{"id":1003,"date":"2011-06-07T14:26:34","date_gmt":"2011-06-07T11:26:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=1003"},"modified":"2011-06-07T14:26:34","modified_gmt":"2011-06-07T11:26:34","slug":"mogan-mogan-golu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/mogan-mogan-golu\/","title":{"rendered":"Mogan (Mo\u011fan) G\u00f6l\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>MOGAN  (MO\u011eAN) G\u00d6L\u00dc<\/p>\n<p>*Y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc :   6Y\u00fcz\u00f6 km2<br \/>\n*Y\u00fckseltisi :     972 m<br \/>\n*Max derinli\u011fi : 5m<br \/>\n*K\u00f6keni :         Al\u00fcvyon Seti<br \/>\n*Su \u00d6zelli\u011fi :    Hafif tuzlu<br \/>\n*Yeri :             Ankara <\/p>\n<p>   Mogan g\u00f6l\u00fc \u00e7ana\u011f\u0131 Neojen arazisinde olu\u015fmu\u015f bir tektonik olukta yer alan ve S-N do\u011frultusunda ak\u0131\u015fa sahip bulunan \u0130ncesu deresi vadisinin G\u00f6lba\u015f\u0131 mevkiinin kuzeyinde, do\u011fudan gelen k\u00fc\u00e7\u00fck kollar\u0131n getirdi\u011fi al\u00fcvyonlarla t\u0131kanmas\u0131 sonucu meydana gelmi\u015ftir. G\u00f6l\u00fcn bulundu\u011fu \u00e7ukurun te\u015fekk\u00fcl\u00fcnde tektonik olaylar\u0131n rol\u00fcde vard\u0131r. Ger\u00e7ekten, g\u00f6l Elmada\u011f\u0131  kitlesinin g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki Neojen arazisi i\u00e7inde bulunan kenarlar\u0131 fayl\u0131, 30 km uzunlu\u011fundaki bir olu\u011fun kuzey k\u00f6\u015fesindedir. Azami geni\u015fli\u011fi 1250 m, uzunlu\u011fu 4 km\u2019 dir. G\u00f6l\u00fcn derinli\u011fi az olmakla beraber ilkbaharda seviyenin y\u00fckselmesi ile 5 m\u2019yi bulur. Suyunda hafif bir tuzluluk vard\u0131r ve bu durum buharla\u015fman\u0131n kuvvetli olu\u015funa ba\u011fl\u0131 bir \u00f6zellik gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Kuzey tarafta g\u00f6l\u00fcn te\u015fekk\u00fcl\u00fcne sebebiyet vermi\u015f olan al\u00fcvyon seddi aras\u0131ndan sular s\u0131zar. Fakat buharla\u015fma ile kaybedilen suyun fazlal\u0131\u011f\u0131, pek yava\u015f da olsa tuz birikmesine imk\u00e2n haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>   Mogan g\u00f6l\u00fc birka\u00e7 tane akarsu ile beslenir. Bunlardan biri Sukesen Deresidir.  Mogan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn do\u011fusunda, 10-15 km\u2019lik bir \u00e7\u0131\u011f\u0131rdan sonra Mogan\u0131n kuzey ucundan g\u00f6le ula\u015f\u0131r. G\u00f6l\u00fcn d\u0131\u015far\u0131ya olan ak\u0131nt\u0131s\u0131 kuzeybat\u0131 u\u00e7 k\u0131sm\u0131ndan bir kanalla olur. <\/p>\n<p>   Mogan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn k\u0131y\u0131lar\u0131 girintili ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r. G\u00f6le a\u00e7\u0131lan vadi a\u011f\u0131zlar\u0131nda \u00e7ok s\u0131\u011f olan k\u00fc\u00e7\u00fck koylar vard\u0131r. G\u00f6l sular\u0131 bu vadi a\u011f\u0131zlar\u0131na do\u011fru girmi\u015ftir. G\u00f6le bo\u015falan dere a\u011f\u0131zlar\u0131nda ise ta\u015f\u0131nan unsurlar\u0131n (\u00e7ak\u0131l, kum, kil, mil) birikmesi sonucu  k\u00fc\u00e7\u00fck deltac\u0131klar olu\u015fmu\u015ftur. (Sukesen Deresi a\u011fz\u0131 gibi.)<\/p>\n<p>   G\u00f6l\u00fcn do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131 dik olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131 daha az e\u011fimlidir. K\u0131y\u0131 \u015feridide daha geni\u015ftir. Dik k\u0131y\u0131larda yer yer k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta falezler olu\u015fmu\u015ftur. K\u0131y\u0131lar boyunca dolgular\u0131n s\u00fcr\u00fckledi\u011fi \u00e7ak\u0131l ve kumlar uzanmaktad\u0131r. Daha d\u00fczg\u00fcn olan bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca yer yer plajlar uzanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>   Olu\u015fumu: Y\u00f6rede, depolar\u0131 tespit edilmi\u015f bulunan Neojen G\u00f6lleri\u2019nin III. zaman sonlar\u0131na do\u011fru alanlar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclterek ortadan kalkmalar\u0131n\u0131 takiben b\u00f6lgede a\u015f\u0131nd\u0131rma g\u00fcc\u00fc kuvvetli bir akarsu a\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. Gen\u00e7le\u015fmelerle temele intibak eden bu vadi a\u011f\u0131 daha sonra klimatik nedenlerle al\u00fcvyal bo\u011fulmaya u\u011fram\u0131\u015f ve geni\u015f dolgu taban\u0131 \u00fczerinde yan kollardan getirilen malzemelerin birikmesiyle olu\u015fan konilerin te\u015fkil etti\u011fi setlerle bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>   Jeolojik Yap\u0131s\u0131:   Bug\u00fcn  taban\u0131nda Mogan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu vadi par\u00e7as\u0131, kuzeyde Paleozoik temel i\u00e7inde, g\u00fcneyde ise Neojen arazisi i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. Y\u00f6redeki temel arazi Paleozoik \u015fist ve grovaklardan m\u00fcte\u015fekkildir.<\/p>\n<p>   Y\u00f6renin Jeomorfolojik Yap\u0131s\u0131:    Y\u00f6re topo\u011frafyas\u0131nda ilk bak\u0131\u015fta belirgin bir asimetri g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. InceSu vadisinin kanad\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Paleozoik formasyonlarda olduk\u00e7a dik e\u011fimler g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, g\u00fcney kanad\u0131 te\u015fkil eden, g\u00f6l k\u00f6kenli formasyonlarda yama\u00e7 e\u011fimleri \u00e7ok daha yat\u0131kt\u0131r. Y\u00fcksek y\u00fczeyler ; g\u00f6l \u00e7evresinde tespit edilebilen en eski a\u015f\u0131n\u0131m y\u00fczeyi 1150-1250 metreler aras\u0131nda uzanmakta.  Al\u00e7ak y\u00fczeyleri ; 1050-1150 metreler aras\u0131nda te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f olan bu y\u00fczey par\u00e7alar\u0131, geli\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini tamalyamam\u0131\u015flar ve yar\u0131 olgun y\u00fczey par\u00e7alar\u0131 (submature) \u015feklinde kalm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n   Tara\u00e7alar:  Y\u00f6reyi kaplayan Neojen dolgular\u0131n\u0131n gen\u00e7le\u015fmeler sonunda a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131larak ortadan kald\u0131r\u0131lmalar\u0131yla, \u0130ncesu \u00c7ay  do\u011frultusunda tipik kademeli yap\u0131s\u0131 ile tara\u00e7alar te\u015fkk\u00fcl etmi\u015ftir. Bu tara\u00e7a y\u00fczeyleri  Mogan G\u00f6l\u00fcne kat\u0131lan akarsularla enine par\u00e7alanarak tahrip edilmi\u015flerdir. Taban\u0131nda g\u00f6llerin yerle\u015fti\u011fi esas vadi olu\u011funun her iki taraf\u0131nda da karakteristik iki seviye halinde tara\u00e7alar ay\u0131rt edilmi\u015ftir.<br \/>\nVadi Taban\u0131 Dolgular\u0131 (Holosen):  \u0130ncesu vadisi ve ona kat\u0131lan yan kollar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu akarsu a\u011f\u0131nda, y\u00f6renin jeomorfolojik geli\u015fmesine \u00f6nemli derecede katk\u0131da bulunabilecek morfolojik delillerden bir tanesini de vadi taban\u0131 dolgular\u0131 te\u015fkiletmektedir.<br \/>\n   \u0130ncesu vadisi taban\u0131n\u0131 dolduran bu dolgunun olu\u015fumu bo\u011fulmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra klimatik etkenlerle ili\u015fkili olarak akarsuyun dinamik g\u00fcc\u00fcnde meydana gelen azalmalar ve biriktirme faaliyetlerinin \u00f6n plana ge\u00e7msiylede yak\u0131ndan ilgilidir. Taban suyu bak\u0131m\u0131ndan zengin olan bu d\u00fczl\u00fcklerde baz\u0131 kesimlerde dolgu y\u00fczeyi taban suyu y\u00fczeyinin alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ve b\u00f6ylelikle buralarda da geni\u015f alanl\u0131 batakl\u0131klar olu\u015fmu\u015ftur. Bunlar Mogan G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn s\u0131\u011f k\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca uzan\u0131rlar ve sazl\u0131klarla kapl\u0131 alanlar\u0131 olu\u015ftururlar. <\/p>\n<p>   Mogan g\u00f6l\u00fcnden \u00e7\u0131kan sular al\u00fcvyonlu G\u00f6lba\u015f\u0131 d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ge\u00e7erek Emir G\u00f6l\u00fcne ula\u015f\u0131rlar. B\u00fcnyesinde bol miktarda kil bulunan ova taban\u0131 d\u00fczl\u00fcklerinde yer yer tu\u011fla ocaklar\u0131 ve kiremit fabrikalar\u0131 kurulmu\u015ftur.<br \/>\nBirikinti Konileri:  Birikinti konileri al\u00fcvyal taban arazi \u00fczerinde yay\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. 1150-1250 metre y\u00fckseltili plato y\u00fczeyi i\u00e7indeki akarsular\u0131n vadi a\u011f\u0131zlar\u0131nda olu\u015fan bu koni ve yelpazeler, bug\u00fcnk\u00fc Mogan G\u00f6l\u00fcn\u00fcn olu\u015fumununda da esas<br \/>\nnedeni olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<br \/>\n   Ta\u015fk\u0131nlardan korunabildikleri ve batakl\u0131klardan nispeten uzak ve y\u00fcksek olduklar\u0131 i\u00e7in, yerle\u015fmeler daha ziyade birikinti konilerinin \u00fczerlerinde kurulmu\u015ftur. (G\u00f6lba\u015f\u0131 kasabas\u0131 v.s)<br \/>\nMogan G\u00f6l\u00fc, Sukesen deresi a\u011fz\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck birikinti konisinin te\u015fkil etti\u011fi set ile olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>   Hidrolojik Ko\u015fullar:Hidrolojik olarak Sakarya Nehri \u015febekesine ba\u011fl\u0131 olan \u0130ncesu \u00e7ay\u0131 ve birikinti setlerinin gerisinde olu\u015fmu\u015f olan Mogan G\u00f6l\u00fc, sular\u0131n\u0131 yine Sakarya\u2019ya bo\u015faltmaktad\u0131r. Y\u00f6rede \u00f6zellikle yan kollar\u0131nda drenaj\u0131n d\u00fczenlenmesi ile sulardan daha iyi yararlanma olanaklar\u0131 elde edilebilecek, ayr\u0131ca sellenme ve erozyon ile toprak kayb\u0131da \u00f6nlenebilecektir.<br \/>\n   Her sene bahar aylar\u0131nda karlar\u0131n erimesiyle olu\u015fan ta\u015fk\u0131nlar bilhassa y\u00fcksek yerlerde etkili olmaktad\u0131r. Mogan\u0131n kuzeydo\u011fusunda yer alan Elmada\u011f\u0131 ve y\u00fcksek alanlar k\u0131\u015f\u0131n ya\u011fan karlar\u0131n erimesiyle a\u015fa\u011f\u0131lara do\u011fru \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde sellenmelere neden olu\u015ftururlar. Mogan G\u00f6l\u00fc \u00e7evresindeki vadiler daha ziyade kuru vadi niteli\u011findedir. Ancak kar ve ya\u011fmur sular\u0131 ile yer yer dereler meydana gelebilmektedir. Daimi akarsular (Sukesen Deresi v.s) ise \u00e7ok zay\u0131f bir ak\u0131\u015fa sahiptirler ve debileride \u00e7ok azd\u0131r.<br \/>\n   B\u00f6lgenin do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden yoksun olu\u015fu erezyonu h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. Yama\u00e7 e\u011fimlerinin fazla, topra\u011f\u0131n gev\u015fek dokulu olu\u015fu erozyonu etkilemektedir.<br \/>\n   Do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok fakir olan Mogan G\u00f6l\u00fc \u00e7evresi \u00e7\u0131plak bir arazi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.<\/p>\n<p>   G\u00f6lden Yararlanma :Alabal\u0131k, sazan bal\u0131\u011f\u0131, yay\u0131n bal\u0131\u011f\u0131, tatl\u0131su levre\u011fi, turna bal\u0131\u011f\u0131 ve kerevit gibi canl\u0131lardan olu\u015fan g\u00f6l \u00fcr\u00fcnleri, \u00e7evre halk\u0131n yiyecek ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 te\u015fkil ederler. Bu \u00fcr\u00fcnlerin yurt i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere sat\u0131\u015f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ihracat\u0131da yap\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n   Bu bal\u0131klar 1951 y\u0131l\u0131ndan sonra \u00fcretilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f ve halen miktarlar\u0131 artan bu bal\u0131klar iktisadi bir de\u011fer ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu tarihten \u00f6nce g\u00f6lde hi\u00e7bir bal\u0131k ya\u015fam\u0131yordu. Mogan G\u00f6l\u00fcnde nakliyat yap\u0131lmaz.<br \/>\n   Yelken ve k\u00fcrek yar\u0131\u015flar\u0131 da yap\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n   \u0130\u015fte buldu\u011fum kadar\u0131yla birka\u00e7 resim<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MOGAN (MO\u011eAN) G\u00d6L\u00dc *Y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc : 6Y\u00fcz\u00f6 km2 *Y\u00fckseltisi : 972 m *Max derinli\u011fi : 5m *K\u00f6keni : Al\u00fcvyon Seti *Su \u00d6zelli\u011fi : Hafif tuzlu *Yeri : Ankara Mogan g\u00f6l\u00fc \u00e7ana\u011f\u0131 Neojen arazisinde olu\u015fmu\u015f bir tektonik olukta yer alan ve S-N do\u011frultusunda ak\u0131\u015fa sahip bulunan \u0130ncesu deresi vadisinin G\u00f6lba\u015f\u0131 mevkiinin kuzeyinde, do\u011fudan gelen k\u00fc\u00e7\u00fck kollar\u0131n getirdi\u011fi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2986,2987,2984,2985],"class_list":["post-1003","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-golbasi","tag-holosen","tag-mogan-mogan-golu","tag-neojen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1003"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1003\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}