Ozon tabakas\u0131 nas\u0131l olu\u015ftu?<\/p>\n
Ya\u015fam ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, karbon dioksit, nitrojen ve di\u011fer a\u011f\u0131r gazlar, D\u00fcnya\u2019n\u0131n manto tabakas\u0131 ve yer kabu\u011fu taraf\u0131ndan ortama b\u0131rak\u0131l\u0131yordu. Bu gazlar d\u00fcnyan\u0131n yer\u00e7ekimi kuvveti sayesinde tutuldu ve zaman i\u00e7inde bir atmosfer meydana geldi.Yer\u00e7ekimi, metan (CH4), karbon dioksit (CO2), amonyak (NH3), hidrojen (H2), azot (N2), ve su buhar\u0131n\u0131n (H2O) bu \u015fekilde atmosferde birikmesine neden oldu. Zaman i\u00e7inde D\u00fcnya, su buhar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015f\u0131p s\u0131v\u0131 hale gelmesine olanak sa\u011flayacak kadar so\u011fudu. Bu durum beraberinde ya\u011fmurlar\u0131 ve kuvvetli kas\u0131rgalar\u0131 getirdi. S\u00fcrekli ya\u011fan ya\u011fmur denizlerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. \u015eiddetli kas\u0131rgalar s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan elektrik d\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyini etkiledi. <\/p>\n
Bu s\u0131rada atmosferde serbest halde hi\u00e7 oksijen yoktu \u00e7\u00fcnk\u00fc oksijen hidrojenle birle\u015fip suyu, yer kabu\u011fundaki ba\u015fka elementlerle de birle\u015fip demir oksitleri, silikatlar\u0131, karbon dioksiti ve karbon monoksiti olu\u015fturuyordu. Yakla\u015f\u0131k 2 milyar y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre boyunca oksijenin tamam\u0131 ba\u015fka elementlere ba\u011flanm\u0131\u015f halde bulunuyordu. <\/p>\n
\u0130lk canl\u0131lar, atmosferde serbest oksijen bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in anaerobik yani oksijensiz solunum yapan canl\u0131lard\u0131. (Canl\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla ilgili daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi edinmek isterseniz \u201cD\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fam nas\u0131l ba\u015flad\u0131?\u201d sorusunun cevab\u0131na g\u00f6z atabilirsiniz.) Anaerobik solunumda sonra fotosentez evrimi ger\u00e7ekle\u015fti, yani fotosentez yapabilen canl\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu canl\u0131lar su ve karbon dioksiti kullanarak glikoz ve oksijen \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131lar. Serbest oksijen b\u00f6ylece atmosferin stratosfer ad\u0131 verilen tabakas\u0131nda birikmeye ba\u015flad\u0131. Mor\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar, bu tabakadaki oksijen molek\u00fcllerine (O2) \u00e7arparak bu molek\u00fcllerin iki oksijen atomuna (O + O) b\u00f6l\u00fcnmesi sebep oldu. Bu oksijen atomlar\u0131 da oksijen molek\u00fclleriyle birle\u015ferek ozonu olu\u015fturdular. (O + O2 \u203a O3). Ozon tabakas\u0131 bu \u015fekilde olu\u015ftu. Ayr\u0131ca bu tepkimeler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ayn\u0131 \u015fekilde olu\u015fmakta. Ozon tabakas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde yeterince oksijen bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tabakan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131. Daha alt tabakalara da mor\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar ula\u015fam\u0131yor. <\/p>\n
ozon tabakas\u0131 delinirse \u00f6l\u00fcr m\u00fcy\u00fcz ve neden?<\/p>\n
Her y\u0131l, g\u00fcney yar\u0131mk\u00fcrenin bahar aylar\u0131nda, Antarktika K\u0131tas\u0131 \u00fczerinde ozon tabakas\u0131n\u0131n deri\u015fimi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131yor. Ozon tabakas\u0131ndaki \u201cdelik\u201d i\u015fte bu incelmeye verilen ad. Ozon tabakas\u0131ndaki incelme, genelde k\u00fcresel \u0131s\u0131nmayla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor; ger\u00e7ekte bu farkl\u0131 bir konu. Ancak, insan etkinliklerinin \u00e7evre \u00fczerindeki olumsuz etkisinin \u00f6nemli bir g\u00f6stergesi. Ozon tabakas\u0131ndaki incelmenin en \u00f6nemli sonucu, yery\u00fcz\u00fcne ula\u015fan ve canl\u0131lar i\u00e7in tehlikeli olan mor\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n artmas\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ozon tabakas\u0131 nas\u0131l olu\u015ftu? Ya\u015fam ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, karbon dioksit, nitrojen ve di\u011fer a\u011f\u0131r gazlar, D\u00fcnya\u2019n\u0131n manto tabakas\u0131 ve yer kabu\u011fu taraf\u0131ndan ortama b\u0131rak\u0131l\u0131yordu. Bu gazlar d\u00fcnyan\u0131n yer\u00e7ekimi kuvveti sayesinde tutuldu ve zaman i\u00e7inde bir atmosfer meydana geldi.Yer\u00e7ekimi, metan (CH4), karbon dioksit (CO2), amonyak (NH3), hidrojen (H2), azot (N2), ve su buhar\u0131n\u0131n (H2O) bu \u015fekilde …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2305,2243,2997,2996,2994,2998,2995],"class_list":["post-1009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-glikoz","tag-karbon-dioksit","tag-manto-tabakasi","tag-nitrojen","tag-ozon-tabakasi","tag-ozon-tabakasi-delinirse-olur-muyuz-ve-neden","tag-ozon-tabakasi-nasil-olustu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1009"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1009\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}