrardan olu\u015fmu\u015f; \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa, endi\u015feye, ku\u015fkuya, y\u00f6n belirsizli\u011fine ve sap\u0131tmaya yer vermeyen bir alem bu. Bu alemde vicdanla ve duygu d\u00fcnyas\u0131 ile bar\u0131\u015f vard\u0131r, ak\u0131lla ve mant\u0131kla bar\u0131\u015f vard\u0131r, insanlarla ve di\u011fer canl\u0131larla bar\u0131\u015f vard\u0131r, varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ile ve teker teker her varl\u0131kla bar\u0131\u015f vard\u0131r. Y\u00fcreklerin derinliklerine meltem serpen bir bar\u0131\u015f. Hayat\u0131 ve toplumu serin g\u00f6lgesi alt\u0131na alan bir bar\u0131\u015f. Yere de g\u00f6\u011fe de egemen olan bir bar\u0131\u015f.<\/p>\n

Bu bar\u0131\u015f p\u0131nar\u0131n\u0131n kalbe ak\u0131taca\u011f\u0131 ilk feyiz; sa\u011fl\u0131kl\u0131, halis ve yal\u0131n bir Allah d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Bu sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce7in ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 Allah, tek bir Allah’t\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman O’na bir anda y\u00f6nelir ve art\u0131k kalbinin derinliklerine k\u00f6k salar, Art\u0131k bu konuda ne farkl\u0131 yollara sapar ve ne de de\u011fi\u015fik taraflara y\u00f6nelir. Putperestlik inanc\u0131nda ve cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi orada burada de\u011fi\u015fik il\u00e2hlar pe\u015finde ko\u015fmaz. Onun Allah’\u0131 tektir. O g\u00fcvenle, tatmin olmu\u015f olarak, kat\u0131ks\u0131z ve belirgin bir yakla\u015f\u0131mla bu Allah’a y\u00f6nelir.<\/p>\n

O, g\u00fc\u00e7l\u00fc, kudretli, \u00fcst\u00fcn iradeli ve kahredici bir il\u00e2ht\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman O’na y\u00f6nelince \u015fu varl\u0131k aleminde bulunan biricik ger\u00e7ek g\u00fcce y\u00f6nelmi\u015f, b\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn sahte g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcvene, huzura ve tatmine kavu\u015fmu\u015f olur. Art\u0131k o, hi\u00e7 kimseden ve hi\u00e7bir \u015feyden korkmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc, kudretli, \u00fcst\u00fcn iradeli ve kahredici Allah’a kulluk sunmaktad\u0131r. O art\u0131k hi\u00e7bir \u015feyi elden ka\u00e7\u0131raca\u011f\u0131ndan korkmaz, mahrum etme ve ba\u011f\u0131\u015flama g\u00fcc\u00fcn\u00fc kesinlikle elinde tutan Rabbi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimseden bir\u015fey beklemez.<\/p>\n

O, adil ve hikmet sahibi bir il\u00e2ht\u0131r. O’nun g\u00fcc\u00fc ve kudreti zulme kar\u015f\u0131, \u015fahsi ihtiraslara kar\u015f\u0131 ve aldatmalara, kand\u0131rmalara kar\u015f\u0131 g\u00fcvence olu\u015fturur. O, puta tap\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ya da cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn arzular\u0131n ve ihtiraslar\u0131n pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklenen il\u00e2hlar\u0131 gibi de\u011fildir. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7indir ki, m\u00fcsl\u00fcman, il\u00e2h\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmakla adalete, g\u00f6zetime ve g\u00fcvene kavu\u015faca\u011f\u0131 sars\u0131lmaz bir dayana\u011fa s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

O, merhametli, m\u00fc\u015ffik, nimet verici, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131, g\u00fcnahlar\u0131n affedicisi ve tevbelerin kabul edicisi bir Rabb’d\u0131r. Darda kald\u0131\u011f\u0131nda kendisine dua edenin duas\u0131n\u0131 kabul ederek s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 giderir. Buna g\u00f6re m\u00fcsl\u00fcman, O’nun himayesi alt\u0131nda, g\u00fcven, dirlik, bar\u0131\u015f ve ba\u011f\u0131\u015f i\u00e7indedir. Zay\u0131f durumlar\u0131nda merhamet g\u00f6r\u00fcr, tevbe edince g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcman, \u0130sl\u00e2m’\u0131n kendisine \u00f6\u011fretmi\u015f oldu\u011fu Rabbinin b\u00fct\u00fcn s\u0131fatlar\u0131n\u0131n etkisi ile i\u00e7i\u00e7e ya\u015far. Bu s\u0131fatlar\u0131n herbiri ona kalp dirli\u011fi, g\u00f6n\u00fcl huzuru; koruma, kay\u0131rma, \u015fefkat, merhamet, \u00fcst\u00fcnl\u00fck, g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck, bar\u0131\u015f ve huzur g\u00fcvencesi sa\u011flar.<\/p>\n

Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra bar\u0131\u015f, m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kalbine kulla Allah aras\u0131ndaki, varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ile yaradan aras\u0131ndaki ve evren ile insan aras\u0131ndaki ili\u015fkinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u015f\u0131lar. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah \u015fu evreni hakka dayal\u0131 olarak yaratm\u0131\u015f, evrende bulunan her\u015feyi belirli bir takdire, bir hikmete ba\u011fl\u0131 olarak vazetmi\u015ftir. \u015eu insan denen varl\u0131k bilerek yarat\u0131ld\u0131, o asla ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131lacak de\u011fildir, onun varolu\u015fu i\u00e7in b\u00fct\u00fcn elveri\u015fli evrensel \u015fartlar haz\u0131rlanm\u0131\u015f, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan her\u015fey onun emrine verilmi\u015ftir. O y\u00fcce Allah kat\u0131nda de\u011ferlidir, O’nun yery\u00fcz\u00fcndeki halifesi, temsilcisidir. Allah, bu halifelik g\u00f6revinde ona yard\u0131mc\u0131d\u0131r, \u00e7evresini ku\u015fatan evren de onun dostu, samimi arkada\u015f\u0131d\u0131r. Her ikisi ortak Rabbleri olan Allah’a y\u00f6nelince ruhlar\u0131 birbiriyle uyu\u015fur, ba\u011fda\u015fma halinde olur.<\/p>\n

\u0130nsan, g\u00f6klerde ve yery\u00fcz\u00fcnde d\u00fczenlenen bu il\u00e2hi \u015fenli\u011fe dostlu\u011fa ve kayna\u015fmaya \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.. \u0130nsan bu koca varl\u0131k aleminde kendisi gibi bu \u015fenli\u011fin \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131lar\u0131 olan dostlarla kayna\u015fan ve birarada bu \u015fenli\u011fi meydana getiren bu varl\u0131k alemindeki her canl\u0131 ve her\u015fey ile anla\u015fmaya, kayna\u015fmaya \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu inan\u00e7 sistemi, ba\u011fl\u0131s\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir bitkinin \u00f6n\u00fcnde durduruyor ve bu k\u00fc\u00e7\u00fck bitkinin susuzlu\u011funu giderince, onun b\u00fcy\u00fcmesine yard\u0131mc\u0131 olunca, geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcne dikilen engelleri giderince sevap kazanaca\u011f\u0131n\u0131 kendisine telkin ediyor. B\u00f6yle bir inan\u00e7 sistemi onurlu olu\u015funun \u00f6tesinde ayn\u0131 zamanda g\u00fczel bir inan\u00e7 sistemidir. Ba\u011fl\u0131s\u0131n\u0131n ruhuna bar\u0131\u015f a\u015f\u0131layan, onun gerek varl\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fc ile gerekse tek tek varl\u0131klarla kucakla\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlayan; \u00e7evresinde g\u00fcven, dostluk, sevgi ve bar\u0131\u015f \u00e7emberi olu\u015fturan bir inan\u00e7 sistemidir.<\/p>\n

Bu arada Ahiret inanc\u0131, m\u00fcminin ruhuna ve i\u00e7 alemine bar\u0131\u015f duygusu a\u015f\u0131lama hususunda temelli bir rol oynar. Bu inan\u00e7 endi\u015feyi, \u00f6fkeyi ve umutsuzlu\u011fu yokeder. \u00c7\u00fcnk\u00fc son hesapla\u015fma yeri \u015fu d\u00fcnya de\u011fildir, davran\u0131\u015f ve tutumlar\u0131n eksiksiz kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 \u015fu ge\u00e7ici d\u00fcnyada verilecek de\u011fildir. Son hesapla\u015fma yeri oras\u0131d\u0131r ve mutlak adalet o son hesapla\u015fman\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131ndad\u0131r. Buna g\u00f6re e\u011fer d\u00fcnyada iyili\u011fin ve y\u00fcce Allah yolunda cihad etmenin amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ya da \u00f6d\u00fcl\u00fc verilmemi\u015f ise pi\u015fmanl\u0131k s\u00f6zkonusu de\u011fildir; \u015eu ge\u00e7ici d\u00fcnyada insanlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re verilmi\u015f \u00f6d\u00fcller e\u011fer yetersiz kal\u0131rsa bundan kayg\u0131lanmak yersizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6d\u00fcller, ilerde y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcleri uyar\u0131nca yeterli bir d\u00fczeyde sahiplerini bulacakt\u0131r. E\u011fer \u015fu k\u0131sac\u0131k yolculuk s\u0131ras\u0131nda paylar sahipleri aras\u0131nda istenmeyen bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ise adaletten umut kesmek yersizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc adalet, kesinlikle, birg\u00fcn yerini bulacakt\u0131r. Y\u00fcce Allah kullar\u0131na zulmetmeyi asla istemez.<\/p>\n

Ahiret inanc\u0131, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n ve dokunulmaz haklar\u0131n \u00e7ekinmeden ve utanmadan \u00e7i\u011fnendi\u011fi amans\u0131z ve delice \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne de engel olarak dikilir. Zira \u00f6n\u00fcm\u00fczde Ahiret vard\u0131r. Orada her\u015fey verilecek, istenen her\u015fey ele ge\u00e7ecek ve ka\u00e7an her f\u0131rsat tel\u00e2fi edilecektir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, yar\u0131\u015fma ve rekabet alan\u0131na bar\u0131\u015f\u0131 yans\u0131tacak, yar\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n hareketlerini bencil de\u011ferlendirmelerden ar\u0131nd\u0131racak ve insanlara verilen tek f\u0131rsat\u0131n \u015fu k\u0131sa ve say\u0131l\u0131 g\u00fcnlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6m\u00fcr oldu\u011fu \u015feklindeki ihtiras\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00f6rp\u00fcleyecek niteliktedir.<\/p>\n

M\u00fcminin, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n y\u00fcce Allah’a kulluk etmek oldu\u011funu, kendisinin Allah’a kulluk etmek i\u00e7in yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi, bi\u00e7 ku\u015fkusuz onu bu parlak ufka y\u00fcceltici bir etkiye sahiptir. Bu bilgi onun bilincini ve vicdan\u0131m y\u00fcceltir, faaliyetinin ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fczeyini y\u00fckseltir, bu faaliyet ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n y\u00f6ntemini ve ara\u00e7lar\u0131m ar\u0131nd\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, faaliyeti ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile y\u00fcce Allah’a kulluk etmek ister, kazanc\u0131 ve harcamas\u0131 ile Allah’a kulluk etmek ister, yery\u00fcz\u00fcndeki halifelik g\u00f6revi ve toplumda il\u00e2h\u00ee sistemi ger\u00e7ekle\u015ftirme yoluyla ibadet etmek ister.<\/p>\n

Buna g\u00f6re ona yara\u015fan; insanlara haks\u0131zl\u0131k ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmemektir, ona yak\u0131\u015fan, insanlar\u0131 aldatmamak ve kand\u0131rmamakt\u0131r, ona yara\u015fan, azg\u0131n ve zorba olmamakt\u0131r, ona yak\u0131\u015fan tutum kirli ara\u00e7lar ve i\u011fren\u00e7 metodlar kullanmamakt\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra a\u015famal\u0131 yolculu\u011fu s\u0131ras\u0131nda acelecili\u011fe kap\u0131lmamas\u0131, yolculu\u011fun gerektirdi\u011fi tedbirleri ihmal etmemesi ve yapaca\u011f\u0131 i\u015fleri zora ko\u015fmamas\u0131, b\u00f6ylece Allah’a kulluk hedefine samimi niyetle ve g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma ile ula\u015fmas\u0131 da kendisinden beklenen bir tutumdur. Bu tutumunu her ad\u0131mda Allah’a kulluk ederek, her duygusal y\u00f6neli\u015finde varolu\u015f amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek, her faaliyetinde ve her alanda y\u00fcce Allah’a do\u011fru y\u00fckselerek s\u00fcrd\u00fcrmelidir.<\/p>\n

M\u00fcmin, y\u00fcce Allah’\u0131n takdiri alt\u0131nda Allah’\u0131n iradesini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Allah’a ibadet etmeyi s\u00fcrd\u00fcrme bilincindedir. Bu bilin\u00e7, onun ruhuna huzur, g\u00fcven ve kararl\u0131l\u0131k a\u015f\u0131lar; bu yolda endi\u015feye, ku\u015fkuya, engeller ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6fkeye kap\u0131lmadan ilerlemesini sa\u011flar; Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131ndan ve deste\u011finden hi\u00e7bir zaman umut kesmemesini temin eder; hi\u00e7bir zaman amac\u0131n\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya da eme\u011finin bo\u015fa gidece\u011fi, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuna kap\u0131lmaz. Bundan dolay\u0131 Allah’\u0131n ve kendisinin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile sava\u015f\u0131rken bile ruhunda bar\u0131\u015f duygusu egemendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, Allah i\u00e7in, Allah yolunda Allah’\u0131n s\u00f6z \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in sava\u015f\u0131yor; yoksa mevki u\u011fruna, ganimet u\u011fruna, ihtiraslar\u0131 u\u011fruna ya da \u015fu hayat\u0131n herhangi bir nimeti u\u011fruna sava\u015fm\u0131yor.<\/p>\n

Bunlar yan\u0131nda m\u00fcmin, b\u00fct\u00fcn evrenle birlikte y\u00fcce Allah’\u0131n tabi\u00ee kanunlar\u0131 uyar\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir. Evrenin kanunu onun da kanunudur, evrenin gidi\u015f y\u00f6n\u00fc, onun da gidi\u015f y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. O halde evrenle ar\u00e2s\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ve uyumsuzluk s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Eme\u011fi bo\u015fa harcama ve enerjiyi da\u011f\u0131tma da s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Evrenin b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131, onun g\u00fcc\u00fc ile ayn\u0131 do\u011frultuda birle\u015fiyor,kendisine yol g\u00f6steren \u0131\u015f\u0131k,o g\u00fc\u00e7lere de yol g\u00f6steriyor,Allah’a y\u00f6neldi\u011finde o g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 ile birlikte Allah’a y\u00f6neliyor.<\/p>\n

isl\u00e2m’\u0131n m\u00fcsl\u00fcmana y\u00fckledi\u011fi b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri f\u0131trattan kaynaklan\u0131r ve f\u0131trat\u0131 \u0131slah etme amac\u0131na y\u00f6neliktir. Bunlar insan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fmazlar, insan\u0131n tabiat\u0131n\u0131 karakter yap\u0131s\u0131n\u0131 ve sentezini bilmezlikten gelmezler, insan\u0131n hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131n\u0131 ihmal etmeksizin onlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya, yap\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ve geli\u015fmeye a\u00e7arlar. \u0130sl\u00e2m, insan\u0131n psikolojik ve bedeni yap\u0131s\u0131n\u0131n hi\u00e7bir ihtiyac\u0131n\u0131 ihmal etmeksizin bu ihtiya\u00e7lar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kolayl\u0131kla, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile ve rahatl\u0131kla tatmin eder. Bundan dolay\u0131 \u0130sl\u00e2m’\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kar\u015f\u0131s\u0131nda endi\u015feye ve ku\u015fkuya d\u00fc\u015f\u00fclmez. insan bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden ta\u015f\u0131yabileceklerini ta\u015f\u0131r ve g\u00fcven, huzur, bar\u0131\u015f i\u00e7inde Allah’a do\u011fru yoluna devam eder. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra il\u00e2hi sistemin meydana getirdi\u011fi toplum, bu g\u00fczel, onurlu inan\u00e7 sisteminden kaynaklanan; d\u00fczenin can, mal ve namus dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan g\u00fcvencelerin himayesi alt\u0131ndad\u0131r. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc bar\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131ran ve bar\u0131\u015f ruhunu yayan fakt\u00f6rlerdir.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, bu m\u00fc\u015ffik, tutkun, dayan\u0131\u015fmal\u0131, g\u00fcvenlikli ve uyumlu toplum ilk d\u00f6nemde, en geli\u015fmi\u015f ve en saf \u015fekli ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Sonra y\u00fczy\u0131llar boyunca onun \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ger\u00e7i bu toplum bi\u00e7imlerinin safl\u0131k oranlar\u0131 farkl\u0131 oldu, ama gerek eski ve gerekse \u00e7a\u011fda\u015f cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn meydana getirdi\u011fi b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplumlardan ve bu cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve yery\u00fcz\u00fc kaynakl\u0131 d\u00fczeni ile kirletti\u011fi b\u00fct\u00fcn toplumlardan genellikle daha iyi ve yararl\u0131 olma niteliklerini devam ettirdiler.<\/p>\n

Bu toplumun kayna\u015fmas\u0131n\u0131 bir tek ba\u011f, yani inan\u00e7 ba\u011f\u0131 sa\u011flar. Irklar, vatan s\u0131n\u0131rlar\u0131, diller, deri renkleri ve insan cevheri ile ili\u015fkisiz di\u011fer gelip-ge\u00e7ici ba\u011flar bu temel ba\u011f\u0131n olu\u015fturdu\u011fu toplum i\u00e7inde erir, asimile olur.<\/p>\n

Bu toplum, y\u00fcce Allah’\u0131n “M\u00fcminler karde\u015ftir” Hucurat Suresi, 10) buyru\u011funu can kula\u011f\u0131yla dinleyen bir toplumdur ve bu toplum Peygamberimizin \u015fu s\u00f6zlerinde kendini bulur:<\/p>\n

“M\u00fcminler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi, merhamet ve dayan\u0131\u015fma bak\u0131m\u0131ndan organlar\u0131ndan biri dertlenince di\u011fer organlar\u0131 uykusuz kalarak ve ate\u015flenerek bu dertli organ\u0131n \u0131zd\u0131rab\u0131n\u0131 payla\u015fan bir canl\u0131 organizmaya benzerler (.M\u00fcslim, \u0130mam-\u0131 Ahmet’)<\/p>\n

Bu toplumun baz\u0131 edep kurallar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

“Size bir sel\u00e2m verildi\u011fi zaman siz ondan daha g\u00fczeliyle bu sel\u00e2m\u0131 al\u0131n ya da ayn\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131l\u0131k verin.” (Nisa Suresi, 86)<\/p>\n

“\u0130nsanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyip onlara burun k\u0131v\u0131rma, yery\u00fcz\u00fcnde b\u00f6b\u00fcrlenerek y\u00fcr\u00fcme. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, kendini be\u011fenen ve \u00f6v\u00fcnen kimseleri kesinlikle sevmez.” (Lokman Suresi, 18) “\u0130yilik, fenal\u0131k gibi de\u011fildir. Sen fenal\u0131\u011f\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde kar\u015f\u0131la. O zaman seninle aranda d\u00fc\u015fmanl\u0131k bulunan kimsenin cana yak\u0131n bir dostunmu\u015f gibi oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.” (Fussilet Suresi, 34)<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, bir topluluk bir di\u011ferini alaya almas\u0131n. Belki de alaya ald\u0131klar\u0131 kendilerinden daha iyidirler. Kad\u0131nlar da ba\u015fka kad\u0131nlar\u0131 alaya almas\u0131nlar. Belki de alaya ald\u0131klar\u0131 kendilerinden daha iyidir. Birbirinizi ay\u0131plamay\u0131n, birbirinizi \u00e7irkin l\u00e2kaplarla \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131n. \u0130man ettikten sonra \u00e7irkin adla \u00e7a\u011fr\u0131lmak ne fena bir \u015feydir! Kimler tevbe etmez ise i\u015fte onlar zalimlerin ta kendileridirler.” (Hucurat Suresi, 11)<\/p>\n

“Birbiriniz hakk\u0131nda dedikodu yapmay\u0131n. Herhangi biriniz \u00f6lm\u00fc\u015f bir karde\u015finin etini yemek ister mi? Bu tiksindi\u011finiz bir \u015feydir. Allah’tan korkun. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz O, tevbeleri kabul eder ve merhametlidir.” (Hucurat Suresi, 12)’<\/p>\n

Bu toplumun baz\u0131 g\u00fcvenceleri de \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, e\u011fer yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u0131n biri size bir haber getirirse onun i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc iyice ara\u015ft\u0131r\u0131n. Yoksa bilmeden bir gruba k\u00f6t\u00fcl\u00fck edersiniz de sonra yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131za pi\u015fman olursunuz.” (Hucurat Suresi, 6)<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, zandan (yak\u0131\u015ft\u0131rmalardan) \u00e7ok sak\u0131n\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 zanlar g\u00fcnaht\u0131r. Birbirinizin gizli taraflar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmay\u0131n.” Hucurat Suresi, 12)’<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, kendi evlerinizden ba\u015fka evlere izin al\u0131p halk\u0131na sel\u00e2m vermeden girmeyin.” ( Nur Suresi, 27)<\/p>\n

“Her m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kan\u0131, \u0131rz\u0131 ve mal\u0131 ba\u015fka bir m\u00fcsl\u00fcmana haramd\u0131r, dokunulmazd\u0131r.” (Buhari, M\u00fcslim. \u0130mam-\u0131 Malik)<\/p>\n

Sonra bu toplum fuh\u015fun yayg\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7apk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zendirilmedi\u011fi, fitnenin reva\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi, kar\u015f\u0131 cinsi ayartman\u0131n gelenek haline gelmedi\u011fi, `g\u00f6zlerin ay\u0131p yerlere dikilmedi\u011fi, cinsel arzular\u0131n zina ile sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, `gerek eski ve gerekse \u00e7a\u011fda\u015f cahiliye toplumlar\u0131nda oldu\u011fu gibi cinsel a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n, et ve kan oburlu\u011funun ortal\u0131kta kol gezmedi\u011fi temiz ve iffetli bir toplumdur. Bu toplum, il\u00e2hi direktiflerin \u00e7o\u011funun egemen oldu\u011fu bir toplumdur. Yine bu toplum, y\u00fcce Allah’\u0131n \u015fu buyruklar\u0131na kulak veren bir toplumdur:<\/p>\n

“M\u00fcminler aras\u0131nda hayas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n isteyenleri d\u00fcnyada da Ahirette de ac\u0131 bir azap bekliyor. Allah bilir, oysa siz bilmezsiniz.” (Nur Suresi, 19)’<\/p>\n

“Zina eden kad\u0131n ve erke\u011fin her birine y\u00fczer de\u011fnek vurun. Allah’a ve Ahiret g\u00fcn\u00fcne inan\u0131yorsan\u0131z, Allah’\u0131n dini konusunda onlara ac\u0131may\u0131n. Onlar\u0131n ceza g\u00f6rmesine m\u00fcminlerden bir grup da \u015fahid olsun: ” ( Nur Suresi, 2)’<\/p>\n

“\u0130ffetli kad\u0131nlar\u0131 zina etmekle su\u00e7lad\u0131ktan sonra d\u00f6rt \u015fahit g\u00f6steremeyenlere seksen de\u011fnek vurun ve \u015fahitliklerini art\u0131k hi\u00e7 kabul etmeyin. \u0130\u015fte onlar yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f kimselerdir.” (Nur Suresi, 4)<\/p>\n

“M\u00fcmin erkeklere s\u00f6yle; g\u00f6zlerini harama bakmaktan sak\u0131ns\u0131nlar, \u0131rzlar\u0131n\u0131 korusunlar. Bu tutum onlar\u0131n temiz kalmas\u0131na daha elveri\u015flidir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, Allah yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan haberdard\u0131r.<\/p>\n

M\u00fcmin kad\u0131nlara da s\u00f6yle; g\u00f6zlerini haramdan sak\u0131ns\u0131nlar, \u0131rzlar\u0131n\u0131 korusunlar, kendili\u011finden g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan g\u00fczelliklerini a\u00e7mas\u0131nlar. Ba\u015f\u00f6rt\u00fclerini vakalar\u0131n\u0131n \u00fczerine sals\u0131nlar.<\/p>\n

Kocalar\u0131, babalar\u0131, kay\u0131npederleri, o\u011fullar\u0131, kocalar\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131, karde\u015fleri, erkek karde\u015flerinin o\u011fullar\u0131, k\u0131z karde\u015flerinin o\u011fullar\u0131, kad\u0131nlar\u0131, elleri alt\u0131ndaki k\u00f6le ve cariyeleri, erkekli\u011fi kalmam\u0131\u015f hizmet\u00e7ileri, kad\u0131nlar\u0131n mahrem yerlerini hen\u00fcz anlamayan k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fdaki \u00e7ocuklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalanlara g\u00fczelliklerini a\u00e7mas\u0131nlar. Gizledikleri g\u00fczelliklerin fark\u0131na var\u0131ls\u0131n diye ayaklar\u0131n\u0131 yere sert basmas\u0131nlar.<\/p>\n

E:y m\u00fcminler, hepiniz tevbe ederek Allah’a y\u00f6nelin ki, kurtulu\u015fa eresiniz.” (Nur Suresi, 30-31)<\/p>\n

Bu \u00f6yle bir toplum ki, orada en iffetli tarih d\u00f6neminin en iffetli ortam\u0131nda ya\u015fayan en iffetli ailenin en iffetli kad\u0131nlar\u0131 olan Peygamberimizin e\u015flerine \u015f\u00f6yle sesleniliyor:<\/p>\n

“Ey peygamber han\u0131mlar\u0131, sizler s\u0131radan kad\u0131nlar gibi de\u011filsiniz. E\u011fer Allah”tan korkuyorsan\u0131z edal\u0131 konu\u015fup kalbi bozuk kimsenin sizden yanl\u0131\u015f \u015feyler ummas\u0131na meydan vermeyin. Her zaman ciddi ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 s\u00f6zler s\u00f6yleyin.<\/p>\n

Evlerinizde oturun, eski cahiliye d\u00f6nemi kad\u0131nlar\u0131 gibi a\u00e7\u0131l\u0131p sa\u00e7\u0131larak k\u0131r\u0131ta k\u0131r\u0131ta y\u00fcr\u00fcmeyin. Namaz\u0131 k\u0131l\u0131n, zek\u00e2t\u0131 verin, Allah’a ve Peygamberine itaat edin. Ey peygamber ailesi, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, Allah sizi pisliklerden ar\u0131nd\u0131rarak tertemiz yapmak ister.” (Ahzab Suresi, 32-33)<\/p>\n

B\u00f6yle bir toplumda kar\u0131 kocas\u0131na g\u00fcvendi\u011fi gibi koca da kar\u0131s\u0131na g\u00fcvenir, aile reisleri dokunulmaz haklar\u0131 ve namuslar\u0131 konusunda endi\u015fesiz olurlar, toplumun b\u00fct\u00fcn fertleri sinirleri ve kalpleri hususunda emniyette olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015flar fitnelerle kar\u015f\u0131la\u015fmaz ve g\u00f6zler, kalpleri haramlara s\u00fcr\u00fcklemez. E\u011fer b\u00f6yle olursa, i\u015fin sonu ya kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ihanete var\u0131r, ya da cinsel arzular\u0131n bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n sonucu olarak psikolojik hastal\u0131klar ve sinir gerginlikleri ba\u015f g\u00f6sterir. Oysa temiz ve iffetli \u0130sl\u00e2m toplumu bu t\u00fcr tehlikeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenli ve sakindir; oran\u0131n atmosferinde bar\u0131\u015f, temizlik ve g\u00fcven s\u00fcrekli kanat \u00e7\u0131rpar.<\/p>\n

Son olarak m\u00fcsl\u00fcman toplum, \u00e7al\u0131\u015fabilen herkese i\u015f ve ge\u00e7im kayna\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015famayacak durumda olan d\u00fc\u015fk\u00fcnlere onurlu bir ge\u00e7im garantisi, namuslu ve iffetli ya\u015famak isteyen her erke\u011fe e\u015f bulma g\u00fcvencesi sa\u011flamay\u0131 \u00fcstlenmi\u015ftir. Bu toplum, e\u011fer biri bir mahallede a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lecek olursa b\u00fct\u00fcn mahalle halk\u0131n\u0131 cinayet sorumlusu sayar. Hatta baz\u0131 f\u0131k\u0131h bilginleri, b\u00f6yle bir mahallenin t\u00fcm halk\u0131n\u0131n diyet \u00f6deme cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler.<\/p>\n

Bu toplumda insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, onurlar\u0131, dokunulmaz haklar\u0131 ve mallar\u0131, herkes\u00e7e itaat edilen il\u00e2h\u00ee direktiflerin g\u00fcvencesinden ba\u015fka, ayr\u0131ca, yasalar\u0131n garantisi alt\u0131ndad\u0131r. Bu toplumda zanlara, kesin olmayan yak\u0131\u015ft\u0131rmalara dayan\u0131larak hi\u00e7 kimse sorumlu tutulmaz, hi\u00e7 kimsenin konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7i\u011fnenmez, hi\u00e7 kimsenin aile mahremiyeti ara\u015ft\u0131r\u0131lmaz, hi\u00e7 kimsenin kan\u0131 bo\u015f yere akmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131sas ilkesi vard\u0131r. Hi\u00e7 kimsenin mal\u0131 \u00e7al\u0131nmaz, ya\u011fmalanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konudaki \u015fer’i cezalar hemen uygulamaya konulur.<\/p>\n

Bu toplum dayan\u0131\u015fma, do\u011fru yolu g\u00f6sterme ve i\u015fbirli\u011fi ilkesine dayan\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra burada e\u015fitlik ve eksiksiz adalet ilkeleri egemendir. \u00d6yle ki, bu toplumda ya\u015fayan herkes, hakk\u0131n\u0131n Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131nda oldu\u011funun, ne hakimin iradesine ne yak\u0131nlar\u0131n\u0131n torpiline ve ne de g\u00fc\u00e7l\u00fc akrabalar\u0131n keyfine ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir.<\/p>\n

Son olarak bu toplum, di\u011fer be\u015feri kaynakl\u0131 toplumlar aras\u0131nda insan\u0131n insana boyun e\u011fmedi\u011fi tek toplum bi\u00e7imidir. Bu toplumda y\u00f6neticiler de y\u00f6netilenler de Allah’a ve O’nun \u015feriatine boyun e\u011ferler, y\u00f6netenlere de y\u00f6netilenlere de y\u00fcce Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fc ve \u015feriat\u0131 uygulan\u0131r. Bunun sonucu olarak bu toplumun b\u00fct\u00fcn fertleri g\u00fcven, tatmin olmu\u015fluk ve kesin inan\u00e7 i\u00e7inde alemlerin Rabbi ve kudret sahiplerinin en \u00fcst\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131na e\u015fit olarak dikilirler.<\/p>\n

\u0130\u015fte yukardaki ayette ge\u00e7en “bar\u0131\u015f” kelimesinin i\u015faret etti\u011fi anlamlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bunlard\u0131r. Bu ayet, m\u00fcminleri, i\u015fte bu anlamdaki bar\u0131\u015fa, topyek\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ile girmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. B\u00f6ylece m\u00fcminler, varl\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00fcce Allah’a teslim etmi\u015f olacaklard\u0131r. Varl\u0131klar\u0131n hi\u00e7bir zerresi kendilerine kalmayacak, onun hi\u00e7bir pay\u0131 elleri alt\u0131nda olmayacakt\u0131r. Onun t\u00fcm\u00fc g\u00f6n\u00fcll\u00fc, uyarl\u0131 bir \u00f6zveri sonucunda y\u00fcce Allah’a ait olacakt\u0131r.<\/p>\n

K\u00dcF\u00dcR YIKIMDIR<\/p>\n

Bu bar\u0131\u015f\u0131n anlam\u0131n\u0131, imanla tatmin olmam\u0131\u015f vicdanlarda endi\u015fenin nas\u0131l cirit att\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l kol gezdi\u011fini bilmeyenler hakk\u0131 ile kavrayamazlar. Bu iman doyumsuzlu\u011funa \u0130sl\u00e2m’\u0131 hi\u00e7 tan\u0131nmam\u0131\u015f toplumlarda rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bir zamanlar \u0130sl\u00e2m’\u0131 tan\u0131d\u0131ktan sonra \u00e7a\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7e\u015fitli yaftalar alt\u0131nda tekrar cahiliye d\u00f6nemine d\u00f6nen m\u00fcrted toplumlarda da rastlayabiliriz. Bu toplumlar, ula\u015ft\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn madd\u00ee refaha, uygarl\u0131k alan\u0131ndaki geli\u015fmi\u015fli\u011fe ve bozuk \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, \u015fa\u015fk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceli cahiliye zihniyetinin \u00f6n pl\u00e2na ald\u0131\u011f\u0131 di\u011fer b\u00fct\u00fcn kalk\u0131nma dayanaklar\u0131na ra\u011fmen mutsuz ve \u015fa\u015fk\u0131nd\u0131rlar.<\/p>\n

Bu konuda d\u00fcnyan\u0131n en ileri \u00fclkelerinden biri olan \u0130sve\u00e7’te olup bitenleri \u00f6rnek olarak g\u00f6zden ge\u00e7irmek yeterlidir. Bu \u00fclkede fert ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir be\u015f y\u00fcz c\u00fcneyh dolay\u0131ndad\u0131r. Genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu bu toplumda herkese nakdi olarak hastal\u0131k yard\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r ve hastanelerde paras\u0131z ila\u00e7 verilir. E\u011fitim hizmetleri, bu \u00f6\u011fretim a\u015famalar\u0131nda \u00fccretsizdir. Ayr\u0131ca ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6\u011frencilere elbise yard\u0131mlar\u0131 yap\u0131l\u0131r ve \u00e7e\u015fitli burslar verilir. Devlet her yeni evlenen \u00e7ifte \u00fc\u00e7 y\u00fcz C\u00fcneyh ev d\u00f6\u015feme yard\u0131m\u0131 yapar. Bu \u00fclkede maddi refah ve uygarl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6stergesi olan daha bir\u00e7ok ilerlemeler ve ba\u015far\u0131lar elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Fakat b\u00fct\u00fcn bu madd\u00ee geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyinin, bu ileri uygarl\u0131\u011f\u0131n ve Allah’a inanmaktan yana bombo\u015f kalplerin arkas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz nedir?<\/p>\n

\u0130sve\u00e7 toplumu topyek\u00fcn yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc cinsel anar\u015fi y\u00fcz\u00fcnden \u00fclke n\u00fcfusu s\u00fcrekli bir azalma e\u011filimindedir. Cinsel ba\u015f\u0131bo\u015fluk, e\u015fler aras\u0131 bunal\u0131m\u0131n kol gezmesi ve kad\u0131n-erkek aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz serbestli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden her alt\u0131 evli \u00e7iftten birinin bo\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Gen\u00e7 ku\u015fak imans\u0131zl\u0131ktan ve ruhi tatminsizlikten kaynaklanan bunal\u0131m\u0131n\u0131 alkoll\u00fc i\u00e7ki ve uyu\u015fturucu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131lama gibi bir \u00e7\u0131kmaza saplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Psikolojik hastal\u0131klar, sinirsel bunal\u0131mlar ve her t\u00fcrl\u00fc anormallikler onbinlerce vicdan\u0131, ruhu ve sinir sistemini pen\u00e7esi alt\u0131na alm\u0131\u015f durumda. Sonra da \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak ba\u015fvurulan metod; intihar. Amerika’da da durum ayn\u0131. Rusya’da ise daha da k\u00f6t\u00fc.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131 iman hazz\u0131ndan ve inan\u00e7 doygunlu\u011fundan yoksun olan her kalbin al\u0131n yaz\u0131s\u0131 olan bir mutsuzluk y\u0131k\u0131m\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. B\u00f6yle bir kalp, m\u00fcminlerin topyek\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ile i\u00e7ine girerek g\u00fcven, huzur, ruh dengesi ve korunma bulmaya, \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 bar\u0131\u015f\u0131n hazz\u0131n\u0131 asla tadamaz.. Tekrarl\u0131yoruz:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131zla \u0130sl\u00e2m’a (bar\u0131\u015fa) girin, sak\u0131n \u015eeytan\u0131n izinden gitmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, sizin apa\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131zd\u0131r.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah burada m\u00fcminleri topyek\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ile bar\u0131\u015fa girmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken ayn\u0131 zamanda onlar\u0131 \u015eeytan\u0131n pe\u015finden gitmemeleri hususunda uyarmaktad\u0131r. Yani ortada sadece iki istikamet vard\u0131r. Ya topyek\u00fcn bar\u0131\u015fa girmek ya da \u015eeytan\u0131n izinden gitmek. Ya do\u011fru yol ya sap\u0131kl\u0131k. Ya \u0130sl\u00e2m ya cahiliye. Ya Allah’\u0131n yolu ya \u015eeytan\u0131n yolu. Ya Allah’\u0131n rehberli\u011fi ya \u015eeytan\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131. \u0130\u015fte m\u00fcsl\u00fcman durumunu b\u00f6ylesine bir kesinlikle kavramal\u0131 ve bu kavray\u0131\u015f\u0131n sonucu olarak sa\u011fa sola yalpalamamal\u0131, teredd\u00fcde d\u00fc\u015fmemeli, de\u011fi\u015fik yollar, de\u011fi\u015fik istikametler aras\u0131nda \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ortada birden \u00e7ok ya\u015fama sistemi yok ki, m\u00fcmin bunlar\u0131n i\u00e7inden birini se\u00e7sin ya da biri ile \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn bile\u015fimini benimsesin. Hay\u0131r, asla! kim b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile bar\u0131\u015fa girmez, kim kendini b\u00fct\u00fcn\u00fc ile y\u00fcce Allah’\u0131n ve O’nun \u015feriat\u0131n\u0131n egemenli\u011fine teslim etmez, kim di\u011fer b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile, di\u011fer b\u00fct\u00fcn sistemler ile ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn yasal d\u00fczenlemeler ile ili\u015fkisini kesin olarak kesmez ise bu kimse \u015eeytan\u0131n yolundad\u0131r, onun izinden gitmektedir.<\/p>\n

Burada uzla\u015fmac\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, \u015fununla bunun aras\u0131nda yeralan her d\u00fc\u015f\u00fcnceye a\u00e7\u0131k bir sistem, yar\u0131s\u0131 \u015fundan ve \u00f6b\u00fcr yar\u0131s\u0131 bundan olu\u015fmu\u015f bir ortak pl\u00e2n yoktur. Ortada hakk ile bat\u0131l, do\u011fru yol ile sap\u0131kl\u0131k, isl\u00e2m ile cahiliye, Allah’\u0131n sistemi ile \u015eeytan\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131 vard\u0131r. Y\u00fcce Allah m\u00fcminleri ilk pl\u00e2nda b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ile bar\u0131\u015fa girmeye \u00e7a\u011f\u0131rmakta ve ikinci a\u015famada da onlar\u0131 \u015eeytan\u0131n izinden gitmemeleri hususunda uyarmaktad\u0131r. Bunun arkas\u0131ndan kendilerine \u015eeytan\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatarak vicdanlar\u0131n\u0131 ve duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 bilemekte, korkular\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmektedir. Bu \u00f6yle a\u00e7\u0131k ve bariz bir d\u00fc\u015fmanl\u0131kt\u0131r ki, onu ancak gafiller hat\u0131rlar\u0131ndan \u00e7\u0131karabilirler. Oysa gaflet ile iman birbiri ile ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n

Daha sonraki ayette m\u00fcsl\u00fcmanlar, kendilerine a\u00e7\u0131k ger\u00e7ekler geldikten sonraki ayak s\u00fcr\u00e7melerinden korkmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

“Size a\u00e7\u0131k deliller geldikten sonra yine s\u00fcr\u00e7erseniz, ayaklar\u0131n\u0131z kayarsa bilin ki, Allah her zaman \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ve hikmet sahibidir.”<\/p>\n

Burada m\u00fcminlere y\u00fcce Allah’\u0131n “aziz (\u00fcst\u00fcn iradeli)” olu\u015funun hat\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, dolayl\u0131 olarak y\u00fcce Allah’\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kuvvetlili\u011fini, tart\u0131\u015fmas\u0131z bask\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve O’nun direktiflerine ters d\u00fc\u015ft\u00fckleri takdirde bu \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geleceklerini anlatma amac\u0131 ta\u015f\u0131r. Y\u00fcce Allah’\u0131n “hikmet sahibi” olu\u015funun hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131 da O’nun kullar i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi her \u015feyin hay\u0131rl\u0131, onlara yasaklad\u0131\u011f\u0131 her\u015feyin k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu, e\u011fer m\u00fcminler O’nun emrine uymaz ve yasaklar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmazlarsa zarara u\u011framalar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrme amac\u0131 ta\u015f\u0131r. Buna g\u00f6re ayetin sonu\u00e7 c\u00fcmlesi her iki kanad\u0131 ile burada korkutma ve uyarma anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bundan sonraki ayette bar\u0131\u015fa girmekten yan \u00e7izerek \u015eeytan\u0131n izinden gitmenin ak\u0131betinden korkutma hususunda farkl\u0131 bir \u00fcsluba ba\u015fvurularak ikinci \u015fah\u0131s (muhatap) s\u0131\u011fas\u0131 yerine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s (gaip) s\u0131\u011fas\u0131 kullan\u0131l\u0131yor:
\n210- Acaba onlar bulut g\u00f6lgeleri aras\u0131ndan Allah’\u0131n ve meleklerin tepelerine inmesini ve b\u00f6ylece i\u015fin bitirilmesini mi bekliyorlar? Oysa b\u00fct\u00fcn i\u015flerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Allah`a g\u00f6t\u00fcr\u00fclecektir.<\/strong><\/p>\n

Buradaki soru asl\u0131nda olumsuzluk belirten ve onaylamayan bir ifade bi\u00e7imidir. Onaylanmayan, kabul g\u00f6rmeyen, ho\u015f kar\u015f\u0131lanmayan \u015fey ise t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 ile bar\u0131\u015fa girmeye yana\u015fmayan, bu konuda teredd\u00fctl\u00fc davrananlar\u0131n bekleyi\u015f sebebidir. Onlar\u0131 bu \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermekten al\u0131koyan sebep nedir? Ne bekliyorlar? G\u00f6zledikleri nedir? Sanki bunlar “Allah ve melekler bulut g\u00f6lgeleri aras\u0131ndan tepelerine ininceye” kadar bu teredd\u00fctl\u00fc tutumlar\u0131n\u0131 devam ettirecek gibidirler. Ba\u015fka bir deyimle acaba bunlar vadedilen korkun\u00e7 g\u00fcn gelinceye kadar inatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp bekleyecekler mi? O korkun\u00e7 g\u00fcn ki, y\u00fcce Allah o g\u00fcn kendisinin bulutlar aras\u0131ndan \u00e7\u0131kagelece\u011fini, meleklerin saf halinde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131, Allah’\u0131n izin verdi\u011fi ve do\u011fru s\u00f6zl\u00fc kimseler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse ile konu\u015fmayacaklar\u0131n\u0131 haber veriyor.<\/p>\n

\u015eimdi biz, tehdit ve korkutma i\u00e7eren bu soruya muhatap olduklar\u0131 halde inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenlerin ans\u0131z\u0131n o korkun\u00e7 g\u00fcn\u00fcn gelip \u00e7att\u0131\u011f\u0131n\u0131 her\u015feyin bitti\u011fini ve korkutulmalar\u0131 amac\u0131yla kendilerine tasvir edilen o s\u00fcrprizle y\u00fczy\u00fcze geldiklerini hissediyoruz:<\/p>\n

“\u0130\u015f bitirilmi\u015f, sona erdirilmi\u015ftir.”<\/p>\n

Zaman ge\u00e7mi\u015f, f\u0131rsat elden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, kurtulu\u015f \u00e7aresi kalmam\u0131\u015f ve bu \u015fa\u015fk\u0131n kimseler b\u00fct\u00fcn i\u015flerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn tek ba\u015fvuru mercii olan y\u00fcce Allah’\u0131n huzurunda y\u00fczy\u00fcze dikilmi\u015flerdir:<\/p>\n

“Oysa b\u00fct\u00fcn i\u015flerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Allah’a g\u00f6t\u00fcr\u00fclecektir.”<\/p>\n

Bu c\u00fcmle Kur’an-\u0131 Kerim’in \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 anlat\u0131m \u00fcslubunun tipik bir \u00f6rne\u011fidir. Bu anlat\u0131m yolu Kur’an’\u0131 di\u011fer s\u00f6zlerden ay\u0131r\u0131p ona \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve orjinallik kazand\u0131r\u0131r. Bu \u00fcslup, tasvir edilen sahneyi canland\u0131rarak an\u0131nda okuyucunun \u00f6n\u00fcne getiren bir \u00fcsluptur. Kalpler bu canl\u0131 sahnenin \u00f6n\u00fcnde g\u00f6ren, i\u015fiten ve tablonun i\u00e7eri\u011fi ile b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir duyarl\u0131l\u0131kla dikilir.<\/p>\n

Peki bar\u0131\u015fa girmekten geri duranlar bu ertelemeyi ne zamana kadar uzatacaklar? i\u015fte “en b\u00fcy\u00fck korkulu an” onlar\u0131 bekliyor. Daha do\u011frusu “en b\u00fcy\u00fck korkulu an” onlar\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zkonusu bar\u0131\u015f onlar\u0131n yak\u0131n\u0131ndad\u0131r. “G\u00f6ky\u00fcz\u00fc beyaz bulutlar halinde par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 ve melekler b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck indirildi\u011fi” (Furkan Suresi, 25) ve “Cebrail ile meleklerin saflar halinde durduklar\u0131, Allah’\u0131n izni olmaks\u0131z\u0131n hi\u00e7 kimsenin konu\u015famayaca\u011f\u0131 ve konu\u015funca do\u011fruyu s\u00f6yleyece\u011fi” (Nebe Suresi, 38) g\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fecek olan, hem d\u00fcnyay\u0131 ve hem de Ahireti etkisi alt\u0131na alacak olan bar\u0131\u015f \u00e7ok yak\u0131nlar\u0131ndad\u0131r. Her\u015feyin bitti\u011fi g\u00fcnk\u00fc bar\u0131\u015f… Ger\u00e7ekten her\u015fey bitti ve “B\u00fct\u00fcn i\u015flerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Allah’a ba\u015fvuruluyor.”<\/p>\n

Bundan sonraki ayette bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s simas\u0131ndan ikinci \u015fah\u0131s (muhatap) simas\u0131na ge\u00e7ilerek Peygamberimize sesleniliyor ve O’na yahudilere soru sormas\u0131 emrediliyor. Bu surenin daha \u00f6nceki ayetlerinde anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yahudiler il\u00e2hi \u00e7a\u011fr\u0131ya kar\u015f\u0131 ayak diremenin tipik \u00f6rne\u011fini olu\u015ftururlar. Y\u00fcce Allah onlara nice a\u00e7\u0131k ayetler (mucizeler) sundu\u011fu halde yine de kendilerine y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131lara kulak asmam\u0131\u015flard\u0131r. Kendilerine verilen nice nimeti, iman ve bar\u0131\u015f nimetini de\u011fi\u015ftirmi\u015fler, tahrif etmi\u015flerdir:
\n211- \u0130srailo\u011fullar\u0131’na sor; kendilerine nice a\u00e7\u0131k ayetler, deliller sunduk. Kim Allah’\u0131n nimeti kendisine geldikten sonra onu de\u011fi\u015ftirirse hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah’\u0131n azab\u0131 pek a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Burada tekrar yahudilere d\u00f6n\u00fclmesi son derece normal bir olayd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bir tutum hakk\u0131nda uyar\u0131da bulunuyor. \u0130l\u00e2hi \u00e7a\u011fr\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ayak direme ve olumlu cevap vermeme tutumu. B\u00fct\u00fcn\u00fc ile bar\u0131\u015fa girmeme, d\u0131\u015farda kalma tutumu. Bunun yan\u0131s\u0131ra inatla\u015fma, \u00f6nce ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir mucize isteyip sonra yine inat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ve ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011fa devam etme tutumu. \u0130\u015fte y\u00fcce Allah’\u0131n burada m\u00fcsl\u00fcman cemaate, hakk\u0131nda uyar\u0131 y\u00f6neltti\u011fi s\u00fcr\u00e7meler, ayak kaymalar\u0131 bunlard\u0131r. Bu uyar\u0131, yahudilerin u\u011fursuz ak\u0131betinden kurtulsun diye m\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6neltiliyor:<\/p>\n

“Sor \u0130srailo\u011fullar\u0131’na; kendilerine nice a\u00e7\u0131k ayetler, deliller sunduk.”<\/p>\n

Buradaki soru kar\u015f\u0131 taraftan cevap bekleyen normal soru olarak kabul edilmemelidir. O, Kur’an’a \u00f6zg\u00fc anlat\u0131m \u00f6zelli\u011fidir. Amac\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131n yahudilere sundu\u011fu ayetlerin ve g\u00f6sterdi\u011fi mucizelerin \u00e7oklu\u011funu hat\u0131rlatmakt\u0131r. Bu ayetler ve ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fckler kimi zaman yahudilerin inad\u0131 ve iste\u011fi \u00fczerine ve kimi zaman da do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcce Allah’\u0131n inisiyatifi ile, belirli bir hikmete dayal\u0131 olarak sunulmu\u015ftur. Fakat bu mucizelerin \u00e7oklu\u011funa ra\u011fmen yahudiler yine de teredd\u00fcde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler, inatlar\u0131ndan vazge\u00e7memi\u015fler, ayak diremi\u015fler ve iman\u0131n g\u00f6lgesi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bar\u0131\u015fa girmeye yana\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte ayet, soru \u00fcslubu ile bu nank\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc vurguluyor. Ayetin sonunda genelleyici bir yorum c\u00fcmlesi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Kim Allah’\u0131n nimeti kendisine geldikten sonra onu de\u011fi\u015ftirirse, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, Allah’\u0131n azab\u0131 pek a\u011f\u0131rd\u0131r.”<\/p>\n

Burada s\u00f6z\u00fc edilen il\u00e2hi nimet bar\u0131\u015f nimeti olabilece\u011fi gibi iman nimeti de olabilir. Zaten bunlar\u0131n ikisi de ayn\u0131 anlama gelir. Bu nimeti de\u011fi\u015ftirmenin do\u011furdu\u011fu tehlikenin ba\u015fta gelen somut \u00f6rne\u011fi yahudilerin durumudur. Yahudiler, Allah’\u0131n nimetini de\u011fi\u015ftirdikten, g\u00f6n\u00fcll\u00fc itaati reddettikten ve Allah’\u0131n direktifine teslim olmaya yan \u00e7izdikten sonra art\u0131k bir daha bar\u0131\u015f, huzur ve g\u00fcven y\u00fcz\u00fc g\u00f6rememi\u015flerdir. Onlar s\u00fcrekli olarak ku\u015fkulu ve teredd\u00fctl\u00fc bir tutum sergilemi\u015flerdi. Bu tutumun sonucu olarak her ad\u0131mda ve her olayla ilgili olarak s\u00fcrekli ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck ve mucize istiyorlar, sonra da g\u00f6rd\u00fckleri mucizeye inanm\u0131yorlar, y\u00fcce Allah’\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ve k\u0131lavuzlu\u011fu ile tatmin olmuyorlard\u0131. Bu y\u00fczden ayette dile gelen \u015fiddetli azap uyar\u0131s\u0131 ilk somut \u00f6rne\u011fini yahudilerin \u015fahs\u0131nda buluyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu tehdit her d\u00f6nemde Allah’\u0131n nimetini de\u011fi\u015ftiren b\u00fct\u00fcn serke\u015fler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k bu nimeti ne zaman de\u011fi\u015ftirdi ise daha Ahiretteki azapla kar\u015f\u0131la\u015fmadan \u00f6nce d\u00fcnyadayken bu a\u011f\u0131r azaba u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu anlamak i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her yan\u0131nda ya\u015fayan bahts\u0131z ve zavall\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n haline g\u00f6z atmam\u0131z yeterlidir. Bu insanlar a\u011f\u0131r bir azab\u0131n pen\u00e7esinde k\u0131vran\u0131yorlar, her an ba\u015fka bir y\u0131k\u0131mla ve u\u011fursuz geli\u015fme ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar, endi\u015fe ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrekli ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorlar, birbirlerini ac\u0131mas\u0131zca k\u0131r\u0131yorlar, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da psikolojik yap\u0131lar\u0131 ve sinir sistemleri tahrip oluyor. Sonu \u00f6l\u00fcm olan ruhi bo\u015fluk ve psikolojik y\u0131k\u0131m olan karars\u0131zl\u0131k ve emniyetsiz bir ortamda cemiyet ferdin, fert de cemiyetin kuyusunu kaz\u0131yor. Bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ruhi bo\u015flu\u011fu medeni d\u00fcnya kimi zaman alkoll\u00fc i\u00e7kiler ve uyu\u015fturucu maddeler ile kimi zaman da baz\u0131 acayip hareketler ile doldurmaya kalk\u0131\u015f\u0131yor. E\u011fer onlar\u0131 bu hareketleri yaparken g\u00f6recek olursan onlar\u0131n kendilerini kovalayan hayaletlerin \u00f6n\u00fcnde ka\u00e7makta olduklar\u0131n\u0131 zannedersin!<\/p>\n

Bu rubi bo\u015flu\u011fun tutkunu olan zavall\u0131 insanlar\u0131n tuhaf k\u0131l\u0131klar\u0131na ve zoraki benimsenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine bir g\u00f6z atal\u0131m: Kimi sa\u00e7\u0131n\u0131 yana yat\u0131rm\u0131\u015f, kimi g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f, kimi ete\u011fini yukar\u0131ya kald\u0131rm\u0131\u015f, kimi bir hayvan\u0131 canland\u0131ran acaip bir \u015feyi ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmi\u015f, kimi boynuna kaplan ve fil resmi i\u015flemeli kolye takm\u0131\u015f, kimi \u00fczerine arslan ya da ay\u0131 fig\u00fcr\u00fc ile boyal\u0131 bir ti\u015f\u00f6rt giymi\u015f!<\/p>\n

Bir de bu zavall\u0131lar\u0131n baz\u0131 \u015fenlik ve t\u00f6renlerde sergiledikleri \u00e7\u0131lg\u0131n danslara, ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc \u015fark\u0131lar\u0131na, yapmac\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ve abartmal\u0131, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 s\u00fcslerine bakm\u00e2l\u0131. Zavall\u0131lar\u0131n i\u015fi-g\u00fcc\u00fc g\u00fcl\u00fcn\u00e7 anormallikleri ile dikkatleri \u00e7ekebilmek ya da rezil edici bir orjinallikle g\u00f6n\u00fcllerini ho\u015f tutmaktan ibaret.<\/p>\n

Bir de bu zavall\u0131lar\u0131n mevsimden mevsime, hatta sabahtan ak\u015fama ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla arzular\u0131n\u0131n, e\u015flerinin, dostlar\u0131n\u0131n ve modalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine g\u00f6z atmal\u0131.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu tuhafl\u0131klar bar\u0131\u015ftan ve tatmin olma duygusundan yoksun \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ortaya koyar. Bu zavall\u0131lar\u0131n ka\u00e7\u0131p kurtulmak istedikleri somut b\u0131kk\u0131nl\u0131k halini, bo\u015f vicdanlar\u0131ndan ve pani\u011fe kap\u0131lm\u0131\u015f ruhlar\u0131ndan “ka\u00e7\u0131\u015f”lar\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. Sanki cinler ve hayaletler taraf\u0131ndan kovalan\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi bir panik i\u00e7inde kendilerinden ka\u00e7\u0131yorlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu, durum, y\u00fcce Allah’\u0131n sistemine boyun e\u011fmeyenlere ve O’nun “Ey m\u00fcminler b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131zla bar\u0131\u015fa girin” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na kulak vermeyenlere lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir t\u00fcr cezad\u0131r. Kim Allah’\u0131n kullar\u0131na sundu\u011fu nimetlerle uyumlu olmay\u0131 sa\u011flayan bu iman\u0131 de\u011fi\u015ftirirse, Allah korusun, mutlaka b\u00f6yle bir azaba \u00e7arp\u0131l\u0131r, bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ayak direme ve il\u00e2hi nimeti de\u011fi\u015ftirme ile ilgili bu uyar\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda k\u00e2firler ile m\u00fcminlerin durumu anlat\u0131l\u0131yor ve bu vesile ile k\u00e2fir ile m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki de\u011ferlere, durumlara ve ki\u015filere y\u00f6nelik \u00f6l\u00e7\u00fc farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortaya konuluyor:
\n212- D\u00fcnya hayat\u0131 k\u00e2firlere cazip g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bunlar m\u00fcminler ile alay ederler. Oysa Allah’\u0131n azab\u0131ndan sak\u0131nanlar, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, k\u00e2firlerden \u00fcst\u00fcn konumdad\u0131rlar. Allah diledi\u011fine hesaps\u0131z olarak r\u0131z\u0131k verir.<\/strong><\/p>\n

Ger\u00e7ekten \u015fu d\u00fcnya hayat\u0131 basit nimetleri ve k\u00fc\u00e7\u00fck ama\u00e7l\u0131 u\u011fra\u015flar\u0131 ile k\u00e2firlere cazip g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Onlar bu cazibeye kap\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in d\u00fcnya hayat\u0131na tak\u0131l\u0131p kal\u0131rlar, onu a\u015famazlar, bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 onun \u00f6tesinde bir \u015feye y\u00f6neltmezler, onun de\u011ferleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan de\u011ferleri bilmezler. \u015eu d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde dikilip kalan kimselerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, m\u00fcminin kafa yordu\u011fu y\u00fcce ideallerin d\u00fczeyine y\u00fckselmesi, m\u00fcminin bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 dikti\u011fi uzak ufuklara g\u00f6z atmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

M\u00fcmin, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n t\u00fcm nimetlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmseyebilir. Fakat bu k\u00fc\u00e7\u00fcmseme s\u00f6zkonusu nimetlere y\u00f6nelik bir \u00e7aba eksikli\u011finden, bir enerji yetersizli\u011finden ya da bu hayat\u0131 geli\u015ftirip ilerletmeyi umursamayan, olumsuz bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaynaklanmaz. Fakat m\u00fcsl\u00fcman, yery\u00fcz\u00fcndeki halifelik g\u00f6revlerini yerine getirmekle, uygar ve bay\u0131nd\u0131r bir d\u00fcnya u\u011fruna s\u00fcrekli \u00e7aba harcamakla, geli\u015fme ve bol \u00fcretim hedefleri pe\u015finde ter d\u00f6kmekle birlikte bu hayata yukardan bakar. Hayat\u0131n, bu ge\u00e7ici nimetlerden daha \u00f6nemli ve daha de\u011ferli ideallere adar Hayat\u0131n\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde il\u00e2h\u00ee sistemi yerle\u015ftirme, insanl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan daha geli\u015fmi\u015f ve daha m\u00fckemmel bir d\u00fczene ula\u015ft\u0131rma, y\u00fcce Allah’\u0131n sanca\u011f\u0131n\u0131 yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ve insanlar\u0131n k\u0131s\u0131r ama\u00e7lar\u0131 \u00fczerine dikme amac\u0131na adar. Bu sayede insanlar bu sanca\u011f\u0131 o y\u00fcksek yerinde dalgalan\u0131rken g\u00f6rs\u00fcnler ve bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 basit ve s\u0131n\u0131rl\u0131 realitenin \u00f6tesine diksinler ister. O basit ve s\u0131n\u0131rl\u0131 realite ki, iman\u0131n sundu\u011fu hedef y\u00fcceli\u011finden, ideal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden ve geni\u015f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan yoksun kalan kimseler s\u0131rf onun u\u011fruna ya\u015farlar.<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn batakl\u0131\u011f\u0131na saplanm\u0131\u015f, d\u00fcnya kaynakl\u0131 hedeflerin tutsa\u011f\u0131 olmu\u015f basit insanlar m\u00fcsl\u00fcmanlara bak\u0131nca onlar\u0131n, kendilerini i\u00e7ine sapland\u0131klar\u0131 bu batakl\u0131kla, bu \u00e7irkefle, bu basit nimetlerle ba\u015fba\u015fa b\u0131rakarak s\u0131rf kendilerini \u00f6zg\u00fc olmayan, fakat t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 ilgilendiren, s\u0131rf \u015fah\u0131slar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, as\u0131l inan\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli olan b\u00fcy\u00fck idealler pe\u015finden ko\u015ftuklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrler, ayn\u0131 zamanda bu idealler u\u011fruna bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lara katland\u0131klar\u0131n\u0131, bir\u00e7ok ac\u0131lara g\u00f6\u011f\u00fcs gerdiklerini, basit insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde hayat\u0131n \u00f6z\u00fc ve en y\u00fcksek amac\u0131 olan d\u00fcnya hazlar\u0131ndan kendilerini yoksun b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zlerler. Bu durumda ruhsuz kimseler, m\u00fcminleri g\u00f6r\u00fcnce onlar\u0131n y\u00fcce ideallerini kavrayamazlar. Bunun \u00fczerine onlar\u0131 alaya al\u0131rlar. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n durumlar\u0131m alaya al\u0131rlar, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini alaya al\u0131rlar, gittikleri yolu alaya al\u0131rlar!<\/p>\n

“D\u00fcnya hayat\u0131 k\u00e2firlere cazip g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bunlar m\u00fcminler ile alay ederler.” Fakat k\u00e2firlerin kulland\u0131klar\u0131 bu \u00f6l\u00e7\u00fc, bu kriter ger\u00e7ek \u00f6l\u00e7\u00fc, ger\u00e7ek kriter de\u011fildir. O k\u00e2firli\u011fe \u00f6zg\u00fc bir \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr, cahiliye \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Ger\u00e7ek \u00f6l\u00e7\u00fc ise y\u00fcce Allah’\u0131n yan\u0131ndad\u0131r. Y\u00fcce Allah da m\u00fcminlere kendi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle duyuruyor:<\/p>\n

“Oysa Allah’\u0131n azab\u0131ndan sak\u0131nanlar, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, k\u00e2firlerden \u00fcst\u00fcn konumdad\u0131rlar.”<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fcce Allah’\u0131n elindeki ger\u00e7ek \u00f6l\u00e7\u00fc budur. M\u00fcminler, bu \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re belirlenecek olan ger\u00e7ek de\u011ferlerini bilmenin g\u00f6n\u00fcl huzuru i\u00e7inde aptallar\u0131n beyinsizli\u011fini, alaya alanlar\u0131n alaylar\u0131n\u0131 ve k\u00e2firlerin de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 umursamaks\u0131z\u0131n bildikleri yoldan gitmeye devam etsinler. Onlar, do\u011frudan do\u011fruya en yetkili hakimin, yani y\u00fcce Allah’\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, son hesapla\u015fma g\u00fcn\u00fcnde ve her zaman k\u00e2firlerden \u00fcst\u00fcnd\u00fcrler.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah onlar i\u00e7in hay\u0131rl\u0131 ve geni\u015f kapsaml\u0131 olan r\u0131zk\u0131, kazanc\u0131 biriktirir. Bu birikimi onlara diledi\u011fi alemde, yani isterse d\u00fcnyada isterse Ahirette ve kendileri i\u00e7in hay\u0131rl\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde hem d\u00fcnyada hem de Ahirette verir:<\/p>\n

“Allah diledi\u011fine hesaps\u0131z olarak r\u0131z\u0131k verir.”<\/p>\n

O eli a\u00e7\u0131k bir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r. Diledi\u011fine verir, istedi\u011fine bol bol ak\u0131t\u0131r. O’nun ba\u011f\u0131\u015f ambar\u0131n\u0131n ne bek\u00e7isi var ve ne de kap\u0131c\u0131s\u0131! O belirli bir hikmete ba\u011fl\u0131 olarak, k\u00e2firlere d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n g\u00fczelliklerini verebilir. Fakat k\u00e2firlere verilen bu g\u00fczellikler, onlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamaz, erdem kazand\u0131rmaz. O kendi se\u00e7ti\u011fi kullar\u0131na ya d\u00fcnyada ya Ahirette diledi\u011fini verir. Yani verdi\u011fi her\u015fey kendi kat\u0131ndand\u0131r. Fakat onun iyi kullar\u0131 hesab\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f se\u00e7imi en kal\u0131c\u0131 ve en y\u00fcksek d\u00fczeyli tercihtir.<\/p>\n

Hayat, bu iki insan \u00f6rne\u011fini her zaman tan\u0131maya devam edecektir. Bir yandan de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131, kriterlerini ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini y\u00fcce Allah’\u0131n elinden alan, bu anlay\u0131\u015f sayesinde hayat batakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ge\u00e7ici d\u00fcnya nimetlerinin ve basit ideallerin \u00fczerine y\u00fckselen, b\u00f6ylece insanl\u0131klar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek hayat\u0131n k\u00f6leleri de\u011fil, efendileri olan m\u00fcminleri tan\u0131yacakt\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra hayat di\u011fer insan tipini de tan\u0131yacakt\u0131r. Yani d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n cazibesine kap\u0131lan, d\u00fcnyan\u0131n ge\u00e7ici nimetlerinin ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n tutsa\u011f\u0131 olan, \u00f6nlenemeyen ve dizginleri taraf\u0131ndan batakl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklenip de buraya sapland\u0131klar\u0131 i\u00e7in yukar\u0131ya \u00e7\u0131kamayanlara da her zaman tan\u0131k olacakt\u0131r.<\/p>\n

M\u00fcminler, basit \u015feylerin tutsa\u011f\u0131 olan bu ki\u015filere yukardan bakmaya devam edeceklerdir. Bu zavall\u0131lar ne kadar ge\u00e7ici d\u00fcnya nimeti ve d\u00fcnya mal\u0131 elde ederse etsinler, bu \u00f6nemli de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00f6zkonusu ki\u015filer kendilerinin her\u015feye sahip olduklar\u0131na ve m\u00fc’minlerin her \u015feyden yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131na inanacaklar ve bu inanc\u0131n etkisi ile m\u00fcminlere bazan ac\u0131yacaklar ve bazan da onlar\u0131 alaya alacaklard\u0131r. Oysa as\u0131l alaya al\u0131nacak ve as\u0131l ac\u0131nacak kimseler kendileridir.<\/p>\n

\u00d6l\u00e7\u00fcler ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 belirlendikten, k\u00e2firlerin m\u00fcminlere y\u00f6nelik kanaatleri tan\u0131t\u0131ld\u0131ktan ve her iki insan tipinin y\u00fcce Allah kat\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fcleri ortaya konduktan sonra insanlar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce, inan\u00e7, \u00f6l\u00e7\u00fcler ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 meselesine ge\u00e7ilmekte ve bu mesele, uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fenlerce ba\u015fvurulmas\u0131 gereken bir temel ilkenin, uyu\u015fmazl\u0131k konusu meselede son h\u00fckm\u00fc verirken dayan\u0131lacak ortak \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn belirlenmesi ile noktalanmaktad\u0131r:
\n213- \u0130nsanlar tek bir \u00fcmmet idi. Allah, peygamberleri m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdi. \u0130nsanlar\u0131n anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in peygamberler ile birlikte hakk i\u00e7erikli kitap indirdi.<\/strong><\/p>\n

Ancak kitap verilenler, kendilerine a\u00e7\u0131k deliller geldikten sonra kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ihtiraslar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu kitap hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fcler. Bu arada Allah’\u0131n izni ile m\u00fc’minleri, k\u00e2firlerin \u00fczerinde anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri ger\u00e7e\u011fe iletti. Zaten Allah diledi\u011fi kimseleri do\u011fru yola iletir.<\/p>\n

D\u0130NLER TAR\u0130H\u0130<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte insanl\u0131\u011f\u0131n ortak hik\u00e2yesi. \u0130nsanlar ayn\u0131 yolu izleyen, ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyen tek bir \u00fcmmet halinde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Burada belki de Hz. Adem ile Havva’dan ve bunlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ile torunlar\u0131ndan olu\u015fmu\u015f olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7aptaki ilk insan toplumuna, bu toplumun hen\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015f g\u00f6stermeden \u00f6nceki haline i\u015faret ediliyor.<\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim, burada insanl\u0131\u011f\u0131n ortak bir kaynaktan geldi\u011fini belirtiyor. Bu ortak kaynak ilk insanl\u0131k ailesinin, yani Hz. Adem ve Havva ailesinin \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 tek bir k\u00fc\u00e7\u00fck ailenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak yaratmay\u0131 diledi. B\u00f6ylece insanlar\u0131n hayat\u0131na aile ilkesini yerle\u015ftirdi, bu kurumu toplumun ilk tu\u011flas\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n

insanlar, bu ilk ailenin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde bir s\u00fcre boyunca ayn\u0131 sosyal d\u00fczeyde, ayn\u0131 do\u011frultuyu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimsemi\u015f olarak ya\u015fad\u0131lar. Bu arada \u00e7o\u011fald\u0131lar, say\u0131ca art\u0131\u015f g\u00f6sterdiler, farkl\u0131 yerlerde ya\u015famaya y\u00f6neldiler, hayat standartlar\u0131 geli\u015fti, bir yandan da daha \u00f6nce yap\u0131lar\u0131nda potansiyel olarak varolan \u00e7e\u015fitli yetenekler ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. \u0130nsanlar\u0131 bu potansiyel yeteneklerle donatarak yaratm\u0131\u015f olan Allah’t\u0131r. O, bunu kendince bilinen bir hikmete dayal\u0131 olarak yaratt\u0131. O, bunun yan\u0131s\u0131ra yeteneklerin, enerjilerin ve istikametlerin \u00e7e\u015fitlili\u011finin ard\u0131nda hayat i\u00e7in yararl\u0131 .oldu\u011funu da biliyordu.<\/p>\n

Bunun \u00fczerine, insanlar aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnceler farkl\u0131la\u015ft\u0131, birbiriyle uyu\u015fmayan g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 belirdi, birden \u00e7ok ya\u015fama tarzlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u00e7e\u015fitli inan\u00e7 sistemleri do\u011fdu. \u0130\u015fte o zaman da y\u00fcce Allah m\u00fcjdelemekle ve uyarmakla g\u00f6revli olarak peygamberleri g\u00f6nderdi:<\/p>\n

“Allah, peygamberler ile birlikte insanlar\u0131n anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in hakk i\u00e7erikli kitap g\u00f6nderdi.”<\/p>\n

Burada \u015fu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7ek a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Farkl\u0131 olmak, uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmek insanlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n, temel karakterinin sonucudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu farkl\u0131l\u0131k, bu uyu\u015fmazl\u0131k, insanl\u0131\u011f\u0131n yery\u00fcz\u00fc halifeli\u011fi ile g\u00f6revlendirili\u015finin arkas\u0131nda sakl\u0131 duran y\u00fcce hikmeti ger\u00e7ekle\u015ftiren temel yarat\u0131l\u0131\u015f ilkelerinden birini olu\u015fturur. Bu halifelik misyonu \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerin yerine getirilmesini, buna ba\u011fl\u0131 olarak her t\u00fcrden farkl\u0131 yeteneklerin varolmas\u0131n\u0131 gerektirir. B\u00f6ylece insanlar hep birlikte birbirlerini tamamlayacak, s\u0131k\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi g\u00f6sterecek ve bunun sonucunda y\u00fcce Allah’\u0131n ezeli bilgisi ile tasarlanan evrensel karar uyar\u0131nca halifelik ve d\u00fcnyay\u0131 ma’mur k\u0131lma alan\u0131ndaki evrensel fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirebileceklerdir. O halde s\u00f6zkonusu g\u00f6rev farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u00e7e\u015fitlilikte h\u00fcnerlerin olmas\u0131, farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layacak oranda de\u011fi\u015fik yeteneklerin bulunmas\u0131 gerekir. Nitekim y\u00fcce Allah bu ger\u00e7e\u011fi bize \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n

“Fakat, Rabbinin merhamet ettikleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan insanlar s\u00fcrekli uyu\u015fmazl\u0131k halindedirler. Zaten Allah insanlar\u0131 bunun i\u00e7in yaratt\u0131.” (Hud Suresi.118-119)<\/p>\n

Yetenek ve g\u00f6revlerdeki bu farkl\u0131l\u0131k, normal olarak d\u00fc\u015f\u00fcncelerde, ideallerde, sistemlerde ve yollarda ayr\u0131l\u0131k meydana getirir. Fakat y\u00fcce Allah bu arzu edilen ve ger\u00e7eklesen farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 enine-boyuna geni\u015f bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131, bu \u00e7er\u00e7evenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve do\u011fru istikametli olmalar\u0131 \u015fart olan bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsam\u0131na almas\u0131n\u0131 ister. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00e7er\u00e7eve, iman \u00e7er\u00e7evesidir. Bu \u00e7er\u00e7eve insanlarda g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fik yetenekleri, de\u011fi\u015fik h\u00fcnerleri ve de\u011fi\u015fik enerjileri i4ine s\u0131\u011fd\u0131racak derecede geni\u015ftir. Bunun sonucu olarak s\u00f6zkonusu yetenek ve enerjileri ne \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ve ne de bask\u0131 alt\u0131na al\u0131r, fakat onlar\u0131 d\u00fczene koyar, koordine eder ve yap\u0131c\u0131l\u0131k yolunda harekete ge\u00e7irir.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131 elimizde uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fenlerin birlikte ba\u015fvurabilecekleri de\u011fi\u015fmez bir \u00f6l\u00e7\u00fc, d\u00e2vac\u0131 ve d\u00e2val\u0131 taraflar\u0131n m\u00fcracaat edebilecekleri bir adil hakem, taraflar aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmaya son verebilecek ve herkesi kesin bir kanaate vard\u0131racak bir son s\u00f6z mutlaka olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n

“Allah, peygamberleri m\u00fcjdeleyici ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdi. \u0130nsanlar\u0131n anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri konularda aralar\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in peygamberler ile birlikte hakk i\u00e7erikli kitap indirdi.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n burada ge\u00e7en “hakk” i\u00e7erikli s\u00f6z\u00fc \u00fczerinde mutlaka durmam\u0131z gerekir. Bu s\u00f6z sadece il\u00e2hi kitab\u0131n getirdi\u011fi bilgilerin “hakk” oldu\u011funu, bu hakk\u0131n kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki insan s\u00f6zleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, Sistemleri, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve kriterleri hakk\u0131nda adil h\u00fck\u00fcm ve son s\u00f6z olsun diye indirildi\u011fini kesinlikle belirliyor. Bu hakk\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka hak, bu h\u00fckm\u00fcn yan\u0131nda ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm ve bu s\u00f6zden sonra ba\u015fka bir s\u00f6z ge\u00e7erli olamaz. Birden fazla say\u0131da olmayan bu hakk ortada olmaks\u0131z\u0131n, bu hakk\u0131 insanlar aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ihtilafl\u0131 konularda hakem yapmaks\u0131z\u0131n ve onun h\u00fckm\u00fcne tart\u0131\u015fmas\u0131z ve itirazs\u0131z olarak boyun e\u011fmeksizin, b\u00fct\u00fcn bunlar olmaks\u0131z\u0131n, \u015fu hayat\u0131n gidi\u015fat\u0131 yoluna girmez, insanlar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar ve ayr\u0131l\u0131klar sona ermez, yery\u00fcz\u00fcnde bar\u0131\u015f ortam\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmez ve insanlar asla bar\u0131\u015fa giremez.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve yasal ilkelerini nereden alacaklar\u0131n\u0131 ve aralar\u0131nda do\u011facak \u00e7e\u015fitli uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in nereye ba\u015fvuracaklar\u0131n\u0131 belirleme hususunda bu ger\u00e7e\u011fin son derece \u00f6nemli bir de\u011feri vard\u0131r. S\u00f6zkonusu ba\u015fvuru mercii birden \u00e7ok de\u011fil, bir tektir ve bu hakk i\u00e7erikli kitab\u0131 indirmi\u015f olan mercidir. O kaynak birden \u00e7ok de\u011fil, bir tanedir ve o da tart\u0131\u015fma ve uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fclen konularda insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan indirilmi\u015f olan kitapt\u0131r.<\/p>\n

Bu kitap \u00f6z\u00fc itibariyle b\u00fct\u00fcn peygamberlerin yanlar\u0131nda getirdikleri tek bir kitapt\u0131r. O halde gelen hep ayn\u0131 kitapt\u0131r. Millet de genel anlamda tek bir millettir. Bu kitapta dile gelen d\u00fc\u015f\u00fcnce de temelde tek bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir: Yani tek bir il\u00e2h, tek bir Rabb, tek bir kulluk mercii ve b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in tek bir yasa koyucu oldu\u011fudur.<\/p>\n

Daha sonra zamanla milletlerin ve ku\u015faklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131, hayat\u0131n geli\u015fme evreleri ve ili\u015fkileri uyar\u0131nca ayr\u0131nt\u0131larda farkl\u0131l\u0131klar meydana geliyor ve isl\u00e2m’\u0131n sundu\u011fu \u015fekli ile son bi\u00e7imini al\u0131yor, bu son kitab\u0131n geni\u015f ve kapsaml\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fmesi serbest b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Bu geli\u015fme y\u00fcce Allah’\u0131n rehberli\u011fi sistemi ve s\u00f6zkonusu yayg\u0131n, kapsaml\u0131 \u00e7er\u00e7evesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yenilenen, canl\u0131 \u015feriat\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecektir.<\/p>\n

Kitap hakk\u0131nda Kur’an-\u0131 Kerim’in seslendirdi\u011fi bu g\u00f6r\u00fc\u015f, dinlerin ve inan\u00e7 sistemlerinin tarihi geli\u015fimi ile ilgili \u0130sl\u00e2m’\u0131n dosdo\u011fru bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re her peygamber asl\u0131nda, k\u00f6kl\u00fc bir temel \u00fczerine oturan bu tek dini getirmi\u015ftir. Bu temel, kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z Tevhid (Allah’\u0131n birli\u011fi) ilkesidir. Sonra her peygamber devriminin arkas\u0131ndan zamanla sapmalar ba\u015f g\u00f6steriyor, hurafe ve masallar inan\u00e7lara galebe \u00e7al\u0131yor, sonunda insanlar bu b\u00fcy\u00fck kaynaktan tamamen uzakla\u015f\u0131yorlar. Bunun \u00fczerine yeni bir peygamber devrimi ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu peygamberlik devrimi k\u00f6kl\u00fc inanc\u0131 yeniden ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor, bu inanca kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan hurafeleri temizliyor, ayr\u0131nt\u0131lar ile ilgili h\u00fck\u00fcmlerde \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin yeni \u015fartlar\u0131n\u0131 ve geli\u015fme d\u00fczeyini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruyor.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, dinler tarihi konusunda ara\u015ft\u0131rma yapan gayri-m\u00fcslimlerin, zaman zaman fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n m\u00fcsl\u00fcman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 da etkileyen teorilerine tercih edilmeli, o teoriler yerine bu g\u00f6r\u00fc\u015f savunulmal\u0131d\u0131r. Bu teoriler, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 tarih boyunca inanc\u0131n \u00f6z\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin temelinde de\u011fi\u015fme ve geli\u015fme oldu\u011fu esas\u0131na dayand\u0131r\u0131rlar. \u015earkiyat\u00e7\u0131lar\u0131n ve onlar\u0131n benzeri cahil Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n temel yakla\u015f\u0131m\u0131 budur.<\/p>\n

Oysa y\u00fcce Allah’\u0131n hakk i\u00e7erikli olarak indirdi\u011fi ve tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri b\u00fct\u00fcn zamanlarda ve her yeni peygamberle birlikte uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131nda insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek \u00fczere g\u00f6nderilen bu kitab\u0131n fonksiyonu, ancak iman d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmezli\u011fi ilkesi ile ba\u011fda\u015fabilir.<\/p>\n

Ortada insanlar\u0131n s\u0131\u011f\u0131nacaklar\u0131 de\u011fi\u015fmez bir \u00f6l\u00e7\u00fc, ba\u015fvurabilecekleri bir son s\u00f6z mutlaka bulunmal\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu \u00f6l\u00e7\u00fc mutlaka insan d\u0131\u015f\u0131 bir kayna\u011f\u0131n eseri olmal\u0131, bu son s\u00f6z, mutlaka insan ihtiraslar\u0131ndan, insan yetersizli\u011finden ve insan bilgisizli\u011finden etkilenmeyen adil bir hakimin s\u00f6z\u00fc olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu de\u011fi\u015fmez \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ortaya koymak i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z bir bilgi, ge\u00e7mi\u015fte olanlar\u0131, \u015fimdiki zamanda olanlar\u0131 ve ilerde olacaklar\u0131 t\u00fcm\u00fc ile i\u00e7eren bir bilgi gereklidir. Bu bilgi ayn\u0131 varl\u0131k birimini ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdiki zaman ve gelecek gibi kategorilere ay\u0131ran zaman kay\u0131tlar\u0131 ile ya da yine bu ayn\u0131 varl\u0131k birimini kesin, \u015f\u00fcpheli, me\u00e7hul, somut ve g\u00f6r\u00fcnmez gibi kesimler ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmamal\u0131d\u0131r. Yine bu bilgi ayn\u0131 varl\u0131k birimini yak\u0131n, uzak, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, g\u00f6r\u00fcnmez, alg\u0131lanabilir ve alg\u0131lanamaz gibi mekan kay\u0131tlar\u0131 ile de s\u0131n\u0131rlamamal\u0131d\u0131r. Bu de\u011fi\u015fmez \u00f6l\u00e7\u00fc neyi ve kimi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bilen, herkese yarayan ve istikrar\u0131 sa\u011flayan sistemin ne oldu\u011funu bilen bir il\u00e2h\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra bu \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ortaya koymak i\u00e7in \u015fahs\u00ee ihtiya\u00e7, yetersizlik, ge\u00e7icilik, yok olmak, ihtiras, arzu ve korku gibi insana \u00f6zg\u00fc duygu ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131klar\u0131 a\u015fm\u0131\u015f olmay\u0131, evrende bulunan her\u015feyin ve herkesin \u00fcst\u00fcnde bulunmay\u0131, ba\u015fka bir deyimle \u015fahsi amac\u0131, arzusu, hazz\u0131, ki\u015fisel yetersizli\u011fi ve eksikli\u011fi s\u00f6zkonusu olmayan bir il\u00e2h\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n

Bu arada insan akl\u0131na d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, geli\u015fen durumlar\u0131, de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 ve yenilenen ihtiya\u00e7lar\u0131 izlemek ve bunlar ile insan aras\u0131nda ge\u00e7ici bir zaman s\u00fcresi i\u00e7in uyum sa\u011flamakt\u0131r. Yaln\u0131z bu g\u00f6revini yaparken yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131, do\u011frusunu; sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131, istikametlili\u011fini; hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve e\u011frili\u011fini belirlemek i\u00e7in ba\u015fvuraca\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmez bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olmal\u0131 ve bu de\u011fi\u015fmez \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn denetimi alt\u0131nda olmay\u0131 kabul etmelidir. Hayat\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde devam etmesi ancak bu yolla m\u00fcmk\u00fcn olabilir ve yine ancak b\u00f6yle olunca kendilerini as\u0131l y\u00f6netenin Allah oldu\u011funa kesinlikle inanabilirler.<\/p>\n

Bu il\u00e2h\u00ee kitap yetenek, h\u00fcner, tutulan yol ve yararlan\u0131lan ara\u00e7 farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00f6rp\u00fcleyip ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in gelmi\u015f de\u011fildir, insanlar uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u0131rf onu hakem tan\u0131malar\u0131 i\u00e7in gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu ger\u00e7ek \u0130sl\u00e2m’\u0131n tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn temelini olu\u015fturan bir ba\u015fka ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r ki o da \u015fudur:<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan indirilmi\u015f olan “hakk i\u00e7erikli kitab\u0131” ihtilafl\u0131 durumlarda insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm versin diye kendilerine sunuyor. Bu kitab\u0131, insanl\u0131k hayat\u0131n\u0131n temel dayana\u011f\u0131 olsun diye ortaya koyuyor. Sonra hayat devam ediyor. E\u011fer bu hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 bu temel dayanakla uyu\u015fur, onun \u00fczerine oturursa o zaman hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 “hakk”t\u0131r. Ama e\u011fer hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 bu temel dayana\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131na kayarak ba\u015fka temellere oturursa o zaman “bat\u0131l” olur.<\/p>\n

Buna g\u00f6re insanlar, hakla bat\u0131l\u0131n ne oldu\u011funa karar veren hakem de\u011fillerdir. \u0130nsanlar\u0131n onaylad\u0131klar\u0131 \u015fey hakk de\u011fildir, insanlar\u0131n do\u011fru sayd\u0131klar\u0131 \u015fey din de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m’\u0131n tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc her\u015feyden \u00f6nce \u015fu ilkeye dayan\u0131yor: \u0130nsanlar herhangi bir \u015feyi yapabilirler herhangi bir \u015feyi s\u00f6yleyebilirler ve ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 herhangi bir \u015feye dayand\u0131rabilirler. E\u011fer s\u00f6zkonusu “\u015fey” Allah’\u0131n kitab\u0131na ters d\u00fc\u015f\u00fcyorsa bu durum o \u015feyi “hakk”\u0131n yerine ge\u00e7irmez, onu dinin esaslar\u0131ndan biri yapmaz, ona dinin pratik yorumu s\u0131fat\u0131n\u0131 kazand\u0131rmaz; ardarda gelen ku\u015faklar\u0131n onu benimsemi\u015f olmas\u0131, ona hakl\u0131l\u0131k gerek\u00e7esi sa\u011flamaz.<\/p>\n

Bu ger\u00e7ek \u0130sl\u00e2m’\u0131n temel ilkelerini, onlar\u0131n aras\u0131na insanlar taraf\u0131ndan kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan yabanc\u0131 unsurlardan ar\u0131nd\u0131rma konusunda son derece \u00f6nemlidir. Mesel\u00e2 \u0130sl\u00e2m tarihinin herhangi bir d\u00f6neminde bir sapma meydana gelmi\u015f ve bu sapma gitgide b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olsun. \u015eimdi denilebilir mi ki: S\u00f6zkonusu meydana gelmi\u015f sapmalar mademki hayat\u0131n prati\u011fine girmi\u015ftir o halde \u0130sl\u00e2m\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilindedir! Asla b\u00f6yle bir\u015fey ileri s\u00fcr\u00fclemez. \u0130sl\u00e2m, bu tarih\u00ee uygulamadan hep uzak ve ayr\u0131 kal\u0131r ve meydana gelmi\u015f olan bu sapma, bu yan\u0131lg\u0131 hi\u00e7bir zaman delil ve \u00f6rnek olarak kullan\u0131lamaz. Dahas\u0131, \u0130sl\u00e2mi hayat tarz\u0131n\u0131n kesintiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yerden itibaren devam ettirmek isteyen kimse bu sapmay\u0131 ortadan kald\u0131rmak, uygulama alan\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmak ve y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan ihtilafl\u0131 konularda insanlar aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek \u00fczere indirilen kitaba d\u00f6nmekle g\u00f6revlidir.<\/p>\n

Ger\u00e7i kitap geldi. Ama ihtiraslar \u015fu ya da bu taraftan insanlar\u0131 yenilgiye u\u011frat\u0131yor; \u00e7e\u015fitli arzular, \u00f6zlemler, korkular ve sap\u0131kl\u0131klar onlar\u0131 bu kitab\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc kabul etmekten, bu kitab\u0131n i\u00e7erdi\u011fi hakka d\u00f6nmekten uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor:<\/p>\n

“Ancak kitap verilenler, kendilerine a\u00e7\u0131k deliller geldikten sonra kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ihtiraslar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu kitap hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fcler.”<\/p>\n

Burada s\u00f6z\u00fc edilen “azg\u0131nl\u0131k”; k\u0131skan\u00e7l\u0131k, a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, tamahk\u00e2rl\u0131k, h\u0131rs ve keyfilik azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olabilir. \u0130nsanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve sistemin \u00f6z\u00fcnde anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmeye; ayr\u0131l\u0131\u011fa, inat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ve serke\u015fli\u011fe s\u00fcr\u00fckleyen ba\u015f fakt\u00f6r, i\u015ft\u00e9 bu azg\u0131nl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Bu bir ger\u00e7ektir. Bu kitab\u0131n \u00f6z\u00fc hakkt\u0131r, belirgindir, tutarl\u0131d\u0131r, parlakt\u0131r, ayd\u0131nl\u0131kt\u0131r, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ld\u0131r. E\u011fer onun \u00f6z\u00fc konusunda iki ki\u015fi uyu\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ise mutlaka ikisinden birinde ya da her ikisinde azg\u0131nl\u0131k ve keyfilik hastal\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k e\u011fer ortada iman varsa mutlaka bir noktada bulu\u015fma ve uyu\u015fma ger\u00e7ekle\u015fir:<\/p>\n

“Bu arada Allah’\u0131n izni ile m\u00fc’minleri, k\u00e2firlerin hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri ger\u00e7e\u011fe iletti.”<\/p>\n

Vicdanlar\u0131ndaki temizlik, ruhlar\u0131ndaki ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k ve kalplerindeki hakka ula\u015fma arzusu sayesinde y\u00fcce Allah onlar\u0131 ger\u00e7e\u011fe, do\u011fru yola iletti. B\u00f6yle olunca ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak ve do\u011fru yolu bulmak ne kadar kolay oluyor:<\/p>\n

“Zaten Allah diledi\u011fi kimseleri do\u011fru yola iletir.”<\/p>\n

Bu yol; bu il\u00e2hi kitab\u0131n tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 yol. Bu ya\u015fama sistemi, hakka dayanan, dosdo\u011fru yolu izleyen, arzu ve ihtiraslar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na u\u011framam\u0131\u015f olan, nefsin i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin ve e\u011filimlerinin oyunca\u011f\u0131 olmayan yoldur.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah diledi\u011fi kimseleri, do\u011fru yola iletilmeye yetenekli kimselerden istediklerini bu do\u011fru yola iletir. Bu kimseler “bar\u0131\u015fa girerler” ve yine banlar “\u00fcst\u00fcn olar\u0131lar”d\u0131r. D\u00fcnyadaki geli\u015fmeleri, y\u00fcce Allah’\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re de\u011ferlendirmeyenler her ne kadar bunlar\u0131 mutluluktan mahrum kalm\u0131\u015f saysalar ve k\u00e2firlerin m\u00fcminleri alaya ald\u0131klar\u0131 gibi alay etseler de bu b\u00f6yledir.<\/p>\n

\u015eimdi de m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kalplerinde imana dayal\u0131 eksiksiz ve parlak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7layan bu direktifler, gerek kendi aralar\u0131nda gerekse m\u00fc\u015friklerden ve kitap ehlinden olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile ili\u015fkilerinde uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n pratik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015fayan ve bu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6r\u00fckledi\u011fi sava\u015flara, me\u015fakkatlere ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara g\u00f6\u011f\u00fcs geren m\u00fcminlere y\u00f6neltiliyor. Onlara bu durumun m\u00fcminleri ar\u0131nd\u0131rmak ve Cennet’e girmeye haz\u0131rlamak, mutlu sona l\u00e2y\u0131k olmak amac\u0131na dayanan geleneksel bir il\u00e2h\u00ee kanun (s\u00fcnnetullah) gere\u011fi oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor. Bunun i\u00e7in bu inan\u00e7 sisteminin ba\u011fl\u0131lar\u0131 inan\u00e7lar\u0131n\u0131 savunmal\u0131, bu u\u011furda s\u0131k\u0131nt\u0131yla, ac\u0131yla, bask\u0131yla ve \u0131zd\u0131rapla y\u00fczy\u00fcze gelmeli, zafer ile hezimet kutuplar\u0131 aras\u0131nda gidip gelmelidirler. B\u00f6ylece hi\u00e7bir bask\u0131 alt\u0131nda sars\u0131lmaks\u0131z\u0131n, hi\u00e7bir d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7ten \u00fcrkmeksizin, hi\u00e7bir fitnenin ve mihnetin darbeleri alt\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmeksizin inan\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri takdirde y\u00fcce Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 hakederler. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar o g\u00fcn y\u00fcce Allah’\u0131n dininin g\u00fcvenilir korucular\u0131 olmu\u015flar, uhdelerine verilen emanete sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, onu korumaya ve savunmaya l\u00e2y\u0131k olmu\u015flard\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra Cenneti de hak etmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ruhlar\u0131 korkudan, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131ktan (zilletten), ya\u015fama tutkusundan, d\u00fcnya rah\u00e0tl\u0131\u011f\u0131ndan ve refah\u0131ndan kurtulmu\u015f, s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O zaman onlar Cennet’e en yak\u0131n noktada ve d\u00fcnyan\u0131n topra\u011f\u0131ndan olan en y\u00fcksek d\u00fczeydedirler:
\n214- Acaba sizden \u00f6ncekilerin ba\u015flar\u0131na gelenlerin benzeri sizin de ba\u015f\u0131n\u0131za gelmeksizin, kolayca Cennet’e girece\u011finizi mi sand\u0131n\u0131z? Onlar \u00f6ylesine a\u011f\u0131r s\u0131k\u0131nt\u0131lara ve zorluklara u\u011frad\u0131lar, \u00f6ylesine sars\u0131ld\u0131lar ki, peygamberleri ile \u00e7evresindeki inanm\u0131\u015flar ‘;Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 ne zaman gelecek?” dediler. \u0130yi bilin ki, Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 yak\u0131nd\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Allah ilk m\u00fcsl\u00fcm\u00e0n cemaate b\u00f6yle hitap ediyor, dikkatlerini kendilerinden \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olan m\u00fcmin cemaatlerin tecr\u00fcbelerine ve se\u00e7ilmi\u015f kullar\u0131n\u0131n e\u011fitilmesine ili\u015fkin il\u00e2h\u00ee kanununa (s\u00fcnnetullaha) y\u00f6neltiyor. O se\u00e7ilmi\u015f kullar ki, y\u00fcce Allah, sanca\u011f\u0131n\u0131 onlar\u0131n ellerine veriyor, yery\u00fcz\u00fcnde halifesi olma emanetini, sistemini ve \u015feriat\u0131n\u0131 omuzlar\u0131na y\u00fckl\u00fcyor. Bu hitap, ayn\u0131 zamanda bu b\u00fcy\u00fck g\u00f6revi \u00fcstlenen, bu son derece \u00f6nemli misyonu ta\u015f\u0131may\u0131 se\u00e7en herkese y\u00f6neliktir.<\/p>\n

Bu ayetin anlatm\u0131\u015f oldu\u011fu tecr\u00fcbe; k\u00f6kl\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcd\u00fcr. O d\u00f6nemin peygamberi ile \u00e7evresindeki m\u00fcminlerin sorusunu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu soru hakka ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 kesin olan bir peygamber ile kendi \u00e7evresindeki Allah’a inanm\u0131\u015f kimseler taraf\u0131ndan soruluyor. Soru “Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 ne zaman?” \u015feklindedir. Bu soru bize b\u00f6ylesine hakka ula\u015fm\u0131\u015f kalpleri sarsan s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131 somut olarak anlatacak niteliktedir. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz soylu kalpleri bask\u0131s\u0131 alt\u0131na alan s\u0131k\u0131nt\u0131 tarif edilmez boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f ki, bu kalplerden “Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 ne zaman gelecek?” \u015feklinde bezginli\u011fi d\u0131\u015fa vuran bir soru y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n

Kalpler, bu sars\u0131c\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sebat edince, direni\u015fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcnce, i\u015fte o zaman y\u00fcce Allah’\u0131n vaadi ger\u00e7ekle\u015fir, O’nun yard\u0131m\u0131 imdada yeti\u015fiverir:<\/p>\n

“\u0130yi bilin ki, Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 yak\u0131nd\u0131r.”<\/p>\n

Bu yard\u0131m onu hakedenler i\u00e7in haz\u0131r bekletiliyor. Fakat onu ancak sonuna kadar direnmeye devam edenler, sebat edenler hakedebilir. S\u0131k\u0131nt\u0131ya ve darl\u0131\u011fa g\u00f6\u011f\u00fcs gerenler, sars\u0131nt\u0131ya kap\u0131lmaks\u0131z\u0131n bu direni\u015fi g\u00f6sterenler, zul\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f e\u011fmeyenler, y\u00fcce Allah’\u0131n bu yard\u0131m\u0131n\u0131 diledi\u011fi kimselere g\u00f6nderece\u011fine kesinlikle inananlar, hatta s\u0131k\u0131nt\u0131 doruk noktas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlarda bile yaln\u0131zca Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6zleyenler; ba\u015fka hi\u00e7bir \u00e7\u00f6z\u00fcme, Allah’\u0131n kat\u0131ndan gelmeyen herhangi bir deste\u011fe kesinlikle \u00fcmit ba\u011flamayanlar bu yard\u0131ma hak kazanabilirler. Zaten s\u00f6zkonusu yard\u0131m sadece Allah kat\u0131ndan gelebilir.<\/p>\n

\u0130\u015fte m\u00fcminler bu kesin direni\u015f sayesinde Cennet’\u00e9 girerler, buna l\u00e2y\u0131k olurlar, buna \u00f6ncelik kazan\u0131rlar. Cihaddan, imtihandan, sab\u0131rdan, direni\u015ften, sebattan, s\u0131rf Allah’a y\u00f6nelmekten, bilin\u00e7lerinde s\u0131rf O’nu ya\u015fatmaktan, O’nun d\u0131\u015f\u0131ndaki her\u015feyle ve herkesle ba\u011f\u0131n\u0131 kopard\u0131ktan sonra gelen bir hak edi\u015ftir bu.<\/p>\n

M\u00fccadele ve bu m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda g\u00f6sterilen sab\u0131r, vicdanlara g\u00fc\u00e7 verir; onlara kendilerini a\u015fma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar; onlar\u0131 potas\u0131nda eritip ar\u0131nd\u0131r\u0131r; cevherlerini saf ve parlak hale getirir. \u0130nanca derinlik, g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck ve canl\u0131l\u0131k ba\u011f\u0131\u015flar. Bunun sonucu olarak o inan\u00e7 sistemi d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde bile parlak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O zaman s\u00f6zkonusu d\u00fc\u015fmanlar ak\u0131n ak\u0131n Allah’\u0131n dinine girerler. Bu, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de daha yolun ba\u015f\u0131nda taraftarlar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok eziyetle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 her hak davan\u0131n kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 bir sonu\u00e7tur. \u00d6yle ki, bu taraftarlar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 eziyetlere sab\u0131rla katland\u0131klar\u0131nda daha \u00f6nce kendileri ile sava\u015fan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n saflar\u0131na kat\u0131ld\u0131klar\u0131, en \u015fiddetli has\u0131mlar\u0131n ve kat\u0131 inat\u00e7\u0131lar\u0131n kendilerini desteklemeye y\u00f6neldikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

\u00dcstelik b\u00f6yle bir\u015fey olmasa bile asl\u0131nda bundan daha \u00f6nemlisi meydana gelir. H\u00fccuma u\u011frayan \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n taraftarlar\u0131n\u0131n ruhlar\u0131 b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc g\u00fc\u00e7lerinin, bu g\u00fc\u00e7lerin \u015ferlerinin ve fitnelerinin \u00fczerine y\u00fckselir. Bu ruhlar rahat ve refah d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, son olarak da ya\u015fama h\u0131rs\u0131n\u0131n tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulur. Bu kurtulu\u015f b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k hesab\u0131na bir kazan\u00e7 oldu\u011fu gibi d\u00fcnyaya ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na tepeden bakma yolu ile bu sonuca ula\u015fm\u0131\u015f olan ruhlar hesab\u0131na da bir kazan\u00e7t\u0131r. \u00d6yle de\u011ferli bir kazan\u00e7 ki, Allah’\u0131n y\u00fcce sanca\u011f\u0131m y\u00fckseklerde dalgaland\u0131rma g\u00f6revini, O’nun emanetini, dinini ve \u015feriat\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015f olan m\u00fcminlerin \u00e7ekmi\u015f olduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn ac\u0131lardan ve s\u0131k\u0131nt\u0131lardan daha a\u011f\u0131r basar.<\/p>\n

Bu kurtulu\u015f, sahibini son \u00e7\u00f6z\u00fcmde Cennet hayat\u0131na l\u00e2y\u0131k hale getirecek fakt\u00f6rd\u00fcr. \u0130\u015fte yol budur. Y\u00fcce Allah’\u0131n gerek ilk m\u00fcsl\u00fcman cemaate ve gerekse her ku\u015faktan m\u00fcsl\u00fcmanlara anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi yol budur. \u0130\u015fte yol budur. Yani iman ve cihad, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve me\u015fakkat, sab\u0131r ve direnme ve s\u0131rf Allah’a y\u00f6nelme yolu. Arkas\u0131ndan zafer ve daha sonra da Cennet mutlulu\u011fu gelir.<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M TOPLUMUNDA SOSYAL DAYANI\u015eMA<\/p>\n

Surenin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmleri hakk\u0131nda sorulan sorular olu\u015fturmaktad\u0131r. Yukarda “Sana hil\u00e2ller hakk\u0131nda soru sorarlar” ayetini incelerken belirtti\u011fimiz gibi bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc o zamanki m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n vicdanlar\u0131ndaki inan\u00e7 uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu inanc\u0131n ne kadar etkili oldu\u011funu, m\u00fcminlerin g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131n her olay\u0131 ile ilgili olarak inan\u00e7lar\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc bilmeyi nas\u0131l arzu ettiklerini, davran\u0131\u015flar\u0131 ile inan\u00e7lar\u0131n\u0131n aras\u0131nda uyum sa\u011flamaya ne kadar \u00f6nem verdiklerini ortaya koyar.<\/p>\n

Bu tutum m\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n belirtisidir. Yani m\u00fcsl\u00fcman, hayat\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck her olay\u0131, her geli\u015fmesi ile ilgili olarak,\u0130sl\u00e2m’\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rmal\u0131, \u0130sl\u00e2m’\u0131n o konudaki h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu kesin olarak anlamadan hi\u00e7bir davran\u0131\u015fa giri\u015fmemelidir. \u0130sl\u00e2m’\u0131n onaylad\u0131\u011f\u0131 uygulama onun ilkesi ve kanunu olaca\u011f\u0131 gibi \u0130sl\u00e2m’\u0131n onaylamad\u0131\u011f\u0131 uygulama ona yasak ve haram olur. \u0130\u015fte bu duyarl\u0131l\u0131k; bu inan\u00e7 sistemine inanm\u0131\u015f olman\u0131n kesin belirtisi, g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131s\u0131ra bu b\u00f6l\u00fcmdeki baz\u0131 sorular yahudilerin, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ve m\u00fc\u015friklerin birk\u0131s\u0131m \u0130sl\u00e2m\u00ee uygulamalarla ilgili olarak \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olduklar\u0131 hilek\u00e2r yaygaralar sebebiyle g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Bu durum m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu konularda soru sormaya s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu sorular\u0131 ya o ihtilafl\u0131 konular hakk\u0131ndaki \u0130slami h\u00fckm\u00fcn i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc ve hikmetini iyice anlamak i\u00e7ir ya da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz yaygaralardan ve zehirli propagandalardan etkilendikleri i\u00e7in soruyorlar. Kur’an-\u0131 Kerim, bu tart\u0131\u015fmal\u0131 meselelere kesin s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyerek yakla\u015fmakta, b\u00f6ylece m\u00fcminlere kesin bilgi sunmakta, komplolar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmakta, fitnelerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmakta ve hilek\u00e2r d\u00fc\u015fmanlar\u0131n tuzaklar\u0131n\u0131 kendi boyunlar\u0131na ge\u00e7irmektedir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu b\u00f6l\u00fcmde bu t\u00fcr sorular\u0131n bir k\u0131sm\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu ayetlerde hay\u0131r ama\u00e7l\u0131 harcamalar, bu harcamalar\u0131n yerleri, miktarlar\u0131 ve hangi t\u00fcr maldan yap\u0131lacaklar\u0131 soruluyor. Yasak ayda sava\u015fman\u0131n h\u00fckm\u00fc soruluyor. \u0130\u00e7ki ve kumar konusundaki h\u00fckm\u00fcn ne oldu\u011fu soruluyor. Yetimler hakk\u0131nda soru soruluyor. Bu sorular\u0131n gerek\u00e7elerini az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz sebepler olu\u015fturuyor. A\u015fa\u011f\u0131da ayetleri tek tek incelerken bu sebepleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6zden ge\u00e7irece\u011fiz.
\n215- Sana (Allah yolunda) ne harcayacaklar\u0131n\u0131 sorarlar. De ki; “Verece\u011finiz mal (hay\u0131r) ana-baba, yak\u0131n akrabalar, yetimler, yoksullar ve yolda kalm\u0131\u015flar i\u00e7indir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her hayr\u0131 bilir.”<\/strong><\/p>\n

Bu sorudan \u00f6nce bu surede infak konusu ile ilgili \u00e7ok say\u0131da ayet yerald\u0131. \u0130nfak ve yard\u0131mla\u015fma konusu, \u0130sl\u00e2m’\u0131n do\u011fup geli\u015fti\u011fi \u015fartlara benzer ortamlarda m\u00fcsl\u00fcman cemaatin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6\u011f\u00fcslemek zorunda tutuldu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131larla, me\u015fakkatlerle ve sava\u015flarla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluktur. Bunun yan\u0131s\u0131ra yard\u0131mla\u015fma toplumsal dayan\u0131\u015fman\u0131n, sosyal g\u00fcvenli\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmesi ve fertler aras\u0131nda duygusal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da gereklidir. \u00d6yle ki, her fert bu organizman\u0131n bir \u00fcyesi oldu\u011funu, onun hi\u00e7bir imk\u00e2n\u0131n\u0131 kendinden esirgemedi\u011fini ve hi\u00e7bir \u015feyden onu mahrum tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmelidir. Bu durum, cemaatin duygusal olu\u015fumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca fertlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, toplumun pratik olu\u015fumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Burada baz\u0131 m\u00fcsl\u00fcmanlar “Ne verecekler”ini soruyorlar. Bu soru, verecekleri \u015feyin t\u00fcr\u00fcne ili\u015fkin bir sorudur. Bu soruya verilen cevapta ise vermenin niteli\u011fi anlat\u0131lmakta, bunun yan\u0131s\u0131ra yard\u0131m edilecek kimselerin \u00f6ncelik ve yak\u0131nl\u0131k s\u0131ras\u0131 belirlenmektedir. Ayetin \u015fu ifadesine dikkat edelim:<\/p>\n

“De ki; `hay\u0131r (iyilik, yard\u0131m) olarak ne verirseniz…”<\/p>\n

Bu ifade tarz\u0131 bize iki \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor: Birincisi verilen \u015fey, yap\u0131lan yard\u0131m hay\u0131rd\u0131r, hayr\u0131n ta kendisidir. Veren i\u00e7in hay\u0131rd\u0131r, alan i\u00e7in hay\u0131rd\u0131r, cemaat (toplum) hesab\u0131na hay\u0131rd\u0131r, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na hay\u0131rd\u0131r, iyi bir davran\u0131\u015ft\u0131r, iyi bir sunu\u015ftur, iyi bir \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkalar\u0131na bir\u015fey vermek kalbi temizleyici, vicdan\u0131 ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 bir davran\u0131\u015ft\u0131r; Bunun yan\u0131s\u0131ra ba\u015fkalar\u0131na sa\u011flanan bir yarar, bir yard\u0131md\u0131r. As\u0131l kalbi temizleyen, vicdan\u0131 ar\u0131nd\u0131ran ve \u00f6zveriye soylu anlam kazand\u0131ran hay\u0131rda bulunma, eldeki \u015feylerin en iyisini bulup ba\u015fkalar\u0131 ad\u0131na onu g\u00f6zden \u00e7\u0131karabilmektir.<\/p>\n

Yaln\u0131z bu ima yollu te\u015fvik, zorunluluk anlam\u0131 ta\u015f\u0131maz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ba\u015fka bir ayette belirtildi\u011fi gibi, yard\u0131m ederken benimsenmesi zorunlu olan tutum, verenin elindeki \u015feyin normalini, ortalama kalitede olan\u0131n\u0131 vermesi, bunun ne daha kalitelisini ve ne de daha pahal\u0131s\u0131n\u0131 vermemesidir. Fakat bu ayetin i\u00e7erdi\u011fi imal\u0131 te\u015fvik, nefsi, iyi olan mal\u0131 verebilmeye yatk\u0131n hale getirmeyi, Kur’an-\u0131 Kerim’de izlenen nefis e\u011fitimi ve kalpleri haz\u0131rlama metodu uyar\u0131nca bu t\u00fcr \u00f6zveriyi sevdirmeyi sa\u011flar.<\/p>\n

Verilecek sadakan\u0131n t\u00fcr\u00fc belirlendikten sonra s\u00f6z, verme bi\u00e7imine ve kime sadaka verilmesi gerekti\u011fine getiriliyor:<\/p>\n

“Verece\u011finiz mal (hay\u0131r) ana-baba, akrabalar, yetimler, yoksullar ve yolda kalm\u0131\u015flar i\u00e7indir.”<\/p>\n

Ayetin bu c\u00fcmlesi, toplumda ya\u015fayan insanlardan birka\u00e7 grup insan\u0131 birbirine ba\u011fl\u0131yor. Bu kesimlerin baz\u0131s\u0131n\u0131 yak\u0131n akrabal\u0131k ba\u011f\u0131, baz\u0131s\u0131n\u0131 uzak akrabal\u0131k ba\u011f\u0131, baz\u0131s\u0131n\u0131 merhamet ba\u011f\u0131 ve baz\u0131s\u0131n\u0131 da bu inan\u00e7 sisteminin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde yeralan kapsaml\u0131 insaniyet ba\u011f\u0131 yard\u0131m edene ba\u011fl\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu insan kesimleri ayn\u0131 ayette s\u0131ralan\u0131yor: Ana-baba, akrabalar, yetimler, yoksullar ve yolda kalm\u0131\u015flar. B\u00fct\u00fcn bu kesimler, sa\u011flam bir inan\u00e7 \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde insanlar aras\u0131nda sosyal g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama ili\u015fkisi uyar\u0131nca dayan\u0131\u015fmaya giri\u015fiyorlar.<\/p>\n

Bu ayetteki s\u0131ralama ba\u015fka ayetlerde de tekrarlan\u0131yor ve Peygamberimizin baz\u0131 hadislerinde a\u00e7\u0131k ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 bir dille ifade ediliyor. Mesel\u00e2 Cabir b. Abdullah’\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz bir sahabeye \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Yard\u0131m etmeye, sadaka vermeye \u00f6nce kendinden ba\u015fla. E\u011fer kendinden bir\u015fey artarsa ailene ver. E\u011fer ailenden bir\u015fey artarsa akrabalar\u0131na ver. E\u011fer akrabandan bir\u015fey artarsa \u015funlara \u015funlara ver.” (M\u00fcslim)<\/p>\n

Bu s\u0131ralama insan nefsini e\u011fitirken ve y\u00f6nlendirirken kulland\u0131\u011f\u0131 yal\u0131n ve hikmetli metod hakk\u0131nda bize fikir veriyor. \u0130sl\u00e2m, insan\u0131 oldu\u011fu gibi, yani f\u0131tr\u00ee yap\u0131s\u0131 ile, do\u011fal e\u011filimleri ve yetenekleri ile ele al\u0131yor. Sonra onu oldu\u011fu noktadan, durdu\u011fu yerden tutarak ad\u0131m ad\u0131m ileriye do\u011fru, \u00fcst d\u00fczeye do\u011fru zorlamaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u0130nsan yukar\u0131 \u00e7\u0131karken rahatt\u0131r. \u0130sl\u00e2m onun f\u0131trat\u0131n\u0131, e\u011filimlerini ve yeteneklerini hesaba kat\u0131yor. Onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hayat d\u00fczeyini geli\u015ftirip ilerletiyor. Bu s\u0131rada insan yorgunluk ve b\u0131kk\u0131nl\u0131k duymuyor. \u0130sl\u00e2m, onu \u00fcst d\u00fczeylere t\u0131rmand\u0131rmak i\u00e7in zincirler ve boyunduruklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile s\u00fcr\u00fcklemiyor, onu y\u00fckseltmek i\u00e7in f\u0131tri e\u011filimlerini ve i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini bask\u0131 alt\u0131na alm\u0131yor. Yolda onu k\u0131lavuzsuz b\u0131rakm\u0131yor, onu bulutlar \u00fczerinde u\u00e7u\u015fa ge\u00e7irmiyor. Bunlar yerine onu zorlamaks\u0131z\u0131n, kolay\u0131na gelecek \u015fekilde yukar\u0131lara \u00e7\u0131kar\u0131yor. Yoku\u015fu \u00e7\u0131karken insan\u0131n ayaklar\u0131 yerde, g\u00f6zleri semaya d\u00f6n\u00fck, kalbi y\u00fccelikler ufkunun heyecan\u0131 ile \u00e7arpmakta ve ruhu yukar\u0131larda Allah’a ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah ba\u015fkalar\u0131ndan \u00e7ok insan\u0131n kendini sevdi\u011fini iyi biliyor. Bu y\u00fczden ona ba\u015fkas\u0131na yard\u0131mda bulunmay\u0131 emretmeden \u00f6nce en ba\u015fta kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamay\u0131 \u00f6neriyor, hel\u00e2l nimetlerden yararlanmas\u0131n\u0131 serbest b\u0131rak\u0131yor, onu savurganl\u0131\u011fa ve bencilli\u011fe d\u00fc\u015fmeksizin bu nimetleri kullanmaya \u00f6zendiriyor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden \u015fahsi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermedik\u00e7e sadaka vermeyi emretmiyor. Nitekim sahabelerden Ebu Hureyre’nin bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“En hay\u0131rl\u0131 sadaka varl\u0131ktan ayr\u0131larak verilen sadakad\u0131r. \u00dcstteki el, alttaki elden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Yard\u0131m etmeye ge\u00e7indirmek zorunda oldu\u011fun kimselerden ba\u015fla.” (M\u00fcslim)<\/p>\n

Bu arada sahabilerden Cabir b. Abdullah \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Adam\u0131n biri bir g\u00fcn, elinde yumurta b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir alt\u0131n k\u00fcl\u00e7esi ile \u00e7\u0131kageldi ve Peygamberimize `Ya Resulallah, bunu bir maden oca\u011f\u0131nda buldum, bunu sadaka olarak al, ba\u015fka hi\u00e7bir mal\u0131m yok’ dedi. Peygamberimiz y\u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015fka tarafa \u00e7evirdi. Bunun \u00fczerine adam Peygamberimize sa\u011f yan\u0131ndan sokularak az \u00f6nceki s\u00f6zlerini tekrarlad\u0131. Peygamberimiz yine y\u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015fka tarafa \u00e7evirdi. Adam bu defa Peygamberimize sol yan\u0131ndan sokularak ayn\u0131 s\u00f6zleri s\u00f6yledi. Peygamberimiz yine y\u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015fka tarafa \u00e7evirdi. Fakat adam bu kez de Peygamberimize arka taraf\u0131ndan yakla\u015farak ayn\u0131 s\u00f6zleri tekrarlad\u0131. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz adam\u0131n uzatt\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n k\u00fcl\u00e7eyi alarak \u00fczerine f\u0131rlat\u0131verdi. \u00d6yleki, e\u011fer k\u00fcl\u00e7e, adama isabet etseydi mutlaka can\u0131n\u0131 ac\u0131t\u0131rd\u0131. Arkas\u0131ndan da \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Aran\u0131zdan biri nesi varsa getiriyor ve `Bu sadakad\u0131r’ diyor. Sonra oturup ba\u015fkalar\u0131na el a\u00e7\u0131yor. En hay\u0131rl\u0131 sadaka varl\u0131ktan ayr\u0131larak verilen sadakad\u0131r.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah insan\u0131n en \u00e7ok yak\u0131n aile fertlerini, yani ehli ile ana-babas\u0131n\u0131 sevdi\u011fini iyi biliyor. Bunun i\u00e7in ona kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131ktan sonra ataca\u011f\u0131 ilk yard\u0131mla\u015fma ad\u0131m\u0131nda bu sevdiklerine yararl\u0131 olmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Bunlara g\u00f6n\u00fcl ho\u015flu\u011fu ile yard\u0131m yapacak, b\u00f6ylece zararl\u0131 olmayan f\u0131tri e\u011filimlerini tatmin etmi\u015f olacakt\u0131r. Bu e\u011filimleri tatmin etmenin zararl\u0131 bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 bir yana tersine bunun arkas\u0131nda bir hikmet ve yarar vard\u0131r. Asl\u0131nda ki\u015finin, ge\u00e7imlerini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve yard\u0131m elini uzatt\u0131\u011f\u0131 bu kimseler en yak\u0131n akrabalar\u0131d\u0131r. Evet, ama bu insanlar ayni zamanda bu \u00fcmmetin bir par\u00e7as\u0131d\u0131rlar ve e\u011fer bir yerden yard\u0131m g\u00f6rmezlerse muhta\u00e7 duruma d\u00fc\u015feceklerdir. Buna g\u00f6re bunlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131 olan birinden yard\u0131m g\u00f6rmeleri, yak\u0131nlar\u0131 olmayan bir yabanc\u0131dan yard\u0131m almalar\u0131ndan daha onurlu bir \u015feydir. Ayn\u0131 zamanda bu aile i\u00e7i yard\u0131mla\u015fma yuvada sevgiyi ve i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r, y\u00fcce Allah’\u0131n b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k camias\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n ilk tu\u011flas\u0131 olmas\u0131n\u0131 diledi\u011fi aile kurumunun ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah bundan sonra sevgisini ve yard\u0131mseverli\u011fini yak\u0131nl\u0131k derecelerinin \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131na g\u00f6re b\u00fct\u00fcn akrabalar\u0131na yayaca\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyor. Bunun bir zarar\u0131 yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kimseler ayn\u0131 zamanda toplumun fertleri ve \u00fcmmet organizmas\u0131n\u0131n organlar\u0131d\u0131rlar. Bu y\u00fczden insana akrabalar\u0131n\u0131 a\u015fan bir ad\u0131m daha att\u0131r\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece hem duygular\u0131n\u0131 ve f\u0131tr\u00ee e\u011filimlerini tatmin ediyor hem bu kimselerin ihtiya\u00e7lar\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131yor hem geni\u015f anlaml\u0131 aile ba\u011flar\u0131m g\u00fc\u00e7lendiriyor ve bunun sonucunda m\u00fcsl\u00fcman cemaatin \u00fcyelerinden biri, ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ili\u015fkileri kopmaz sa\u011flam bir birli\u011fe kavu\u015fuyor.<\/p>\n

E\u011fer kendi ge\u00e7imini sa\u011flayan ki\u015finin elinde, bu s\u00f6yledi\u011fimiz yak\u0131nlar\u0131na yard\u0131m ettikten sonra verecek bir\u015fey kal\u0131rsa, \u0130sl\u00e2m onun elinden tutarak onu toplumun \u00e7e\u015fitli muhta\u00e7 kesimlerine yard\u0131m etmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Bu kesimler ya zaten bozuk olan ya\u015fam \u015fartlar\u0131 ya da \u00e7e\u015fitli sebeplerle madd\u00ee durumlar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden insan\u0131n merhamet ve katk\u0131da bulunma duygular\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7iriyorlar. Bu kesimlerin ba\u015f\u0131nda yetimler, ya\u015flar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6ks\u00fczler gelir. Sonra zarur\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamad\u0131klar\u0131 halde onurlar\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131klar\u0131 izin vermedi\u011fi i\u00e7in el a\u00e7\u0131p hi\u00e7 kimseden bir\u015fey istemeyen yoksullar gelir. Daha sonra s\u0131ra yolcularda, yolda kalm\u0131\u015flardad\u0131r. Bu kimselerin memleketinde varl\u0131klar\u0131 olabilir. Fakat bu mallar\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler varl\u0131klar\u0131 ile aralar\u0131na \u00e7e\u015fitli engeller girmi\u015ftir. B\u00f6ylelerinin say\u0131s\u0131 ilk m\u00fcsl\u00fcman cemaatte fazla idi. Bunlar her \u015feylerini arkada b\u0131rakarak Mekke’den Medine’ye hicret eden m\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu kesimler toplumun \u00fcyeleri, bireyleridirler. \u0130sl\u00e2m, yard\u0131msever ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131 bu ihtiya\u00e7l\u0131 kesimlere yard\u0131m etmeye y\u00f6neltiyor. Bu y\u00f6nlendirmeyi onlar\u0131n ar\u0131nd\u0131r\u0131p harekete ge\u00e7irdi\u011fi do\u011fal iyi duygular\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftiriyor ve b\u00f6ylece yumu\u015fak ve zorlamas\u0131z bir bi\u00e7imde b\u00fct\u00fcn hedeflerine ula\u015f\u0131yor. Bu hedefler nelerdir?<\/p>\n

En ba\u015fta yard\u0131mseverlerin vicdanlar\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131rma hedefine ula\u015f\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015fi verdi\u011finde g\u00f6z\u00fc kalmayarak, yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mdan ho\u015fnut olarak bask\u0131s\u0131z ve \u0131srars\u0131z bir \u015fekilde vermi\u015ftir. \u0130kinci olarak s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz muhta\u00e7 kesimlere yard\u0131m sa\u011flama, onlar\u0131 sosyal g\u00fcvenlik \u015femsiyesi alt\u0131na alma hedefine ula\u015f\u0131l\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da hi\u00e7bir bask\u0131ya ve zorlamaya ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n toplumun b\u00fct\u00fcn fertleri aras\u0131nda dayan\u0131\u015fmal\u0131 ve yard\u0131mla\u015fmal\u0131 yo\u011fun bir kayna\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme meydana getiriyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yumu\u015fak, g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck ilkesine dayal\u0131 istedi\u011fi hedefe varabilen; bask\u0131s\u0131z, yapmac\u0131ks\u0131z ve d\u00fczenli olarak hay\u0131rl\u0131 olan\u0131 t\u00fcm\u00fc ile ger\u00e7ekle\u015ftiren h\u00fcnerli bir y\u00f6nlendirme metodu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

Sonra b\u00fct\u00fcn bunlar ile y\u00fcce ufuk aras\u0131nda ili\u015fki kuruyor; kalbi verdi\u011finde, yapt\u0131\u011f\u0131nda ve i\u00e7inde sakl\u0131 niyet ve duygular\u0131nda Allah’a ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n co\u015fkunlu\u011fu ile \u00e7arpmaya sevk ediyor:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, Allah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her hayr\u0131 bilir.”<\/p>\n

Hem bizzat yap\u0131lan hayr\u0131 hem onu yapt\u0131ran sebepleri ve hem de ona e\u015flik eden niyeti bilir. Onun i\u00e7in de bu iyilik, bu hay\u0131r bo\u015fa gitmez, kaybolmaz. O, y\u00fcce Allah’\u0131n hesab\u0131na ge\u00e7er. O Allah ki, O’na ula\u015fan hi\u00e7bir \u015fey kaybolmaz. \u0130nsanlar\u0131 aldatmas\u0131, onlara haks\u0131zl\u0131k etmesi s\u00f6zkonusu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi O’na kar\u015f\u0131 ikiy\u00fczl\u00fc davranmak ve oldu\u011fundan farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Bu metodu kullanan \u0130sl\u00e2m, insan kalbini k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ar\u0131nd\u0131rarak Allah’a ba\u011fl\u0131l\u0131k derecesine y\u00fckseltir. Ancak bunu yaparken zora ba\u015fvurmaz, insan psikolojisini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak \u00e7e\u015fitli \u00f6nlem ve dayatmalara ba\u015fvurmaz.<\/p>\n

\u0130\u015fte mutlak anlamda bilgi sahibi ve yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 en iyi tan\u0131yan Allah’\u0131n benimsedi\u011fi ve \u00fczerine sosyal d\u00fczenini oturttu\u011fu e\u011fitim metodu budur. \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sosyal d\u00fczen insan\u0131 oldu\u011fu gibi ve bulundu\u011fu konumda kabul ederek elinden tutar ve ba\u015fka yollardan giderek ula\u015famayaca\u011f\u0131 y\u00fcceliklere, ayd\u0131nl\u0131\u011fa ve zirveye ula\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130nsanl\u0131k ge\u00e7en d\u00f6nemlerde de ancak bu metodu ve yolu benimsedi\u011fi zamanlar s\u00f6z\u00fc edilen zirveye ve ayd\u0131nl\u0131\u011fa ula\u015fabilmi\u015fti.<\/p>\n

Sadaka verme meselesinin hemen arkas\u0131ndan gelen cihad farz\u0131na da ayn\u0131 metod uyar\u0131nca yakla\u015f\u0131l\u0131yor:
\n216- Sava\u015f, ho\u015funuza giden bir i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde size farz k\u0131l\u0131nd\u0131. Bazan ho\u015funuza gitmeyen bir\u015fey hakk\u0131n\u0131zda hay\u0131rl\u0131 olabilir, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ho\u015funuza giden bir\u015fey de hakk\u0131n\u0131zda k\u00f6t\u00fc olabilir. Allah bilir, fakat siz bilmezsiniz.<\/strong><\/p>\n

Allah yolunda sava\u015fmak, me\u015fakkatli bir farzd\u0131r. Fakat b\u00f6yle olmakla birlikte yerine getirilmesi gereken zorunlu bir g\u00f6revdir de. Yerine getirilmesi zorunludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc gerek tek tek m\u00fcsl\u00fcmanlar hesab\u0131na gerek \u0130sl\u00e2m toplumu hesab\u0131na gerek t\u00fcm insanl\u0131k hesab\u0131na ve gerekse hakk, iyilik ve yap\u0131c\u0131l\u0131k ad\u0131na bir\u00e7ok yararlar i\u00e7erir.<\/p>\n

\u0130slam insan f\u0131trat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fu i\u00e7in bu farz\u0131n me\u015fakkatini, zorluklar\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmez; onun s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hafife almaz; insan nefsinin bu g\u00f6revi a\u011f\u0131r sayan, ondan ho\u015flanmayan f\u0131tr\u00ee duygular\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m f\u0131tratla \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fmez, onunla \u00e7at\u0131\u015fmaya giri\u015fmez, yok say\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan k\u00f6kl\u00fc duygular\u0131ndan onu soyutlamaya, yoksun b\u0131rakmaya kalk\u0131\u015fmaz. Bunun yerine soruna bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan yakla\u015farak meseleyi ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturur.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yler ki, baz\u0131 farzlar zor, buruk ve ac\u0131d\u0131r. Ama arkalar\u0131nda \u00f6yle bir hikmet sakl\u0131d\u0131r ki, bu hikmet onlar\u0131n zorlu\u011funu \u00f6nemsizle\u015ftirir, ac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tatl\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc insanlar\u0131n fark edemeyebilecekleri \u00f6nemde bir hay\u0131r ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n

\u0130nsan nefsi bu s\u00f6zleri i\u015fitince \u00f6n\u00fcne yeni bir pencere a\u00e7\u0131l\u0131r, olaya bu pencereden bakar ve bu farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sayesinde de onu daha \u00f6nceki alg\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirir. \u0130nsan nefsi s\u0131k\u0131nt\u0131lar taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu i\u015fin alt\u0131ndan kalkamayaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131 zor anlarda bu pencereden \u0131l\u0131k bir meltem esmeye ba\u015flar. Belki de ho\u015fa gitmeyen \u015feyin arkas\u0131nda hay\u0131r, buna kar\u015f\u0131l\u0131k arzulanan \u015feyin arkas\u0131ndan k\u00f6t\u00fcl\u00fck vard\u0131r. Bunu sadece uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131 bilen, gizli ak\u0131betlerden haberdar olan y\u00fcce Allah bilir. \u0130nsanlar b\u00f6yle \u015feylerin i\u00e7y\u00fcz\u00fc hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmezler.<\/p>\n

Bu \u0131l\u0131k meltem solu\u011funu insan nefsinin \u00fczerine \u00fcfleyince art\u0131k o ki\u015fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcr, \u00f6n\u00fcnde \u00fcmit pencereleri a\u00e7\u0131l\u0131r, yak\u0131c\u0131 s\u0131cak alt\u0131nda kalan kalbine su serpilir, bunun sonucunda g\u00fcven i\u00e7inde ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak emre itaat etmeye, g\u00f6revi yerine getirmeye at\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’\u0131n insan f\u0131trat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda benimsedi\u011fi tutum budur. Onun i\u00e7inden ge\u00e7en do\u011fal duygular\u0131 ink\u00e2r etmez, zor bir i\u015fi s\u0131rf teklif edildi diye yapmas\u0131n\u0131 istemez. Bunun yerine onu yava\u015f yava\u015f itaat e\u011fitiminden ge\u00e7irir, \u00f6n\u00fcnde \u00fcmit kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutar. B\u00f6ylece iyi olan \u015fey u\u011fruna asgar\u00ee gayreti harcamas\u0131n\u0131, ba\u015fkalar\u0131nca zorlanarak de\u011fil, g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kendini a\u015fmas\u0131n\u0131 ister. Yine b\u00f6ylelikle onun zay\u0131f noktalar\u0131n\u0131 bilen, omuzlar\u0131na y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revin zorlu\u011funu pe\u015finen s\u00f6yleyen, onu mazur g\u00f6ren, halini anlayan O’na ho\u015fg\u00f6r\u00fc, ba\u011f\u0131\u015flama ve \u00fcmitle yakla\u015fan y\u00fcce Allah’\u0131n engin \u015fefkatini somut bi\u00e7imde alg\u0131lar.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m insan f\u0131trat\u0131n\u0131 b\u00f6yle e\u011fitir. Bu e\u011fitimden ge\u00e7en f\u0131trat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckten b\u0131kmaz, ilk darbe kar\u015f\u0131s\u0131nda pani\u011fe kap\u0131lmaz, i\u015fin ba\u015f\u0131nda zorluk g\u00f6r\u00fcnce feryad\u0131 basmaz, zorluk kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc diye utanmaz, mahcup d\u00fc\u015fmez. Aksine direnir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131n kendisini ho\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yard\u0131m\u0131n\u0131 imdad\u0131na yeti\u015ftirdi\u011fini ve g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini bilir, s\u0131k\u0131nt\u0131lara ra\u011fmen yoluna devam etmeye karar verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapmakta oldu\u011fu i\u015fin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda bir hay\u0131r, zorlu\u011fun ard\u0131nda kolayl\u0131k, zahmetin ve yorgunlu\u011fun sonunda b\u00fcy\u00fck bir rahat gizli olabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sevdi\u011fi ve yapmaktan haz duydu\u011fu bir i\u015fe de d\u00fc\u015f\u00fcncesizce girmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc hazz\u0131n arkas\u0131nda pi\u015fmanl\u0131k gizli olabilir, istenen \u015feyin \u00f6tesinde istenmeyen bir\u015fey sakl\u0131 olabilir, yem olarak verilen tatl\u0131 yiyece\u011fin arkas\u0131nda \u00f6l\u00fcm pusuya yatm\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n

Bu, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir e\u011fitim metodudur. K\u00f6kleri derinlere inen, sadece bir e\u011fitim metodu… \u0130nsan psikolojisine s\u0131zmak, onun \u00fccra k\u00f6\u015felerine ula\u015fmak i\u00e7in kullanaca\u011f\u0131 yollar\u0131, kanallar\u0131 iyi bilir. Arac\u0131 do\u011fruluktur, d\u00fcr\u00fcstl\u00fckt\u00fcr, yalanc\u0131 telkinlere, aldat\u0131c\u0131 kaypakl\u0131klara asla m\u00fcracaat etmez.<\/p>\n

Zira k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve zay\u0131f insan nefsinin bir\u015feyden ho\u015flanmamas\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k o \u015feyin tam anlam\u0131 ile hay\u0131rl\u0131 olmas\u0131 s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ektir. Buna kar\u015f\u0131n insan nefsinin bir\u015feyi sevmesi, d\u00fc\u015f\u00fcncesizce o i\u015fe yap\u0131\u015fmas\u0131 fakat bu i\u015fin tam anlam\u0131 ile k\u00f6t\u00fc olmas\u0131 da s\u0131k\u00e7a rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir hayat realitesidir. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra y\u00fcce Allah’\u0131n her\u015feyi bildi\u011fi, fakat insanlar\u0131n bir\u015fey bilmedikleri de bir ger\u00e7ektir. \u0130nsanlar, olaylar\u0131n akibetleri hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilemez. Yine onlar \u00f6nlerine \u00e7ekilen perdenin arkas\u0131nda nelerin gizlendi\u011fini de bilemez. Zaten arzulara, cehalete, yetersizli\u011fe tutsak olmayan soylu ger\u00e7ekler hakk\u0131nda insanlar ne biliyorlar ki?<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu kalbe de\u011fmesi, dokunu\u015fu insan\u0131n \u00f6n\u00fcne g\u00f6zleri ile alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 alemin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir alemin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7ar; kar\u015f\u0131s\u0131na evrenin g\u00f6r\u00fcnmez \u00f6z\u00fcn\u00fc etkileyen, geli\u015fmeleri tersine \u00e7eviren, olaylar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131ndan ve umdu\u011fundan farkl\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenleyen ba\u015fka fakt\u00f6rler \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu fakt\u00f6rler, onlara g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak uydu\u011fu takdirde insan\u0131 kaderin eline b\u0131rak\u0131r. \u0130nsan \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, umar, bekler ve korkar, ama her i\u015fi g\u00f6n\u00fcl ho\u015flu\u011fu ve i\u00e7 huzuru ile bu hikmetli ele ve geni\u015f kapsaml\u0131 bilgiye havale eder.<\/p>\n

Bu tutum, geni\u015f bir kap\u0131dan “bar\u0131\u015fa girmek”tir. \u0130nsan nefsi hayr\u0131n Allah’\u0131n se\u00e7ti\u011finde oldu\u011funu, Allah’\u0131 tecr\u00fcbe etmeye, bunun i\u00e7in O’ndan kesin delil istemeye hi\u00e7 kalk\u0131\u015fmaks\u0131z\u0131n O’na itaat etmenin en yararl\u0131 yol oldu\u011funu kesinlikle anlamad\u0131k\u00e7a ger\u00e7ek anlamda bar\u0131\u015f\u0131n bilincine varamaz. G\u00fcvene e\u015flik eden itaat, so\u011fukkanl\u0131 umut ve huzurlu \u00e7al\u0131\u015fma, bunlar y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fcmin kullar\u0131n\u0131 “t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 ile i\u00e7ine girmeye” \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 “bar\u0131\u015f”\u0131n kap\u0131lar\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah, m\u00fcminleri bu bar\u0131\u015fa i\u015fte bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, etkili ve sade metod arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile iletiyor. Bu y\u00f6nlendirmeyi kolayca, so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla ve s\u0131kmadan ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Allah, m\u00fcminlerin omuzlar\u0131na sava\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc y\u00fcklerken bile onlar\u0131 bu metod uyar\u0131nca bar\u0131\u015fa y\u00f6neltiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek bar\u0131\u015f, sava\u015f alan\u0131nda bile ruha ve g\u00f6n\u00fcle egemen olan bar\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yukardaki ayetin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu mesaj., sundu\u011fu bu telkin sadece sava\u015f g\u00f6revi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f, insan nefsine antipatik gelen, fakat arkas\u0131nda hay\u0131r saklayan konular\u0131n sadece bir \u00f6rne\u011fidir. Bu mesaj, m\u00fcminin hayat\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc i\u00e7in ge\u00e7erlidir, bu hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn olaylar\u0131n\u0131 kapsam\u0131na al\u0131r.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten insan hayr\u0131n ve \u015ferrin nerede oldu\u011funu \u00f6nceden tahmin edemiyor. Mesel\u00e2 Bedir sava\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fc yola \u00e7\u0131kan m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hedefi Kurey\u015flilerin ticaret kervan\u0131 idi, onlar y\u00fcce Allah’\u0131n kendilerine kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 vaadetti\u011fi kafilenin, sil\u00e2hl\u0131 bir muhaf\u0131z birli\u011fi de\u011fil, ticaret mallar\u0131 ta\u015f\u0131yan bir kervan olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorlard\u0131. Fakat y\u00fcce Allah ticaret kervan\u0131n\u0131 ellerinden ka\u00e7\u0131rarak onlar\u0131 Kurey\u015fli bir sava\u015f birli\u011fi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi. Bu sava\u015f sonucunda kazan\u0131lan zafer, Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcnde yank\u0131land\u0131 ve \u0130sl\u00e2m sanca\u011f\u0131n\u0131n dalgalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ilk ba\u015far\u0131 oldu. Ticaret kervan\u0131 nerede, y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in dilemi\u015f oldu\u011fu bu son derece hay\u0131rl\u0131 olay nerede? M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendileri i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 tercih nerede, y\u00fcce Allah’\u0131n onlar hesab\u0131na yapm\u0131\u015f oldu\u011fu se\u00e7im nerede? K\u0131sacas\u0131 “Allah bilir, fakat insanlar bilmez.”<\/p>\n

Ba\u015fka bir \u00f6rnek verelim. Bilindi\u011fi gibi Hz. Musa’n\u0131n gen\u00e7 arkada\u015f\u0131 az\u0131k olarak yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 bal\u0131\u011f\u0131 deniz kenar\u0131nda unutmu\u015f, bal\u0131k da bir delikten s\u0131zarak denizi boylam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131ssan\u0131n gerisini Kehf suresinin bu konuyu anlatan ayetlerinden izleyelim:<\/p>\n

“\u0130ki denizin birle\u015fti\u011fi yeri ge\u00e7tiklerinde Musa, gen\u00e7 arkada\u015f\u0131na; `Az\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 getir, ger\u00e7ekten bu yolculu\u011fumuzda \u00e7ok yorgun d\u00fc\u015ft\u00fck’ dedi. Gen\u00e7 arkada\u015f\u0131 ona \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verdi; `Bak sen! Kayal\u0131\u011fa vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bal\u0131\u011f\u0131 unutmu\u015ftum, bana onu hat\u0131rlamay\u0131 unutturan mutlaka \u015eeytand\u0131r.’ Bal\u0131k \u015fa\u015f\u0131lacak \u015fekilde denizde yolunu tutup gitmi\u015f.<\/p>\n

Musa; `Zaten bizim istedi\u011fimiz buydu: dedi. Hemen geldikleri yoldan kendi izlerini s\u00fcrerek geri d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

Orada kendisine taraf\u0131m\u0131zdan rahmet sundu\u011fumuz ve kat\u0131m\u0131zdan ilim \u00f6\u011fretti\u011fimiz bir kulumuzu buldular.” (Kehf Suresi, 62-65)<\/p>\n

Hz. Musa, zaten bunun i\u00e7in bu yolculu\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. E\u011fer bal\u0131k olay\u0131 meydana gelmeseydi, geriye d\u00f6nmeyecekler ve bu yolculuklar\u0131n\u0131n amac\u0131 olan bu kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n f\u0131rsat\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131racaklard\u0131.<\/p>\n

E\u011fer insan, hayat\u0131nda ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en olaylar\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirdi\u011fi zaman, hay\u0131r \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok istemedi\u011fi \u015fey ve yine arkas\u0131nda k\u00f6t\u00fcl\u00fck saklanan bir\u00e7ok ho\u015funa giden \u015fey bulur. \u0130nsan\u0131n nice istekleri olmu\u015ftur ki, elinden ka\u00e7t\u0131lar diye neredeyse \u00fcz\u00fcnt\u00fcden kahrolacak duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, fakat bir s\u00fcre sonra meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ki, s\u00f6zkonusu iste\u011finin vaktiyle yerine gelmemi\u015f olmas\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir kurtulu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00f6yle s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ki, istemeye istemeye, ac\u0131 \u00e7ekerek onlara katlanm\u0131\u015f, faka! bir s\u00fcre sonra o s\u0131k\u0131nt\u0131lar sayesinde hayat\u0131n\u0131n en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc mutlulu\u011funa kavu\u015ftu\u011funun fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yani insanlar bilmez, Allah bilir. \u015eu insan teslim olsa ne olurdu sanki?! \u0130\u015fte Kur’ana Kerim’in insan psikolojisine uygulad\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim metodu budur.<\/p>\n

Di\u011fer insanlarla birlikte bir\u015feylerle u\u011fra\u015fan insan\u0131n elinden tutan Kur’an-\u0131 Kerim onu gayb\u00ee konularda g\u00fcvene, teslimiyete ve g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

HARAM AYLARDA SAVA\u015e<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’\u0131n, m\u00fcsl\u00fcman cemaati y\u00f6nlendirme s\u00fcrecinin di\u011fer bir \u00f6rne\u011fi de haram (yasak) aylarda sava\u015fmakla ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki h\u00fck\u00fcmd\u00fcr:
\n217- Sana yasak aydan, bu ayda sava\u015fmaktan sorarlar. De ki; “O ayda sava\u015fmak, b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r. Fakat insanlar\u0131 Allah yolundan al\u0131koymak, Allah`\u0131 ve Mescid-i Haram’\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmek, buran\u0131n halk\u0131n\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmak da Allah kat\u0131nda b\u00fcy\u00fck g\u00fcnaht\u0131r. Fitne (karga\u015fa) \u00e7\u0131karmak ise adam \u00f6ld\u00fcrmekten de b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Onlar yapabilseler sizi dininizden d\u00f6nd\u00fcr\u00fcnceye kadar sizinle sava\u015fmaya devam ederler. Sizden kim dininden d\u00f6ner de k\u00e2fir olarak \u00f6l\u00fcrse b\u00f6ylelerinin b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131 d\u00fcnyada da Ahirette de bo\u015fa gider. Bunlar Cehennemliktirler ve orada ebedi olarak kalacaklard\u0131r.<\/p>\n

218- Onlar ki, iman ettiler, yurtlar\u0131ndan g\u00f6\u00e7 ettiler ve Allah yolunda sava\u015ft\u0131lar. \u0130\u015fte onlar Allah’\u0131n rahmetini umarlar. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar ve O merhametlidir.”<\/p>\n

De\u011fi\u015fik rivayetlerde bildirildi\u011fine g\u00f6re bu ayetler Abdullah b. Cah\u015f komutas\u0131ndaki ke\u015fif m\u00fcfrezesi hakk\u0131nda indi. Peygamberimiz Abdullah b. Cah\u015f’\u0131 muhacirlerden olu\u015fan sekiz ki\u015filik bir m\u00fcfrezenin ba\u015f\u0131na vererek sefere \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. M\u00fcfrezede Ensardan hi\u00e7 kimse yoktu. Abdullah’\u0131n yan\u0131nda Peygamberimizin kapal\u0131 bir mektubu (ferman\u0131) vard\u0131. \u0130ki g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e onu a\u00e7mamas\u0131n\u0131 tembihlemi\u015fti, Komutan mektubu a\u00e7\u0131nca i\u00e7inde \u015funlar\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc:<\/p>\n

“Bu mektubumu okuyunca yoluna devam ederek Hurmal\u0131k vadisine var. -Mekke ile Taif aras\u0131nda bir yerdir- Orada pusuya yatarak Kurey\u015flileri g\u00f6zetle ve bize onlar hakk\u0131nda edindi\u011fin bilgileri getir.”<\/p>\n

Abdullah b. Cah\u015f mektubu okuyunca “Ba\u015f\u0131m g\u00f6z\u00fcm \u00fcst\u00fcne” dedikten sonra arkada\u015flar\u0131na d\u00f6nerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

“Peygamberimiz bana Hurmal\u0131k vadisine kadar ilerleyip orada pusuya yatarak Kurey\u015fliler hakk\u0131nda bilgi toplamam\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015fte bu bilgileri kendisine iletmemi emretti. Bu arada hi\u00e7 birinizi yola devam etme hususunda zorlamamam\u0131 da bildirdi. \u0130\u00e7inizden kim \u015fehit olmak istiyor, i\u00e7inden bu arzuyu duyuyorsa benimle birlikte gelsin, kim b\u00f6yle bir\u015fey istemiyorsa geri d\u00f6ns\u00fcn. Ben Peygamberimizin emrini yerine getirmek \u00fczere ilerlemeye devam edece\u011fim.”<\/p>\n

Komutan bu konu\u015fmay\u0131 yapt\u0131ktan sonra yola \u00e7\u0131kt\u0131. Arkada\u015flar\u0131 da onunla birlikte yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. \u0130\u00e7lerinden hi\u00e7biri geri d\u00f6nmedi. Bir s\u00fcre sonra Hicaz yoluna sapt\u0131lar. Az ilerde m\u00fcfrezeden Saad b. Ebu Vakkas ile Utbe b. Gazavan develerini kaybettiler. Bunun \u00fczerine develerini aramak i\u00e7in m\u00fcfrezeden ayr\u0131ld\u0131lar. Kalan alt\u0131 ki\u015fi yollar\u0131na devam etti.<\/p>\n

M\u00fcfreze Hurmal\u0131k vadisine vard\u0131ktan bir s\u00fcre sonra yoldan ge\u00e7en bir Kurey\u015fli ticaret kervan\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Kervanda Amr b. Hadrami ile \u00fc\u00e7 ki\u015fi daha vard\u0131. M\u00fcfreze, Amr b. Hadram\u00ee’yi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc ve kervandan iki ki\u015fiyi esir ald\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ise ka\u00e7t\u0131. Ayr\u0131ca kervan\u0131n mallar\u0131 ganimet olarak al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

M\u00fcfrezedeki m\u00fcsl\u00fcmanlar olay g\u00fcn\u00fcn\u00fcn Cemaziyelahir ay\u0131n\u0131n son g\u00fcn\u00fc oldu\u011funu san\u0131yorlard\u0131. Oysa Recep ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc idi ve haram, sava\u015f\u0131lmas\u0131 yasak aylar girmi\u015f oluyordu. Bu aylar\u0131n yasakl\u0131\u011f\u0131na Araplar \u00f6teden beri sayg\u0131 g\u00f6steriyorlard\u0131, \u0130sl\u00e2m da bu kan d\u00f6kme yasa\u011f\u0131n\u0131 onaylam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu y\u00fczden iki esir ve ganimetle geri d\u00f6n\u00fcnce Peygamberimiz kendilerine “Ben size haram ayda sava\u015fman\u0131z\u0131 emretmedim” buyurdu. Bu arada Peygamberimiz ganimet mallar\u0131n\u0131 da esirleri de olduklar\u0131 yerde b\u0131rakt\u0131rd\u0131, bunlar\u0131n hi\u00e7birini almak istemedi. Peygamberimiz b\u00f6yle deyince m\u00fcfrezedekilerin elleri kollar\u0131 yana d\u00fc\u015ft\u00fc, Bir \u00f6l\u00fc gibi kaskat\u0131 kesildiler. Ayr\u0131ca i\u015fledikleri bu hatadan dolay\u0131 di\u011fer m\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan da azarland\u0131lar.<\/p>\n

Bu olay \u00fczerine Kurey\u015fliler “Muhammed ve arkada\u015flar\u0131 haram aylar\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnediler, bu aylarda kan d\u00f6kt\u00fcler, ganimet,ve esir ald\u0131lar” diye yaygara kopard\u0131lar. Bu arada bu olay\u0131n Peygamberimizin zarar\u0131na sonu\u00e7lar verece\u011fini hesap ederek pek sevinen yahudiler \u015fu yak\u0131\u015ft\u0131rmalarla i\u015fi alaya ald\u0131lar; “Amr, sava\u015f\u0131 kotard\u0131, Hadrami sava\u015fa kat\u0131ld\u0131 ve Vakid b. Abdullah da sava\u015f\u0131 ate\u015fledi” (B\u00f6yle demekle Vakid b. Abdullah’\u0131n, Amr b. Hadram\u00ee’yi \u00f6ld\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ima etmek istiyorlard\u0131.)<\/p>\n

Bunun \u00fczerine Arap toplumunda reva\u00e7ta olan \u00e7e\u015fitli hilek\u00e2r \u00fcsluplar ile y\u00f6neltilen yan\u0131lt\u0131c\u0131 propaganda ortal\u0131kta kol gezmeye ba\u015flad\u0131. Bu karalama kampanyas\u0131 Peygamberimizi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 Araplar\u0131n kutsal de\u011ferlerini \u00e7i\u011fneyen, i\u015fine gelince bunlar\u0131 hi\u00e7e sayan bir sald\u0131rgan alarak tan\u0131t\u0131yordu! Nihayet yukardaki ayetler inerek b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylentileri, s\u00f6yleyenlerin a\u011fz\u0131na t\u0131kt\u0131, meseleyi hakl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturdu. Bunun \u00fczerine Peygamberimiz ortada kalan iki esir ile ganimet mallar\u0131n\u0131 teslim ald\u0131. Tekrarl\u0131yoruz:<\/p>\n

“Sana yasak aydan, bu ayda sava\u015fmaktan sorarlar. De ki `O ayda sava\u015fmak b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r.”<\/p>\n

Bu ayet, yasak ay\u0131n yasakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu ayda sava\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnah oldu\u011funu belirtiyor. Ancak:<\/p>\n

“Fakat insanlar\u0131 Allah yolundan al\u0131koymak, Allah’\u0131 ve Mescid-i Haram’\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmek, buran\u0131n halk\u0131n\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmak da Allah kat\u0131nda b\u00fcy\u00fck g\u00fcnaht\u0131r.”<\/p>\n

Sava\u015f\u0131 ba\u015flatan taraf, m\u00fcsl\u00fcmanlar de\u011fildi. \u0130lk sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7enler onlar de\u011fildi. Sava\u015f\u0131 ve sald\u0131r\u0131y\u0131 m\u00fc\u015frikler ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar\u0131 Allah yolundan al\u0131koyanlar, Allah’\u0131 ve Mescid-i Haram’\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r edenler onlard\u0131. \u0130nsanlar\u0131 Allah yolundan al\u0131koyabilmek i\u00e7in her yola ba\u015fvurmu\u015flar, bu arada b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck su\u00e7lar\u0131 i\u015flemi\u015flerdi. Bir defa y\u00fcce Allah’\u0131 ink\u00e2r etmi\u015fler ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da O’nu ink\u00e2r etmeye zorlam\u0131\u015flard\u0131. Mescid-i Haram’\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7e saym\u0131\u015flar, buran\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015flerdi. Medine’ye g\u00f6\u00e7 edilmeden \u00f6nce on\u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca m\u00fcsl\u00fcmanlara \u00e7e\u015fitli eziyetler \u00e7ektirmi\u015fler, din\u00ee inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden onlara t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc bask\u0131y\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131. Y\u00fcce Allah Mescid-i Haram’\u0131 g\u00fcvenli bir yasak b\u00f6lge yapt\u0131\u011f\u0131 halde onlar buran\u0131n halk\u0131n\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131. K\u0131sacas\u0131 buran\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na hi\u00e7bir zaman riayet etmemi\u015fler, kutsall\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermemi\u015flerdi.<\/p>\n

Allah kat\u0131nda Mescid-i Haram \u00e7evresindeki halk\u0131 yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131karmak yasak ayda sava\u015fmaktan daha b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7tur. Yine Allah kat\u0131nda insanlara dini inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yapmak, adam \u00f6ld\u00fcrmekten daha a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur. M\u00fc\u015frikler bu g\u00fcnahlar\u0131n, bu a\u011f\u0131r su\u00e7lar\u0131n her ikisini de g\u00f6zlerini k\u0131rpmadan i\u015flemi\u015flerdi. Bu y\u00fczden Mescid-i Haram’\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve haram aylar\u0131n yasakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 maske olarak kullanmak isteyen sahtek\u00e2r savunmalar\u0131 havada kald\u0131 ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, kutsal dokunulmazl\u0131klar konusunda onlara nas\u0131l bir kar\u015f\u0131l\u0131k verecekleri belli oldu. As\u0131l dokunulmaz de\u011ferleri \u00e7i\u011fneyenler onlard\u0131. Onlar istedikleri zaman bu de\u011ferleri, arkalar\u0131nda saklanacaklar\u0131 birer maske olarak kullan\u0131yor, buna kar\u015f\u0131l\u0131k i\u015flerine geldi\u011fi zaman onlar\u0131 ayaklar alt\u0131na al\u0131yorlard\u0131!<\/p>\n

Buna g\u00f6re m\u00fcsl\u00fcmanlar onlar\u0131 bulduklar\u0131 yerde \u00f6ld\u00fcrmeli, her yerde kendileri ile sava\u015fmal\u0131yd\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar hi\u00e7bir yasa\u011f\u0131, dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetmeyen, hi\u00e7 \u00e7ekinmeden her kutsal de\u011feri \u00e7i\u011fneyen, sald\u0131rgan, azg\u0131n haydutlar tak\u0131m\u0131 idi. Art\u0131k m\u00fcsl\u00fcmanlar, onlar\u0131n, asl\u0131nda sayg\u0131nl\u0131klar\u0131na ve kutsall\u0131klar\u0131na zerrece inanmad\u0131klar\u0131 dokunulmazl\u0131klar\u0131n sahte maskeleri arkas\u0131na gizlenmelerine izin vermemeliydiler.<\/p>\n

M\u00fc\u015friklerin bu yaygarac\u0131 s\u00f6zleri do\u011fruydu fakat ger\u00e7ekte bat\u0131l ama\u00e7l\u0131 idi. Onlar haram aylar\u0131n yasakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131rf arkas\u0131nda saklanacaklar\u0131 bir maske olsun diye dillerine dolam\u0131\u015flard\u0131. B\u00f6ylece m\u00fcsl\u00fcman cemaati karalamak, onlar\u0131 sald\u0131rgan olarak g\u00f6stermek istiyorlard\u0131. Oysa sald\u0131\u011f\u0131 ilk ba\u015flatanlar kendileriydi. Mescid-i Haram’\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ilk \u00f6nce onlar \u00e7i\u011fnemi\u015flerdi.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, hayata pratik olarak yakla\u015fan bir sistemdir. Hayal\u00ee, donuk ve uygulama yetene\u011finden yoksun romantik teori kal\u0131plar\u0131na dayanmaz. O insan hayat\u0131n\u0131 pratik engelleri, \u00e7e\u015fitli \u00e7ekici y\u00f6nleri ve \u015fartlar\u0131 ile oldu\u011fu gibi ele al\u0131r. B\u00f6ylece hayat\u0131 ele alarak onu ayn\u0131 anda ilerlemeye ve y\u00fckselmeye do\u011fru y\u00f6neltir. Bu y\u00f6nlendirmeyi hayat\u0131n realiteleri ile uyu\u015fan pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle ger\u00e7ekle\u015ftirir, hayat\u0131n realitesi kar\u015f\u0131s\u0131nda hi\u00e7bir i\u015fe yaramayan ham hayaller ile ve bo\u015f r\u00fcyalar ile oyalanmaz.<\/p>\n

\u00d6teyandan bu Mekkeli putperestler azg\u0131n, sald\u0131rgan bir haydut \u00e7etesidirler. Hi\u00e7bir kutsal de\u011feri tan\u0131mazlar, hi\u00e7bir dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00e7ekingenli\u011fe kap\u0131lmazlar; toplumun geleneksel olarak sayg\u0131 besledi\u011fi b\u00fct\u00fcn ahl\u00e2ki, din\u00ee ve iman\u00ee de\u011ferleri g\u00f6zlerini k\u0131rpmadan \u00e7i\u011fnerler. Her yola ba\u015fvurarak hakk\u0131n \u00f6n\u00fcne dikilirler ve insanlar\u0131, onu benimsemekten al\u0131koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u00fcminlere dini inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bask\u0131 yaparlar, onlara en a\u011f\u0131r eziyetleri \u00e7ektirirler, onlar\u0131 ha\u015ferelere var\u0131ncaya kadar b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7in g\u00fcvenlik b\u00f6lgesi olan Mescid-i Haram \u00e7evresindeki yurtlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn bu cinayetlerden sonra da Haram ay\u0131n arkas\u0131na saklanarak dokunulmazl\u0131klar ve kutsal de\u011ferler ad\u0131na ortal\u0131\u011f\u0131 velveleye verirler, tozu dumana katarlar ve \u00e7irkin seslerinin en y\u00fcksek frekans\u0131 ile yaygaray\u0131 basarak “Bak\u0131n, i\u015fte, Muhammed ile arkada\u015flar\u0131 yasak aylar\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fniyorlar” diye ba\u011f\u0131r\u0131rlar!<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m bunlara nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor? Acaba onlara havada kalan romantik teorilerle mi kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor. E\u011fer b\u00f6yle yapm\u0131\u015f olsa m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n az\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc sil\u00e2h\u0131 kullan\u0131rken, hi\u00e7bir sil\u00e2h\u0131 kullanmaktan \u00e7ekinmezken iyilikten yana olan ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131 sil\u00e2htan ar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f olurdu. Hay\u0131r, \u0130sl\u00e2m b\u00f6yle yapm\u0131yor. O pratik realiteye kar\u015f\u0131 koymak, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc savmak, ortadan kald\u0131rmak istiyor. Azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, \u015firretli\u011fin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mak, bat\u0131l\u0131n ve sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7elerini s\u00f6kmek istiyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc iyilikten yana olan g\u00fcce, d\u00fcnyan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 d\u00fcr\u00fcst cemaatin eline teslim etmek istiyor. Bundan dolay\u0131 \u0130sl\u00e2m dokunulmaz de\u011ferlerin haydutlar\u0131n ve sald\u0131rganlar\u0131n arkalar\u0131na saklanarak d\u00fcr\u00fcst ve iyilikten yana olan yap\u0131c\u0131 insanlara ate\u015f ettikleri ve ate\u015f ederken kar\u015f\u0131 taraftan gelecek savunma ate\u015finin tehlikesinden emin kald\u0131klar\u0131 birer sald\u0131r\u0131 siperi olarak kullan\u0131lmalar\u0131na meydan vermez.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, dokunulmaz de\u011ferleri g\u00f6zetenlerin dokunulmazl\u0131klar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterir. Bu ilke \u00fczerinde \u0131srar eder, onu titizlikle korur. Fakat dokunulmazl\u0131klar\u0131 \u00e7i\u011fneyenlerin onlar\u0131 siper edinerek d\u00fcr\u00fcst insanlara eziyet etmelerine, iyi insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmelerine, m\u00fcminlere dini inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 bask\u0131 yapmalar\u0131na ve asl\u0131nda dokunulmaz kalmalar\u0131 gereken kutsal de\u011ferlerin arkas\u0131na saklan\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rme tehlikesinden uzak kalarak her t\u00fcrl\u00fc cinayeti i\u015flemelerine seyirci kalmaz.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m bu ilkeye di\u011fer alanlarda da tutarl\u0131l\u0131kla ba\u011fl\u0131 kal\u0131r. Mesel\u00e2 \u0130sl\u00e2m dedikoduyu yasaklar, haram sayar. Fakat bu dedikodu yasa\u011f\u0131 sap\u0131klar (fas\u0131klar) hakk\u0131nda s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile \u00fcn kazanan bir fas\u0131\u011f\u0131n, sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ate\u015finde yakt\u0131\u011f\u0131 kimseler taraf\u0131ndan sayg\u0131 g\u00f6sterilecek b\u00f6yle bir dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bunun yan\u0131s\u0131ra \u0130sl\u00e2m k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6ylenmesini de yasaklar” (Nisa Suresi, 148). Fakat “zulme u\u011frayan”\u0131 bu yasa\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutar. K\u00f6t\u00fcl\u00fckten zarar g\u00f6ren kimse kendisine zulmeden kimsenin k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k dile getirebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu onun hakk\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca e\u011fer susar, a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7mazsa lay\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 halde zalimin bu onurlu ilkeye s\u0131\u011f\u0131nma cesaretini artt\u0131rm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Bununla birlikte \u0130sl\u00e2m yine de y\u00fcksek d\u00fczeyini korur; bu haydutlar\u0131n ve \u015firretlerin seviyesine d\u00fc\u015fmez; onlar\u0131n kirli sil\u00e2hlar\u0131na ve i\u011fren\u00e7 metodlar\u0131na ba\u015fvurmaz. \u0130sl\u00e2m sadece m\u00fcsl\u00fcman cemaati, onlar\u0131n ellerini k\u0131rmaya, onlarla sava\u015fmaya, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye ve b\u00f6ylece ya\u015fama alan\u0131n\u0131 onlar\u0131n murdar varl\u0131klar\u0131ndan temizlemeye \u00f6zendirir. \u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6\u011flen g\u00fcne\u015fi kadar parlak ve belirgin \u00e7ehresi!..<\/p>\n

\u0130ktidar, temiz, d\u00fcr\u00fcst, m\u00fcmin ve istikametli insanlar\u0131n elinde olunca, yery\u00fcz\u00fc, dokunulmazl\u0131klar\u0131 \u00e7i\u011fneyenlerden ve kutsal de\u011ferleri ayaklar alt\u0131na alanlardan temizlenince, i\u015fte o zaman, kutsal de\u011ferlerin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n istedi\u011fi gibi tam olarak koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u0130sl\u00e2m budur! A\u00e7\u0131k, belirgin, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcd\u00fcr, zikzak \u00e7izmez. Ama kendisine kar\u015f\u0131 zikzak \u00e7izmek isteyenlere de f\u0131rsat vermez.<\/p>\n

\u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sa\u011flam yere basmalar\u0131n\u0131, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ve bozgunculuktan temizlemek amac\u0131 ile Allah yolunda ilerlerken kaygan zemine ayak basmamalar\u0131n\u0131 telkin ediyor; onlar\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 endi\u015feye, \u00e7ekingenli\u011fe, kuruntular\u0131n kemirmesine ve vesveselerin i\u015fkencesine a\u00e7\u0131k b\u0131rakm\u0131yor. \u0130\u015fte \u015fu k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcr, bozgunculuktur, sald\u0131rganl\u0131kt\u0131r, haydutluktur. Buna g\u00f6re dokunulmazl\u0131k hakk\u0131ndan yararlanmas\u0131 s\u00f6zkonusu de\u011fildir; dokunulmazl\u0131klar\u0131n siperi arkas\u0131nda mevzilenerek bizzat bu dokunulmazl\u0131klara darbe indirmesi caiz de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcmanlar kesin bilgi ve g\u00fcven i\u00e7inde, vicdanlar\u0131 ve Allah’\u0131n ilkeleri do\u011frultusunda yollar\u0131nda ilerlemelidirler.<\/p>\n

Bu ger\u00e7ek a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulduktan, bu ilke yerine oturtulduktan, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kalpleri huzura kavu\u015fturulduktan ve ayaklar\u0131n\u0131n yere sa\u011flam basmas\u0131 sa\u011fland\u0131ktan sonra d\u00fc\u015fmanlar\u0131n i\u00e7lerindeki \u015firretli\u011fin ne kadar derin oldu\u011funun, niyetlerinin ve pl\u00e2nlar\u0131n\u0131n sald\u0131rganl\u0131k temeline dayal\u0131 oldu\u011funun a\u00e7\u0131klamas\u0131na ge\u00e7iliyor:<\/p>\n

“Onlar yapabilseler sizi dininizden d\u00f6nd\u00fcr\u00fcnceye kadar sizinle sava\u015fmaya devam ederler.”<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klama her\u015feyi bilen ve her\u015feyin i\u00e7y\u00fcz\u00fcnden haberdar olan Allah’tan gelen do\u011fru bir tespittir. Burada k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 dinlerinden koparmaya y\u00f6nelik i\u011fren\u00e7 bir \u0131srar a\u00e7\u0131\u011fa vuruluyor. Bu \u0131srarl\u0131 \u00e7aba, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli hedefleri olmu\u015ftur. Bu \u00e7aba nerede ve hangi zaman diliminde olursa olsun m\u00fcsl\u00fcman cemaatin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmez amac\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m’\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki varl\u0131\u011f\u0131, bu dinin d\u00fc\u015fmanlar\u0131, her d\u00f6nemdeki \u0130sl\u00e2m cemaatinin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 i\u00e7in ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na bir kin ve korku kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na \u0130sl\u00e2m onlar\u0131 rahats\u0131z ediyor, korkutuyor, kinlerini kabart\u0131yor. \u0130sl\u00e2m o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc, o kadar sa\u011flam bir dindir ki, b\u00fct\u00fcn Bat\u0131 taraftarlar\u0131 ondan korkuyor, b\u00fct\u00fcn haydutlar ondan \u00fcrk\u00fcyor ve b\u00fct\u00fcn bozguncular (m\u00fcfsitler) ona kar\u015f\u0131 antipati duyuyor. \u0130sl\u00e2m gerek ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na gerek i\u00e7erdi\u011fi apa\u00e7\u0131k hakk, gerek tutarl\u0131 sistemi ve gerekse sa\u011fl\u0131kl\u0131 sosyal d\u00fczeni ile do\u011frudan do\u011fruya somut bir sava\u015ft\u0131r; o b\u00fct\u00fcn bu nitelikleri ile bat\u0131la, haydutlu\u011fa, zulme ve bozgunculu\u011fa kar\u015f\u0131 do\u011frudan do\u011fruya somut bir sava\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 bat\u0131l taraftarlar\u0131, haydutlar, bozguncular onun varl\u0131\u011f\u0131na katlanam\u0131yorlar. Bu y\u00fczden m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda hep pusudad\u0131rlar, onlar\u0131 dinlerinden koparmak, k\u00e2firli\u011fe d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in yan\u0131p tutu\u015furlar. K\u00e2firlik olsun da hangi t\u00fcr\u00fc olursa olsun, onlar i\u00e7in farketmez. Zira yery\u00fcz\u00fcnde bu dine inanan, bu sistemin izinden giden, bu d\u00fczeni ya\u015fayan bir tek m\u00fcsl\u00fcman cemaat varken bat\u0131l d\u00fczenlerinin ya\u015fayaca\u011f\u0131na, haydutluklar\u0131n\u0131n ve bozgunculuklar\u0131n\u0131n devam edebilece\u011fine g\u00fcvenemiyorlar.<\/p>\n

Bu \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n sava\u015f metodlar\u0131 ve sava\u015f ara\u00e7lar\u0131 zamanla farkl\u0131la\u015f\u0131r, fakat hedef hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmez. Bu hedef, ger\u00e7ek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 dinlerinden d\u00f6nd\u00fcrmektir. Ne zaman ellerindeki sil\u00e2hlardan biri k\u0131r\u0131lsa, bozulsa ba\u015fka bir silah \u00e7ekerler. Ne zaman ellerindeki sil\u00e2hlardan biri k\u00f6relse, etkisini yitirse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 bilerler.<\/p>\n

Her\u015feyi bilen ve her\u015feyden haberdar olan y\u00fcce Allah’\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu bu do\u011fru haber kar\u015f\u0131m\u0131zdad\u0131r, m\u00fcsl\u00fcman cemaati bu d\u00fc\u015fmanlara teslim olmamalar\u0131 hususunda uyar\u0131yor, onlara tehlikenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor, onlar\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n oyunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda direnmeye, sava\u015f\u0131n zorluklar\u0131na dayanmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Aksi halde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak sonu\u00e7 d\u00fcnya ve ahiret h\u00fcsran\u0131 zarar\u0131d\u0131r, hi\u00e7bir mazeretin ve hi\u00e7bir gerek\u00e7enin \u00f6nleyemeyece\u011fi bir azapt\u0131r:<\/p>\n

“Sizden kim dininden d\u00f6ner de k\u00e2fir olarak \u00f6l\u00fcrse b\u00f6ylelerinin b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131 d\u00fcnyada da ahirette de bo\u015fa gider. Bunlar Cehennemliktirler ve orada ebedi olarak kalacaklard\u0131r.” Burada ge\u00e7en “Hubut” kelimesi, merada otlayan bir devenin zararl\u0131 bir ot yemesi sonucunda \u00f6nce \u015fi\u015fip arkas\u0131ndan \u00f6lmesini anlatan bir deyimden t\u00fcremedir. Kur’an-\u0131 Kerim, burada bu kelime ile insan\u0131n i\u015fledi\u011fi amellerin \u00f6nce kabar\u0131p sonra yokoluvermeleri olay\u0131n\u0131 anlatmak istiyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu kelimenin somut anlam\u0131 ile soyut anlam\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir uyum var. Yani bat\u0131l amelin \u00f6nce kabarmas\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u015fi\u015fmesi, sonunda ise ortadan \u00e7ekilip yoklu\u011fa kar\u0131\u015fmas\u0131 olay\u0131 ile zehirli ot yiyen devenin \u015fi\u015fmesi ve bu \u015fi\u015fkinlik sonunda patlay\u0131p \u00f6lmesi olay\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m vard\u0131r.<\/p>\n

Kim \u0130sl\u00e2m’\u0131 tadd\u0131ktan, onu tan\u0131d\u0131ktan sonra bask\u0131 ve cayd\u0131rma darbeleri alt\u0131nda bu dinden d\u00f6nerse -u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n\u0131n ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 cayd\u0131rma giri\u015fimlerinin \u00e7ap\u0131 ne olursa olsun- y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan belirlenen ak\u0131beti budur. Yani amellerinin hem d\u00fcnyada ve hem de ahirette bo\u015fa gitmesi, buna ek olarak da hi\u00e7 bitmeyecek bir Cehennem azab\u0131na \u00e7arp\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’\u0131n tad\u0131na varan, onu tamm\u0131\u015f olan bir kalp, ger\u00e7ek anlamda asla ondan d\u00f6nemez, vazge\u00e7emez. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn s\u00f6zkonusu olabilmesi i\u00e7in o kalbin d\u00fczelmez, \u0131sl\u00e2h olmaz derecede bozulmas\u0131 gerekir. Yaln\u0131z, insan takat\u0131n\u0131 a\u015fan a\u011f\u0131r i\u015fkence kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte taviz verilerek ba\u015fvurulan korunma \u00f6nlemi (tak\u0131yye) bu s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Zira y\u00fcce Allah merhametli oldu\u011fu i\u00e7in insan\u0131n dayanma g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015fan i\u015fkence kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcsl\u00fcmana dinini b\u0131rakm\u0131\u015f gibi davranarak can\u0131n\u0131 kurtarma izni verdi. Fakat bu zor durumda m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kalbi \u0130sl\u00e2m’a ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeli, iman\u0131n\u0131 seve seve korumal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyimle bu durumda m\u00fcsl\u00fcmana verilen m\u00fcsaade, ger\u00e7ekten k\u00e2fir olma, (Allah korusun) sahici bir “dininden d\u00f6nme” m\u00fcsaadesi de\u011fildir.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n bu uyar\u0131s\u0131 d\u00fcnyan\u0131n son an\u0131na, K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar ge\u00e7erlidir. Hi\u00e7bir m\u00fcsl\u00fcman i\u015fkenceye, \u00e7e\u015fitli cayd\u0131rma giri\u015fimlerine boyun e\u011ferek dinini, Allah’a kesin ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0131rakmakta, iman\u0131ndan ve \u0130sl\u00e2m’a ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan d\u00f6nmekte mazur say\u0131lamaz. Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey cihadd\u0131r, m\u00fccadeledir, y\u00fcce Allah bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6sterinceye kadar sabretmek, direnmektir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz y\u00fcce Allah kendisine inanan ve O’nun yolunda i\u015fkencelere maruz kalan kullar\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakmaz. O, onlar\u0131, fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak iki g\u00fczel sonu\u00e7tan biri ile; ya zafer ya da \u015fehitlik ile \u00f6d\u00fcllendirecektir.<\/p>\n

Allah yolunda eziyetlere katlananlar\u0131n bir ba\u015fka beklentisi de Allah’\u0131n rahmetidir. Kalbi imanla donanm\u0131\u015f hi\u00e7bir m\u00fcmin bu konudaki umudunu yitirmez:<\/p>\n

“Onlar ki iman ettiler, yurtlar\u0131ndan g\u00f6\u00e7 ettiler ve Allah yolunda sava\u015ft\u0131lar. \u0130\u015fte onlar Allah’\u0131n rahmetini umarlar. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar ve O merhametlidir.”<\/p>\n

Y\u00fcce Allah m\u00fcmin kulunun O’nun rahmetine ili\u015fkin umudunu asla bo\u015fa \u00e7\u0131karmaz. Nitekim \u0130sl\u00e2m’\u0131n zor g\u00fcnlerinde Mekkeli (muhacir) samimi m\u00fcminler grubu, y\u00fcce Allah’\u0131n bu vaadini i\u015fitmi\u015f, bunun \u00fczerine var g\u00fc\u00e7leri ile cihad etmi\u015fler, sabretmi\u015fler ve sonunda y\u00fcce Allah onlara verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc ya zafer ya \u015fehitlik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. ,Bu sonu\u00e7lar\u0131n her ikisi de hay\u0131r, her ikisi de rahmettir. B\u00f6ylece onlar Allah’\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve merhametini kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Zira “Allah g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar ve O merhametlidir.”<\/p>\n

\u0130\u00c7K\u0130 VE KUMAR<\/p>\n

Daha sonraki ayette m\u00fcsl\u00fcmanlara alkoll\u00fc i\u00e7kinin ve kumar\u0131n h\u00fckm\u00fc a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Bunlar\u0131n her ikisi de Araplar\u0131n enerjilerini u\u011frunda harcayacaklar\u0131, duygular\u0131n\u0131 ve zamanlar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile me\u015fgul edecek y\u00fcce bir idealden yoksun olduklar\u0131 g\u00fcnlerde kendilerini kapt\u0131rd\u0131klar\u0131 birer zevk verici e\u011flence t\u00fcr\u00fc idiler.
\n219\/a- Sana i\u00e7ki ve kumar hakk\u0131nda soru sorarlar. De ki; Onlar\u0131n ikisinde de b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah vard\u0131r. \u0130nsanlara baz\u0131 yararlar\u0131 varsa da g\u00fcnahlar\u0131 yararlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Sana Allah yolunda ne vereceklerini sorarlar. De ki; “ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131zdan artakalan\u0131n\u0131 verin’: Allah size ayetlerini bu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz.<\/strong><\/p>\n

Bu ayetin indi\u011fi zamana kadar, i\u00e7ki ve kumar\u0131 yasaklayan bir ayet inmemi\u015fti. Fakat Kur’an-\u0131 Kerim’in hi\u00e7bir yerinde bu iki k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n hel\u00e2l oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir h\u00fck\u00fcm de yoktu.<\/p>\n

Y\u00fcce Allah yeni olu\u015fmakta olan bu m\u00fcsl\u00fcman cemaati elinden tutarak onu ad\u0131m ad\u0131m istedi\u011fi yolda ilerletiyor, onu kendisi i\u00e7in tasarlad\u0131\u011f\u0131 misyona uygun olarak yap\u0131land\u0131r\u0131yordu. Bu \u00f6nemli misyon, bu b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev, insan\u0131n kendini i\u00e7ki ve kumar yolunda harcamas\u0131 ile ba\u011fda\u015fmazd\u0131; \u00f6mr\u00fc, bilinci ve enerjiyi ama\u00e7s\u0131z insanlar\u0131n e\u011flencelerinde bo\u015fu bo\u015funa t\u00fcketmekle ba\u011fda\u015fmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zkonusu ama\u00e7s\u0131z kimseler nefislerine haz veren \u015feyler ile oyalan\u0131r, pe\u015flerinden bir an bile ayr\u0131lmayan serserilik ve sorumsuzluk, kendilerini i\u00e7ki ile sarho\u015f olmaya ve kumarla oyalanmaya dald\u0131r\u0131r. Kimi zaman da bu zavall\u0131lar\u0131 kovalayan k\u00f6r nefisleri olur. Onlar da kendilerinden ka\u00e7arak i\u00e7kinin ve kumar\u0131n kuca\u011f\u0131na at\u0131l\u0131rlar. T\u0131pk\u0131 cahiliye toplumunda ya\u015fayan s\u0131radan insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 gibi. Bu d\u00fcn b\u00f6yle idi, bug\u00fcn de b\u00f6yledir, yar\u0131n da b\u00f6yle olacakt\u0131r. Yaln\u0131z \u0130sl\u00e2m, insan nefsine y\u00f6nelik e\u011fitim metodu uyar\u0131nca bu konuda yava\u015f, so\u011fukkanl\u0131 ve zorlamac\u0131l\u0131ktan uzak ad\u0131mlar ile ilerliyordu.<\/p>\n

Bu ayet-i kerime i\u00e7ki ve kumar yasa\u011f\u0131 konusunda at\u0131lm\u0131\u015f ilk ad\u0131md\u0131r. Burada \u00f6nemli bir noktaya k\u0131saca de\u011finmek istiyoruz. Madd\u00ee nesneler ve davran\u0131\u015flar her zaman mutlak anlamda, kat\u0131ks\u0131z bi\u00e7imde k\u00f6t\u00fc olmayabilirler. \u015eu d\u00fcnya \u00fczerinde iyilik, k\u00f6t\u00fcl\u00fckle ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck de iyilikle kar\u0131\u015f\u0131k olarak bulunur. Fakat herhangi bir nesnenin ya da davran\u0131\u015f\u0131n hel\u00e2l ya da haram olmas\u0131n\u0131n ekseni, kriteri, iyili\u011fin ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn bask\u0131n olup olmamas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re i\u00e7kinin ve kumar\u0131n g\u00fcnah\u0131, zarar\u0131, yarar\u0131ndan daha a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu durum bir yasaklama, bir haram sayma gerek\u00e7esi olu\u015fturur. B\u00f6yle olmakla birlikte bu ayette a\u00e7\u0131k bir yasaklama ve haram sayma h\u00fckm\u00fcne yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130SL\u00c2M’IN E\u011e\u0130T\u0130M METODU<\/strong><\/p>\n

Burada Kur’an’\u0131n, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ve hikmet sahibi y\u00fcce Allah’\u0131n e\u011fitim metodunun bir \u00f6zelli\u011fi dikkatimizi \u00e7ekiyor. Bu e\u011fitim metodu \u0130sl\u00e2m’\u0131n bir\u00e7ok yasal d\u00fczenlemesini, bir\u00e7ok farz\u0131n\u0131 ve bir\u00e7ok direktifini incelerken somut bi\u00e7imde meydana \u00e7\u0131k\u0131yor. Biz burada i\u00e7ki ve kumardan s\u00f6zederken bu e\u011fitim metodunun kurallar\u0131ndan birine i\u015faret etmek istiyoruz.<\/p>\n

E\u011fer emir ya da yasak imana dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ile, yani inan\u00e7 sistemi ile ilgili is\u00e9 \u0130sl\u00e2m o konuda kesin h\u00fckm\u00fcn\u00fc, o konuda s\u00f6yleyece\u011fini daha ba\u015ftan ortaya koyuyor.<\/p>\n

Fakat e\u011fer emir ya da yasak bir al\u0131\u015fkanl\u0131kla, bir gelenekle veya karma\u015f\u0131k bir sosyal uygulama ile ilgili ise o zaman \u0130sl\u00e2m i\u015fi a\u011f\u0131rdan al\u0131yor; konuya yumu\u015fak, tedrici ve kolayl\u0131k g\u00f6sterici bir tarzda yakla\u015f\u0131yor, uygulamay\u0131 ve itaati kolayla\u015ft\u0131racak pratik \u015fartlar haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n

Mesel\u00e2 \u0130sl\u00e2m, “Tevhid mi, yoksa \u015firk mi?” sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 zaman kararl\u0131 ve kesin bir darbe ile daha ba\u015ftan emrini y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu; Bu konuda hi\u00e7bir teredd\u00fcde, hi\u00e7bir duraksamaya, hi\u00e7bir ho\u015fg\u00f6r\u00fcye, hi\u00e7bir tavize; hi\u00e7bir orta yolda bulu\u015fma beklentisine yer vermedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada mesele d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel ilkesidir, onsuz ne iman olur ve ne de \u0130sl\u00e2m ayakta durabilir.<\/p>\n

Ama \u0130sl\u00e2m i\u00e7ki ve kumar meselesine gelince, bu bir al\u0131\u015fkanl\u0131k ve adet meselesidir. Al\u0131\u015fkanl\u0131klar ise ancak tedavi yolu ile b\u0131rakt\u0131r\u0131labilir. Bu y\u00fczden \u0130sl\u00e2m, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 ve \u015feriat mant\u0131klar\u0131n\u0131 uyarmakla i\u015fe ba\u015flad\u0131; Bu ama\u00e7la i\u00e7kinin ve kumar\u0131n g\u00fcnah\u0131n\u0131, yarar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu belirtti. Bu demektir ki, bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 b\u0131rakmak onlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten daha iyidir. Arkas\u0131ndan Nisa suresinin \u015fu ayeti ile ikinci ad\u0131m at\u0131ld\u0131:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, sarho\u015fken ne dedi\u011finizi bilecek duruma gelinceye kadar namaza yakla\u015fmay\u0131n.” (Nisa Suresi, 43)<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi g\u00fcnde be\u015f vakit namaz vard\u0131r ve bu namaz vakitlerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u0131sa aral\u0131kl\u0131d\u0131r, bu aral\u0131klar sarho\u015f olup arkas\u0131ndan ay\u0131lmak i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Burada i\u00e7ki al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n prati\u011fe aktarma imkan\u0131n\u0131 daraltma ve i\u00e7ki alma periyodlar\u0131 ile ilgili olan al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini k\u0131rma giri\u015fimi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ki ya da uyu\u015fturucu madde tutkunlar\u0131n\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirdikleri vakit gelince bu maddeleri kullanma ihtiyac\u0131 duyduklar\u0131 bilinen bir \u015feydir. E\u011fer bu vakit, bu maddeler kullan\u0131lmadan ge\u00e7i\u015ftirilir ve bu ge\u00e7i\u015ftirme birka\u00e7 kez tekrarlanabilirse al\u0131\u015fkanl\u0131k zay\u0131flamaya ba\u015flar ve alt edilmesi m\u00fcmk\u00fcn hale gelir.<\/p>\n

Bu iki ad\u0131m at\u0131ld\u0131ktan sonra i\u00e7ki ve kumar\u0131n haram olduklar\u0131n\u0131 belirten son ve kesin yasaklama h\u00fckm\u00fc geldi:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, i\u00e7ki, kumar, dikili ta\u015flar ve fal oklar\u0131 ku\u015fkusuz \u015eeytan i\u015fi pisliklerdir. Bunlardan uzak durun ki, kurtulu\u015fa eresiniz.”\u00b7(Maide Suresi, 90)<\/p>\n

K\u00d6LEL\u0130K KURUMU VE \u0130SL\u00c2M’IN TUTUMU:<\/strong><\/p>\n

Bir de k\u00f6lelik problemini bu a\u00e7\u0131dan g\u00f6zden ge\u00e7irelim. K\u00f6lelik, \u0130sl\u00e2m’\u0131n geldi\u011fi d\u00f6nemde sosyoekonomik k\u00f6kleri olan, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda ge\u00e7erli bir devletleraras\u0131 gelenek durumunda idi. Esirleri k\u00f6lele\u015ftirme ve k\u00f6leleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma d\u00fczeni b\u00f6ylesine yayg\u0131n ve k\u00f6kl\u00fc idi. \u00d6teyandan karma\u015f\u0131k sosyal kurumlar\u0131n d\u0131\u015fa yans\u0131yan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilmek i\u00e7in, \u00f6nce bu kurumlar\u0131n dayanaklar\u0131n\u0131 ve ili\u015fkilerini geni\u015f \u00e7apta de\u011fi\u015ftirmek gerekir. Bu arada devletleraras\u0131 gelenekleri de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ayr\u0131ca devletleraras\u0131 uyu\u015fmalara ve \u00e7ok tarafl\u0131 ortak antla\u015fmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’\u0131n k\u00f6leli\u011fe ili\u015fkin bir emri yoktur, Kur’an-\u0131 Kerim’in hi\u00e7bir yerinde sava\u015f esirlerinin k\u00f6lele\u015ftirilmesini h\u00fckme ba\u011flayan bir ayete rastlanmaz. \u0130sl\u00e2m geldi\u011finde k\u00f6leli\u011fi, d\u00fcnya ekonomisinin temelini olu\u015fturan bir milletleraras\u0131 d\u00fczen ve esirlerin k\u00f6lele\u015ftirilmesini de sava\u015fan b\u00fct\u00fcn taraflar\u0131n uygulad\u0131klar\u0131 bir devletleraras\u0131 gelenek olarak buldu. Bu k\u00f6kl\u00fc sosyal kurumu ve bu yayg\u0131n devletleraras\u0131 d\u00fczeni sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturabilmek i\u00e7in soruna tedrici olarak yakla\u015fmas\u0131 zorunluydu.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m zamanla k\u00f6lelik d\u00fczenine t\u00fcm\u00fc ile son verece\u011fi, onu k\u00f6k\u00fcnden ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 g\u00fcn gelinceye kadar, denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z olacak sosyal sars\u0131nt\u0131lara meydan vermeyecek bir \u00f6nlem olarak k\u00f6leli\u011fin kaynaklar\u0131n\u0131, art\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 kurutma yolunu se\u00e7ti. Bunun yan\u0131s\u0131ra k\u00f6lelere elveri\u015fli ya\u015fama \u015fartlar\u0131 sa\u011flamaya, onlara geni\u015f \u00e7apta insan onuru ile ba\u011fda\u015f\u0131r bir konum kazand\u0131rmaya \u00f6nem verdi.<\/p>\n

K\u00f6lele\u015ftirme yollar\u0131n\u0131 kurutmaya ba\u015flarken me\u015fru sava\u015f esirleri ile k\u00f6le soyundan gelenleri bu \u00f6nlemin d\u0131\u015f\u0131nda tuttu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m’a d\u00fc\u015fman toplumlar o zaman\u0131n ge\u00e7erli gelene\u011fi uyar\u0131nca m\u00fcsl\u00fcman sava\u015f esirlerini k\u00f6lele\u015ftiriyorlard\u0131. \u0130sl\u00e2m, o g\u00fcn i\u00e7in, d\u00fc\u015fman toplumlar\u0131 bu ge\u00e7erli gelene\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndaki sosyal ve ekonomik d\u00fczenin \u00fczerine oturtuldu\u011fu bu uygulamay\u0131 de\u011fi\u015ftirilebilecek g\u00fc\u00e7te de\u011fildi. Durum b\u00f6yleyken e\u011fer \u0130sl\u00e2m, sava\u015f esirlerini k\u00f6lele\u015ftirme uygulamas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rsa bu karar sadece m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n eline d\u00fc\u015fen sava\u015f esirleri i\u00e7in ge\u00e7erli olan s\u0131n\u0131rl\u0131 ve tek tarafl\u0131 bir uygulama olacak, m\u00fcsl\u00fcman esirler o g\u00fcn\u00fcn k\u00f6lelik d\u00fczeni i\u00e7indeki k\u00f6t\u00fc ak\u0131betlerine katlanmaya devam edeceklerdi. Bu da \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n, m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 cesaretlerini ve g\u00fc\u00e7lerini artt\u0131racakt\u0131.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda e\u011fer \u0130sl\u00e2m o g\u00fcnk\u00fc mevcut k\u00f6lelerin soyundan gelenleri \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine kavu\u015fturmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olsa ve bu karar\u0131 devletin ve bu kimselerin t\u00fcm yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ekonomik durumunu d\u00fczene koymadan \u00f6nce vermi\u015f olsa bu k\u00f6leleri mals\u0131z-m\u00fclks\u00fcz, sosyal g\u00fcvenliksiz, bak\u0131c\u0131s\u0131z; onlar\u0131 yoksulluktan ve yeni kurulan toplumun sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 bozacak ahl\u00e2k bozulmas\u0131ndan koruyacak akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131ndan yoksun bir \u015fekilde ortada b\u0131rakm\u0131\u015f olacakt\u0131. \u0130\u015fte bu akt\u00fcel ve derin k\u00f6kl\u00fc \u015fartlar y\u00fcz\u00fcnden \u0130sl\u00e2m, a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k sava\u015f esirlerinin k\u00f6lele\u015ftirilmesini \u00f6nermedi, bunun yerine \u015f\u00f6yle dedi:<\/p>\n

“Sava\u015fta k\u00e2firler ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda boyunlar\u0131n\u0131 vurun; sonunda onlara \u00fcst\u00fcn geldi\u011finizde onlar\u0131 esir al\u0131n; sava\u015f sona erince onlar\u0131 ya kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak ya da fidye kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sal\u0131verin.” (Muhammed Suresi, 4)<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda \u0130sl\u00e2m, sava\u015f esirlerinin k\u00f6lele\u015ftirilmesini de a\u00e7\u0131kca \u00f6nermedi, bunun yerine \u0130sl\u00e2m devletine, esirlerine kar\u015f\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu \u015fartlar\u0131n gerektirdi\u011fi \u015fekilde i\u015flem yapma serbestli\u011fi tan\u0131d\u0131. Devlet, m\u00fcsl\u00fcman esirlere kar\u015f\u0131 fidye isteyen taraf\u0131n esirlerini fidye kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda serbest b\u0131rakacak, iki tarafl\u0131 anla\u015fma sa\u011flanabilirse elindeki esirleri de\u011fi\u015ftirecek ve sava\u015f halinde bulundu\u011fu d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n tutumlar\u0131n\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 akt\u00fcel \u015fartlar uyar\u0131nca m\u00fcsl\u00fcman esirleri k\u00f6lele\u015ftiren d\u00fc\u015fmanlar\u0131n esirlerini k\u00f6lele\u015ftirecekti.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten \u00e7ok say\u0131da ve \u00e7e\u015fitli olan k\u00f6lelik kaynaklar\u0131n\u0131 kurutmakla k\u00f6leler say\u0131ca azalmaya y\u00fcztuttu ve \u0130sl\u00e2m, bu say\u0131s\u0131 azalan k\u00f6leleri de \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine kavu\u015fturmaya giri\u015fti. Bu i\u015flemi s\u00f6zkonusu k\u00f6leler d\u00fc\u015fman mihraklarla ili\u015fkilerini keserek \u0130sl\u00e2m toplumuna kat\u0131ld\u0131klar\u0131 anda hemen ba\u015flatt\u0131. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n sonucu olarak k\u00f6lelere tek tarafl\u0131 olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini isteme hakk\u0131 tan\u0131d\u0131; k\u00f6le belirli bir fidye \u00f6demek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015facak, bu iste\u011fini efendisi ile yaz\u0131l\u0131 anla\u015fmaya ba\u011flayacakt\u0131. \u0130\u015fte k\u00f6lenin \u00f6zg\u00fcr olmay\u0131 istedi\u011fi bu andan itibaren \u00e7al\u0131\u015fma, kazanma ve m\u00fclk edinme h\u00fcrriyetini elde edecekti. B\u00f6ylece \u00e7al\u0131\u015farak elde etti\u011fi \u00fccret kendisinin olacakt\u0131. Bu arada \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k olarak verece\u011fi fidyeyi kazanabilmek i\u00e7in efendisinin hizmeti d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka i\u015flerde de \u00e7al\u0131\u015fabilecekti. Ba\u015fka bir deyimle bu k\u00f6le ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k haline geliyor, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn en \u00f6nemli dayanaklar\u0131na fiilen kavu\u015fuyordu. Sonra bu k\u00f6le devlet hazinesinin zek\u00e2t fonundan pay alacakt\u0131. Ayr\u0131ca m\u00fcsl\u00fcmanlar ona \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc elde edebilmesi i\u00e7in mal\u0131 yard\u0131mda bulunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc idiler. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ca k\u00f6le azad etmeyi gerektiren kefaretler de bu \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirme kampanyas\u0131na katk\u0131da bulunuyordu. Mesela yanl\u0131\u015fl\u0131kla adam \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131nda, yemin ve zihar kefareti olarak k\u00f6le azad etme zorunlulu\u011fu vard\u0131. B\u00f6ylece k\u00f6lelik d\u00fczeninin zaman i\u00e7inde kesin bi\u00e7imde ortadan kalkmas\u0131 hedeflenmi\u015fti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k b\u00f6yle k\u00f6kl\u00fc bir kurumu bir anda oldu-bitti t\u00fcr\u00fcnden bir kararla ortadan kald\u0131rmak, ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan sosyal sars\u0131nt\u0131lara, sak\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken toplumsal bozulmalara yola\u00e7acakt\u0131.<\/p>\n

Daha sonraki d\u00f6nemlerde \u0130sl\u00e2m toplumunda k\u00f6lelerin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 yava\u015f yava\u015f beliren sapmalardan, ad\u0131m ad\u0131m \u0130sl\u00e2m sisteminden uzakla\u015fma e\u011filimlerinden kaynakland\u0131. Bu bir ger\u00e7ektir. Fakat bunun sorumlusu \u0130sl\u00e2m de\u011fildir.<\/p>\n

Bu durum, \u0130sl\u00e2m’\u0131n hanesine olumsuz bir puan olarak kaydedilemez. O \u0130sl\u00e2m ki, baz\u0131 d\u00f6nemlerde insanlar onun metodundan \u015fu ya da bu oranda sapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in asl\u0131na uygun bi\u00e7imde uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, \u0130sl\u00e2m’\u0131n tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re s\u00f6zkonusu sapmalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu pratik durumlar \u0130sl\u00e2m’a maledilemezler, \u0130sl\u00e2m tarihinin kesitleri say\u0131lamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130sl\u00e2m de\u011fi\u015fmedi, onun ilkelerine yeni bir madde eklenmedi. De\u011fi\u015fen insanlard\u0131r. Onlar \u0130sl\u00e2m’dan uzakla\u015ft\u0131lar. Bunun sonucu olarak \u0130sl\u00e2m’\u0131n bu insanlarla bir ilgisi kalmad\u0131\u011f\u0131 gibi onlar\u0131n da \u0130sl\u00e2m tarihinin bir kesiti olma nitelikleri kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer biri yeniba\u015ftan \u0130sl\u00e2m’a uygun bir hayat ya\u015famak isterse tarih boyunca \u0130sl\u00e2m’a ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcregelmi\u015f toplumlar\u0131n b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerden devam edecek de\u011fildir. Bunun yerine asl\u0131na uygun \u0130sl\u00e2m ilkelerini yozla\u015fmam\u0131\u015f olarak bulaca\u011f\u0131 berrak \u00e7izgiden ba\u015flayarak onu. pratik hayata aktarmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ger\u00e7ek son derece \u00f6nemlidir; \u0130sl\u00e2m inanc\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u0130sl\u00e2m\u00ee ya\u015fama tarz\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerek teorik ara\u015ft\u0131rma d\u00fczeyinde ve gerekse pratik geli\u015fme d\u00fczeyinde \u00f6nemlidir. Biz bu ger\u00e7e\u011fi bu b\u00f6l\u00fcmde ve bu vesileyle tekrar vurguluyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek \u0130sl\u00e2m tarihine y\u00f6nelik teorik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gerek \u0130sl\u00e2m tarihinin objektif yorumu bak\u0131m\u0131ndan ve gerekse ger\u00e7ek \u0130sl\u00e2m’\u0131n hayat d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile asl\u0131na uygun \u0130slami ya\u015fama d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 zihinlerin b\u00fcy\u00fck \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131n ve a\u011f\u0131r yan\u0131lg\u0131lar\u0131n etkisi alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle \u0130sl\u00e2m tarihi hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yapan Bat\u0131l\u0131 \u015farkiyat uzmanlar\u0131nda bu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve yan\u0131lg\u0131 gayet belirgindir. \u0130sl\u00e2m tarihini yanl\u0131\u015f anlayan bu yabanc\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n etkisi alt\u0131da kalan ki\u015filerde ayn\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve yan\u0131lg\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yleleri aras\u0131nda baz\u0131 aldanm\u0131\u015f samimi m\u00fcsl\u00fcmanlara da rastlanabilmektedir ne yaz\u0131k ki!..<\/p>\n

Bu ayetlerin devam\u0131nda meselelerin asl\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme amac\u0131 ta\u015f\u0131yan sorulara cevap olarak \u00e7e\u015fitli \u0130sl\u00e2mi ilkelerin belirlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n

219\/b- Sana Allah yolunda ne vereceklerini sorarlar. De ki; “ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131zdan artakalan\u0131n\u0131 verin’: Allah size ayetlerini bu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz.<\/strong><\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar bir ba\u015fka zaman “ne verecekler”ini sormu\u015flard\u0131. Bu soruya, verilecek olan \u015feyin t\u00fcr\u00fc ve kimlere verilece\u011fi belirt\u00eflerek cevap verilmi\u015fti. Buradaki soruya, verilecek olan \u015feyin miktar\u0131, derecesi belirtilerek cevap veriliyor. Ayette ge\u00e7en “af\u00fcv” kelimesi “art\u0131k, fazla” anlam\u0131na gelir. Buna g\u00f6re israfa ve g\u00f6steri\u015fe ka\u00e7maks\u0131z\u0131n \u015fahsi masraflar kar\u015f\u0131land\u0131ktan sonra elde kalan, yard\u0131m konusudur. Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz gibi ilk \u00f6nce en yak\u0131nlara yard\u0131m edilecek, sonra ba\u015fkalar\u0131na s\u0131ra gelecektir. Zek\u00e2t tek ba\u015f\u0131na yeterli bir yard\u0131m fasl\u0131 de\u011fildir. Zira kanaatimce zek\u00e2t ayeti, bu ayetin h\u00fckm\u00fcn\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rm\u0131\u015f (neshetmi\u015f) de\u011fildir. Ba\u015fka bir deyimle zek\u00e2t, farz borcunu d\u00fc\u015f\u00fcrerek sahibini y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckten ar\u0131nd\u0131r\u0131r, ama yard\u0131m etme direktifi s\u00fcrekli olarak ge\u00e7erlili\u011fini korur. Zek\u00e2t, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n devlet hazinesinin hakk\u0131d\u0131r, y\u00fcce Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmekle g\u00f6revli olan h\u00fck\u00fcmet bunu toplar ve belirli harcama yerlerine da\u011f\u0131t\u0131r. Fakat m\u00fcsl\u00fcman\u0131n Allah’a ve Allah’\u0131n kullar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6revi bunun \u00f6tesinde de devam eder. \u00d6teyandan zek\u00e2t, “artakalan mal”\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamayabilir. Oysa bu a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcml\u00fc ayete g\u00f6re “mal\u0131n artakalan\u0131”n\u0131n t\u00fcm\u00fc yard\u0131m ve sadaka konusudur. Nitekim Fat\u0131ma b. Kays’\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Malda zek\u00e2t\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hak vard\u0131r. (Ahkam-ul Kur’an, \u0130mam-\u0131 Cessas)<\/p>\n

Y\u00fcce Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 elde etmek isteyen bir mal sahibi bu hakk\u0131 kendi eli ile verebilir. E\u011fer b\u00f6yle yapmaz da Allah’\u0131n \u015feriat\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u0130sl\u00e2m devleti bu “hakk”a muhta\u00e7 olursa onu kendi insiyatifi ile alarak kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi yerlerde harcar. B\u00f6ylece o mal fazlal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne ahl\u00e2ks\u0131zlar\u0131n savurganl\u0131klar\u0131yla \u00e7ar\u00e7ur edilmesine ve ne de kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 tutularak stok edilip fonksiyonsuz b\u0131rak\u0131lmas\u0131na meydan verilmi\u015f olur.<\/p>\n

“Allah size ayetlerini bu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki; d\u00fcnya ve ahiret \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz diye.”<\/p>\n

Bu ayet, hem d\u00fcnya ve hem de Ahireti birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, kafa yormay\u0131 \u00f6zendirme amac\u0131n\u0131 seslendirir. Zira s\u0131rf d\u00fcnya \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek insan akl\u0131na, insan kalbine, insan varolu\u015funun mahiyeti, hayat\u0131n\u0131n as\u0131l niteli\u011fi, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve ili\u015fkileri hakk\u0131nda tam bir alg\u0131 sunmaz; kurumlar, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcler konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturmaya yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya, insan hayat\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. Oysa bilinci ve davran\u0131\u015flar\u0131 hayat\u0131n s\u0131rf bu k\u0131sa b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hesaplar\u0131na g\u00f6re bi\u00e7imlendirmek asla insan\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 davran\u0131\u015flara ula\u015ft\u0131ramaz. Yard\u0131m ama\u00e7l\u0131 mal verme konusu \u00f6zellikle d\u00fcnyay\u0131 ve Ahireti birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektiren bir meseledir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkas\u0131na yard\u0131m edenin mal\u0131nda meydana gelen maddi eksilme, kalp temizli\u011fi ve duygusal ar\u0131nma olarak kendisine geri d\u00f6ner. Ayr\u0131ca bu eksilme i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluma yarar, dirlik ve sosyal bar\u0131\u015f olarak da geri d\u00f6ner. Fakat herkes bu kazan\u0131mlar\u0131n fark\u0131na varmayabilir. O zaman yard\u0131mla\u015fma kefesinde a\u011f\u0131rl\u0131k sa\u011flayacak olan fakt\u00f6r Ahiret bilinci, oradaki \u00f6d\u00fcl \u00f6zlemi ve oraya ili\u015fkin de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fclerinin \u00f6zendirici rol\u00fcd\u00fcr. Bu durumda Ahiret fakt\u00f6r\u00fc insan vicdan\u0131na doyum, huzur ve esenlik kazand\u0131r\u0131r ve bu sayede elindeki terazide sahte, fakat aldat\u0131c\u0131 ve parlak g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc de\u011ferlerin bulundu\u011fu kefe a\u011f\u0131r basmaz.
\n220- Sana yetimler hakk\u0131nda soru sorarlar. De ki; Onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek hay\u0131rl\u0131 bir i\u015ftir. E\u011fer kendileriyle birarada ya\u015f\u0131yorsan\u0131z, onlar art\u0131k karde\u015flerinizdir. Allah kimin i\u015fleri bozucu ve kimin d\u00fczeltici oldu\u011funu iyi bilir. E\u011fer Allah dileseydi, sizi zora ko\u015fard\u0131. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ve hikmet sahibidir.<\/strong><\/p>\n

YET\u0130M\u0130N KORUNMASI<\/p>\n

Sosyal dayan\u0131\u015fma, \u0130sl\u00e2m toplumunun temelini olu\u015fturur. M\u00fcsl\u00fcman cemaat, birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu arada ana-baba deste\u011finden yoksun olan yetimleri g\u00f6zetmek ve korumak bu alan\u0131n \u00f6ncelikli g\u00f6revlerindendir. Yetimlerin kendileri g\u00f6zetilecek ve mallar\u0131 korunacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130slam’dan \u00f6nceki d\u00f6nemde yetimlerin vasilerinden (koruyucu) baz\u0131lar\u0131 yetimlerin yiyecekleriyle kendi yiyeceklerini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, onlar\u0131n mallar\u0131n\u0131 kendi mallar\u0131yla birle\u015ftirerek birarada ticarete sokuyorlard\u0131. Bu durum, kimi zaman yetimlerin zarara u\u011framalar\u0131na, aldat\u0131lmalar\u0131na yola\u00e7\u0131yordu. Bunun \u00fczerine yetimlerin mallar\u0131n\u0131 yiyenleri korkutma mesaj\u0131 i\u00e7eren ayetler indi. O zaman da takva sahibi m\u00fcsl\u00fcmanlar a\u015f\u0131r\u0131 bir \u00e7ekingenli\u011fe kap\u0131ld\u0131lar. \u00d6yle ki, yetimlerin yiyeceklerini kendi yiyeceklerinden ay\u0131rd\u0131lar. Bunun sonucu olarak \u015fu t\u00fcr olaylar ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. Evinde yetim besleyen biri yetime kendi mal\u0131ndan yemek veriyor. E\u011fer bu yeme\u011fin bir k\u0131sm\u0131 artarsa ya yetim sonra gelip bu yeme\u011fi yiyor ya da bozuldu\u011fu i\u00e7in d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu! B\u00f6ylesine a\u015f\u0131r\u0131 bir titizlik \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6z\u00fcne uygun de\u011fildi. \u00dcstelik bu durum zaman zaman yetimin zarara u\u011framas\u0131na yola\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu y\u00fczden Kur’an-\u0131 Kerim, meseleye bir daha e\u011filerek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 orta yola ve kolayl\u0131\u011fa y\u00f6nelmeye, bu \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7inde yetimin yarar\u0131n\u0131 aramaya, mal\u0131n\u0131 onun i\u015fine yarayacak \u015fekilde kullanmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Yetimlere yarar sa\u011flamak, onlar\u0131n mallar\u0131n\u0131 ay\u0131rmaktan daha hay\u0131rl\u0131 idi. E\u011fer yetime yarar sa\u011fl\u0131yorsa onun mal\u0131n\u0131 kendi mal\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n sak\u0131ncas\u0131 yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc yetimler, vasilerinin, bak\u0131mlar\u0131ndan sorumlu olanlar\u0131n karde\u015fleri idi. Hepsi \u0130sl\u00e2m karde\u015fi idi, hepsi de b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2m ailesinin \u00fcyeleri idi. Allah kimin y\u0131k\u0131c\u0131 ve kimin yap\u0131c\u0131 oldu\u011funu iyi bildi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli olan, i\u015fin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc ve bi\u00e7imi de\u011fil, i\u015fi yapan\u0131n niyeti ve sonucu idi. Y\u00fcce Allah, m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 zora ko\u015fmay\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokmay\u0131 ve kullar\u0131na y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revlerin onlara zorluk \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 istemiyordu. E\u011fer istese onlar\u0131 b\u00f6yle zor y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin alt\u0131na sokard\u0131, ama O, b\u00f6yle bir \u015feyi istemez. O, \u00fcst\u00fcn iradelidir ve hikmet sahibidir. Buna g\u00f6re O, diledi\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye muktedirdir, fakat hikmet sahibi oldu\u011fu i\u00e7in hay\u0131rl\u0131, kolay ve yararl\u0131 olan\u0131 ister.<\/p>\n

B\u00f6ylece yetimlere yard\u0131m meselesi t\u00fcm\u00fc ile y\u00fcce Allah’a ba\u011flan\u0131yor, inan\u00e7 sisteminin ve hayat\u0131n \u00e7evresinde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ana eksene tutturuluyor. Bu durum, bu inan\u00e7 sistemine dayanan yasal d\u00fczenleme sisteminin temel \u00f6zelli\u011fidir. Bu sistemin y\u00fcr\u00fcmesindeki teminat\u0131n vicdanlar\u0131n derinliklerinden gelen bir iste\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu kabul edilmezse d\u0131\u015far\u0131dan gelen etkilerle olabilece\u011fini s\u00f6ylemek asla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

A\u0130LE HUKUKU<\/p>\n

Biz bu b\u00f6l\u00fcmde aile hukukunun bir y\u00f6n\u00fc ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geliyoruz. \u0130sl\u00e2m cemaatinin, m\u00fcsl\u00fcman toplumu ayakta tutan ana s\u00fctun ile ilgili yasal d\u00fczenlemelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc inceleyece\u011fiz. \u0130sl\u00e2m bu ana s\u00fctuna, son derece b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem vermi\u015f, onun yasal d\u00fczenlemesi, korunmas\u0131 ve cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn anar\u015fisinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harcam\u0131\u015ft\u0131r. Aile konusunu ele alan ayetlerin Kur’an’\u0131n \u00e7e\u015fitli surelerinde yerald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu ayetler bu b\u00fcy\u00fck temel s\u00fctunun ayakta kalmas\u0131 i\u00e7in gereken b\u00fct\u00fcn dayanaklar\u0131 i\u00e7erirler.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m\u00ee sosyal d\u00fczen, insan f\u0131trat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini, b\u00fct\u00fcn gereksinimlerini, b\u00fct\u00fcn dayanaklar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir il\u00e2hi d\u00fczen olmas\u0131 yan\u0131nda bir aile d\u00fczenidir ayn\u0131 zamanda.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m’\u0131n aile d\u00fczeni f\u0131trat k\u00f6keninden, yarat\u0131l\u0131\u015f k\u00f6k\u00fcnden, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n, hatta t\u00fcm yarat\u0131klar\u0131n ilk varolu\u015f temelinden kaynaklan\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki ayetlerde son derece belirgindir:<\/p>\n

“\u0130bret alas\u0131n\u0131z diye her\u015feyi \u00e7ift \u00e7ift yaratt\u0131k.” (Zariyat Suresi, 49)<\/p>\n

“Yerden yeti\u015fen bitkileri, insanlar\u0131n kendilerini ve di\u011fer bilmedikleri yarat\u0131klar\u0131 \u00e7ift \u00e7ift yaratm\u0131\u015f olan Allah noksanl\u0131klardan m\u00fcnezzehtir.” (Yasin Suresi, 36)<\/p>\n

Bu \u0130sl\u00e2m\u00ee bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 daha sonra insana d\u00f6nerek \u00f6ncelikle ilk kad\u0131n-erkek \u00e7iftinin, arkas\u0131ndan bu \u00e7iftten gelen soyun, daha sonra t\u00fcm\u00fcyle insanl\u0131\u011f\u0131n meydana gelmesine kaynakl\u0131k eden ilk insan\u0131 hat\u0131rlat\u0131r:<\/p>\n

“Ey insanlar, sizleri bir tek insandan yaratan, ondan e\u015fini vareden ve ikisinden \u00e7ok say\u0131da erkek ve kad\u0131n meydana getiren Rabbinizden korkun” (Nisa Suresi, 1)<\/p>\n

“Ey insanlar, biz sizleri bir erkek ile bir di\u015fiden yaratt\u0131k, sonra birbirinizi kolayca tan\u0131yas\u0131n\u0131z diye sizi milletler ve kabileler haline koyduk.” (Hucurat Suresi, 13)<\/p>\n

Sonra iki cins aras\u0131ndaki f\u0131tr\u00ee \u00e7ekim g\u00fcc\u00fc vurgulan\u0131yor. Bu \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tek fonksiyonu cinsel a\u00e7\u0131dan erkek ile di\u015fiyi birle\u015ftirmesi de\u011fil, aileler ve yuvalar olu\u015fturmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n

“Allah’\u0131n ayetlerinden biri de kendileri ile kayna\u015fman\u0131z i\u00e7in size kendi nefislerinizden t\u00fcremi\u015f e\u015fler yaratmas\u0131, aran\u0131za sevgi ve merhamet koymas\u0131d\u0131r.” (Rum S\u00f9resi, 12)<\/p>\n

“Kad\u0131nlar\u0131n\u0131z sizin \u00e7ocuk yeti\u015ftiren tarlan\u0131zd\u0131r. Buna g\u00f6re tarlan\u0131za diledi\u011finiz gibi var\u0131n\u0131z. Kendiniz i\u00e7in ileriye d\u00f6n\u00fck haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n\u0131z, g\u00fcnah i\u015flemekten sak\u0131n\u0131n\u0131z ve mutlaka Allah’a kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliniz. Bunu m\u00fcminlere m\u00fcjdele.”\u00b7(Bakara Suresi, 223)<\/p>\n

“Allah evlerinizi sizin i\u00e7in huzur ve kayna\u015fma yeri yapt\u0131.” (Nahl Suresi, 80)<\/p>\n

Burada etkisini g\u00f6steren f\u0131trat ile evrenin \u00f6z\u00fcnde ve insan\u0131n yap\u0131s\u0131nda derinli\u011fine k\u00f6k salm\u0131\u015f bu f\u0131trat\u0131n i\u00e7g\u00fcd\u00fclerine olumlu cevap veren aile kurumu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bundan dolay\u0131, \u0130sl\u00e2m’a g\u00f6re aile d\u00fczeni, insan yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnden, hatta evrende varolan cans\u0131z nesnelerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnden kaynaklanan, f\u0131tr\u00ee ve do\u011fal bir d\u00fczendir. Burada insan i\u00e7in ge\u00e7erli olan d\u00fczen ile insan\u0131n da yerald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm kainat sistemi i\u00e7in ge\u00e7erli olan d\u00fczen aras\u0131nda s\u0131k\u0131 ili\u015fki kuruldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz ki, bu durum \u0130sl\u00e2m’\u0131n evrene ve insana yakla\u015f\u0131m tarz\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n

Aile kurumu yeni do\u011fan yavruyu koruyup-g\u00f6zetmeyi; onu bedenen, aklen ve ruhen geli\u015ftirmeyi \u00fcstlenmi\u015f olan tabii bir yuvad\u0131r. \u0130nsan yavrusu bu yuvan\u0131n koruyucu kanatlar\u0131 alt\u0131nda sevgi, \u015fefkat ve dayan\u0131\u015fma duygular\u0131n\u0131 tadar, hayat\u0131 boyunca s\u00fcrecek olan karakteristik \u00f6zelliklerini kazan\u0131r, bu yuvan\u0131n k\u0131lavuzlu\u011fu ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda hayata a\u00e7\u0131l\u0131r, onu yorumlar ve onunla ili\u015fki kurar.<\/p>\n

Canl\u0131lar aras\u0131nda en uzun yavruluk d\u00f6nemini insan yavrusu ya\u015far. \u0130nsan\u0131n bebeklik ve \u00e7ocukluk d\u00f6nemi di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lardan daha uzun s\u00fcrer. Zira yavruluk d\u00f6nemi soyu devam eden her canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendinden beklenen fonksiyonu yerine getirebilmesi i\u00e7in gerekli olan bir egzersiz, bir yatk\u0131nl\u0131k kazanma, bir haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemidir. \u0130nsan\u0131n g\u00f6revi di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n g\u00f6revlerinin en a\u011f\u0131r\u0131, yery\u00fcz\u00fcndeki i\u015flevi di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisi oldu\u011fu i\u00e7in onun \u00e7ocukluk a\u015famas\u0131, canl\u0131 t\u00fcrleri i\u00e7inde en uzun olmu\u015f, b\u00f6ylece gelece\u011fe daha iyi haz\u0131rlanmas\u0131na, daha yo\u011fun bir e\u011fitimden ge\u00e7mesine imkan sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 insan, \u00e7ocukluk d\u00f6nemini ana-babas\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131nda ge\u00e7irmeye di\u011fer canl\u0131 yavrular\u0131ndan daha \u00e7ok muhta\u00e7t\u0131r. \u0130\u015fte bu gerek\u00e7e ile istikrarl\u0131 ve huzurlu bir aile d\u00fczeni insani d\u00fczenin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131; insan f\u0131trat\u0131n\u0131n, insan yap\u0131s\u0131n\u0131n ve insan\u0131n \u015fu hayatta \u00fcstlenece\u011fi rol\u00fcn vazge\u00e7ilmez \u00f6nemli bir unsurudur.<\/p>\n

Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar kesinlikle kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r ki, aile kurumu d\u0131\u015f\u0131nda kalan hi\u00e7bir kurum, aile kurumunun fonksiyonunu yerine getiremez, onun yerini tutamaz, aksine \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimi ve e\u011fitimine zararl\u0131 unsurlar i\u00e7erir. Bu h\u00fck\u00fcm \u00f6zellikle \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocu\u011fu birarada bar\u0131nd\u0131ran \u00e7ocuk yuvalar\u0131 d\u00fczeni i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Bilindi\u011fi gibi baz\u0131 yapay ve bask\u0131c\u0131 ideolojiler, y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan insana sunulan dengeli, elveri\u015fli, ve f\u0131tr\u00ee aile d\u00fczenini, dik kafal\u0131, anar\u015fik ve yapay bir devrim yolu ile y\u0131karak yerine bu \u00e7ocuk yuvalar\u0131 d\u00fczenini koymak istediler. Bunun yan\u0131s\u0131ra kimi Avrupa devletleri de ya\u015fad\u0131klar\u0131 sosyal zorunluluklar\u0131n bask\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu d\u00fczeni uygulamaya y\u00f6neldiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc dini d\u00fc\u015f\u00fcncenin ba\u011flar\u0131ndan s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f Bat\u0131n\u0131n cahiliye uygarl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ate\u015flenen vah\u015f\u00ee ve barbarca sava\u015flarda \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocuk ailesini yitirmi\u015fti. Yak\u0131n d\u00f6nemlerde ya\u015fanan bu ac\u0131mas\u0131z sava\u015flarda sava\u015f\u00e7\u0131 ile normal halk, eli sil\u00e2hl\u0131 asker ile silahs\u0131z zavall\u0131lar aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilmemi\u015ftir.”<\/p>\n

Ayr\u0131ca Avrupal\u0131lar, insan do\u011fas\u0131na uygun sosyal ve ekonomik d\u00fczenin yerine kendi \u00e7arp\u0131k d\u00fczenini yerle\u015ftiren cahiliye kaynakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisinde kalarak zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131 halde bu \u00e7ocuk yuvalar\u0131 sistemine y\u00f6neliyorlar. Bu l\u00e2net olas\u0131 uygulama \u00e7ocuklar\u0131 ana \u015fefkatinden ve aile yuvas\u0131n\u0131n s\u0131cakkanl\u0131 g\u00f6zetiminden yoksun b\u0131rakarak \u00e7ocuk f\u0131trat\u0131 ve psikolojik yap\u0131s\u0131 ile \u00e7at\u0131\u015fan so\u011fuk y\u00fczl\u00fc \u00e7ocuk yuvalar\u0131n\u0131n kuca\u011f\u0131na atmakta ve bu zavall\u0131 yavrular\u0131n ruh yap\u0131s\u0131nda bir\u00e7ok komplekslerin ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n tohumunu ekmektedir. Bundan daha tuhaf, daha \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey daha var; s\u00f6zkonusu cahiliye kaynakl\u0131 sap\u0131k ak\u0131mlar, kad\u0131n\u0131n ev d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ilerleme ve gericilikten kurtulma olarak sayacak kadar ileri gitmi\u015flerdir. \u0130\u015fte “l\u00e2net olas\u0131 d\u00fczen”derken kasdetti\u011fimiz d\u00fc\u015f\u00fcnce ve uygulama budur. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en de\u011ferli hazinesi olan \u00e7ocuklar\u0131n, psikolojik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurban eden bir l\u00e2netli d\u00fczendir bu. Peki bunun bedeli nedir, u\u011fruna neslin feda edildi\u011fi bu bedel; ailenin gelirinin biraz daha artmas\u0131 veya ekonomik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015fan (!) anan\u0131n kendi ge\u00e7imini sa\u011flamas\u0131! Do\u011fu ve Bat\u0131 bloklar\u0131yla \u00e7a\u011fda\u015f cahiliye uygarl\u0131\u011f\u0131 do\u011fal ger\u00e7eklere ters d\u00fc\u015fmekte ve sosyal ve ekonomik d\u00fczeni bozuk temellere dayand\u0131rmaya kalk\u0131\u015fmada o kadar ileri gitmi\u015ftir ki, bu uygarl\u0131k eme\u011fini evin d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u015fler yerine yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en de\u011ferli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131 i\u00e7in harcayan kad\u0131na ge\u00e7im imkan\u0131 sa\u011flamam\u0131\u015f ve bu y\u00fczden de bebe\u011fini kre\u015fe teslim eden anne ge\u00e7imini sa\u011flamak i\u00e7in “i\u015f”e gitmek zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (\u00c7ocuk yuvalar\u0131 deneyinin kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 ilk ger\u00e7ek \u015fudur: \u00c7ocuk ilk iki ya\u015f i\u00e7inde psikolojik ve f\u0131tri olarak sadece kendisinin olan bir ana-baban\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na, \u00f6zellikle ba\u015fka bir \u00e7ocukla payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir annenin varl\u0131\u011f\u0131na, kar\u015f\u0131 konulmaz bi\u00e7imde ihtiya\u00e7 duyar. Daha ileri ya\u015flar\u0131nda da yine do\u011fu\u015ftan kaynaklanan bir d\u00fcrt\u00fc ile kendisinin olan bir ana-babaya ait oldu\u011funun bilincine muhta\u00e7t\u0131r. Bu ihtiya\u00e7lardan ilkinin \u00e7ocuk yuvalar\u0131nda kar\u015f\u0131lanmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. ikinci ihtiya\u00e7 da aile yuvas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir kurumda kar\u015f\u0131lanamaz. Bu duygular\u0131ndan biri ya da \u00f6b\u00fcr\u00fc tatmin edilmemi\u015f olan \u00e7ocuk, b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce \u015fu ya da bu bi\u00e7imde sap\u0131kl\u0131k, anormallik ve psikolojik dengesizlik belirtileri g\u00f6sterir.<\/p>\n

E\u011fer bir terslik olur da \u00e7ocuk bu iki ihtiyac\u0131n herhangi birisinin tatmininden yoksun kal\u0131rsa, bu durum o \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131nda hi\u00e7 ku\u015fkusuz bir felaket olur. Peki \u015fu sap\u0131k cahiliyede ne oluyor da fel\u00e2ketleri b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n hayatlar\u0131na yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak istiyor? Bunun yan\u0131s\u0131ra y\u00fcce Allah’\u0131n kendileri i\u00e7in diledi\u011fi islam nimetinden kendilerini mahrum eden baz\u0131 nasipsizlere ne oluyor da bu anormal uygulamay\u0131 ilericilik, kurtulu\u015f ve uygarla\u015fma san\u0131yorlar?<\/p>\n

Bu konuda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi edinmek isteyenler Muhammed Kutup taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f “El-insanu Beynel Maddiyeti vel-\u0130sl\u00e2m” adl\u0131 kitab\u0131n “El-M\u00fc\u015fkilet-\u00fcl Cinsiyyet\u00fc” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile yine ayn\u0131 yazara ait “Subuhat\u00fcn Havlel isl\u00e2m” adl\u0131 eserin “El-isl\u00e2m vel-Mera” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u015fvurabilirler.)<\/p>\n

Bundan dolay\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n, kanatlar\u0131 alt\u0131nda “bar\u0131\u015f”a girmelerini ve g\u00f6lgesi alt\u0131nda “dirlik”ten yayg\u0131n bi\u00e7imde yararlanmalar\u0131n\u0131 diledi\u011fi \u0130sl\u00e2m\u00ee sosyal d\u00fczen, aile esas\u0131na dayan\u0131r, bu kuruma son derece hayati olan fonksiyonu ile ba\u011fda\u015facak oranda \u00f6nem verir. \u0130\u015fte bu gerek\u00e7e iledir ki, Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00e7e\u015fitli surelerinde bu d\u00fczenin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan yasal d\u00fczenlemelere ve moral dayanaklara yer verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130ncelemekte oldu\u011fumuz Bakara suresi de bu sureler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Bakara suresinin bu konu ile ilgili ayetleri evlenme, birlikte ya\u015fama, kad\u0131nlara yakla\u015fmama yemini, bo\u015fama, bo\u015fama ve dul kalmay\u0131 izleyen bekleme s\u00fcresi, nafaka, mu’ta, emzirme ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 konular\u0131na ili\u015fkin baz\u0131 h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7eriyor.<\/p>\n

Fakat burada geleneksel f\u0131k\u0131h ve kanun kitaplar\u0131nda oldu\u011fu gibi pratikten ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckten yoksun soyut bir dil kullan\u0131lm\u0131yor. Tersine bu h\u00fck\u00fcmler \u00f6yle bir anlat\u0131m atmosferi i\u00e7ine yerle\u015ftiriliyor ki, insan kalbi, be\u015fer hayat\u0131na ili\u015fkin il\u00e2hi sistemin b\u00fcy\u00fck bir temel ta\u015f\u0131 ile, \u0130sl\u00e2m d\u00fczenine kaynakl\u0131k eden inan\u00e7 sisteminin son derece \u00f6nemli bir ilkesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu kavrar. Ayn\u0131 zamanda bu temel ilkenin y\u00fcce Allah ile, O’nun iradesi ve hikmetiyle do\u011frudan ili\u015fkide oldu\u011funu, Allah’\u0131n insanlar i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi hayat nizam\u0131na ili\u015fkin metoduyla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu hisseder. Bunun sonucu olarak da bu temel ilkenin O’nun gazab\u0131, ho\u015fnutlu\u011fu, cezas\u0131 ve m\u00fckafat\u0131yla da direkt ili\u015fkili oldu\u011funu, ama ayn\u0131 zamanda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz inanc\u0131n varl\u0131\u011f\u0131-yoklu\u011fuyla da s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini hisseder.<\/p>\n

\u0130nsan bu ayetleri okurken, daha ilk andan itibaren bu konunun \u00f6nemini ve ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ruhunda duyar. Bunun yan\u0131s\u0131ra okuyucu bu konu ile ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck her ayr\u0131nt\u0131n\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n ilgisini ve g\u00f6zetimini \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konu ile ilgili b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck her ayr\u0131nt\u0131n\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131n terazisinde son derece b\u00fcy\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan \u00f6zel bir amaca dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcce Allah’\u0131n insan denen bu varl\u0131\u011f\u0131n hayat\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeyi, bu m\u00fcsl\u00fcman cemaatin O’nun direkt g\u00f6zetimi alt\u0131nda kendine \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7imde geli\u015fmesini kendi \u00fczerine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu \u00f6zel geli\u015fimi sayesinde onu varl\u0131k aleminde tasarlanm\u0131\u015f y\u00fcce fonksiyonuna haz\u0131rlamay\u0131 bizzat y\u00f6nlendirdi\u011fini ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucu olarak bu sisteme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n y\u00fcce Allah’\u0131 \u00f6fkelendirece\u011fini, O’nun a\u011f\u0131r azab\u0131na \u00e7arp\u0131lmaya yola\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 da hisseder.<\/p>\n

Bu ayetlerde s\u00f6zkonusu h\u00fck\u00fcmler inceden inceye, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131l\u0131r. Bir h\u00fck\u00fcm b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile a\u00e7\u0131klanmadan yeni bir h\u00fckme ge\u00e7ilmez. Her h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131ndan, kimi zaman da h\u00fckm\u00fcn anlat\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda, a\u00e7\u0131klanmakta olan konunun \u00f6nemini ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulayan, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir sonu\u00e7, bir yorum c\u00fcmlesi gelir. Bu yorum c\u00fcmlesi, insan vicdan\u0131 \u00fczerinde uyar\u0131c\u0131, canland\u0131r\u0131c\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi keskinle\u015ftiren bir etki b\u0131rak\u0131r. \u00d6zellikle uygulanmalar\u0131 kalpdeki Allah korkusuna ve vicdan duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan direktiflerde bu uyar\u0131c\u0131 etki daha \u00e7ok \u00f6nem kazan\u0131r. Zira bu engelleyici, g\u00f6zetleyici ve uyan\u0131kl\u0131\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 bilin\u00e7 varolmay\u0131nca bu ayetleri ve h\u00fck\u00fcmleri hileli yorumlarla \u00e7arp\u0131tmak m\u00fcmk\u00fcn hale gelir.<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcmlerin ilki m\u00fcsl\u00fcman bir erke\u011fin, putperest bir kad\u0131nla ve m\u00fcsl\u00fcman bir kad\u0131n\u0131n, putperest bir erkekle evlenmesinin yasaklanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131ndan gelen sonu\u00e7, yorum c\u00fcmlesinde, daha do\u011frusu c\u00fcmlelerinde \u015f\u00f6yle ifade ediliyor:<\/p>\n

“Onlar sizi Cehennem’e \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Oysa Allah sizi izni ile Cennet’e ve g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. O, insanlara ayetlerini a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131yor ki, \u00f6\u011f\u00fct als\u0131nlar.”<\/p>\n

\u0130kinci h\u00fck\u00fcm, ayba\u015f\u0131 kanamalar\u0131 d\u00f6nemlerinde kad\u0131nlarla cinsel ili\u015fki kurma yasa\u011f\u0131yla ilgilidir. Bu konunun ard\u0131ndan gelen yorum c\u00fcmleleri ile iki cins aras\u0131nda cinsel birle\u015fme de dahil t\u00fcm ili\u015fkiler bir anl\u0131k bedeni \u015fehvet doyumu olma niteli\u011finden ar\u0131nd\u0131r\u0131larak, bu anl\u0131k doyumdan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck, \u00e7ok daha y\u00fcce ama\u00e7l\u0131 bir insanl\u0131k g\u00f6revi d\u00fczeyine \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bu y\u00fcceltilmi\u015f ama\u00e7, asl\u0131nda, insanl\u0131k amac\u0131n\u0131 bile a\u015far. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131c\u0131n\u0131n ibadet ve takva yoluyla kullar\u0131n\u0131 temizleme, ar\u0131nd\u0131rma iradesi i(e ilgilidir:<\/p>\n

“Kad\u0131nlar temizlendiklerinde Allah’\u0131n size emretti\u011fi yoldan onlarla cinsel ili\u015fki kurun. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah tevbe edenleri ve tertemiz olanlar\u0131 sever.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n\u0131z sizin \u00e7ocuk yeti\u015ftiren tarlan\u0131zd\u0131r. Buna g\u00f6re tarlan\u0131za diledi\u011finiz gibi var\u0131n. Kendiniz i\u00e7in ileriye d\u00f6n\u00fck haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n, g\u00fcnah i\u015flemekten sak\u0131n\u0131n ve mutlaka Allah’a kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilin. Bunu m\u00fcminlere m\u00fcjdele.”<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc h\u00fck\u00fcm genel anlamda yeminler ile ilgilidir ve erke\u011fin e\u015fiyle cinsel ili\u015fki kurmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin yemini (il\u00e2) ile bo\u015fama konular\u0131n\u0131n ele al\u0131naca\u011f\u0131 bir ortam olu\u015fturma niteli\u011fi de ta\u015f\u0131r. Bu h\u00fckm\u00fcn uygulamas\u0131 konusu Allah’a ve Allah korkusuna ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r ayn\u0131 zamanda:<\/p>\n

“Allah her\u015feyi i\u015fitir ve bilir.”, “Allah g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve hal\u00efmdir.”<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc h\u00fck\u00fcm, erke\u011fin e\u015fi ile yatmama yeminine ili\u015fkindir. Bu h\u00fckm\u00fcn ard\u0131ndan gelen y\u00f6nlendirici yorum c\u00fcmlelerinde \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“E\u011fer bu yeminlerinden d\u00f6nerlerse ku\u015fku yok ki, Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve merhametlidir.<\/p>\n

E\u011fer bo\u015famaya karar verirler ise ku\u015fku yok ki, Allah i\u015fiten ve bilendir.” Be\u015finci h\u00fck\u00fcm, bo\u015fanm\u0131\u015f kad\u0131n\u0131n zorunlu bekleme s\u00fcresine ili\u015fkindir. Bu h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131ndan \u015fu uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmleleri gelir:<\/p>\n

“E\u011fer Allah’a ve Ahiret g\u00fcn\u00fcne inanm\u0131\u015flar ise Allah’\u0131n rahimlerinde yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00e7ocu\u011fu) saklamalar\u0131 kendileri i\u00e7in helal de\u011fildir.”<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah, \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve hikmet sahibidir.”<\/p>\n

Alt\u0131nc\u0131 h\u00fck\u00fcm, bo\u015fama evrelerinin say\u0131s\u0131na ili\u015fkindir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak bo\u015faman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda mehrin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc geri alma ve nafaka konular\u0131 ile ilgili h\u00fck\u00fcmler anlat\u0131l\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmlerin arkas\u0131ndan \u015fu uyar\u0131c\u0131 yorumlara yer verilmi\u015ftir:<\/p>\n

“Kad\u0131nlara evliyken verdiklerinizden bir\u015fey geri almak, size hel\u00e2l de\u011fildir. Ama e\u011fer erkek ve kad\u0131n, Allah’\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetemeyeceklerinden korkarlarsa o ba\u015fka. E\u011fer kad\u0131n ile koca, Allah’\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetemeyecekler diye korkarsan\u0131z kad\u0131n\u0131n, bo\u015fanmak i\u00e7in kocas\u0131na fidye vermesinde her iki taraf i\u00e7in de bir sak\u0131nca yoktur. Bunlar Allah’\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlard\u0131r, bunlar\u0131 a\u015fmay\u0131n. Kim Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farsa i\u015fte onlar zalimlerin ta kendileridirler.”<\/p>\n

“E\u011fer sonraki koca kad\u0131n\u0131 bo\u015far da Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeteceklerine inan\u0131rlarsa eski kar\u0131-kocan\u0131n tekrar birbirlerine d\u00f6nmelerinin sak\u0131ncas\u0131 yoktur. Bunlar Allah’\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlard\u0131r, O, onlar\u0131 bilen toplulu\u011fa anlat\u0131yor.”<\/p>\n

Yedinci h\u00fck\u00fcm, bo\u015faman\u0131n ikinci evresinden sonra kad\u0131n\u0131 ya me\u015fru bir \u015fekilde tutmak ya da iyilikle b\u0131rakmak konusu ile ilgilidir. Bu h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131ndan \u015fu uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmlelerini okuyoruz:<\/p>\n

“Sak\u0131n onlara zarar vererek Allah’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemek amac\u0131 ile kad\u0131nlar\u0131 al\u0131koymay\u0131n. Kim bunu yaparsa kendine yaz\u0131k etmi\u015f olur. Allah’\u0131n ayetlerini alaya almay\u0131n. Allah’\u0131n size ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 nimetleri ve \u00f6\u011f\u00fct vermek i\u00e7in indirdi\u011fi kitab\u0131 ve hikmeti hat\u0131r\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmay\u0131n, Allah’tan korkun ve O’nun her \u015feyi bildi\u011fini bilin.”<\/p>\n

Bu, i\u00e7inizden Allah’a ve Ahiret g\u00fcn\u00fcne inananlara y\u00f6nelik bir \u00f6\u011f\u00fctt\u00fcr. Bu sizin hesab\u0131n\u0131za en temiz ve iffete uygun yoldur. Allah bilir, fakat siz bilmezsiniz.”<\/p>\n

Dokuzuncu h\u00fck\u00fcm, koca \u00f6l\u00fcp de dul kalan kad\u0131nlar\u0131n zorunlu bekleme s\u00fcrelerine ili\u015fkindir. Bu h\u00fckm\u00fcn arkas\u0131ndan \u015fu uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmleleri gelir:<\/p>\n

“Bu s\u00fcrelerini doldurduklar\u0131nda me\u015fru olarak yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 siz sorumlu tutulmazs\u0131n\u0131z. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ne yaparsan\u0131z Allah onu bilir.”<\/p>\n

Onuncu h\u00fck\u00fcm, zorunlu bekleme d\u00f6nemini ge\u00e7irmekte olan bir kad\u0131na ima yolu ile evlenme teklifi yapmaya ili\u015fkindir. Bu h\u00fckm\u00fc izleyen uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmlelerinde \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“Sizin onlar\u0131 hat\u0131r\u0131n\u0131zda tutaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 Allah biliyor. S\u00f6yleyece\u011finiz uygun s\u00f6zler d\u0131\u015f\u0131nda sak\u0131n onlarla gizlice bulu\u015fmak \u00fczere s\u00f6zle\u015fmeyin ve gerekli bekleme s\u00fcresi dolmad\u0131k\u00e7a nik\u00e2h akdetmeye giri\u015fmeyin, i\u00e7inizden ge\u00e7en duygular\u0131 Allah’\u0131n bildi\u011fini bilin, O’ndan \u00e7ekinin, iyi bilin ki, O, g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar ve hal\u00eemdir.”<\/p>\n

Onbirinci h\u00fck\u00fcm, gerek mehrin belirlendi\u011fi ve gerekse belirlenmedi\u011fi durumlarda cinsel ili\u015fki kurulmadan \u00f6nce bo\u015fanm\u0131\u015f kad\u0131nlara ili\u015fkindir. Bu h\u00fckm\u00fcn hemen arkas\u0131ndan vicdanlar\u0131 ok\u015fayan \u015fu uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmleleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Mehrin t\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u011f\u0131\u015flaman\u0131z takvaya daha yak\u0131nd\u0131r. Birbirinize kar\u015f\u0131 erdemlili\u011fi unutmay\u0131n. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ne yaparsan\u0131z Allah onu g\u00f6r\u00fcr.”<\/p>\n

Onikinci h\u00fck\u00fcm, kocas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f ve bo\u015fanm\u0131\u015f kad\u0131na yap\u0131lacak ba\u011f\u0131\u015fa (mu’taya) ili\u015fkindir. Bu h\u00fck\u00fcmle ilgili olan uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmlesinde \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“Bo\u015fanm\u0131\u015f kad\u0131nlar\u0131n geleneklere uygun bir \u015fekilde ge\u00e7imlerini sa\u011flamak, takva sahiplerinin boynuna bor\u00e7tur.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu h\u00fck\u00fcmlerin arkas\u0131ndan gelen genel uyar\u0131c\u0131 yorum c\u00fcmlesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Allah, size ayetlerini b\u00f6yle a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k anlat\u0131yor ki, d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz.”<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu h\u00fck\u00fcmler, ayr\u0131 birer. ibadet niteli\u011findedirler. Evlilik yolu ile Allah’a ibadet… Cinsel ili\u015fki ve nesil \u00fcretimi yolu ile Allah’a ibadet… Bo\u015fama ve ayr\u0131lmada Allah’a ibadet… Zorunlu beklem\u00e9 s\u00fcresi ve evlili\u011fe d\u00f6nme yolu ile Allah’a ibadet… Nafaka verme ve ba\u011f\u0131\u015fta bulunma yolu ile Allah’a ibadet… Me\u015fru bi\u00e7imde evlili\u011fi s\u00fcrd\u00fcrme ya da e\u015fe iyilikle yol verme yolu ile Allah’a ibadet… Fidye vererek ya da mehirden vazge\u00e7erek bo\u015fanma yolu ile Allah’a ibadet… \u00c7ocuk emzirme ve memeden kesme yolu ile Allah’a ibadet… K\u0131sacas\u0131 her harekette ve her duyguda Allah’a ibadet. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in bu h\u00fck\u00fcmler aras\u0131nda korku an\u0131nda ve g\u00fcvenli durumlarda namaz k\u0131l\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fckme yer verilerek \u015f\u00f6yle buyuruluyor:<\/p>\n

“Namazlara ve orta namaza devam edin. Allah’a g\u00f6n\u00fclden ba\u011fl\u0131 ve sayg\u0131l\u0131 olarak namaza durun.<\/p>\n

E\u011fer korku alt\u0131nda iseniz y\u00fcr\u00fcrken ya da binek hayvan\u0131n s\u0131rt\u0131nda namaz k\u0131l\u0131n. G\u00fcvene kavu\u015ftu\u011funuzda ise bilmedi\u011finiz \u015feyleri size \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fekilde Allah’\u0131 an\u0131n.”<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcm, incelemekte oldu\u011fumuz s\u00f6zkonusu h\u00fck\u00fcmlerin anlat\u0131m\u0131 hen\u00fcz bitmeden aralar\u0131na girmekte, b\u00f6ylece namaz ibadeti, g\u00fcndelik hayat ibadetleri ile \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6zelli\u011finden ve \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re insan\u0131n varolu\u015f amac\u0131ndan kaynaklanan bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde kayna\u015fmaktad\u0131r. Bu ifade tarz\u0131 bize ince espriyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmek ister gibidir: Bu h\u00fck\u00fcmler birer ibadettir. Bu h\u00fck\u00fcmlerde Allah’\u0131n emrine uymak, namazda O’nun emrini yerine getirmek gibidir. Hayat b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu gibi hayat\u0131n i\u00e7inde yeralan ibadetler ayr\u0131lmaz bir sistemdir. Emirlerin t\u00fcm\u00fc Allah’tan gelir. \u0130\u015fte il\u00e2hi hayat sistemi budur.” (Uzun zaman bu ayetlerin ifade \u00f6zelli\u011finin s\u0131rr\u0131n\u0131 kavrayamam\u0131\u015f\u0131m. Bundan dolay\u0131 bu c\u00fcz\u00fcn ilk bask\u0131s\u0131nda ve il\u00e2veli ikinci bask\u0131s\u0131nda bu konuda \u015f\u00f6yle demi\u015ftim; “A\u00e7\u0131k\u00e7a belirtiyorum ki, bu ayetlerde aile hukuku konusunun aras\u0131nda neden namazla ilgili bir h\u00fckme yer verildi\u011fine tak\u0131ld\u0131m, kald\u0131m. Bu anlat\u0131m tarz\u0131n\u0131 s\u0131rr\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131m. Onu zoraki bir yoruma da ba\u011flamak istemiyorum. Baz\u0131 tefsirciler, aile konusundan s\u00f6zedilirken namaz konusuna d\u00f6n\u00fclmesinin namaz\u0131n \u00f6nemini vurgulama, onu hat\u0131rlat\u0131p unutulmas\u0131na meydan vermeme amac\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bana bu a\u00e7\u0131klama tarz\u0131 da pek ikna edici gelmiyor (O bask\u0131n\u0131n 68. ve 69. sayfalar\u0131)<\/p>\n

S\u00f6zlerimi \u015f\u00f6yle ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131m; “Fakat samimi olarak s\u00f6yledi\u011fim gibi \u015fimdi d\u00fc\u015f\u00fcnebildi\u011fim a\u00e7\u0131klama tarz\u0131, beni pek tatmin etmi\u015f de\u011fil. E\u011fer ba\u015fka bir a\u00e7\u0131ktama bi\u00e7imi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsem, onu gelecek bask\u0131da a\u00e7\u0131klar\u0131m. E\u011fer y\u00fcce Allah okuyucular\u0131mdan birinin tatminkar bir a\u00e7\u0131klama tarz\u0131 bulmas\u0131n\u0131 nasip ederse l\u00fctfedip onu bana ula\u015ft\u0131rs\u0131n ve y\u00fcce Allah’\u0131n bu hidayeti kar\u015f\u0131s\u0131nda bana kendisine m\u00fcte\u015fekkir olma f\u0131rsat\u0131 versin.”<\/p>\n

\u015eimdi ise i\u00e7ime do\u011fan bu a\u00e7\u0131klama tarz\u0131ndan tatmin oldum ve bu sayede yolum ayd\u0131nland\u0131. Bizi bu noktaya vard\u0131ran Allah’a hamdolsun. E\u011fer O, bizi bu noktaya vard\u0131rmam\u0131\u015f olsayd\u0131, biz kendili\u011fimizden oraya varamazd\u0131k.)<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcmlerde \u015fu \u00f6zellik dikkatimizi \u00e7ekiyor. Bunlar birer somut ibadet olduklar\u0131, ibadet havas\u0131 olu\u015fturduklar\u0131 ve ibadet g\u00f6lgesi yans\u0131tt\u0131klar\u0131 gibi ayn\u0131 zamanda pratik hayat\u0131n, insan f\u0131trat\u0131 ile insan yap\u0131s\u0131n\u0131n, insan\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 pratik ve somut zaruretlerin \u015fartlar\u0131ndan hi\u00e7birini g\u00f6zard\u0131 etmiyor.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m, insanlar i\u00e7in yasa koyar, onun yasalar\u0131 ne bir melekler toplulu\u011funa ve ne de ancak r\u00fcyalarda g\u00f6r\u00fclen kanatl\u0131 g\u00f6k varl\u0131klar\u0131na hitap eder. Bundan dolay\u0131 \u0130sl\u00e2m, yasal d\u00fczenlemeleri ve direktifleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile insanlar\u0131 ibadet ortam\u0131na y\u00fckseltirken onlar\u0131n insan olduklar\u0131n\u0131, ibadetlerinin insan taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ibadetler olduklar\u0131n\u0131, onlarda i\u00e7g\u00fcd\u00fc ve ihtiraslar\u0131n, yetersizlikler ve zaaflar\u0131n, zaruretler ve tepkilerin, his ve heyecanlar\u0131n, idealler ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7lar\u0131n oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman unutmaz. \u0130slam, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurur ve onlar\u0131 temiz ibadet yolunda parlak ayd\u0131nl\u0131klar sa\u00e7an bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131na do\u011fru ilerletir. \u00dcstelik bu y\u00f6nlendirmeyi yapayl\u0131\u011fa ve zorlamaya ba\u015fvurmadan yapar. D\u00fczenini t\u00fcm\u00fc ile insan\u0131n insan oldu\u011fu ilkesine dayand\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Bu gerek\u00e7e ile \u0130sl\u00e2m, erke\u011fin belirli bir s\u00fcre kar\u0131s\u0131 ile cinsel ili\u015fki kurmamay\u0131 kararla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile, anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lar. Fakat bu s\u00fcrenin d\u00f6rt ay\u0131 a\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtir. \u0130sl\u00e2m bo\u015fama olay\u0131n\u0131 onaylar, onu me\u015fru sayar, h\u00fck\u00fcmlerini ve yasad\u0131\u015f\u0131 bi\u00e7imlerini d\u00fczenler. Fakat ayn\u0131 zamanda yuvan\u0131n temellerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak, aile ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve bu ili\u015fkiyi ibadet d\u00fczeyine \u00e7\u0131karmak i\u00e7in t\u00fcm gayretini harcamaktan geri durmaz. Bu \u00f6yle bir dengedir ki, bu d\u00fczenin b\u00fct\u00fcn idealist ama\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u00fcksek d\u00fczeyli bir realiteye, prati\u011fe ba\u011flar, bu idealist ama\u00e7lar\u0131 insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tutar, ilke olarak onlar\u0131n insana y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 benimser.<\/p>\n

Burada, f\u0131tratla ba\u011fda\u015fan bir kolayl\u0131kla; hem kad\u0131na ve hem de erke\u011fe y\u00f6nelik bilgece (hekimane) bir kolayl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu \u00f6nemli proje ba\u015far\u0131-ya ula\u015famay\u0131nca, bu en k\u00fc\u00e7\u00fck toplumsal h\u00fccre (aile) dirli\u011fin ve istikrar\u0131n tad\u0131n\u0131 tadamay\u0131nca, her \u015feyin i\u00e7y\u00fcz\u00fcnden haberdar olan, her\u015feyi g\u00f6ren, insanlar\u0131n \u00f6zel hayatlar\u0131 ile ilgili onlar\u0131n bilmedi\u011fi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bilen y\u00fcce Allah kad\u0131n-erkek aras\u0131ndaki bu ba\u011f\u0131n bir tutsakl\u0131k zinciri, bir hapishane; ne kadar dayan\u0131lmaz, nefes ald\u0131rmaz, dikenlerle dolu ve kara bulutlarla sar\u0131lm\u0131\u015f bile olsa \u00e7\u00f6z\u00fclmesine imk\u00e2n olmayan bir kelep\u00e7e olmas\u0131n\u0131 istememi\u015ftir. Y\u00fcce Allah aile kurumunun huzur ve g\u00fcven yuvas\u0131 olmas\u0131n\u0131 dilemi\u015ftir. E\u011fer insan f\u0131trat\u0131ndan ya da karakter farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan bir sebep y\u00fcz\u00fcnden bu ama\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ise b\u00f6yle bir \u00e7ift i\u00e7in en \u00e7\u0131kar yol birbirinden ayr\u0131larak yeni bir yuva kurmaya giri\u015fmeleridir. Yaln\u0131z, ayr\u0131lmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rmadan \u00f6nce bu kutsal kurumu y\u0131k\u0131mdan kurtarmak i\u00e7in her yola ba\u015fvurulmal\u0131, bunun yan\u0131s\u0131ra ne kocan\u0131n ne kad\u0131n\u0131n ne emzikli \u00e7ocu\u011fun ve ne de ana rahmindeki bebe\u011fin zarara u\u011framamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yasal ve vicdan\u00ee-insan\u00ee \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131, ma\u011fdurlar\u0131n herbirine g\u00fcvenceler haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu, y\u00fcce Allah’\u0131n insan i\u00e7in yasalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 il\u00e2hi d\u00fczendir.<\/p>\n

E\u011fer insan, y\u00fcce Allah’\u0131n insanlar i\u00e7in diledi\u011fi bu d\u00fczenin ilkeleri ve bar\u0131\u015f\u0131n egemen oldu\u011fu dengeli, temiz toplumu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin sosyal d\u00fczeni ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsa, aralar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir mesafe oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. E\u011fer gerek Bat\u0131da ve gerekse Do\u011fuda g\u00f6r\u00fclen ve kendilerini ileri sayan cahiliye toplumlar\u0131nda somutla\u015fan insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki realitesi ile \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6nerdi\u011fi sosyal d\u00fczen kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan ki\u015fi \u0130slami d\u00fczenin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn hakim d\u00fczenlerine g\u00f6re ne kadar y\u00fcksek derecede oldu\u011funu kesinlikle farkeder; bu sistemi insanlar i\u00e7in yasalla\u015ft\u0131rmakla y\u00fcce Allah’\u0131n onlar hesab\u0131na ne \u00e7apta bir onur, temizlik ve bar\u0131\u015f dilemi\u015f oldu\u011funu hisseder. \u00d6zellikle kad\u0131n, y\u00fcce Allah’\u0131n kendisini ne \u00e7apta g\u00f6zetti\u011fini ve onurland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 somut bi\u00e7imde alg\u0131lar. O kadar ki, bu il\u00e2hi sistemin kendine y\u00f6neltti\u011fi bu belirgin g\u00f6zetimi kavrayan, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde her kad\u0131n\u0131n kalbinin mutlaka Allah sevgisi ile kaynay\u0131p co\u015faca\u011f\u0131ndan eminim.
\n221- M\u00fc\u015frik kad\u0131nlarla, onlar iman etmedik\u00e7e, evlenmeyin. M\u00fcmin bir cariye, \u00e7ok ho\u015funuza giden putperest bir h\u00fcr kad\u0131ndan daha iyidir. M\u00fc\u015frik erkeklerle, onlar iman etmedik\u00e7e, evlenmeyin. M\u00fcmin bir k\u00f6le, \u00e7ok ho\u015funuza giden putperest bir h\u00fcr erkekten daha iyidir.<\/strong><\/p>\n

Onlar sizi Cehennem \u00e9 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Oysa Allah sizi izni ile Cennet \u00e9 ve affedilmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. O, ayetlerini insanlara a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131yor ki, \u00f6\u011f\u00fct als\u0131nlar.<\/p>\n

Nik\u00e2h, yani evlilik, kar\u015f\u0131 cinsten iki insan\u0131 birle\u015ftiren en k\u00f6kl\u00fc, en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve en s\u00fcrekli ba\u011fd\u0131r. Bu ba\u011f, iki ki\u015fi aras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f \u00e7apl\u0131 anlay\u0131\u015f birli\u011fini i\u00e7erir. Buna g\u00f6re taraflar\u0131n kalplerinin \u00e7\u00f6z\u00fclmez bir ba\u011fda birle\u015fmesi, bulu\u015fmas\u0131 gerekir. Kalplerin birle\u015febilmesi i\u00e7in aralar\u0131nda inan\u00e7 ve istikamet birli\u011fi bulunmal\u0131d\u0131r. \u00d6teyandan dini inan\u00e7, vicdanlar\u0131n yap\u0131lanmas\u0131na en k\u00f6kl\u00fc ve en yayg\u0131n bi\u00e7imde katk\u0131da bulunan, onlar\u0131 etkileyen, duygular\u0131 bi\u00e7imlendiren, bu duygular\u0131n etkilenmelerini ve tepkilerini belirleyen, hayat boyunca vicdanlar\u0131n izleyecekleri yolu \u00e7izen fakt\u00f6rd\u00fcr. Ger\u00e7i kimi zaman dini inanc\u0131n pasifle\u015fmesi ve etkinli\u011finden uzakla\u015fmas\u0131 bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 yan\u0131lt\u0131yor. B\u00f6yleleri bu y\u00fczden dini inanc\u0131n gelip-ge\u00e7ici bir duygu oldu\u011funu, baz\u0131 felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ya da sosyal ak\u0131mlarla yerinin doldurulabilece\u011fini san\u0131rlar. Fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015f insan\u0131n psikolojik yap\u0131s\u0131, onun ger\u00e7ek dayanaklar\u0131 hakk\u0131nda eksik bilgiden kaynaklanan as\u0131ls\u0131z bir saplant\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Mekke’de olu\u015fmaya ba\u015flayan \u0130sl\u00e2m cemaati kalplerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi duygu ve inan\u00e7 devrimini ayn\u0131 oranda sosyal hayat\u0131nda da ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek, farkl\u0131 bir pratik sosyal d\u00fczen kurabilecek ortamdan yoksundu. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal geli\u015fmeler zamana ve tedrici kurumsal d\u00fczenlemelere muhta\u00e7t\u0131rlar. Fakat y\u00fcce Allah, m\u00fcsl\u00fcman toplumun Medine’de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131n\u0131 ve inan\u00e7 alan\u0131ndaki \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne paralel olarak toplumsal ki\u015fili\u011finin de \u00f6zg\u00fcnl\u00fck kazanmas\u0131n\u0131 dileyince, yeni yasal d\u00fczenlemeler birbiri arkas\u0131ndan gelmeye ba\u015flad\u0131. Bu arada bu ayet inerek art\u0131k m\u00fcsl\u00fcmanlar ile m\u00fc\u015frikler aras\u0131nda yeni evliliklerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131. Fakat d\u00e2ha \u00f6nc\u00e9den varolan bu t\u00fcr evlilikler Hicri alt\u0131nc\u0131 y\u0131la kadar y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kald\u0131. Ancak bu tarihte Hudeybiye denilen yerde M\u00fcmtehine suresinde yeralan \u015fu ayet indi:<\/p>\n

“Ey m\u00fcminler, m\u00fcmin kad\u0131nlar g\u00f6\u00e7 ederek size geldikleri zaman onlar\u0131 imtihan edin. Ger\u00e7i Allah onlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131n durumunu herkesten iyi bilir. E\u011fer onlar\u0131n ger\u00e7ekten m\u00fcmin olduklar\u0131n\u0131 anlarsan\u0131z, onlar\u0131 k\u00e2firlere geri g\u00f6ndermeyin. Ne bu kad\u0131nlar onlara hel\u00e2ldir ve ne de o erkekler bunlara hel\u00e2ldir”… “K\u00e2fir kad\u0131nlar\u0131 nik\u00e2h\u0131n\u0131z alt\u0131nda tutmay\u0131n.” (M\u00fcmtehine Suresi, 10)<\/p>\n

Bunun \u00fczerine m\u00fcsl\u00fcmanlar ile m\u00fc\u015frikler aras\u0131ndaki evlilik ili\u015fkileri kesin bir bi\u00e7imde sona erdi.<\/p>\n

Art\u0131k bir m\u00fcsl\u00fcman erke\u011fin, m\u00fc\u015frik (puta tapan, Allah’a ortak ko\u015fan) bir kad\u0131nla ve m\u00fc\u015frik bir erke\u011fin, m\u00fcsl\u00fcman bir kad\u0131nla evlenmesi haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bundan b\u00f6yle ayn\u0131 inanc\u0131 payla\u015fmayan iki kalbin evlilik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile birle\u015ftirilmesi yasakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda evlilik ba\u011f\u0131 yapay, \u00e7\u00fcr\u00fck ve zay\u0131f bir ba\u011fd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu evlili\u011fin taraflar\u0131 Allah’ta bulu\u015fmuyorlard\u0131. Bu t\u00fcr bir evlilikle de hayat ortakl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilemezdi. \u0130nsan\u0131 onurland\u0131r\u0131p hayvanlar\u0131n \u00fczerinde bir d\u00fczeye y\u00fckseltmi\u015f olan y\u00fcce Allah evlilik ili\u015fkisinin hayvansal bir i\u00e7g\u00fcd\u00fc, basit bir \u015fehvet bo\u015falmas\u0131 olmas\u0131n\u0131 istemiyor, bunun yerine onu y\u00fcceltip Allah’la ili\u015fki kuracak d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak, hayat\u0131n geli\u015fmesi ve ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 alan\u0131nda bu kurum ile Allah’\u0131n dile\u011fini ve sistemini ortak bir noktada bulu\u015fturmak istiyor.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu y\u00fczden \u015fu kesin ve kararl\u0131 direktifle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

“Puta tapan kad\u0131nlarla, onlar iman etmedik\u00e7e, evlenmeyin.”<\/p>\n

E\u011fer bu kad\u0131n iman ederse, aradaki engel ortadan kalkm\u0131\u015f, erkek ile kad\u0131n\u0131n kalpleri Allah’da bulu\u015fmu\u015f, b\u00f6ylece bu iki insan ar\u00e2s\u0131ndaki ili\u015fki zararl\u0131 ve bozucu bir fakt\u00f6r\u00fcn etkisinden kurtulmu\u015f olur. Bu ili\u015fki hem kurtulmu\u015f hem de yeni ba\u011f, yani inan\u00e7 ba\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olur:<\/p>\n

“M\u00fcmin bir cariye, \u00e7ok ho\u015funuza giden putperest bir h\u00fcr kad\u0131ndan daha iyidir.”<\/p>\n

Burada s\u00f6z\u00fc edilen “\u00e7ok be\u011fenme”, ho\u015flanma duygusu s\u0131rf i\u00e7g\u00fcd\u00fclerden kaynaklan\u0131r, y\u00fcce insan\u00ee duygular\u0131n onda hi\u00e7bir katk\u0131s\u0131 yoktur. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel duygu, duyu organlar\u0131 ile v\u00fccudun di\u011fer baz\u0131 organlar\u0131n\u0131n yarg\u0131s\u0131 olmaktan \u00f6teye gitmez. Oysa g\u00f6n\u00fcl g\u00fczelli\u011fi daha derinlikli ve daha de\u011ferlidir. Hatta, m\u00fcsl\u00fcman kad\u0131n, bir cariye bile olsa bu b\u00f6yledir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun \u0130sl\u00e2m kaynakl\u0131 nesebi,kendisini soylu fakat m\u00fc\u015frik kad\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir d\u00fczeye y\u00fckseltir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu nesep, y\u00fcce Allah’tan kaynaklan\u0131r ki, bu, neseplerin en \u00fcst\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

“Putatapan erkeklerle, onlar iman etmedik\u00e7e, evlenmeyin. M\u00fcmin bir k\u00f6le, \u00e7ok ho\u015funuza giden putperest bir h\u00fcr erkekten daha iyidir.”<\/p>\n

Burada bir \u00f6nceki c\u00fcmledeki h\u00fck\u00fcm, bi\u00e7im de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131larak tekrarlan\u0131yor. Maksat s\u00f6zkonusu h\u00fckm\u00fc peki\u015ftirmek, anlat\u0131m\u0131na ayr\u0131nt\u0131l\u0131k kazand\u0131rmakt\u0131r. Yoksa ilk c\u00fcmledeki h\u00fckm\u00fcn gerek\u00e7esi ile ikinci c\u00fcmledeki h\u00fckm\u00fcn gerek\u00e7esi ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n

“Onlar sizi Cehennem’e \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Oysa Allah sizi, izni ile, Cennet’e ve affedilmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. O, ayetlerini insanlara a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131yor ki, \u00f6\u011f\u00fct als\u0131nlar.”<\/p>\n

Yollar ayr\u0131, \u00e7a\u011fr\u0131lar ayr\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olunca bu iki grup insan, hayat\u0131n temel kurumu olan bir birle\u015fmede nas\u0131l biraraya gelebilirler?<\/p>\n

Putperest erkek ve kad\u0131nlar\u0131n yollar\u0131 Cehennem’e do\u011frudur, \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 da Cehennem’e do\u011frudur, \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 da Cehennem’e y\u00f6neliktir. Oysa m\u00fcmin erkek ve kad\u0131nlar\u0131n yolu, Allah yoludur. Allah da izni ile Cennet’e ve ba\u011f\u0131\u015flanmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Onlar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ile y\u00fcce Allah’\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 birbirinden ne kadar uzakt\u0131r!<\/p>\n

Fakat, acaba asl\u0131nda Cehennem’e \u00e7a\u011f\u0131ranlar, o putperest erkekler ile kad\u0131nlar m\u0131d\u0131r? Kendisini ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 Cehennem’e \u00e7a\u011f\u0131ran asl\u0131nda kimdir? Bu ayet, k\u0131sa yoldan bu son ger\u00e7e\u011fe parmak bas\u0131yor, onu dal-`a ba\u015ftan Cehennem’e \u00e7a\u011f\u0131rmak olarak vurguluyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun ak\u0131beti, Cehennem’dir. Y\u00fcce Allah m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, bu \u0130sl\u00e2m’dan vazge\u00e7irme ama\u00e7l\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131 konusunda uyar\u0131yor, “\u00d6\u011f\u00fct als\u0131nlar diye insanlara ayetlerini a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131yor.” Buna ra\u011fmen kim s\u00f6z dinlemez de bu \u00e7a\u011fr\u0131ya uyarsa veyl olsun, yaz\u0131klar olsun ona…<\/p>\n

Burada \u015fu noktay\u0131 hat\u0131rlatal\u0131m. Bu ayetle y\u00fcce Allah -aradaki inan\u00e7 ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen- m\u00fcsl\u00fcman bir erke\u011fin: Ehl-i Kitaptan bir kad\u0131nla evlenmesini yasaklam\u0131yor. Bu, farkl\u0131 bir konudur. M\u00fcsl\u00fcman erkek ile Ehl-i Kitaptan olan kad\u0131n, \u015feriatlerinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011fa ra\u011fmen, Allah’a inanma ilkesinde ortakt\u0131rlar.<\/p>\n

Fakat e\u011fer s\u00f6zkonusu Ehl-i Kitap ba\u011fl\u0131s\u0131 kad\u0131n Allah’\u0131n “\u00dc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc” oldu\u011funa ya da “Meryem o\u011flu \u0130sa’n\u0131n Allah” oldu\u011funa ya da “\u00dczeyir’in Allah’\u0131n o\u011flu” oldu\u011funa inan\u0131yorsa, acaba evlenilmesi yasak m\u00fc\u015frik (Allah’a ortak ko\u015fmu\u015f) bir kad\u0131n m\u0131 say\u0131l\u0131r, yoksa “Bug\u00fcn size temiz olanlar hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131.” ….”Sizden \u00f6nce kendilerine kitap verilenlerin h\u00fcr ve iffetli kad\u0131nlar\u0131 size hel\u00e2l k\u0131l\u0131nd\u0131” ayetinin kapsam\u0131na girer, Kitap Ehli kad\u0131nlardan m\u0131 kabul edilir? Bu konu, f\u0131k\u0131h bilginleri aras\u0131nda tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.” (Maide Suresi, 5)<\/p>\n

F\u0131k\u0131h bilginlerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, s\u00f6zkonusu kad\u0131n\u0131n bu ayetin kapsam\u0131na girdi\u011fi yolundad\u0131r. Fakat ben b\u00f6yle bir kad\u0131nla evlenmenin haram olaca\u011f\u0131n\u0131 savunan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimseme e\u011filimindeyim. Nitekim Buhar\u00ee’de yerald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u0130bn-i \u00d6mer (Allah her ikisinden de raz\u0131 olsun) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Ben,bir kad\u0131n\u0131n, Allah’\u0131n\u0131n \u0130sa oldu\u011funa g\u00f6re \u0130bn-i \u00d6mer daha b\u00fcy\u00fck bir \u015firk (ortak ko\u015fma) bilmiyorum.”<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k m\u00fcsl\u00fcman bir kad\u0131n\u0131n, Ehl-i Kitaptan bir erkekle evlenmesi kesinlikle yasakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu olay m\u00fcsl\u00fcman bir erke\u011fin, m\u00fc\u015frik olmayan Ehl-i Kitaptan bir kad\u0131nla evlenmesinden mahiyeti itibar\u0131 ile farkl\u0131d\u0131r, bu y\u00fczden h\u00fckm\u00fc de farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bunun nedeni; \u0130sl\u00e2m \u015feriat\u0131na g\u00f6re do\u011fan \u00e7ocuklar babalar\u0131n\u0131n soyad\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Ayr\u0131ca pratikteki uygulamaya g\u00f6re kad\u0131n, kocas\u0131n\u0131n ailesine, toplumuna ve yurduna ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re m\u00fcsl\u00fcman bir erkek, m\u00fc\u015frik olmayan bir Ehl-i Kitap ba\u011fl\u0131s\u0131 kad\u0131nla evlenince kocas\u0131n\u0131n toplumuna kat\u0131l\u0131r, adam\u0131n bu kad\u0131ndan do\u011facak \u00e7ocuklar\u0131 da kendi soyad\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Bu durumda egemen olan, bu yuvay\u0131 g\u00f6lgesi alt\u0131na alan g\u00fc\u00e7, \u0130sl\u00e2m’d\u0131r. Fakat e\u011fer m\u00fcsl\u00fcman bir kad\u0131n, Ehl-i Kitap (yahudi, hristiyan) bir erkek ile evlenirse bunun tam tersi olur; kad\u0131n kendi toplumundan uzak ya\u015famak durumuna d\u00fc\u015fer; gerek zay\u0131f olu\u015fu ve gerekse bir yabanc\u0131 ile kurmu\u015f oldu\u011fu bu birlik onun \u0130sl\u00e2m’dan uzakla\u015fmas\u0131na yola\u00e7ar. Bunun yan\u0131s\u0131ra do\u011facak olan \u00e7ocuklar\u0131 kocas\u0131n\u0131n soyad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacak ve kendi dininden ba\u015fka bir dine ba\u011flanacaklard\u0131r. Oysa \u0130sl\u00e2m’\u0131n her zaman egemen g\u00fc\u00e7 olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Yaln\u0131z baz\u0131 pratik sebepler, asl\u0131nda m\u00fcbah olan m\u00fcsl\u00fcman bir erke\u011fin, Ehli Kitap ba\u011fl\u0131s\u0131 bir kad\u0131nla evlenmesini mekruh sayd\u0131rabilir. Nitekim Hz. \u00d6mer, s\u00f6zkonusu sebepler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsemektedir.<\/p>\n

\u0130bn-i Kesir, tefsirinde bu konuda \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

– Ebu Cafer b. Cerir, Ehl-i Kitap ba\u011fl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar ile evlenme hakk\u0131nda bilginler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finin bulundu\u011funu anlatt\u0131ktan sonra s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam ediyor; “Fakat Hz. \u00d6mer, m\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n erkekler taraf\u0131ndan ikinci pl\u00e2na at\u0131labilece\u011fi ve daha ba\u015fka sak\u0131ncalar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alarak bu t\u00fcr evlili\u011fi mekruh g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.”<\/p>\n

Yine bize gelen bilgilere g\u00f6re, sahabilerden Hz. Huzeyfe, yahudi bir kad\u0131nla evlenmi\u015f ve Hz. \u00d6mer, ona; “O kad\u0131n\u0131 bo\u015fa” diye yazm\u0131\u015ft\u0131. Huzeyfe de kendisine; “Bu kad\u0131nla evlenmemin haram oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde misin ki, onu bo\u015fayay\u0131m?” diye soran bir yaz\u0131 ile cevap verdi. Hz. \u00d6mer, Huzeyfe’nin bu mektubuna \u015fu cevab\u0131 verdi; “Bu evlili\u011fin haram oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de\u011filim. Fakat m\u00fcmin kad\u0131nlar ile bu t\u00fcr kad\u0131nlar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kar diye korkuyorum.” Ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re Hz. \u00d6mer, Huzeyfe’ye verdi\u011fi cevapta \u015f\u00f6yle diyor; “M\u00fcsl\u00fcman erkek, h\u0131ristiyan kad\u0131nla evlenecek. Peki o zaman m\u00fcsl\u00fcman kad\u0131n kimle evlenecek?”<\/p>\n

Biz g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr evliliklerin m\u00fcsl\u00fcman bir ev i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131, k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz. \u015euras\u0131 ink\u00e2r edilmez bir ger\u00e7ektir ki, h\u0131ristiyan, yahudi ya da dinsiz bir kad\u0131n, evine ve \u00e7ocuklar\u0131na kendi rengini verir ve olabilece\u011fi kadar \u0130sl\u00e2m’dan uzak bir ku\u015fak meydana getirir. \u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0130sl\u00e2m’dan kopmu\u015f ve ancak ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla “m\u00fcsl\u00fcman” diye tan\u0131mlanabilecek m\u00fcsl\u00fcman-cahiliye kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 toplumu i\u00e7in bu ger\u00e7ek daha da ge\u00e7erlilik kazan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu toplumlar \u0130sl\u00e2m’a birtak\u0131m zay\u0131f ve bi\u00e7imsel iplikler ile ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bu iplikleri, aileye d\u0131\u015fardan gelecek olan yabanc\u0131 kafir bir kad\u0131n kolayca koparabilir.<\/p>\n

KADIN, SORUNLARI VE \u0130SL\u00c2M<\/p>\n

Bu ayetlerde cinsel ili\u015fki konusuna bir kere daha d\u00f6n\u00fcl\u00fcyor. Ayet, bu ili\u015fkiye Allah kat\u0131nda bir de\u011fer veriyor. Organizman\u0131n en \u015fiddetli biyolojik haz alma an\u0131nda dahi amac\u0131 \u015fehevi basitlikten daha \u00fcst d\u00fczeye y\u00fcceltiyor.
\n222- Sana kad\u0131nlar\u0131n ayba\u015f\u0131 kanamas\u0131 hakk\u0131nda soru sorarlar. De ki; “O bir eziyet, bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r.”Ayba\u015f\u0131 d\u00f6nemlerinde kad\u0131nlardan uzak durun, temizleninceye kadar onlara yakla\u015fmay\u0131n. Temizlendiklerinde Allah’\u0131n size emretti\u011fi yoldan onlarla cinsel ili\u015fki kurun. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah tevbe edenleri ve tertemiz olanlar\u0131 sever.<\/strong><\/p>\n

223- Kad\u0131nlar\u0131n\u0131z sizin \u00e7ocuk \u00fcreten tarlalar\u0131n\u0131zd\u0131r. O halde, tarlan\u0131za diledi\u011finiz gibi var\u0131n. Kendiniz i\u00e7in ileriye d\u00f6n\u00fck haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n, g\u00fcnah i\u015flemekten sak\u0131n\u0131n ve mutlaka Allah `a kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilin. Bunu m\u00fcminlere m\u00fcjdele.<\/p>\n

Kad\u0131n-erkek ili\u015fkisi i\u00e7inde cinsel ili\u015fki ama\u00e7 de\u011fil, ara\u00e7t\u0131r. Hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde daha etkili yeri olan bir amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmenin arac\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7 \u00e7o\u011falmak, hayat\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak sonu\u00e7ta bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc Allah’a ba\u011flamakt\u0131r. Ayba\u015f\u0131 kanamas\u0131 d\u00f6neminde cinsel ili\u015fki kurmak hayvansal haz sa\u011flayabilir. Ger\u00e7i bu ili\u015fkinin hem kad\u0131na ve hem de erke\u011fe rahats\u0131zl\u0131k verdi\u011fi, her iki taraf i\u00e7in de sa\u011fl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden zararl\u0131 oldu\u011fu kesindir. Fakat bu, ili\u015fkinin ard\u0131ndaki y\u00fcce amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmez. \u00dcstelik sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve bozulmam\u0131\u015f f\u0131tr\u00ee e\u011filim, bu d\u00f6nemde cinsel ili\u015fkiden ka\u00e7\u0131n\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc normal f\u0131trata egemen olan i\u00e7 kanunlar hayata egemen olan kanunlar\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. F\u0131tr\u00ee yap\u0131, d\u00f6llenmeye ve canl\u0131 \u00fcretimine imk\u00e2n sa\u011flamayan bu durumda,bu kanunlar uyar\u0131nca do\u011fal olarak cinsel ili\u015fkiden uzak durur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131nlar\u0131n temiz d\u00f6nemlerinde kurulan cinsel ili\u015fki hem do\u011fal hazz\u0131 ve hem de bununla birlikte f\u0131trat\u0131n bu ili\u015fki ile g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 ayetin ba\u015f\u0131nda s\u00f6z\u00fc edilen soruya cevap olarak bu yasaklama geliyor:<\/p>\n

“Sana kad\u0131nlar\u0131n ayba\u015f\u0131 kanamas\u0131 hakk\u0131nda soru sorarlar. De ki; `O bir eziyet, bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r: Bu y\u00fczden ayba\u015f\u0131 d\u00f6nemlerinde kad\u0131nlardan uzak durun, temizleninceye kadar onlara yakla\u015fmay\u0131n.”<\/p>\n

Art\u0131k bu, ba\u015f\u0131bo\u015f, nefsin arzular\u0131na ve sap\u0131k e\u011filimlerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir mesele de\u011fildir. Tersine Allah’\u0131n emrine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc emirden ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckten do\u011fmu\u015f bir g\u00f6revdir. Nitelik ve s\u0131n\u0131rlarla kay\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r: “Temizlendiklerinde Allah’\u0131n size emretti\u011fi yoldan onlarla cinsel ili\u015fki kurun.” Bu ili\u015fki verimli \u00fcretim yolundan kurulacakt\u0131r, ba\u015fka yoldan de\u011fil. Bu ili\u015fkinin amac\u0131 sadece cinsel arzunun doyumu de\u011fildir, onun amac\u0131 hayat\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak ve y\u00fcce Allah’\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 aramakt\u0131r. Allah, hel\u00e2l olan\u0131 yazar ve farz k\u0131lar. M\u00fcsl\u00fcman, y\u00fcce Allah’\u0131n kendisi i\u00e7in yazm\u0131\u015f oldu\u011fu bu hel\u00e2lin pe\u015finden ko\u015far, yoksa pe\u015finden ko\u015faca\u011f\u0131 \u015feyi kendisi olu\u015fturup, meydana \u00e7\u0131karmaz. Allah farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revleri, kullar\u0131n\u0131 temizlemek, ar\u0131tmak i\u00e7in farz k\u0131lar. O, g\u00fcnah i\u015flediklerinde tevbe eden ve af dilemek amac\u0131 ile kendisine ba\u015fvuran kullar\u0131m sever:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah tevbe edenleri ve tertemiz olanlar\u0131 sever.”<\/p>\n

Bu ince ifadede kar\u0131-koca ili\u015fkisinin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fcn niteli\u011fi, ama\u00e7lar\u0131 ve istikameti ile ilgili birtak\u0131m i\u015faretler vard\u0131r. Evet, kar\u0131koca ili\u015fkisinin bu y\u00f6n\u00fc, erkek kad\u0131n ili\u015fkisinin di\u011fer y\u00f6nlerini kapsamaz. Bu di\u011fer y\u00f6nler, ba\u015fka ayetlerde, o ayetlerin konular\u0131 ile uyumlu olarak anlat\u0131lm\u0131\u015f, tasvir edilmi\u015flerdir. \u00d6rnek olarak \u015fu ayetleri hat\u0131rlayabiliriz:<\/p>\n

“Kad\u0131nlar sizin elbisenizdir, siz de onlar\u0131n elbiselerisiniz” (Bakara Suresi, 187)<\/p>\n

“Allah’\u0131n ayetlerinden biri de kendileri ile kayna\u015fman\u0131z i\u00e7in size kendi nefislerinizden t\u00fcremi\u015f e\u015fler yaratmas\u0131, aran\u0131za sevgi ve merhamet koymas\u0131d\u0131r.” (Rum Suresi, 21) Bu ayetlerdeki ifadelerin herbiri, i\u00e7inde yerald\u0131klar\u0131 ayetlerin konusu ile uyumlu olarak bu derin ve \u00f6nemli ili\u015fkinin, yani kar\u0131-koca ili\u015fkisinin bir yan\u0131n\u0131 tasvir ederler. Fakat buradaki ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, “tarla” deyimi ile tam bir uyum g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayetin ak\u0131\u015f\u0131 verim, do\u011fum ve geli\u015fme ak\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Madem ki, tarla s\u00f6z konusudur, buna g\u00f6re tarlaya istedi\u011finiz gibi var\u0131n\u0131z, fakat oraya ekin ekmenin amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek olan verimlilik d\u00f6neminde var\u0131n\u0131z:<\/p>\n

“Buna g\u00f6re tarlan\u0131za diledi\u011finiz gibi var\u0131n.”<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda bu ili\u015fkinin amac\u0131n\u0131, hedefini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bu ili\u015fki an\u0131nda ibadet ve takva duygusuyla Allah’a y\u00f6nelin. B\u00f6ylece bu ili\u015fki, kendiniz i\u00e7in ileriye haz\u0131rl\u0131k olarak ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z iyi bir amel olur. Bu arada y\u00fcce Allah ile bulu\u015faca\u011f\u0131n\u0131zdan kesinlikle emin olun. O y\u00fcce Allah ki, size ileriye d\u00f6n\u00fck amellerinizin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verecektir.<\/p>\n

“Kendiniz i\u00e7in ileriye d\u00f6n\u00fck haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n, g\u00fcnah i\u015flemekten sak\u0131n\u0131n ve mutlaka Allah’a kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilin.”<\/p>\n

Bu ayet, m\u00fcminleri, Allah’a kavu\u015ftuklar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 en g\u00fczel sonu\u00e7la, -hayat\u0131n devam\u0131 i\u00e7in nesil yeti\u015ftirmeleri de bu sonucun kapsam\u0131 i\u00e7inde olmak \u00fczere- m\u00fcjdeliyor. Zira Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu kazanmak amac\u0131 ile, O’na y\u00f6nelerek yap\u0131lan her i\u015f ibadettir:<\/p>\n

“Bunu m\u00fcminlere m\u00fcjdele”<\/p>\n

Burada \u0130sl\u00e2m\u0131n ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u0130sl\u00e2m, insan\u0131, do\u011fal e\u011filimleri ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 imkans\u0131z ihtiya\u00e7lar\u0131 ile oldu\u011fu gibi kabul eder, y\u00fccelme ve ar\u0131nma ad\u0131na f\u0131trat\u0131 yok etmeye kalk\u0131\u015fmaz, varolup olmamas\u0131 insan\u0131n elinde olmayan, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinden tiksinmeye y\u00f6nelmez. Asl\u0131nda insan, hayat hesab\u0131na, hayat\u0131n devam etmesi ve geli\u015fmesi hesab\u0131na bu i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin gere\u011fini yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130sl\u00e2m sadece insan\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirginle\u015ftirmeye, onun d\u00fczeyini y\u00fckseltip y\u00fcce Allah ile ili\u015fki kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya giri\u015fir. Bu giri\u015fimleri s\u0131ras\u0131nda insan organizmas\u0131n\u0131n i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini anlay\u0131\u015f ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile kar\u015f\u0131lar. Organizman\u0131n i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini \u00f6nce insanca duygularla, son a\u015famada ise din duygular\u0131 ile biraraya getirerek gelip ge\u00e7ici organik isteklerle s\u00fcrekli insan\u00ee ama\u00e7lar\u0131 ve bunlar\u0131n her ikisi ile vicdan\u0131n ince dini titre\u015fimlerini birbirine ba\u011flamaya ve bunlar\u0131n her \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc ayn\u0131 anda, tek bir davran\u0131\u015fta, tek bir istikamette kayna\u015ft\u0131rmaya giri\u015fir.<\/p>\n

Asl\u0131nda bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck, bu kayna\u015fma, y\u00fcce Allah’\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki halifesi olan, karakteristik yap\u0131s\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7ler ve b\u00fcnyesinde potansiyel olarak varolan enerjiler dolay\u0131s\u0131yle bu halifeli\u011fe l\u00e2y\u0131k olan insan\u0131n hamurunda, mayas\u0131nda vard\u0131r. Bu ya\u015fama metodu, ins\u00e2na y\u00f6nelik tutumu ile f\u0131trat\u0131 t\u00fcm\u00fc ile g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduran bir hayat sistemidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sistem, s\u00f6zkonusu f\u0131tr\u00ee yap\u0131n\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n eseridir. Bu sistemle az ya da \u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fan, herhangi bir ba\u015fka ya\u015fama sistemi, insan f\u0131trat\u0131 ile \u00e7eli\u015fir ve onu bo\u011far. Bunun sonucu olarak insan, hem birey ve hem de toplum olarak bedbaht olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc “Allah bilir, fakat siz bilmezsiniz.”<\/p>\n

Bu ayetlerin ard\u0131ndan ayba\u015f\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131 d\u00f6neminde cinsel ili\u015fkide bulunman\u0131n h\u00fckm\u00fcne ve daha sonra da “il\u00e2”n\u0131n, yani kad\u0131nla birlikte yata\u011fa girmemeye, onunla cinsel ili\u015fkide bulunmamaya ili\u015fkin yemin etmenin h\u00fckm\u00fcne ge\u00e7iliyor. \u0130lk \u00f6nce k\u0131saca yemin konusuna de\u011finiliyor ve “il\u00e2” meselesine giri\u015f olmas\u0131 amac\u0131 ile bu konuda birka\u00e7 \u00f6nemli nokta vurgulan\u0131yor:
\n224- Sak\u0131n Allah ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeminleri iyilik etmeye. g\u00fcnahlardan sak\u0131nmaya ve insanlar\u0131n aras\u0131n\u0131 bulmaya engel yapmay\u0131n. Hi\u00e7 \u015e\u00fcphesiz Allah i\u015fiten ve bilendir.<\/strong><\/p>\n

225- Allah sizi a\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonucu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeminlerden sorumlu tutmaz, fakat kalplerinizin kazand\u0131\u011f\u0131 (bile bile yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z) yeminlerden sorumlu tutar. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve halimdir.<\/p>\n

226- E\u015flerine yakla\u015fmamaya yemin edenler d\u00f6rt ay bekleyebilirler. E\u011fer bu yeminlerinden d\u00f6nerlerse, ku\u015fku yok ki, Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve merhametlidir.<\/p>\n

YEM\u0130NLER VE KEFFARET<\/p>\n

Bu ayetlerin ba\u015f\u0131nda yeralan “Sak\u0131n Allah’\u0131, yeminlerinize engel yapmay\u0131n” c\u00fcmlesinin a\u00e7\u0131klamas\u0131 konusunda bize gelen belgilere g\u00f6re Abdullah b. Abbas \u015f\u00f6yle diyor; “Sak\u0131n yeminini, iyilik yapmaman\u0131n bir bahanesi olarak kullanma. Yeminini boz ve iyili\u011fi yap”. \u00dcnl\u00fc tefsir bilgini \u0130bn-i Kesir’in bildirdi\u011fine g\u00f6re Mesruk, \u015e\u00e2bi, \u0130brahim Neha\u00ee, M\u00fccahid, Tavus, Said b. C\u00fcbeyr, Ata, \u0130krime, Mekhul, Zehr\u00ee, Hasan,Kat\u00e2de, Mukatil b. Hayyan, Rebii b. Enes, Dahhak, Horasan\u00ee ve Sidi de bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 benimsemi\u015fler, ona kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 destekleyen hadisler de vard\u0131r. Nitekim Ebu Hureyre’nin (Allah ondan raz\u0131 olsun) bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber efendimiz (sal\u00e2t ve sel\u00e2m \u00fczerine olsun) \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Kim bir konuda yemin eder de etti\u011fi yeminin gere\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda bir davran\u0131\u015f\u0131n hay\u0131rl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse, yeminin keffaretini yerine getirerek hay\u0131rl\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fi yaps\u0131n.” (M\u00fcslim)<\/p>\n

Yine Ebu Hureyre’nin bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“Vallahi, i\u00e7inizden birinin yemini sebebiyle ailesine haks\u0131zl\u0131k etmesi, Allah kat\u0131nda ceza olarak farz k\u0131l\u0131nan keffareti gerektiren yeminini bozmas\u0131ndan daha a\u011f\u0131r bir g\u00fcnaht\u0131r.” (Buhari)<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yukardaki ayetlerin ilkinin anlam\u0131 \u015f\u00f6yle olur; “Allah ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeminleri, iyilik etmenize, g\u00fcnahlardan ka\u00e7\u0131nman\u0131za ve insanlar\u0131n aras\u0131n\u0131 bulman\u0131za engel haline getirmeyin. E\u011fer bu yararl\u0131 i\u015fleri yapmamaya yemin etmi\u015f iseniz, yemininizin keffaretini yerine getirerek iyili\u011fi yap\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyilik yapmak, g\u00fcnahlardan sak\u0131nmak ve bar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 rol oynamak, yemine ba\u011fl\u0131 kalmaktan daha \u00f6nde gelir.”<\/p>\n

Nitekim b\u00f6yle bir olay Hz. Ebu Bekir’in (Allah ondan raz\u0131 olsun) ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7mi\u015fti. Hz. Ebu Bekir, k\u0131z\u0131 Hz. Ai\u015fe’ye yap\u0131lan iftiraya ad\u0131 kar\u0131\u015fan bir yak\u0131n\u0131na hi\u00e7bir zaman iyilik etmeyece\u011fine dair yemin etmi\u015f ve bununla ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131daki ayet inmi\u015fti:<\/p>\n

“\u0130\u00e7inizden fazilet ve varl\u0131k sahibi olanlar yak\u0131nlar\u0131na, yoksullara ve Allah yolunda yurtlar\u0131ndan g\u00f6\u00e7 edenlere yard\u0131m etmemeye yemin etmesinler. Affetsinler, ho\u015f g\u00f6rs\u00fcnler. Allah’\u0131n sizi ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 istemez misiniz? Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve merhametlidir.” (Nur Suresi, 22)<\/p>\n

Bunun \u00fczerine Hz. Ebu Bekir yemininden d\u00f6nd\u00fc ve keffaret \u00f6dedi. \u00dcstelik y\u00fcce Allah insanlara kar\u015f\u0131 son derece merhametli ve kolayl\u0131k g\u00f6stericidir. Bu y\u00fczden, yaln\u0131z ge\u00e7erli yeminler i\u00e7in, yani bile bile yap\u0131lan ve yemin konusu niyetlenerek ger\u00e7ekle\u015ftirilen yeminler i\u00e7in keffareti farz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kas\u0131ts\u0131z olarak a\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonucu ve dil s\u00fcr\u00e7mesi ile yap\u0131lan yeminleri ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f, onlara keffaret y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirmemi\u015ftir:<\/p>\n

“Allah sizi a\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonucu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeminlerden sorumlu tutmaz, fakat kalplerinizin kazand\u0131\u011f\u0131 (bile bile yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z) yeminlerden sorumlu tutar. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve halimdir.”<\/p>\n

Nitekim Hz. Ay\u015fe’nin (Allah ondan raz\u0131 olsun) bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamber Efendimiz \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

“A\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonucu yap\u0131lan (ge\u00e7ersiz) yemin, herhangi bir ki\u015finin evinde `otururken s\u00f6yledi\u011fi `Hay\u0131r, vallahi’, `evet, vallahi’ \u015feklindeki s\u00f6zlerdir.” (Ebu Davud)<\/p>\n

\u0130bn-i Cerir, bu hadisi yine Hz. Ay\u015fe’ye dayand\u0131rarak \u015f\u00f6yle naklediyor:<\/p>\n

“Allah, sizi a\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sonucu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeminlerden sorumlu tutmaz. Bu yeminler `Hay\u0131r, vallahi’, `Evet, vallahi’ bi\u00e7imindeki yeminlerdir.”<\/p>\n

\u00d6teyandan Hasan b. Ebu Hasan’\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re Peygamberimiz, aralar\u0131nda ok atma m\u00fcsabakas\u0131 yapan bir grubun yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7iyordu. Yan\u0131nda sahabilerden biri de vard\u0131. Bu s\u0131rada ok\u00e7ulardan biri “vallahi ben hedefi vurdum, vallahi sen vuramad\u0131n” dedi. Bunun \u00fczerine Peygamberimizin yan\u0131ndaki sahabi “Ya Resulallah, adam yalan yere yemin etti ve \u00fczerine keffaret d\u00fc\u015ft\u00fc” dedi. Peygamberimiz, arkada\u015f\u0131n\u0131n bu s\u00f6zlerine kar\u015f\u0131l\u0131k \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n

“Hay\u0131r, hay\u0131r. Ok\u00e7ular\u0131n aralar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 yeminler, ge\u00e7ersiz yeminlerdir. Bunlar ne keffaret ve ne de ceza gerektirmezler.”<\/p>\n

Rivayet edildi\u011fine g\u00f6re Abdullah b. Abbas bu konuda, “Ge\u00e7ersiz (rastgele yap\u0131lm\u0131\u015f) yeminden maksat, \u00f6fkeli iken yap\u0131lan yemindir” demi\u015ftir. Ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re de bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir; “Ge\u00e7ersiz (rastgele yap\u0131lm\u0131\u015f) yemin, Allah’\u0131n hel\u00e2l k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir\u015feyi haram etme anlam\u0131 ta\u015f\u0131yan yemindir. B\u00f6yle bir yeminden dolay\u0131 sana keffaret d\u00fc\u015fmez.”<\/p>\n

\u00d6teyandan sahabilerden Said b. Museyyeb, bu konu ile ilgili olarak \u015f\u00f6yle bir olay anlat\u0131yor: “Ensar (Medineli) m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131ndan iki karde\u015fe bir miras d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Karde\u015flerin biri \u00f6b\u00fcr\u00fcnden bu miras\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi istedi. \u00d6b\u00fcr karde\u015f de `e\u011fer bir daha benden bu miras\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi istersen b\u00fct\u00fcn mal\u0131m\u0131 K\u00e2be’ye vakfediyorum’ diye yemin etti. Hz. \u00d6mer bunun \u00fczerine \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi; `K\u00e2be’nin senin mal\u0131na ihtiyac\u0131 yoktur. Yeminin keffaretini yerine getir ve karde\u015finle konu\u015f. Zira ben Peygamberimizin \u015f\u00f6yle dedi\u011fini i\u015fitmi\u015ftim:<\/p>\n

“Y\u00fcce Allah’\u0131n emrine kar\u015f\u0131 gelmek ve akrabal\u0131k ili\u015fkisini kesmek anlam\u0131na gelecek konularla,m\u00fclkiyetinde olmayan bir mal hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131n yemin ve adak ge\u00e7ersizdir.”<\/p>\n

Bu hadislerden ve sahabi s\u00f6zlerinden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: Niyete dayal\u0131 olmayan, sadece dil al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile a\u011f\u0131zdan ka\u00e7\u0131r\u0131lan yemin, keffaret gerektirmez. Ge\u00e7erli yemin; yemin eden kimsenin yemin konusu \u015feyi almaya ve vermeye niyet etti\u011fi yemindir. \u0130\u015fte bozuldu\u011fu takdirde keffaret gerektiren yemin t\u00fcr\u00fc budur. B\u00f6yle bir yeminin konusu e\u011fer bir iyili\u011fi yapmamak ya da bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u015flemek olursa bu yemini bozmak gerekir. E\u011fer bir kimse yalan s\u00f6yledi\u011fini bile bile bir \u015feye yemin ederse, baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere g\u00f6re bu yeminin cezas\u0131 keffaretle kurtulacak kadar basit de\u011fildir. \u0130mam-\u0131 Malik, “Muvatta” adl\u0131 eserinde bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor; “Bu konuda i\u015fitti\u011fim en g\u00fczel a\u00e7\u0131klama \u015fudur: Ge\u00e7ersiz yemin; insan\u0131n dedi\u011fi gibi oldu\u011funa kesinlikle inand\u0131\u011f\u0131, fakat sonra \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yemindir. B\u00f6yle bir yemin keffaret gerektirmez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k e\u011fer bir kimse, birinin ho\u015funa gitmek ya da madd\u00ee menfaat sa\u011flamak amac\u0131 ile yalan s\u00f6yledi\u011fini, g\u00fcnaha girdi\u011fini bile bile yemin ederse onun bu hareketi keffaretle tel\u00e2fi edilemeyecek kadar a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur.”<\/p>\n

Yeminden d\u00f6nerek iyi ve yararl\u0131 olan \u015feyi yapmay\u0131 h\u00fckme ba\u011flayan bu ayet \u015fu uyar\u0131c\u0131 sonu\u00e7 c\u00fcmlesi ile sona eriyor:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah i\u015fiten ve bilendir.”<\/p>\n

Bu uyar\u0131c\u0131 c\u00fcmle, kalplere \u015fu mesaj\u0131 vermek istiyor: Y\u00fcce Allah s\u00f6ylenen her s\u00f6z\u00fc i\u015fitir ve hay\u0131rl\u0131 olan\u0131n ne oldu\u011funu bilir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden bu h\u00fckm\u00fc getirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6teyandan ge\u00e7ersiz yemin ile niyete dayal\u0131 ge\u00e7erli yemini h\u00fckme ba\u011flayan ayetin sonunda \u015fu uyar\u0131c\u0131 c\u00fcmleyi okuyoruz:<\/p>\n

“Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve halim (yumu\u015fak tutumlu)dir.”<\/p>\n

Bu c\u00fcmle ile m\u00fcminin kalbine \u015fu mesaj veriliyor: Y\u00fcce Allah, kullar\u0131na kar\u015f\u0131 yumu\u015fak davran\u0131r, onlar\u0131 a\u011f\u0131zlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131 her s\u00f6zden sorumlu tutmaz, ayr\u0131ca kalplerin bilerek i\u015fledikleri g\u00fcnahlar\u0131 da tevbe edilmesi \u015fart\u0131 ile affeder.<\/p>\n

Bu iki uyar\u0131c\u0131 c\u00fcmle, yemin konusu ile y\u00fcce Allah aras\u0131nda s\u0131k\u0131 ili\u015fki kuruyor; kalpler her yapt\u0131klar\u0131 i\u015fte ve her s\u00f6yledikleri s\u00f6zde O’ na y\u00f6neltiliyor, O’ na ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n

Yemin ile ilgili genel kural belirlendikten sonra s\u00f6z “il\u00e2” yeminine, yani bir erke\u011fin ya belirsiz bir s\u00fcre i\u00e7in ya da belirli bir s\u00fcre ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak e\u015fi ile cinsel ili\u015fkide bulunmayaca\u011f\u0131na dair yemin etmesi konusuna getiriliyor:<\/p>\n

“E\u015flerine yakla\u015fmamaya yemin edenler, d\u00f6rt ay bekleyebilirler. E\u011fer bu yeminlerinden d\u00f6nerlerse ku\u015fku yok ki, Allah ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r ve halimdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

159- \u0130ndirdi\u011fimiz belgeleri, biz onlar\u0131 Kitapta a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra gizleyenler var ya, onlara hem Allah hem de b\u00fct\u00fcn l\u00e2net edebilenler l\u00e2net eder. 160- Yaln\u0131z tevbe edenler, \u0131sl\u00e2h olanlar ve ger\u00e7e\u011fi ortaya koyanlar m\u00fcstesna; onlar\u0131 ben ba\u011f\u0131\u015flar\u0131m. Zira ben tevbeleri kabul ederim ve merhametliyim. 161- Ayetlerimizi ink\u00e2r etmi\u015f ve k\u00e2fir olarak \u00f6lm\u00fc\u015f olanlara gelince Allah’\u0131n, meleklerin ve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8709,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1578],"tags":[350,5352,1583,1597,1600,1599,1584,1582,1587,1588,1591,1594,1593,1595,1592,1590,1586,1589,1585],"class_list":["post-2699","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-bakara-suresi","tag-fizilalil-kuran-tefsiri","tag-kuran","tag-kuran-tefsiri","tag-sehid-seyyid-kutub","tag-seyyid-kutub","tag-sure","tag-tefsir","tag-tefsir-dersler","tag-tefsir-dersleri","tag-tefsir-dinle","tag-tefsir-indir","tag-tefsir-izle","tag-tefsir-kitaplari","tag-tefsir-mp3","tag-tefsir-nedir","tag-tefsir-oku","tag-tefsirdersi","tag-tefsirler-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2699\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kuran\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}