T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE TUR\u0130ZM
\nUluslar aras\u0131 turizm , T\u00fcrkiye\u2019nin uzun zamand\u0131r geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6viz dengeleri i\u00e7in umut ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 fakat kitlesel \u00f6l\u00e7ekte ancak yak\u0131n say\u0131labilecek zamanlarda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir olgudur. Ger\u00e7ekten de , T\u00fcrkiye\u2019ye gelen yabanc\u0131 turist say\u0131s\u0131 \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fc\u015f\u00fck bir d\u00fczeyde kalm\u0131\u015ft\u0131: 1950\u2019de yaln\u0131zca 29 bin ziyaret\u00e7i \u00e7eken T\u00fcrkiye , d\u00fcnya turizminin b\u00fcy\u00fck bit geli\u015fme s\u00fcreci i\u00e7ine girmesi ve Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinden gelenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemli miktarlara eri\u015fmesiyle 1990 y\u0131l\u0131nda ilk kez 5 milyon ve art\u0131\u015f e\u011filimini s\u00fcrd\u00fcrerek on y\u0131l aradan sonra 2000\u2019de de 10 milyon gibi \u00f6nemli bir d\u00fczeye \u00e7\u0131kard\u0131. Bu ba\u015far\u0131l\u0131 geli\u015fmede, do\u011fal olarak , ba\u015fka bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki fakt\u00f6rlerinde etkisi olmu\u015ftur:
\n-T\u00fcrkiye, b\u00fcy\u00fck \u00e7abalarla turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapm\u0131\u015f ve bunlar\u0131 \u00fclkenin de\u011fi\u015fik kesimlerine yaymaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; bu arada baz\u0131 kesimleri \u00f6ncelikli turizm b\u00f6lgesi olarak ay\u0131rarak turizm kolayl\u0131klar\u0131n\u0131n buralarda yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.
\n– T\u00fcrkiye uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fcnya turist pazarlar\u0131nda devlet ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn birlikte \u00e7abalar\u0131yla tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Ancak , bu tan\u0131t\u0131m, \u00fclkede uzun d\u00f6nemli bir istikrar sa\u011flanmadan bir anlam ta\u015f\u0131yamazd\u0131. Ger\u00e7ekten de , T\u00fcrkiye\u2019nin rejimle ilgili sorunlar\u0131 ve de ter\u00f6r\u00fcn yo\u011fun oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde turist say\u0131s\u0131na da yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi , ya\u015fanan bir\u00e7ok olumsuzluklar bu istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 engellemi\u015fti. Bu istikrar art\u0131k sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki turizm anlay\u0131\u015f\u0131nda ve aray\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fanan \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler T\u00fcrkiye\u2019yi de olumlu etkilemi\u015ftir. Geleneksel g\u00fcne\u015f-kum-deniz tatillerinden s\u0131k\u0131lan ve \u0130spanya , Fransa ,\u0130talya gibi Akdeniz \u00fclkelerindeki k\u0131y\u0131 bozulmalar\u0131ndan etkilenen Bat\u0131l\u0131 turistler , yine ayn\u0131 ko\u015fullara sahip ama hen\u00fcz daha bozulmam\u0131\u015f k\u0131y\u0131lar i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelmi\u015flerdir. Bu arada turizm i\u00e7inde yeni ak\u0131mlar olan macera turizmi , ekoturizm ,miras turizmi ve benzeri ama\u00e7larla seyahat eden turistlerin de bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelmi\u015flerdir.<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE TUR\u0130ZM\u0130N GE\u00c7M\u0130\u015e\u0130 On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda Avrupa\u2019da ba\u015flayan modern anlamda turizm hareketi d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinde de etkisini g\u00f6stermi\u015fti. Sanayi Devrimi\u2019nin getirdi\u011fi refah art\u0131\u015f\u0131na ula\u015f\u0131m kolayl\u0131klar\u0131ndaki geli\u015fmeler ve bunlar\u0131n zaman mesafeyi k\u0131saltmas\u0131 da eklenince , d\u00fcnyay\u0131 gezmek-g\u00f6rmek ve e\u011flenmek arzusu daha geni\u015f kitleler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu arzuyu giderecek seyahatler i\u00e7inse organizasyon gerekiyordu ki bunu da Thomas Cook ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fti. Thomas Cook\u2019un k\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131na ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ilk gezinin Paris Sergisi\u2019ne olmas\u0131 gibi , Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na da ilk toplu ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc gezi ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle ilk modern turizm hareketi b\u00f6yle bir sergiyle ba\u015flad\u0131: 1863\u2019te \u201cSergi-i Umumi-i Osmani\u201d adl\u0131 serginin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, ba\u015fta Avusturya olmak \u00fczere , \u00e7e\u015fitli yerlerden turit gruplar\u0131 \u0130stanbul\u2019a gelmi\u015fti. Yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 zamanlarda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan da ilk turist gruplar\u0131 \u00e7e\u015fitli d\u00fczenlemelerle yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\nOsmanl\u0131 topraklar\u0131na bu olaydan \u00f6nce de \u00e7e\u015fitli k\u00fc\u00e7\u00fck seyahatler yap\u0131l\u0131yordu; ancak bunlar\u0131n miktar\u0131 konusunda bir tahminde bulunulamad\u0131\u011f\u0131 gibi , g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tatil yolculuklar\u0131yla da benzerli\u011fi yoktu. \u0130lk seyahatler aras\u0131nda eski ve de\u011ferli e\u015fyalar , madalyonlar vb. toplamak \u00fczere gelenler, gezginler, diplomatlar, misyonerler, tarih\u00e7iler gibi farkl\u0131 ama\u00e7larla gelenlerin ziyaretleri bulunuyordu. Bunlar\u0131n yaln\u0131zca \u00fclkede kalabildikleri yerler ile, zaten s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in gelirken kulland\u0131klar\u0131 ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 bilinmektedir (G\u00fclersoy 1985). Daha sonra Bat\u0131\u2019daki turizmle ilgili geli\u015fmeler Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na da yans\u0131maya ba\u015flad\u0131ysa da , ula\u015f\u0131m yollar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, seyahat ko\u015fullar\u0131n\u0131n elveri\u015fsizli\u011fi, can g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanamamas\u0131 gibi nedenler olay\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kalmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n
Yabanc\u0131lar yava\u015f yava\u015f gelmeye ba\u015flarken, bir dizi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 da birlikte getirdiler. Do\u011fal olarak, bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da konaklama kolayl\u0131klar\u0131na olan talep geliyordu. Gezmek , bir yerden bir yere dinlenme-e\u011flenme ama\u00e7l\u0131 gitmek, s\u0131radan bir T\u00fcrk i\u00e7in tutulan bir al\u0131\u015fkanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131ndan, oteller \u00fclkemizde geli\u015fememi\u015fti. Resmi i\u015fler i\u00e7in eyaletlere g\u00f6nderilen devlet yetkilileri Bizans\u2019tan miras kalan karma\u015f\u0131k bir \u201ccorv\u00e9e\u201d sisteminden yararlanarak yerel y\u00f6neticilerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yerlerde ikamet ederlerdi. B\u00fcy\u00fck Pazar merkezlerine mallar\u0131n\u0131 getiren t\u00fcccarlar kervansaray ya da hanlarda kal\u0131rlard\u0131. O zamana kadar, \u015eark aleminin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda oldu\u011fu gibi, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu topraklar\u0131nda da yolculukta yatacak yer sorunu bedava kal\u0131nan ancak d\u00f6\u015femesiz , konforsuz , olan kervansaraylarla \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc (G\u00fclersoy 1985). Yerli ve yabanc\u0131 ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmadan, insanlar y\u00fckleri ve hayvanlar\u0131 ile birlikte, 3 g\u00fcne kadar bir s\u00fcreyle buralarda misafir ediliyorlard\u0131. M\u00fc\u015fterileri genellikle t\u00fcccarlar olan hanlar ise d\u00f6rt k\u00f6\u015fe, b\u00fcy\u00fck, genellikle ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f ve geni\u015f bir avlunun etraf\u0131nda \u00e7e\u015fitli mallar\u0131n korundu\u011fu depolardan olu\u015fmu\u015flard\u0131 ve \u00fcst katlar\u0131nda kemerli ge\u00e7itler boyunca m\u00fctevaz\u0131 bi\u00e7imde d\u00f6\u015fenmi\u015f odalar yer al\u0131rlard\u0131. \u0130stanbul hanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu de\u011fi\u015fik uluslar taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 ulustan t\u00fcccarlar belirli hanlarda toplan\u0131yorlard\u0131. 1860\u2019lar\u0131n sonlar\u0131nda Edirne\u2019de a\u00e7\u0131lan ilk kez otel olan \u201cAuberge de l\u2019Etoile\u201d de geleneksel han yap\u0131s\u0131 \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f; odalar \u00e7ok d\u00f6\u015fenmi\u015f ve otelde yemek servisi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 topraklar\u0131na gezmeye gelen baz\u0131 Bat\u0131l\u0131lar da ya \u00fclkede yerle\u015fmi\u015f yurtta\u015flar\u0131na konuk olur ya da Ortodoks kilise ve manast\u0131rlar\u0131na ba\u015fvururlard\u0131. 1870\u2019lere kadar gezginlerin kalacaklar\u0131 yerler bu t\u00fcrlerden olu\u015fuyordu.
\n\u0130stanbul\u2019da, d\u0131\u015f ili\u015fkilerin artmas\u0131na paralel olarak, 1830\u2019lardan itibaren k\u00fc\u00e7\u00fck, evden bozma oteller g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat bunlar\u0131n hi\u00e7birisi 19. yy Bat\u0131l\u0131 turisti i\u00e7in yeterli de\u011fildi. \u0130stanbul\u2019a y\u00f6nelen turizmle ilgili talepleri kar\u015f\u0131lamaya en uygun kesim de, o s\u0131ralarda i\u015f ve diplomasi faaliyetlerinin topland\u0131\u011f\u0131 Pera (Beyo\u011flu) idi. Pera\u2019n\u0131n 19. yy\u2019da 30 bin dolay\u0131ndaki n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131 yabanc\u0131yd\u0131. Asl\u0131nda , oteller yap\u0131lmadan \u00f6nce de, bu kesimde, konaklama ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak 3-5 odal\u0131 pansiyonlar yabanc\u0131lar taraf\u0131ndan i\u015fletiliyorlard\u0131. 1841\u2019de a\u00e7\u0131lan Hotel d\u2019Anglet\u00e9rre\u2019den sonra ger\u00e7ek anlamda ilk oteller de Pera\u2019da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Modern anlamda turizm hareketleriyle Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun 1863\u2019de tan\u0131\u015fmas\u0131 ve 1870\u2019lerde \u0130stanbul\u2019u Paris\u2019e ba\u011flayan \u201c\u015eark Demiryolu\u2019nun (Orient Express) a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131, turist say\u0131s\u0131n\u0131n daha sonraki art\u0131\u015f\u0131nda etkili olmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019daki ilk otellerin yap\u0131m\u0131 bunu daha da te\u015fvik etti. Orient Express m\u00fc\u015fterilerini a\u011f\u0131rlamak \u00fczere 1892\u2019de Pera Palas Oteli\u2019ni yapt\u0131rd\u0131. Bu ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nem i\u00e7inde turistler \u0130stanbul\u2019a ya vapurla ya da trenle geliyorlard\u0131. Wagons-Lits \u015firketinin i\u015fletti\u011fi \u00fcnl\u00fc Orient Express 20. yy ba\u015flar\u0131nda Paris\u2019ten \u0130stanbul\u2019a haftada \u00fc\u00e7 kez, posta treni de iki kez kalk\u0131yordu ve yolculuk s\u00fcresi birincisiyle 68, ikincisi de 83 saat s\u00fcr\u00fcyordu.
\nWagon-List\u2019nin 26 Temmuz 1924\u2019de Haydarpa\u015fa-Ankara aras\u0131nda haftada 3 kez olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 seferler , 20 Ekim 1924\u2019de her g\u00fcn yatakl\u0131 seferlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; 1926\u2019da yemekli vagonlar Ankara\u2019ya kadar uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; 1927 A\u011fustosu\u2019nda da l\u00fcks Anadolu Ekspresi i\u015flemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1924-1932 aras\u0131nda yatakl\u0131 ve yemekli servisler ah\u015fap vagonlarda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. 1932\u2019de yatakl\u0131, 1935\u2019de de yemekli vagonlar madeni hale geldi. Bu arada, 1926\u2019da Ankara-\u0130zmir; 1927\u2019de Haydarpa\u015fa-Trablus\u015fam; 1930\u2019da Haydarpa\u015fa-Sivas; 1932\u2019de Toros Ekspres\u2019i ve 1935\u2019de de Haydarpa\u015fa-Elaz\u0131\u011f aras\u0131nda yatakl\u0131 vagonlar sefere konulmu\u015ftu. 27 May\u0131s 1962\u2019de ise Orient Express son seferine \u00e7\u0131kt\u0131. Orient Express\u2019i y\u00fcz ki\u015filik u\u00e7aklar \u00f6ld\u00fcrd\u00fc diye yaz\u0131lar yaz\u0131ld\u0131.
\nYabanc\u0131lar kolayca vize alarak \u0130stanbul\u2019a gelebiliyorlar fakat \u00fclke i\u00e7inde dola\u015fmak i\u00e7in tezkere almak zorunluluklar\u0131 bulunuyordu; ayr\u0131ca , yolculu\u011fun her a\u015famas\u0131nda bunu onaylatmalar\u0131 gerekiyordu. \u0130stanbul d\u0131\u015f\u0131nda yabanc\u0131lar\u0131n en \u00e7ok g\u00f6rmek istedikleri yer ise Bursa idi. Tarihsel \u00f6nemi yan\u0131nda, ayn\u0131 g\u00fcn gidilip d\u00f6n\u00fclebilecek \u015fekilde eri\u015filebilir olmas\u0131, turistleri Bursa\u2019ya \u00e7ekiyordu. \u0130stanbul-Mudanya aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan buharl\u0131 gemilerle turistler 4-5 saatlik bir yolculuk yap\u0131yorlar; Mudanya\u2019dan kalkan trenlerle de 1.5 saatte Bursa\u2019ya var\u0131yorlard\u0131.
\nOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemiyle birlikte ya\u015fanan sava\u015f y\u0131llar\u0131 (Balkan ve Kurtulu\u015f Sava\u015flar\u0131) di\u011fer ekonomik faaliyetler gibi turizmin de geli\u015fmesini olumsuz etkilemi\u015fti. Ayr\u0131ca, sava\u015flar s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin \u0130stanbul\u2019da toplanmas\u0131; 1917 Devrimi y\u00fcz\u00fcnden 100 bini a\u015fk\u0131n Rus g\u00f6\u00e7menin \u0130stanbul\u2019a gelmesiyle \u015fehir adeta a\u00e7\u0131k bir m\u00fclteci kamp\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Rus g\u00f6\u00e7menlerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 daha sonra ba\u015fka \u00fclkelere gitmi\u015flerse de, T\u00fcrkiye\u2019de kalanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, genelde turizmin de\u011filse de, \u0130stanbul\u2019daki rekreasyon alanlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle e\u011flence yerleri ve lokantalar\u0131n geli\u015fmesinde \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015flard\u0131 \u2013\u00f6rne\u011fin Florya plaj\u0131 onlar sayesinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
\n 1934 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk Ofis ad\u0131yla kurulan bir b\u00fcroyla devlet turizm faaliyetlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi ve 1957\u2019den itibaren de sekt\u00f6r Bakanl\u0131k d\u00fczeyinde ele al\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. Bununla birlikte, yak\u0131n zamanlara kadar T\u00fcrkiye uluslar aras\u0131 turizmde \u00f6nemli bir yer edinemedi; konaklama kolayl\u0131klar\u0131n\u0131 da yine yak\u0131n zamanlara kadar geni\u015fletme olana\u011f\u0131n\u0131 bulamad\u0131; \u00d6rne\u011fin Pera Palas\u2019dan sonra \u00f6nemli b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ilk otel 1954\u2019de yap\u0131lan Hilton Otel olmu\u015f; ondan sonra da uzun s\u00fcre bu sekt\u00f6rde bir geli\u015fme g\u00f6zlenmemi\u015fti. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda ve sonra uzun zaman T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde otellerin niye geli\u015fmedi\u011fi sorusunun kabaca \u00fc\u00e7 yan\u0131t\u0131 vard\u0131r:
\n(1) Geni\u015f bir yerel m\u00fc\u015fteri taban\u0131 yoktu;
\n(2) \u0130stanbul, Orta Do\u011fu turizm merkezleri aras\u0131na girememi\u015fti;
\n(3) Yerel sermaye turizme ve dolay\u0131s\u0131yla da otellere y\u00f6nelmemi\u015fti \u2013 k\u00e2r\u0131n d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle olan bu durum yak\u0131n zamanlara kadar da s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDE TUR\u0130ZM
\n1950\u2019de yaln\u0131zca 29 bin ziyaret\u00e7i \u00e7eken T\u00fcrkiye, d\u00fcnya turizminin b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme s\u00fcrecine girmesi ve bunun \u00fclkemize de yans\u0131mas\u0131yla o zaman i\u00e7in h\u0131zl\u0131 say\u0131labilecek bir \u015fekilde geli\u015fme g\u00f6stererek 1959\u2019da turist say\u0131s\u0131n\u0131 166 bine \u00e7\u0131karm\u0131\u015f; 1960\u2019da siyasal nedenlerle azalan bu say\u0131 daha sonra yeniden bir art\u0131\u015f s\u00fcreci i\u00e7ine girerek 1965\u2019te ilk kez yar\u0131m milyonu ge\u00e7mi\u015fti. 1950\u2019den sonraki 30 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7inde turist say\u0131s\u0131 en y\u00fcksek de\u011fere (modal de\u011fer) ise 1973 y\u0131l\u0131nda eri\u015fmi\u015fti. Bu, T\u00fcrkiye\u2019de turizmi geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131yla orant\u0131l\u0131 bir geli\u015fmeydi ve 1973\u2019e kadar harcanan \u00e7abalar sonucu turist say\u0131s\u0131 bir milyonu a\u015farken , daha sonraki \u2013 T\u00fcrkiye\u2019nin istikrars\u0131zl\u0131klarla dolu ge\u00e7irdi\u011fi -11 y\u0131l i\u00e7inde de elde edilemeyecek bir miktara varm\u0131\u015f oluyordu.
\nT\u00fcrkiye\u2019ye gelen ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fclke y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ve n\u00fcfusuna g\u00f6re biraz \u00f6nemli miktara varmas\u0131, \u00f6rne\u011fin 2 milyonu ge\u00e7mesi , ancak 1985 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan T\u00fcrkiye kitlesel turizm olay\u0131yla tan\u0131\u015fmak i\u00e7in 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131n\u0131 beklemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ger\u00e7ekten de 1988\u2019de d\u00fcnya turizminde g\u00f6r\u00fclen olumlu de\u011fi\u015fiklikler T\u00fcrkiye\u2019ye de yans\u0131m\u0131\u015f ve gelen turist say\u0131s\u0131 bir y\u0131l i\u00e7inde % 46.7\u2019lik bir art\u0131\u015fla ilk kez 4 milyonu a\u015fm\u0131\u015f, 1990\u2019da da 5 milyonu ge\u00e7mi\u015ftir.1992\u2019den itibaren Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinden gelenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n yeniden art\u0131\u015f e\u011filimi kazanmas\u0131yla 1996\u2019da 8 milyonu bulan turist say\u0131s\u0131 1997 y\u0131l\u0131nda 9 milyonu a\u015farak 10 milyon s\u0131n\u0131r\u0131na yakla\u015ft\u0131. Yine \u201cayda 1 milyon turist\u201dle ilk kez bu devrede, 1995 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda tan\u0131\u015ft\u0131. 2001\u2019de g\u00fcn\u00fcbirlik\u00e7ilerle birlikte 11,618.969 ile 12 milyona yakla\u015fan turist say\u0131s\u0131 ve 8 milyar $\u2019\u0131 ge\u00e7en turizm gelirleri, ba\u015fka \u00fclkeler i\u00e7in oldu\u011fu gibi, T\u00fcrkiye i\u00e7inde ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de milli gelir i\u00e7inde turizmin pay\u0131 1963\u2019te yaln\u0131zca %1 iken 2000\u2019de % 4.0\u2019e \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; ayr\u0131ca istihdam a\u00e7\u0131s\u0131ndan da turizm \u00f6nemli bir sekt\u00f6rd\u00fcr. T\u00fcrkiye ile ilgili olarak \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen ve \u201c\u0130spanya deneyimi\u201d olarak da an\u0131lan ve \u0130spanya\u2019n\u0131n turizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck darbe yedi\u011fi olaylar\u0131n burada da tekrarlamamas\u0131 gerekir: Konaklama kolayl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7abuk ve d\u00fc\u015f\u00fck kalitelerde yap\u0131lmas\u0131 , \u00f6zellikle deniz k\u0131y\u0131s\u0131 sayfiye yerle\u015fmelerinde turizm sezonunda da in\u015faatlar\u0131n devam etmesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc \u00e7evresel ko\u015fullar, g\u00fcr\u00fclt\u00fc-pat\u0131rd\u0131, do\u011fal g\u00fczelliklere \u00f6zen g\u00f6sterilmemesi, gittik\u00e7e artan deniz kirlili\u011fi, su ve elektrik kesintisi; k\u00f6t\u00fc \u015fehirsel yap\u0131la\u015fma ve ge\u00e7mi\u015fin izlerinin adeta silinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yla \u015fehirlerin kimliklerinin kaybolmas\u0131 bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca ve yaln\u0131zca \u00e7evre ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olanlar\u0131d\u0131r.
\nGelen turist say\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda , 1985\u2019ten sonra g\u00f6zlenen geli\u015fmelerden biri de gelen ve T\u00fcrkiye\u2019den yurt d\u0131\u015f\u0131na giden turist say\u0131s\u0131nda y\u0131llard\u0131r gidenler lehine olan fazlal\u0131\u011f\u0131n ilk kez tersine d\u00f6nm\u00fc\u015f olmas\u0131d\u0131r. Art\u0131k T\u00fcrkiye turizminde fazlal\u0131k gelen turist say\u0131s\u0131 ve gelen turizm gelirlerinden yanad\u0131r. Bununla birlikte, yurt d\u0131\u015f\u0131na gidenler say\u0131s\u0131nda da \u00f6zellikle konut fonu gibi k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kalkmas\u0131yla 2000\u2019de b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenirken , 2001\u2019de benzer bir uygulaman\u0131n yeniden getirilmesiyle ve buna ekonomik kriz , 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 gibi ba\u015fka fakt\u00f6rlerin de eklenmesiyle yeniden azalma g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE TUR\u0130ZM Uluslar aras\u0131 turizm , T\u00fcrkiye\u2019nin uzun zamand\u0131r geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6viz dengeleri i\u00e7in umut ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 fakat kitlesel \u00f6l\u00e7ekte ancak yak\u0131n say\u0131labilecek zamanlarda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir olgudur. Ger\u00e7ekten de , T\u00fcrkiye\u2019ye gelen yabanc\u0131 turist say\u0131s\u0131 \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fc\u015f\u00fck bir d\u00fczeyde kalm\u0131\u015ft\u0131: 1950\u2019de yaln\u0131zca 29 bin ziyaret\u00e7i \u00e7eken T\u00fcrkiye , d\u00fcnya turizminin b\u00fcy\u00fck bit geli\u015fme …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[1685,2922,1526,3119],"class_list":["post-1053","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-avrupa","tag-nufus","tag-osmanli","tag-turkiye-de-turizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1053","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1053"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1053\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1053"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1053"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1053"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}