Aşura Kültürü'nün İmam Humeynî'deki Tecellileri Bölüm 17 / 73

Kıyamın Anlamı ve Boyutları

KIYAMIN ANLAMI VE BOYUTLARI

‘Ayakta kalma-bırakma’; ‘ayakta ve huzurda durma’; ‘ayakta bırakılma’; ‘ibadet, tefekkür-tezekkür, huşu ve huzû halinde bulunma’; ‘nöbette, gözetimde ve denetimde bulunma’; ‘ayağa kalkma-ayaklanma’; ‘zinde-uyanık olma’; ‘dimdik ve dayanak olma’; ‘başlama-azmetme ve onu süreklendirme’; ‘olgunlaşma (tavını alma)’; ‘toplu bulunma-dosdoğru olma’; ‘gafletten, ataletten ve ye’sten arınma’; ‘karar kılma, sabit olma’ gibi.. pek çok ve geniş anlamları bulunan[1] kıyamın (müştaklarıyla birlikte), iki taallûkâtı vardır: a-) Muvafık.. b-) Muhalif…

Biri; dost ve mütenâsip cepheyi, diğeri ise; düşman ve mütenâkız cepheyi temsil eder. Bu cephelerin herbirinin de yine iki boyutu vardır: 1-) Enfüsî.. 2-) Afakî… Ki bunların ayrı ayrı başlıklar halinde incelenmesi daha faydalı olacaktır.

ALLAH’A KARŞI KIYAM’DA BULUNMAK:

Mutlak Halik ve Vacib’ul-vücûd olan Allah-u Teala (cc), Kayyum sıfat ismiyle bizzat müsemmâ bulunmakta, bütün varlıklar da bu İlâhî isim ile, O’nun cilvesi ve tecellisiyle ayakta (kıyamda) kalmaktadır “…Kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah ‘hayy’ül-kayyum’dur!…” (Bakara: 255; Al-i İmran: 2). Allah’ın kayyumiyyeti ile var olan ve tekvinî olarak kaim bulunan insan, ihtiyarî iradesi ile, haşyet ve muhabbet ile Ol zat-ı zül’Cemal ve’l-Celal’in huzur-u manevîyesinde, daima kıyam halinde bulunma zorundadır…

“Şunlar ki; ‘kıyamda’ iken, otururken ve yanları üzerine yatarken (daima) Allah’ı zikrederler ve göklerin ve yerin yaratılışını tefekkür ederler de; ‘Rabbimiz sen bunları boşuna yaratmadın!… Seni tesbih ederiz; cehennem azabından bizi koru!…’ derler…” (Al-i İmran: 191);

“Rahman’ın kulları şunlardır ki, yeryüzünde hevn (tevazu) ile yürürler, cahiller kendilerine laf attıklarında, (mukabele etmeksizin, sadece) ‘Selam!’ derler… Onlar ki; gecelerini Rablerine secde ederek ve ‘kıyam’da durarak geçirirler!… Ve onlar ki; ‘Rabbimiz cehennem azabını bizden sav! Çünkü, onun azabı devamlı bir helaktır!…’ derler…” (Furkan: 63-65);

“Yoksa o (inkârcı kimse), geceleyin secde ederek ve ‘kıyam’da durarak ibadet eden, ahiretten çekinen ve Rabbinin rahmetini uman kimse (gibi) mi? De ki; ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler müsavî olur mu?’ Doğrusu ancak, akıl sahipleri bunları tezekkür eder!…” (Zümer: 9) İlaahir… gibi ayet-i kerimeler, gerçek mü’minlerin, Allah-u Teala’nın (cc) karşısındaki ubûdiyetlerini, bu arada kıyam durumlarının bir lem’acığını terennüm etmektedir…

Aslolan ‘Allah’a karşı kıyamdır’, diğer kıyamî boyutlar, O’nunla (cc) kaim, O’nun emir ve nehiyleriyle sınırlıdır… Sadece ‘Allah’a ibadet etmek için yaratılmış bulunan…’[2] ve ‘en mükerrem bir varlık…’ durumunda olan[3] şu fanî insan, tüm Esma-i İlâhîyenin küllî tecelliyâtının cüz’î bir ayine-i camii hüviyetinde bulunmakta, muhatap olduğu İlâhî tekliflerin tümünü (istitaatı nispetinde) hayatında yansıtması gerekmektedir…

Ayrı ayrı tecellisi bulunan Esma-i İlâhîyye’nin ayrı ayrı mukteziyâtı bulunacağı tabiîdir. “Ey iman edenler! Allah’a, Peygamber’e, Peygamberi’ne indirdiği ‘kitab’a ve daha önce indirdiği kitab(ların tamamın)a da iman ediniz!…” (Nisa: 136); “Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin! Umulur ki böylece korunmuş olursunuz!…” (Bakara: 21); “Ey iman edenler! Allah’tan, gerçek bir ittika ile korunun! Ve ancak, müslüman olarak can verin!… Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı yapışın; fırka fırka olmayın, Allah’ın size olan ni’metlerini hatırlayın!… (Al-i İmran: 102-103);… gibi pek çok ayetler iman-İslam-takva ve ubûdiyyet ile alâkalı İlâhî evâmir ve tecelliyâtı içermekte;…

“Gerçekten mü’minler felaha ermiştir; onlar ki, namazlarında huşu içindedirler; onlar ki, boş ve yararsız şeylerden yüz çevirirler; onlar ki, zekatı yerine getirirler ve onlar ki, iffetlerini korurlar; ancak eşleri ve ellerinin sahip olduğu (cariyeleri) hariç!...(bundan dolayı) kınanmış değillerdir. Şu halde; kim bunun ötesine gitmek isterse, işte bunlar, haddi aşan kimselerdir. Ve yine onlar ki, emanetlerine ve ahidlerine riayet ederler. Ve onlar ki, namazlarını muhafaza ederler. İşte, asıl vâris olacaklar bunlardır!...” (Mü’minun: 1-10); Ayetleri de tüm müslümanların mükellef bulundukları amel ve özelliklerin bir kısmını nâtık bulunmaktadır.

“Muhakkak ki Allah, ‘adaleti, ihsanı, akrabaya vermeyi’ emreder; ‘fahşa’dan, ‘münker’den ve ‘bağy’dan da nehyeder. O, tezekkür edesiniz diye, size öğüt veriyor!” (Nahl: 90); “…Namazı kıl! Marufu emret, münkerden nehyet! Sana gelecek musibetlere sabret!.. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer işlerdir!..; küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Zira Allah, kendini beğenmiş, övüngen kimseleri asla sevmez! Yürüyüşünde tabiî ol! Sesini kıs! Unutma ki, seslerin en çirkini merkeplerin sesidir…” (Lokman: 17-19) gibi ayetler ise, sosyal ve ahlâkî içerikli İlâhî nasihatlardır…

“Mü’minler, mü’minleri bırakıp da kâfirleri dost edinmesinler! Kim bunu yaparsa, Allah’tan ilişiği kesilmiştir…” (Al-i İmran: 28); “Ey iman edenler! Yahudileri ve hristiyanları dost edinmeyin! Zira onlar, birbirlerinin dostudur!…” (Maide: 51); “Onlara (düşmanlara) karşı gücünüz yettiği kadar kuvvet ve cihad için bağlanıp beslenen atlar hazırlayın! Çünkü, onunla Allah’ın düşmanını ve sizin düşmanınızı ve onlardan başka, sizin bilmediğiniz fakat Allah’ın bildiği (düşman) kimseleri korkutursunuz. Allah yolunda ne harcarsanız, size eksiksiz ödenir, siz asla zulme uğratılmazsınız!…” (Enfal: 60) ayetleri de, kâfir-münafık tüm düşmanlara karşı takınılacak İslamî tavrı açıklamakta, mü’minlerin dikkatleri bu konuya da çekilmektedir…

“Fitne tamamen yok oluncaya ve din de Allah için tatbik edilinceye kadar, onlarla savaşın!… (Bakara: 193; Enfal: 39); “Ey Peygamber! Kâfirlere ve münafıklara karşı cihad et, onlara karşı sert davran!…” (Tevbe: 73; Tahrim: 9); “Allah, kendi yolunda kenetlenmiş bir duvar gibi saf bağlayarak savaşanları sever!…” (Saff: 4); İlaahir… Anlamındaki çok sayıdaki ayetler ise, İslam yolunda cihad ve kıtalin önemini dile getirmekte, bu hususta iman edenlerin hassas bulunmalarına dikkat çekmektedir…

İşte; yukarıda kaydettiğimiz ayetler ile birlikte, Yüce Kur’an-ı Kerim’de bulunan tüm ayetler (İlâhî emir-nehiy veya kıssa olarak) değişik tecellileri olan Esma-ı İlâhîyye’nin muhtelif boyutlu ve muhtevalı tezâhürü durumundadır. Ve kayyumiyet tecellisi ise mezkür İlâhî teklif ve beyanlarının kıyamını, canlılığını ve devamını sağlamaktadır…

Bu açıdan bakıldığında, Tecelli-i Esmâ’nın ayine-i camiî olan insanoğlu, muhatabı olduğu tüm ayetlerin muhtevası hususunda daima kaim ve kıyam durumunda bulunma, bunların ikamesi, korunması ve yüceltilmesi için gayet hassas, uyanık ve ayakta-eli tetikte olma zorunluluğu ile karşı karşıya bulunmaktadır…

Dinin, imanın, amelin, ahlâkın, adaletin ve diğer İlâhî evâmirin ve ahkâmın korunup-kollanması ile alâkalı ve onlara karşı her türlü (enfüsî ve afakî) tekâsül, tahfif, tahkir veya saldırılara mukavemette bulunabilme için kıyam halinde olma;.. Kezâ; tüm menhiyyatı, soyut ve somut her nevî batılı ve düşmanları iskat ve iptal etme; İlâhî vahiy ile müberhen ve mübeyyen tüm şer’î ahkâmın, ferdî ve içtimaî hayatın bütün alanlarına hükümran olması ve muhtemel mâniaların bertarafı için kıyam üzere bulunma.. gibi;.. kıyamın sair ecza ve aksamı; doğrudan doğruya, yegane ve mutlak kayyum-u hakikî olan Allah-u Teala’nın huzur-u manevîyelerinde, kıyamda olma ve huzurda durma, İlâhî evâmirine âmâde bulunmaya merbut; ve onun fürûâtı mesâbesinde olmakla beraber, yine de her birine ayrı ayrı temas ve işaret edeceğiz ki, ayrıntılarla konu daha iyi anlaşılmış olsun!…


[1] “Kame, ikame, kaimen kıyamen, kum-ekim, kavvamun-kayyumun, kıvamun-makamun, kavmun-akvamu, kayyimen-müstakimeri” gibi.. pek çok kök ve iştikakları bulunan kıyamın, muhtelif (fakat, yaklaşık) anlamlarda kullanılışı için, bakınız.;

1-) Kamû. Bakara: 20, Nisa: 142, Al-i İmran: 142, Kehf: 14;

2-) Kum-Kûmu..: Müzzemmil(73): 2; Müddessir(74): 2; Bakara(2): 238, 275, 229; Nisa: 102, 127; Maide: 6, 68, 107; Tevbe: 18, 84, 108; İbrahim: 41; Mü’min(40): 46; Hadid (57): 25; Rum(30): 12, 14, 25, 55…

3-) Kaimün-Kaimen-Kaimeten..: Al-i İmran: 18, 39, 75, 113, 191; Yûnus(10): 12; Hûd(11): 71, 100; A’raf(13): 33; Kehf(18): 36; Zümer(39): 9, 68; Hacc(22): 26; Maide:97; Furkan(25): 64; Fussilet(41): 50; Haşr(59): 5; Zariyat(51): 45; Meâric(70): 23;…

4-) Kavvamun-Kavvamin-Kayyumun..: Nisa: 34, 135; Bakara: 255; Al-i İmran: 2; Maide: 8; Tâ-hâ: 111;…

5-) Akvemü-Makamun-Mukame-Mukimun..: Bakara: 125, 282; Al-i İmran: 97; Nisa: 46; Maide: 107; Yûnus:(10): 71; İbrahim(14): 14; İsra(17): 9, 79; Şûara(26): 58; Neml(27): 39; Furkan(25): 66, 76; Ahzab(33): 13; Fatır(35): 35; Saffat(37): 164; Duhân(44): 26, 51; Rahman(55): 46; Meryem(19): 73; Tevbe(9): 21, 68; Hûd(11): 39; Hicr(15): 76; Zümer(39): 40; Şûrâ(42): 45;

6-) Kayyimü-Kayyimen-Kayyimeten: Tevbe(9): 36; Yûsuf(12): 40; Kehf(18): 2; Furkan(25): 67; Rum(30): 30,43; Beyyine(98): 3, 5:…

7-) Kavamen-Kıyemen-İkame-Takvimin: Furkan(25): 67; En’am: 161; Nahl(16): 80; Enbiya(21): 73; Nûr(24): 37; Tîn(95): 4;…

8-) Müstakimü-Müstakimen: Nisa: 68, 162; En’am: 39, 87, 126, 152; Fatiha: 6; Bakara: 142, 212; Al-i İmran: 51, 101; Feth(48): 2, 20; İlaahir…

Kelimenin diğer kök ve iştikaklarıyla ilgili, Kur’an’da yüzlerce Ayet-i kerime bulunmaktadır. Ki, bundan fazlası da, zâid olacaktır…

Ayrıca;  mezkür kelimelerin  lügavî anlamları  için de,  bakınız: Lisan’ul-Arab: 12/496-506; Müncid: 663-664; Mu’cem’ul-Veciz: 773-774; El-Müfredat: 628-631;…

[2] Bakara: 21; Zariyat(51): 56;…

[3] İsra(17):70.

İçindekiler

Aşura Kültürü'nün İmam Humeynî'deki Tecellileri

  1. 1Yayıncıdan
  2. 2Sunuş
  3. 3Giriş
  4. 4Mukaddime
  5. 5Mübahele Ayeti
  6. 6Velayet (Hizbullah) Ayetleri
  7. 7Tathir Ayeti
  8. 8Mevedded Ayeti
  9. 9Kevser Suresi
  10. 10Kelime-i Tayyibe ve Şecere-i Tayyibe Ayeti
  11. 11Şecere-i Mubareke Ayeti
  12. 12Esbat ve Nukeba Ayetleri
  13. 13İstihlaf ve Veraset Ayetleri
  14. 14Aşura Kültürü ve Onu oluşturan temel unsurlar (Kelimeler-Kavramlar)
  15. 15Kerbela'nın Ferdî Boyutu
  16. 16Kerbela'nın İçtimaî Boyutu
  17. 17Kıyamın Anlamı ve Boyutları
  18. 18Kıyam'ın Müsbet ve Muvafık Boyutları
  19. 19Kıyam'ın menfî ve muhalif cephe boyutları
  20. 20Şeytanî güçlerin yıkıcı faaliyet alanları ve türleri
  21. 21Şeytanî Güçlerin Destekçileri
  22. 22Şeytanî Güçlerin ve Düzenlerin Taktikleri
  23. 23İman, Mahiyeti ve Hakikati
  24. 24İslam'da Cihadın Yeri ve Önemi
  25. 25İslam'da Şehid ve Şehadet
  26. 26Aşura Kültürü ve Mahiyeti
  27. 27I - İmanın Muhtelif Boyutları
  28. 28II - Cihadın Muhtelif Boyutları
  29. 29III - Şehadetin Muhtelif Boyutları
  30. 30İmam Humeynî(ra)'nin Şahsiyetinde Aşura Kültürü'nün Tecelli Boyutları
  31. 31Her yer Kerbela her gün Aşura!...
  32. 32İran Kerbelası'nda 'Aşura Kıyamı'
  33. 33İmam Humeynî(ra)'nin ilk 'Kıyama Hazırlık Bildirisi'
  34. 34İran'da İlk Fiilî-Kanlı Kıyamın Başlangıcı
  35. 35İmam Humeynî(ra)'nin Kıyamî Mesajlarından Nuranî ve İlâhî Huzmeler
  36. 36İslam İçin Tehlike Arzeden Durum
  37. 37İsrail Uşaklarının (Bahailerin) Ülkenin Birçok Önemli Makamını Ele Geçirmeleri
  38. 38Bizim Asıl Baş Belamız, Şah ve İsrail'dir!
  39. 39İslamî Maksatlar-Gayeler Yolunda Korkmak, Dinsizliğin Alâmetidir
  40. 40İslam'ın Kudreti
  41. 41Devletin, Fakirlerin Durumuna İlgisizliği
  42. 42Rejimin Hilelerinden Biri de İslamî Üniversiteyi Tesis Etmesidir!
  43. 43İşgalci İsrail ile Anlaşma
  44. 44Bir 'Aşura' Meydana Getirin!
  45. 45Uzun Süreli Savaşta Mukavemet
  46. 46Emperyalizmin Fikrî ve Ahlâkî Etkilerinin Giderilmesi
  47. 47Siyasî İnkılabın Gerekliliği
  48. 48Saray Adamı Olan Ahundları (Mollaları) Kovunuz!...
  49. 49Zalim Yönetimleri Yıkalım
  50. 50Dünya Müslüman ve Mustaz'afları, Kendi Haklarını Alabilmek İçin Kıyam Etmelidirler
  51. 51Nefsin İsteklerine Bağlı Olmamak
  52. 52Süpergüçler-Müstekbirler
  53. 53Yabancılar
  54. 54Kara ve Kızıl Sömürü
  55. 55İsrail'in Yok Edilmesi Gerekir
  56. 56İslam ve Siyaset
  57. 57Demokrasi ve Demokratik Cumhuriyet
  58. 58Ruşen-fikirliler/Aydınlar
  59. 59Taleganî'nin Defni ve Aydın Olmak
  60. 60İslam'ı, Asr-ı Saadet'teki Gibi Yürürlüğe Koymak Gerek
  61. 61İslam Çok Azizdir
  62. 62Sıkıntılar Amerika'dan Kaynaklanmaktadır
  63. 63Şiî-Sünnî İhtilafı Çıkaranlar Sömürünün Elleridir
  64. 64İman Daima Üstün Gelmiştir
  65. 65Kadınlar, Kıyamda Erkeklerle Omuz Omuzadır
  66. 66Şehadet Büyük Kurtuluştur
  67. 67Şehadet Allah İçin Kıyamdır
  68. 68Bizim Feryadımız, Mahrumların ve Yalın Ayaklıların Feryadıdır!
  69. 69I - Hayat, İman'dır
  70. 70II - Hayat, Cihad'dır
  71. 71III - Hayat, Şehadettir
  72. 72Aşura'nın, İslam İnkılabı'nda yankılanan ilâhî mesajı!...
  73. 73İslam İnkılabı, Hüseynî ve Zeynebî mekteb'in ve mesajın, nuranî yankılanışı; ilâhî şahlanışı ve canlanışıdır!...

Kitap sayfası

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir