DEPREM\u0130N OLU\u015e NEDENLER\u0130 VE T\u00dcRLER\u0130:<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131 konusunda, jeolojik ve jeofizik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu elde edilen verilerin destekledi\u011fi bir yery\u00fcz\u00fc modeli bulunmaktad\u0131r. Bu modele g\u00f6re, yerk\u00fcrenin d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda yakla\u015f\u0131k 70-100 km. kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fmu\u015f bir ta\u015fk\u00fcre (Litosfer) vard\u0131r. K\u0131talar ve okyanuslar bu ta\u015fk\u00fcrede yer al\u0131r.Litosfer ile \u00e7ekirdek aras\u0131nda kalan ve kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2.900 km olan ku\u015fa\u011fa Manto ad\u0131 verilir. Manto’nun alt\u0131ndaki \u00e7ekirde\u011fin Nikel-Demir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015ftu\u011fu kabul edilmektedir.Yerin, y\u00fczeyden derine gidildik\u00e7e \u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Enine deprem dalgalar\u0131n\u0131n yerin \u00e7ekirde\u011finde yay\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 olgusundan giderek \u00e7ekirde\u011fin s\u0131v\u0131 bir ortam olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lmaktad\u0131r.
\n Manto genelde kat\u0131 olmakla beraber y\u00fczeyden derine inildik\u00e7e i\u00e7inde yerel s\u0131v\u0131 ortamlar\u0131 bulundurmaktad\u0131r.
\nTa\u015fk\u00fcrenin alt\u0131nda astenosfer denilen yumu\u015fak \u00dcst Manto bulunmaktad\u0131r.Burada olu\u015fan kuvvetler, \u00f6zellikle konveksiyon ak\u0131mlar\u0131 nedeni ile, ta\u015f kabuk par\u00e7alanmakta ve bir\u00e7ok “Levha”lara b\u00f6l\u00fcnmektedir. \u00dcst Manto’da olu\u015fan konveksiyon ak\u0131mlar\u0131, radyoaktivite nedeni ile olu\u015fan y\u00fcksek \u0131s\u0131ya ba\u011flanmaktad\u0131r. Konveksiyon ak\u0131mlar\u0131 yukar\u0131lara y\u00fckseldik\u00e7e ta\u015f yuvarda gerilmelere ve daha sonra da zay\u0131f zonlar\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131yla levhalar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Halen 10 kadar b\u00fcy\u00fck levha ve \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck levhalar vard\u0131r. Bu levhalar \u00fczerinde duran k\u0131talarla birlikte, Astenosfer \u00fczerinde sal gibi y\u00fczmekte olup, birbirlerine g\u00f6re insanlar\u0131n hissedemeyece\u011fi bir h\u0131zla hareket etmektedirler.
\n Konveksiyon ak\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00fckseldi\u011fi yerlerde levhalar birbirlerinden uzakla\u015fmakta ve buradan \u00e7\u0131kan s\u0131cak magmada okyanus ortas\u0131 s\u0131rtlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Levhalar\u0131n birbirlerine de\u011fdikleri b\u00f6lgelerde s\u00fcrt\u00fcnmeler ve s\u0131k\u0131\u015fmalar olmakta, s\u00fcrt\u00fcnen levhalardan biri a\u015fa\u011f\u0131ya Manto’ya batmakta ve eriyerek yitme zonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Konveksiyon ak\u0131mlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu bu ard\u0131\u015f\u0131kl\u0131 olay tatk\u00fcrenin alt\u0131nda devam edip gitmektedir.
\n \u0130\u015fte yerkabu\u011funu olu\u015fturan levhalar\u0131n birbirine s\u00fcrt\u00fcnd\u00fckleri, birbirlerini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131, birbirlerinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ya da alt\u0131na girdikleri bu levhalar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00fcnyada depremlerin olduklar\u0131 yerler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. D\u00fcnyada olan depremlerin hemen b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu levhalar\u0131n birbirlerini zorlad\u0131klar\u0131 levha s\u0131n\u0131rlar\u0131nda dar ku\u015faklar \u00fczerinde olu\u015fmaktad\u0131r.
\n Yukar\u0131da, yerkabu\u011funu olu\u015fturan “Levha”lar\u0131n, Astenosferdeki konveksiyon ak\u0131mlar\u0131 nedeniyle hareket halinde olduklar\u0131n\u0131 ve bu nedenle birbirlerini ittiklerini veya birbirlerinden a\u00e7\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu olaylar\u0131n meydana geldi\u011fi zonlar\u0131n da deprem b\u00f6lgelerini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik.
\n Birbirlerini iten ya da di\u011ferinin alt\u0131na giren iki levha aras\u0131nda, harekete engel olan bir s\u00fcrt\u00fcnme kuvveti vard\u0131r. Bir levhan\u0131n hareket edebilmesi i\u00e7in bu s\u00fcrt\u00fcnme kuvvetinin giderilmesi gerekir.
\n\u0130tilmekte olan bir levha ile bir di\u011fer levha aras\u0131nda s\u00fcrt\u00fcnme kuvveti a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bir hareket olu\u015fur. Bu hareket \u00e7ok k\u0131sa bir zaman biriminde ger\u00e7ekle\u015fir ve \u015fok niteli\u011findedir. Sonunda \u00e7ok uzaklara kadar yay\u0131labilen deprem (sars\u0131nt\u0131) dalgalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.Bu dalgalar ge\u00e7ti\u011fi ortamlar\u0131 sarsarak ve depremin olu\u015f y\u00f6n\u00fcnden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a enerjisi azalarak yay\u0131l\u0131r. Bu s\u0131rada yery\u00fcz\u00fcnde, bazen g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilen, kilometrelerce uzanabilen ve FAY ad\u0131 verilen arazi k\u0131r\u0131klar\u0131 olu\u015fabilir. Bu k\u0131r\u0131klar bazen yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6zlenemez, y\u00fczey tabakalar\u0131 ile gizlenmi\u015f olabilir. Bazen de eski bir depremden olu\u015fmu\u015f ve yery\u00fcz\u00fcne kadar \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ancak zamanla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f bir fay yeniden oynayabilir.
\n Depremlerinin olu\u015fumunun bu \u015fekilde ve “Elastik Geri Sekme Kuram\u0131” ad\u0131 alt\u0131nda anlat\u0131m\u0131 1911 y\u0131l\u0131nda Amerikal\u0131 Reid taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve laboratuarlarda da denenerek ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBu kurama g\u00f6re, herhangi bir noktada, zamana ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak, yava\u015f yava\u015f olu\u015fan birim deformasyon birikiminin elastik olarak depolad\u0131\u011f\u0131 enerji, kritik bir de\u011fere eri\u015fti\u011finde, fay d\u00fczlemi boyunca var olan s\u00fcrt\u00fcnme kuvvetini yenerek, fay \u00e7izgisinin her iki taraf\u0131ndaki kaya\u00e7 bloklar\u0131n\u0131n birbirine g\u00f6reli hareketlerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu olay ani yer de\u011fi\u015ftirme hareketidir. Bu ani yer de\u011fi\u015ftirmeler ise bir noktada biriken birim deformasyon enerjisinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131, bo\u015falmas\u0131, di\u011fer bir deyi\u015fle mekanik enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile ve sonu\u00e7 olarak yer katmanlar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lma ve y\u0131rt\u0131lma hareketi ile olmaktad\u0131r.
\n Asl\u0131nda kayalar\u0131n, \u00f6nceden bir birim yer de\u011fi\u015ftirme birikimine u\u011framadan k\u0131r\u0131lmalar\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Bu birim yer de\u011fi\u015ftirme hareketlerini, hareketsiz g\u00f6r\u00fclen yerkabu\u011funda, \u00fcst mantoda olu\u015fan konveksiyon ak\u0131mlar\u0131 olu\u015fturmakta, kayalar belirli bir deformasyona kadar dayan\u0131kl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmekte ve sonrada k\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu k\u0131r\u0131lmalar sonucu depremler olu\u015fmaktad\u0131r. Bu olaydan sonra da kayalardan uzak zamandan beri birikmi\u015f olan gerilmelerin ve enerjinin bir k\u0131sm\u0131 ya da tamam\u0131 giderilmi\u015f olmaktad\u0131r.
\n \u00c7o\u011funlukla bu deprem olay\u0131 esnas\u0131nda olu\u015fan faylarda, elastik geri sekmeler (at\u0131m), fay\u0131n her iki taraf\u0131nda ve ters y\u00f6nde olu\u015fmaktad\u0131rlar.
\n FAYLAR genellikle hareket y\u00f6nlerine g\u00f6re isimlendirilirler. Daha \u00e7ok yatay hareket sonucu meydana gelen faylara “Do\u011frultu At\u0131ml\u0131 Fay”denir. Fay\u0131n olu\u015fturdu\u011fu iki ayr\u0131 blokun birbirlerine g\u00f6reli olarak sa\u011fa veya sola hareketlerinden de bahsedile bilinir ki bunlar sa\u011f veya sol y\u00f6nl\u00fc do\u011frultulu at\u0131ml\u0131 faya bir \u00f6rnektir.
\nD\u00fc\u015fey hareketlerle meydana gelen faylara da “E\u011fim At\u0131ml\u0131 Fay”denir. Faylar\u0131n \u00e7o\u011funda hem yatay, hem de d\u00fc\u015fey hareket bulunabilir.<\/p>\n
DEPREM NED\u0130R?<\/p>\n
Faylar\u0131n hareket etmesine deprem deniliyor. Fay hareketleri bazen enine, bazende dikine oluyor.Hareket ettik\u00e7e k\u0131r\u0131lmalar, k\u0131r\u0131lma olduk\u00e7a da dalga dalga yay\u0131l\u0131yor<\/p>\n
Deprem Nedir ve Nas\u0131l Olu\u015fur? <\/p>\n
Depremler yery\u00fcz\u00fcn\u00fc \u015fekillendiren jeolojik olaylardand\u0131r. Fay dedi\u011fimiz k\u0131r\u0131klar boyunca yer kabu\u011funda meydana gelen hareketler depremleri olu\u015fturur. Bunlardan bizim duyabilece\u011fimiz kadar b\u00fcy\u00fck \u015fiddette olanlar\u0131na deprem denir. Depremler, \u00f6nce hafif bir sars\u0131nt\u0131 ve yer i\u00e7erisinden top seslerini and\u0131ran g\u00fcr\u00fclt\u00fcler ile ba\u015flar, sars\u0131nt\u0131 birden \u015fiddetlenir en y\u00fcksek mertebeye \u00e7\u0131kar ve en \u00e7ok hasar yapt\u0131ktan sonra aniden yava\u015flar, bir s\u00fcre hafif sars\u0131nt\u0131lar bi\u00e7iminde devam eder ve sonunda duyulmaz olur. B\u00fcy\u00fck depremler sonucunda y\u00fczlerce kilometre uzunlu\u011funda faylar ve bunlara ba\u011fl\u0131 olarak yar\u0131klar ve \u00e7atlaklar meydana gelir.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n En Yo\u011fun Deprem Ku\u015faklar\u0131 Hangileri?<\/p>\n
1. Ku\u015fak : <\/p>\n
Pasifik Deprem Ku\u015fa\u011f\u0131 denilen bu ku\u015fakta yery\u00fcz\u00fcndeki depremlerin y\u00fczde 81’i ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu b\u00f6lge \u015eili’den kuzeye do\u011fru G\u00fcney Amerika k\u0131y\u0131lar\u0131, Orta Amerika, Meksika ABD’nin bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131 ve Alaska’n\u0131n g\u00fcneyinden Aleutian Adalar\u0131, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, G\u00fcney Pasifik Adalar\u0131 ve Yeni Zelanda’y\u0131 i\u00e7ine al\u0131yor. <\/p>\n
2. Ku\u015fak : <\/p>\n
Alpine adl\u0131 bu ku\u015fak yery\u00fcz\u00fcndeki depremlerin y\u00fczde 17’sine sahne oluyor. Endonezya’dan ba\u015flayarak Himalayalar ve Akdeniz \u00fczerinden Atlantik Okyanusu’na ula\u015f\u0131yor. <\/p>\n
3. Ku\u015fak : <\/p>\n
Atlantik b\u00f6lgesi denilen bu ku\u015fak ise Atlantik Okyanus S\u0131rt\u0131 boyunca uzan\u0131yor. <\/p>\n
T\u00fcrkiye Neden Riskli?<\/p>\n
T\u00fcrkiye \u00e7ok yak\u0131n jeolojik zamanlarda epirojenik hareketler sonucu toptan y\u00fckselmi\u015f ve bu s\u0131rada faylarda yer yer par\u00e7alanmalar olmu\u015ftur.
\n Gen\u00e7 kabuk hareketlerinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bu bas\u0131n\u00e7 ve gerilemeler, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam etti\u011finden \u00fclkeyi kesen faylardan bir\u00e7o\u011fu diriliklerini koruyor ve zaman zaman yatay ve d\u00fc\u015fey do\u011frultuda oynuyor. Nitekim T\u00fcrkiye’de 20. yy’da 6.0’dan b\u00fcy\u00fck 50 kadar y\u0131k\u0131c\u0131 deprem olmu\u015ftur. <\/p>\n
FAY NED\u0130R?<\/p>\n
Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc olu\u015fturan kaya\u00e7lar\u0131n bir y\u00fczey boyunca k\u0131r\u0131lmas\u0131 ve olu\u015fan iki par\u00e7an\u0131n birbirine g\u00f6re yer de\u011fi\u015ftirmesidir. <\/p>\n
\u00dc\u00e7 t\u00fcr fay vard\u0131r : Normal fay, bindirme fay\u0131 ve yanal at\u0131ml\u0131 fay. Normal Fay, k\u0131r\u0131klardan \u00fcstte olan blo\u011fun a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru hareket etmesidir. Etkiledikleri b\u00f6lgenin uzamas\u0131na neden olur. Bindirme fay\u0131 ise, iki k\u0131r\u0131k bloktan birinin di\u011ferinin \u00fcst\u00fcne bindirmesidir.
\n Sonucu ise etkilenen alan\u0131n daralmas\u0131 \u015feklindedir. Yanal at\u0131ml\u0131 fayda ise, blok yatay bi\u00e7imde hareket eder. T\u00fcrkiye\u2019deki en b\u00fcy\u00fck fay olan Kuzey Anadolu Fay\u0131 yanal at\u0131ml\u0131 bir fayd\u0131r.Hareket sadece yatay olur. O b\u00f6lgeyi daralt\u0131r veya uzat\u0131r. <\/p>\n
Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131 Nedir?<\/p>\n
Do\u011fuda, Bing\u00f6l’\u00fcn Karl\u0131ova \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden ba\u015flay\u0131p bat\u0131da Bolu \u015fehir merkezi civar\u0131nda \u00e7atallanan ve \u00f6nce iki, Geyve’nin bat\u0131s\u0131nda da \u00fc\u00e7 ana kol boyunca Ege Denizi’nin kuzeyine kadar uzanan fay hatt\u0131d\u0131r. \u0130zmit Depremimde bu fay hatt\u0131nda meydana gelmi\u015ftir. Bu fay hatt\u0131, 1948 y\u0131l\u0131nda \u0130hsan Ketin taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015ftir. <\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE DEPREM B\u00d6LGELER\u0130 HAR\u0130TASI HAKKINDA A\u00c7IKLAMALAR<\/p>\n
Bu harita, mevcut bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f, Bakanlar Kurulu\u2019nun 18.4.1996 tarih ve 96\/8109 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00d6nceki haritalardan farkl\u0131 olarak olas\u0131l\u0131k metodu hesaplar\u0131na g\u00f6re \u00e7izilen e\u015fivme kontur haritas\u0131 esas al\u0131narak deprem b\u00f6lgeleri tesbit edilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, normal bir yap\u0131 50 y\u0131ll\u0131k ekonomik \u00f6mr\u00fc i\u00e7inde %90 ihtimal ile bu ivme de\u011ferlerinden fazla bir y\u00fcklenmeye maruz kalmayaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Ekonomik \u00f6mr\u00fc daha uzun veya \u00f6nemli yap\u0131lar i\u00e7in kar\u015f\u0131la\u015fabilecekleri en b\u00fcy\u00fck ivme de\u011ferlerinin ayr\u0131ca hesaplanmas\u0131 gerekir.
\n – Deprem B\u00f6lgeleri Haritas\u0131 ile Afet B\u00f6lgelerinde Yap\u0131lacak Yap\u0131lar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik bir birini tamamlamaktad\u0131r. Bu y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re deprem b\u00f6lgelerinde kabul edilen hesap ivmeleri, 1.derece i\u00e7in 0.4g , 2.derece i\u00e7in 0.3g , 3.derece i\u00e7in 0.2g , 4.derece i\u00e7in 0.1g olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r. 5.derece i\u00e7in deprem hesab\u0131 yapmak zorunlu de\u011fildir. <\/p>\n
T\u00fcrkiye Deprem B\u00f6lgeleri, ivme de\u011ferlerine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde derecelendirilmi\u015ftir. <\/p>\n
1. Derece deprem b\u00f6lgesi: beklenen ivme de\u011feri 0.40 g ‘den b\u00fcy\u00fck
\n2. Derece deprem b\u00f6lgesi: beklenen ivme de\u011feri 0.40 g ile 0.30 g aras\u0131nda
\n3. Derece deprem b\u00f6lgesi: beklenen ivme de\u011feri 0.30 g ile 0.20 g aras\u0131nda
\n4. Derece deprem b\u00f6lgesi: beklenen ivme de\u011feri 0.20 g ile 0.10 g aras\u0131nda
\n5. Derece deprem b\u00f6lgesi: beklenen ivme de\u011feri 0.10 g ‘den az
\ng: yer \u00e7ekimi(981 cm\/sxs).<\/p>\n
– Yerle\u015fim birimlerinin hangi deprem b\u00f6lgesinde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Haritada yer almayan yerle\u015fim birimleri i\u00e7in, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu il veya il\u00e7e merkezine ait deprem b\u00f6lgesi esas al\u0131nacakt\u0131r.
\n\u00d6rnek 1. Adana merkezi 2. derece deprem b\u00f6lgesindedir.
\n\u00d6rnek 2. Adana’n\u0131n, Ceyhan il\u00e7esi merkez buca\u011f\u0131, K\u00f6sreli buca\u011f\u0131 ve Sa\u011fkaya buca\u011f\u0131 2. derece deprem b\u00f6lgesindedir. Ceyhan belediyesi de dahil olmak \u00fczere ad\u0131 yaz\u0131lmayan Doruk, Kurtkula\u011f\u0131, Sar\u0131maz\u0131, Mercimek, Kurtp\u0131nar, Hamdilli ve Mustafabeyli belediyeleri 2. derece deprem b\u00f6lgesindedir.
\n\u00d6rnek 3. Adana’n\u0131n D\u00fczi\u00e7i il\u00e7esi merkez buca\u011f\u0131 1. derece deprem b\u00f6lgesindedir. D\u00fczi\u00e7i\u2019ne ba\u011fl\u0131 B\u00f6cekli belediyesi 2. derece deprem b\u00f6lgesi olup, ad\u0131 yaz\u0131lmayan Ellek belediyesi 1. derece deprem b\u00f6lgesindedir.
\n\u00d6rnek 4. Adana’n\u0131n Osmaniye il\u00e7esi merkez buca\u011f\u0131 1. derece deprem b\u00f6lgesindedir. \u0130l\u00e7eye ba\u011fl\u0131 Kaypak, Toprakkale ve Yarpuz bucaklar\u0131 1. derece, Tecirli buca\u011f\u0131 ise 2. derece deprem b\u00f6lgesindedir.
\n\u00d6rnek 5. Ad\u0131yaman’n\u0131n merkez il\u00e7esi merkez buca\u011f\u0131 2. derece deprem b\u00f6lgesindedir. \u0130l\u00e7eye ba\u011fl\u0131 Yaylakonak belediyesi 1. derece deprem b\u00f6lgesindedir. <\/p>\n
DEPREME KAR\u015eI ALNAB\u0130LECEK \u00d6NLEMLER<\/p>\n
Depremden \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 gerekenler<\/p>\n
\u2022Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \/ Bulundu\u011funuz mekan\u0131 inceleyin. Korunma i\u00e7in bulunaca\u011f\u0131n\u0131z yeri ve muhtemel ka\u00e7\u0131\u015f yolunu belirleyin.
\n\u2022E\u011fer bulundu\u011funuz noktadan kendinizi 10-15 saniye i\u00e7inde bina d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kartacak ve g\u00fcvenli bir a\u00e7\u0131k alana ula\u015ft\u0131racak pozisyonunuz varsa, bu yolu saptay\u0131n. (Bu y\u00f6ntem sadece giri\u015f alt\u0131, giri\u015f ve 1. katta olanlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.)
\n Deprem s\u0131ras\u0131nda ilk 10-15 saniye binay\u0131 terkedebilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Daha \u00f6nce ya\u015fanan depremlerden elde edilen istitastiki verilere g\u00f6re, binalarda y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7an unsur, hissetti\u011finiz ilk sars\u0131nt\u0131 de\u011fil, binan\u0131n rezonansa girmesidir. Bu da size an\u0131lan s\u00fcreyi kazand\u0131rmaktad\u0131r.
\n Bu s\u00fcre i\u00e7inde ka\u00e7ma eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek bir y\u00f6ntem buldu\u011funuz takdirde, tatbik ederek zaman\u0131 saptay\u0131n. B\u00f6ylelikle hem kesin ka\u00e7\u0131\u015f s\u00fcrenizi \u00f6\u011frenebilir, hem bu s\u00fcreyi daha da k\u0131saltacak y\u00f6ntemler geli\u015ftirebilirsiniz. <\/p>\n
UNUTMAYIN<\/p>\n
Ki\u015fisel ka\u00e7\u0131\u015f zaman\u0131 ile, birilerine yard\u0131m ederek (e\u015finiz, \u00e7ocu\u011funuz, i\u015f arkada\u015f\u0131n\u0131z ya da bir sakat) kaybedece\u011finiz zaman \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Farkl\u0131 senaryolar geli\u015ftirmenizde ve s\u00fcre tutarak denemenizde yarar vard\u0131r.
\n\u2022Kap\u0131 veya cam kenar\u0131nda ya da bulundu\u011funuz yeri 10-15 saniye i\u00e7inde terkedebilecek bir mesafede iseniz, herhangi bir acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f an\u0131nda kullanaca\u011f\u0131n\u0131z g\u00fczergah \u00fczerinde size engel olabilecek saks\u0131, masa, sandalye, koltuk, sand\u0131k ve benzeri unsurlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131n\u0131z.
\n\u2022Baz\u0131 durumlarda ani bir acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f olana\u011f\u0131 yaratabilirsiniz. (giri\u015f kat\u0131ndaki cam\u0131 k\u0131rarak d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak gibi). Bu cam kal\u0131n ya da sekurit (sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f) olabilir. Bunu k\u0131rmak i\u00e7in bir yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme t\u00fcp\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131\u015f yolu \u00fczerinde bulundurabilirsiniz. Unutmay\u0131n, v\u00fccudunuzda kesiklere ve y\u0131rt\u0131lmalara yol a\u00e7may\u0131 engellemek i\u00e7in \u00f6nce cam\u0131 kendinize zarar vermeden k\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z.
\n\u2022Binay\u0131 terkederken mutlaka ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 y\u00fcksekten veya tavandan d\u00fc\u015fen nesnelerden (tu\u011fla, kiremit, avize v.b.) korumal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu a\u015famada yast\u0131k bir i\u015fe yaramayacak, aksine \u00e7evrenizi g\u00f6rmenize ve sesleri duyman\u0131za engel olacakt\u0131r. Bir kask veya baret, bulamazsan\u0131z bir sandalye, bir tahta par\u00e7as\u0131, b\u00fcy\u00fck ve kal\u0131n bir kitap i\u015finize yarayabilir.
\n\u2022E\u011fer binay\u0131 10-15 saniye i\u00e7inde terkedemiyorsan\u0131z, kesinlikle merdivenlerden, merdiven bo\u015fluklar\u0131ndan uzak durunuz. Asans\u00f6r bir tuzakt\u0131r. Kullanmay\u0131n\u0131z. Y\u0131k\u0131lan binalarda en y\u00fcksek oranda \u00f6l\u00fcm bu noktalarda meydana gelmektedir. Birinci kattan daha y\u00fcksekteyseniz, atlamay\u0131 denemeyiniz. Ya\u015fanan depremlerde \u00f6l\u00fcmle ve ciddi yaralanmalarla sonu\u00e7lanan olaylar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksekten atlamayla ili\u015fkilidir. Bunun yerine y\u00fcksek binalarda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olan harici yang\u0131n merdivenlerini kullan\u0131n\u0131z. Demir konstr\u00fcksyondan in\u015fa edilen bu merdivenler, binadan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in y\u0131k\u0131m darbesinden daha zor etkilenecek ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerden kopmas\u0131 halinde, \u00e7eperlerindeki ku\u015faklar nedeniyle d\u00fc\u015fme an\u0131nda bir koruma alan\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r. Dahili yang\u0131n merdivenleri koruyucu bir alan yaratmayacakt\u0131r.
\n\u2022E\u011fer bulundu\u011funuz bina depreme dayan\u0131kl\u0131 ve bulundu\u011funuz mekandaki masa \u00e7elik veya kal\u0131n masif ah\u015fap malzemeye sahipse ba\u015f\u0131n\u0131za d\u00fc\u015febilecek e\u015fyalardan sizi koruyabilir. Ama tavan \u00e7\u00f6kmesi halinde hi\u00e7bir koruyucu \u00f6zelli\u011fi olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00d6RNEK: Japonya\u2019da \u00f6\u011frencilerin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 masa altlar\u0131.<\/p>\n
Bu masalar asl\u0131nda bo\u011fazlar\u0131 birle\u015ftirilmi\u015f birer \u00e7elik kafestir. Bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle s\u0131ralar halinde masa birarada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7\u00f6ken tavan\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 ciddi bir diren\u00e7 noktas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Oysa T\u00fcrkiyede kullan\u0131lan basit tahta veya zay\u0131f s\u0131ralar\u0131n b\u00f6yle bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131 kesindir.
\n\u2022Bir \u201cYa\u015fam \u00dc\u00e7geni Alan\u0131\u201d yarat\u0131n. Masa, yatak alt\u0131 gibi yerler yerine, A\u011f\u0131rl\u0131k merkezi yere yak\u0131n \u00e7elik dolaplar (boyu uzunsa ve yapabiliyorsan\u0131z yana devirin), para kasalar\u0131, \u00e7ama\u015f\u0131r ve bula\u015f\u0131k makinesi gibi nesnelerin yan\u0131na yat\u0131n ve cenin pozisyonu al\u0131n. <\/p>\n
UNUTMAYIN<\/p>\n
Herhangi bir y\u0131k\u0131lma an\u0131nda bu nesneler belki ezilecek ama asla yok olmayacaklard\u0131r. Yanlar\u0131nda yarataca\u011f\u0131 alan sizin ya\u015fam \u00fc\u00e7geniniz olacakt\u0131r.
\n Mutfak iyi bir saklanma ve \u201cYa\u015fam \u00fc\u00e7geni\u201d ayarat\u0131labilecek uygun bir ortamd\u0131r. Tezgah alt\u0131nda ve yan\u0131nda yer alan f\u0131r\u0131n, bula\u015f\u0131k makinas\u0131 ve buzdolab\u0131, bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ezilme oran\u0131n\u0131 en aza indirger. Ancak, set\u00fcst\u00fc dolaplardan d\u00f6k\u00fclecek tabak, \u00e7anak ve bardak gibi cisimlere kar\u015f\u0131 bir \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131, raflar\u0131n d\u00fc\u015fmesine engel olmak i\u00e7in de duvarla olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n sabitle\u015ftirilmesinde yarar vard\u0131r.
\n Ya\u015fanan depremlerden elde edilen veriler, mutfak ve banyolar\u0131n en uygun yerler oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc enkaz alt\u0131nda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 takdirde, bu b\u00f6l\u00fcmlerde hem ya\u015fam \u00fc\u00e7geni yaratabilece\u011finiz unsurlar vard\u0131r, hem de patlayan borulardan s\u0131zan suyu i\u00e7erek v\u00fccudunuzu crash sendromundan koruyabilme olana\u011f\u0131 mevcuttur. Enkaz alt\u0131nda kalan ki\u015fileri bekleyen en cidi tehlike b\u00f6brek yetmezli\u011fi nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan sendromlard\u0131r.
\n\u2022Bulunmaman\u0131z gereken bir yer de kap\u0131 pervazlar\u0131d\u0131r. Kap\u0131 pervazlar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 hi\u00e7bir \u00f6zelli\u011fi yoktur. \u00c7elik kap\u0131lara da g\u00fcvenmeyin. Bunlar\u0131n da ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hem tehlike an\u0131nda k\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, hem de \u00fczerinize devrilme riski bulunmaktad\u0131r.
\n\u2022Depreme uykuda yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde, kullanman\u0131z gereken 10-15 saniyelik s\u00fcre bir hayli azalacakt\u0131r. Bunun i\u00e7in yata\u011f\u0131n\u0131z\u0131n iki yan\u0131na 1m3\u2019l\u00fck tahta sand\u0131klar yapt\u0131rman\u0131z ve i\u00e7lerini kitaplarla doldurduktan sonra, kal\u0131n bir iple \u00e7evresini sarman\u0131z yararl\u0131 olabilir. Kitaplar da b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131k alt\u0131nda ezilmeyecek, sard\u0131\u011f\u0131n\u0131z kal\u0131n ip ise sand\u0131\u011f\u0131n patlamas\u0131na engel olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131z yoksa, yata\u011f\u0131n hemen kenar\u0131na ve yan\u0131na yan yatarak cenin pozisyonu al\u0131n.<\/p>\n
Deprem S\u0131ras\u0131nda Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler<\/p>\n
Bir depdem s\u0131ras\u0131nda nas\u0131l davranman\u0131z gerekti\u011fine ili\u015fkin bilgiler edinerek ve bunlar\u0131 uygulayarak kendinizi sakinle\u015ftirebilir, kendinizi ve ailenizi korumak i\u00e7in daha haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olabilir ve ba\u015fkalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilirsiniz.
\n\u00d6ncelikle evinizin her bir odas\u0131ndaki g\u00fcvenli noktalar\u0131 belirleyin. G\u00fcvenlikli noktaya yerle\u015fme al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131yla bu bilgiyi peki\u015ftirin. Bu, \u00f6zellikle \u00e7ocuklar i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r.
\nDeprem ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda nerede olursan\u0131z olun, hemen kendinizi korumaya al\u0131n ve sars\u0131nt\u0131 durana kadar orada kal\u0131n.<\/p>\n
E\u011fer Bina \u0130\u00e7indeyseniz; <\/p>\n
\u2022Orada kal\u0131n; d\u0131\u015far\u0131ya ko\u015fmay\u0131n.
\n\u2022Sa\u011flam bir masa, mobilya vb. e\u015fya alt\u0131nda ya da yan\u0131nda kendinizi korumaya al\u0131n ve ona tutunun. <\/p>\n
E\u011fer koridordaysan\u0131z; <\/p>\n
\u2022Duvar\u0131n dibine sinin.
\n\u2022E\u015fikte durmay\u0131n; kap\u0131 \u00e7arpacak ve yaralanman\u0131za neden olacakt\u0131r.
\n\u2022Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 ve y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc koruyun.
\n\u2022Pencereler, cam b\u00f6lmeler, aynalar, ocaklar, kitapl\u0131klar, y\u00fcksek mobilyalar ve gev\u015fek yap\u0131 elemanlar\u0131ndan uzak durun.<\/p>\n
E\u011fer Tekerlekli Sandalyede iseniz; <\/p>\n
\u2022Tekerlekleri kilitleyerek ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 ve boynunuzu korumaya al\u0131n. <\/p>\n
E\u011fer Oteldeyseniz; <\/p>\n
\u2022Otel odan\u0131zda s\u0131\u011f\u0131nabilece\u011finiz en g\u00fcvenli noktay\u0131 belirleyin.
\n\u2022Otel g\u00fcvenlik talimat\u0131n\u0131 okuyun ve katta bulunan acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenin.
\n\u2022Otelde kal\u0131rken, ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 yatak alt\u0131nda, elbiselerinizi yak\u0131n\u0131n\u0131zda tutun.
\n\u2022Seyahate \u00e7\u0131karken yan\u0131n\u0131za k\u00fc\u00e7\u00fck bir radyo ile el lambas\u0131 almay\u0131 ihmal etmeyin.
\n\u2022Asans\u00f6r kullanmay\u0131n. <\/p>\n
Deprem s\u0131ras\u0131nda asans\u00f6rdeyseniz; <\/p>\n
\u2022Kat \u00e7\u0131k\u0131\u015f d\u00fc\u011fmelerine basarak katta durdurun ve en seri bi\u00e7imde asans\u00f6r\u00fc terkedin. <\/p>\n
E\u011fer A\u00e7\u0131khavadaysan\u0131z; <\/p>\n
\u2022Oldu\u011funuz yerde kal\u0131n.
\n\u2022Pencerelerden, binalardan, elektrik tellerinden ve direklerden uzak, g\u00fcvenli bir noktaya do\u011fru gitmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. <\/p>\n
E\u011fer Ara\u00e7taysan\u0131z; <\/p>\n
\u2022G\u00fcvenli bir yere yana\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.
\n\u2022Yolu kapatmamaya \u00f6zen g\u00f6sterin.
\n\u2022K\u00f6pr\u00fclerden, alt ve \u00fcstge\u00e7itlerden ve binalardan olabildi\u011fince uza\u011fa park etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n
E\u011fer Kalabal\u0131k bir Topluluktaysan\u0131z; <\/p>\n
\u2022Ezilmeyece\u011finiz bir noktaya s\u0131\u011f\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.
\n\u2022Y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu yaya yollar\u0131 \u00f6zellikle tehlikelidir.
\n\u2022E\u011fer i\u00e7erdeyseniz, devrilen kolonlar vb. \u00e7arpaca\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131ya ko\u015fmay\u0131n.
\n\u2022Al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde, en yak\u0131n ma\u011fazaya s\u0131\u011f\u0131n\u0131n.
\n\u2022Pencerelerden, vitrinlerden, projekt\u00f6rlerden, a\u011f\u0131r e\u015fyalarla dolu raflardan uzak durun.<\/p>\n
E\u011fer Okuldaysan\u0131z; <\/p>\n
\u2022Bir s\u0131ra ya da masa alt\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ona s\u0131k\u0131ca tutunun.
\n\u2022Y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc pencereden uzak tutun. <\/p>\n
E\u011fer Otob\u00fcsteyseniz; <\/p>\n
\u2022Otob\u00fcs durana kadar koltu\u011funuzda kal\u0131n.
\n Her nerede olursan\u0131z olun, zeminin \u015fiddetle hareket etmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na haz\u0131r olun. \u00d6rt\u00fcn\u00fcn, kendinizi sa\u011flam bir nesnenin korumas\u0131na al\u0131n. Bunu yapam\u0131yorsan\u0131z, yere \u00e7\u00f6k\u00fcn, ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 ve y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc koruyacak bi\u00e7imde kapan\u0131n. \u0130lk sars\u0131nt\u0131y\u0131 izleyecek di\u011fer sars\u0131nt\u0131lara da haz\u0131r olun.<\/p>\n
Depremden Sonra yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler<\/p>\n
Muhtemel bir depreme kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k, sallanmalar bittikten sonra meydana gelen \u015foklar, yang\u0131nlar ve \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 hasarlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda ne yapmak ve ne yapmamak gerekti\u011fini de i\u00e7erir. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en tehlikelere kar\u015f\u0131 so\u011fukkanl\u0131 olun, sakin davran\u0131n. \u00d6ncelikle, hayat\u0131 tehdit eden durumlar\u0131 dikkate al\u0131n. Unutmay\u0131n ki, 72 saatten daha uzun bir s\u00fcre yaln\u0131z ba\u015f\u0131n\u0131za kalabilirsiniz.
\n\u2022Evinizde hasar olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edin.
\n\u2022Kendinizin ve yan\u0131n\u0131zdaki di\u011fer insanlar\u0131n yaralanma durumlar\u0131n\u0131 kontrol edin; h\u0131zl\u0131 ve dikkatli bir \u015fekilde ilk yard\u0131m uygulay\u0131n.
\n\u2022Bulundu\u011funuz yerden ayr\u0131l\u0131yorsan\u0131z yerinizi bildirin, acil durum \u00e7antan\u0131z\u0131 yan\u0131n\u0131za al\u0131n.
\n\u2022Elektrik, su ve havagaz\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in bir cep feneri kullan\u0131n.Hasar yoksa hi\u00e7birini kapatmay\u0131n. S\u0131zan havagaz\u0131 koku verecektir. Gaz ka\u00e7a\u011f\u0131 ve yan\u0131c\u0131 s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olana dek kibrit ate\u015flemeyin, \u0131\u015f\u0131klar\u0131 yakmay\u0131n.
\n\u2022Mevsim k\u0131\u015f ise veya depremden kalma y\u0131k\u0131nt\u0131lar, \u00f6zellikle cam k\u0131r\u0131klar\u0131 varsa, sa\u011flam, dayan\u0131kl\u0131 ayakkab\u0131, eldiven ve giyecekler giyin.
\n\u2022Kendi ailenizle ilgilendikten sonra kom\u015fular\u0131n\u0131z\u0131 kontrol edin. Deprem sonras\u0131 ilk yard\u0131m aile ve arkada\u015flardan gelir.
\n\u2022Acil yard\u0131ma ihtiya\u00e7 duyarsan\u0131z camlara bir yard\u0131m i\u015fareti not edin.
\n\u2022\u00dcrkm\u00fc\u015f evcil hayvanlar\u0131 sakinle\u015ftirin ve koruman\u0131za al\u0131n.
\n\u2022Size yak\u0131n mesafedeki la\u011f\u0131m borular\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe ediyorsan\u0131z sifonu kullanmay\u0131n.
\n\u2022Davetsiz misafirlere kar\u015f\u0131 evinizi g\u00fcvenlikte tutun.
\n\u2022Pilli radyonuzu (veya araba radyosu) a\u00e7\u0131n ve acil durum talimatlar\u0131n\u0131 dinleyin.
\n\u2022Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f elektrik hatlar\u0131ndan en az on metre uzak durun.
\nDeni kenar\u0131 yerle\u015fimlerinde, dev dalgalar olu\u015fmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 deniz kenar\u0131na yakla\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/p>\n
Araba kullan\u0131rken deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
Depremden sonra pek \u00e7ok ki\u015fi arabas\u0131na atlay\u0131p yola \u00e7\u0131kacakt\u0131r.Yo\u011fun bir trafik s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.Kaza ve \u00e7arpmalara dikkat edin ve \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.\u0130lk anda yava\u015f yava\u015f sa\u011fa yana\u015f\u0131p durun.
\n*Yava\u015flay\u0131n, sa\u011fa yana\u015f\u0131p durun, motoru durdurun. Kontak anahtar\u0131 yerinde kals\u0131n, pencereleri kapat\u0131n ve kap\u0131lar\u0131 kilitlemeden \u00e7\u0131k\u0131n.
\n*E\u011fer otoyolda iseniz yolun kenar\u0131ndaki ayd\u0131nlatma direklerine ve e\u011fer varsa ses yal\u0131t\u0131m duvarlar\u0131na dikkat edin devrilebilir.
\n*T\u00fcnel giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yak\u0131nlar\u0131nda durmay\u0131n buralarda yama\u00e7 kaymalar\u0131 ve kaya d\u00fc\u015fmeleri olabilir.
\n*Radyodan yoldaki hasar ve di\u011fer durumlar hakk\u0131nda bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.
\n*B\u00fcy\u00fck kamyon ve tankerlerden uzak durun.
\n*Otoyolda ara\u00e7 s\u00fcrerken yoldaki anormal durumlar\u0131 ve yang\u0131nlar\u0131 cep telefonu ya da yol kenar\u0131ndaki acil telefon ile ilgililere haber verin.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck Market ve Ma\u011fazalar\u0131n i\u00e7inde deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
*B\u00fcy\u00fck kolonlar\u0131n yan\u0131nda durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.Raflardan ve dolaplardan uzak durun.
\n*Yang\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na, merdivenlere ve y\u00fcr\u00fcyen merdivenlere ko\u015fmay\u0131n.
\n*Anonslar\u0131 dinleyin.Ma\u011faza g\u00fcvenlik personelinin uyar\u0131 ve \u00f6nerilerini yerine getirin, onlara uyun dediklerini yap\u0131n.
\n*Sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyleri b\u0131rak\u0131n ve d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karken elleriniz bo\u015f olsun<\/p>\n
Deniz ve \u0131rmak kenar\u0131nda deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
*Yerin sesini ve titre\u015fimlerini dinleyin ve izleyin.
\n*E\u011fer da\u011fl\u0131k bir arazide dik yama\u00e7lar\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir vadide iseniz yama\u00e7lardan toprak kaymas\u0131 ya da kaya d\u00fc\u015fmesi olabilir. Dikkatli olun.
\n*Nehrin kaynak taraf\u0131nda baraj varsa y\u0131k\u0131labilir ve bir su bask\u0131n\u0131 olabilir, hemen nehre dik y\u00f6nde y\u00fcksek yerlere \u00e7\u0131kmaya ba\u015flay\u0131n.
\n*Hemen y\u00fckseklere \u00e7\u0131k\u0131n.<\/p>\n
3-5 Katl\u0131 binalarda deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
\u00c7ok katl\u0131 apartmanlarda \u00fcst katlar alt katlara g\u00f6re daha \u00e7ok sallan\u0131r.Bu binalar son y\u0131llardaki deprem y\u00f6netmeli\u011fi (1975 ve sonraki tarihli)’ne ve Fen kurallar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015fsa \u00e7\u00f6kme tahlikesi yoktur.Yap\u0131lacak davran\u0131\u015flar 1-2 katl\u0131 evlerdekinden farkl\u0131 de\u011fildir.Ancak \u00e7ok katl\u0131 yap\u0131lara deprem a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli \u00f6zel davran\u0131\u015flarda vard\u0131r.
\n*Yang\u0131n merdivenlerinin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutun.
\n*Ortak tehlike \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n (koridordaki) kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutun.
\n*Binay\u0131 bo\u015falt\u0131rken asans\u00f6r\u00fc kullanmay\u0131n.
\n*Asans\u00f6rde iseniz b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011fmelere bas\u0131n ve durdu\u011fu ilk katta asans\u00f6rden inin.
\n*Birinci katta iseniz, kap\u0131y\u0131 a\u00e7am\u0131yorsan\u0131z ve de zemin katta yang\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa zemin kata yatak vb.gibi yumu\u015fak bir\u015feyler att\u0131ktan sonra \u00fcst\u00fcne atlay\u0131n.Bu davran\u0131\u015f \u00e7ok katl\u0131 yap\u0131lar\u0131n \u00fcst katlar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n
Kapal\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131 veya t\u00fcnellerde deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
Yeralt\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 ya da yaya ge\u00e7idinde e\u011fer yang\u0131n, gaz s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 ve su basmas\u0131 yoksa yer y\u00fczeyinden daha g\u00fcvenlidir.Elektrik kesilirse panik ya\u015fanabilir.
\n*Vitrinlerden uzak durun.
\n*D\u00fc\u015fen cisimler dikkat edin, kendinizi koruyun.
\n*Elektrik kesilse bile Yang\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 i\u015faretleri yan\u0131k kalabilir pani\u011fe kap\u0131lmadan hareket edin.
\n*Hemen \u00e7\u0131k\u0131\u015f merdivenlerine ko\u015fup yukar\u0131 \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n.
\n*E\u011fer yang\u0131n olursa a\u011fz\u0131n\u0131za bir mendil ya da bir bez tutun.Duvarlar\u0131n kenarlar\u0131nda \u00e7\u00f6melmi\u015f ya da yere e\u011filmi\u015f konumda bulundu\u011funuz yeri bo\u015faltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.Yeralt\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 ya da ge\u00e7idinin \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 vard\u0131r ve duvar diplerinden giderek \u00e7\u0131k\u0131\u015fa kesinlikle var\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Sokakta veya i\u015f merkezinde deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
En tehlikeli \u015feyler d\u00f6k\u00fclen, k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cam par\u00e7alar\u0131, ilan levhalar\u0131d\u0131r.Bunlar d\u00fc\u015febilir. A\u00e7\u0131kta duran kahve, hafif i\u00e7ki satan (parayla \u00e7al\u0131\u015fan) makinalar, ilan levhalar\u0131 ve direkleri devrilebilir.
\n*Buralardan uzakla\u015f\u0131n.Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 koruyun.Geni\u015f a\u00e7\u0131k alanlara gidin ya da g\u00fcvenli\u011finden ku\u015fku duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yap\u0131 varsa i\u00e7eri girin.
\n*Geni\u015f bir yol varsa ve trafik yo\u011fun de\u011filse yolun ortas\u0131ndaki refuje ka\u00e7\u0131n ve orada durun.
\n*Sat\u0131\u015f makinalar\u0131ndan, reklam levhalar\u0131ndan ve bah\u00e7e duvarlar\u0131ndan uzak durun.
\n*Elleriniz bo\u015fsa ba\u015f\u0131n\u0131za koyun ve koruyun E\u011fer \u00e7anta, paket ve torba varsa ba\u015f\u0131n\u0131za koyun.Hi\u00e7 bir \u015fey yoksa ellerinizi kullan\u0131n.
\n*Yolun kenar\u0131nda a\u011fa\u00e7lar varsa alt\u0131na girip durun.<\/p>\n
Y\u00fcksek zeminlerde deprem davran\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
*\u00dcst katlar alt katlara g\u00f6re \u00e7ok daha fazla sallan\u0131r.Daha \u00e7ok dikkatli olmak gerekir.
\n*Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7anta, minder, kitap, klas\u00f6r gibi \u015feylerle koruyun.Dolap, kahve makinas\u0131 ve sebil gibi \u015feylerden uzak, kolonlara yak\u0131n durun.
\n*Masaya yak\u0131nsan\u0131z alt\u0131na girin.
\n*Asans\u00f6rde iseniz b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011fmelere bas\u0131n durdu\u011fu ilk katta asans\u00f6rden inin, e\u011fer kap\u0131s\u0131 s\u0131k\u0131\u015fmam\u0131\u015f<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
DEPREM\u0130N OLU\u015e NEDENLER\u0130 VE T\u00dcRLER\u0130: D\u00fcnyan\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131 konusunda, jeolojik ve jeofizik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu elde edilen verilerin destekledi\u011fi bir yery\u00fcz\u00fc modeli bulunmaktad\u0131r. Bu modele g\u00f6re, yerk\u00fcrenin d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda yakla\u015f\u0131k 70-100 km. kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fmu\u015f bir ta\u015fk\u00fcre (Litosfer) vard\u0131r. K\u0131talar ve okyanuslar bu ta\u015fk\u00fcrede yer al\u0131r.Litosfer ile \u00e7ekirdek aras\u0131nda kalan ve kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2.900 km olan ku\u015fa\u011fa Manto …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2988,2991,2878,2992,2989,2990,2961],"class_list":["post-1005","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-deprem","tag-deprem-nedir","tag-fay","tag-fay-nedir","tag-jeolojik","tag-konveksiyon","tag-litosfer"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1005\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}