II-) CİHADIN MUHTELİF BOYUTLARI:
1-) Cihadın Kalbî-Ruhî ve Aklî (Enfüsî) Boyutu…
Buna; nefisle cihad, manevî cihad denmekte ve bu husus, cihad-ı ekber olarak nitelendirilmektedir. (İslamî zühd, verâ, birr ve takva.. gibi ulvî ve nuranî tecellileri ve tezahürleri intaç etmektedir…);
2-) Cihadın Kavlî ve Fikrî Boyutu…
Ki, bu; İslamî tebliğ, davet, irşad-ikaz, va’z-u nasihat ve emr-i bil’ma’ruf ve nehy-i an’il-münker.. gibi, çok mühim İslamî müesseseleri ve unsurları ihtiva etmektedir…;
3-) Cihadın Malî ve İktisadî Boyutu…
Ki bu da; Allah yolunda infakta bulunmayı, İslamî cihad için her türlü güç oluşturmayı, zamanın icablarına uygun şekilde araç-gereç-binek-silah.. gibi, savaş için gerekli levazımat-mühimmat hazırlamayı ve bunların isti’mali ve üretimi hususunda eğitim-öğretim ve yatırım faaliyetlerini deruhte etmeyi.. mutazammın bulunmaktadır…;
4-) Cihadın Redd-i Nefy ve Kıyamî Boyutu…
Çok vecheli ve cepheli olan kıyam; sürekli teyakkuzda ve harekette bulunma halet-i ulvîyesini temsil etmektedir. Ki; afakî-müşahhas düşmanlarla bil-fîil muhatap olarak, mübaşeret edilecek çatışma ile kıyam, cihada ve mukateleye münkalib olmuş bulunmaktadır. Daha önceki bölümlerde, gerektiği kadar malumat verilmiştir…);
5-) Cihadın Fiilî ve Bedenî Boyutu…
Mütecaviz kâfirlere-müşriklere-mürtedlere ve müfsid münafıklara karşı bil-fıil mukavemette ve mukatelede bulunmak; Din-i Hakk’ı tüm yeryüzüne hakim kılmak için fisebilillah her türlü silahla ve araç-gereçlerle savaşmak.. şıkkını temsil etmektedir. Dünya istikbarının ve tağutî güçlerin zulüm düzenlerinin yıkılması, büyük ölçüde cihadın bu boyutuna bağlı bulunduğu, izahtan varestedir…;
Cihadın tüm bu boyutlarının icra ve ifâsı için, pek çok İslamî ve Kur’anî özellikler-vâsıflar gerekir. Ki; gerçek bir iman -azim – sabır – sebat – ihlas – sıdk – sadakat – aşk – şevk – gayret -hamaset – cüd-ü kerem ve sehavet – fedakârlık – vefakârlık -cesaret – şecaat ve şehamet – şuur-basiret ve feraset – ilim – irfan – takva ve adalet’.. gibi özellikler, bunların en önemli tecellilerini teşkil etmektedir…
