MADDE
\n Madde:Madde k\u00fctlesi,hacmi ve eylemsizli\u011fi olan her \u015feydir.Maddenin ayn\u0131 zamanda k\u00fctlesi hacmi vard\u0131r.maddenin \u00fc\u00e7 fiziksel hali vard\u0131r:<\/p>\n
1)Kat\u0131:Maddenin belirli bir \u015fekle ve hacme sahip en d\u00fczenli halidir. \u00d6rnekemir,Tahta,Buz birer kat\u0131 \u00f6rne\u011fidir.
\n 2)S\u0131v\u0131:S\u0131v\u0131 maddenin belirli bir hacmi vard\u0131r,ancak belirli bir \u015fekli yoktur.S\u0131v\u0131y\u0131 olu\u015fturan tanecikler aras\u0131nda az da olsa bo\u015fluk bulunur.\u00d6rnek: Su.benzin,alkol
\n 3)Gaz: Maddenin s\u0131v\u0131 hal gibi belirli bir \u015fekli yoktur.Bir gaz\u0131n hacmi bulundu\u011fu kab\u0131n hacmine e\u015fittir.Gazlar\u0131n hacimleri bas\u0131n\u00e7 ve s\u0131cakl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir.Hava,Karbondioksit,oksijen birer gazd\u0131r.<\/p>\n
Maddenin ortak \u00f6zellikleri:<\/p>\n
K\u00fctle:Madde miktar\u0131 ile b\u00fcy\u00fckl\u00fckt\u00fcr.K\u00fctlenin SI\u2019daki birimini kilogram(kg) d\u0131r.Ancak kg\u2019\u0131n binde biri olan gram (g)\u2019da kullan\u0131r.<\/p>\n
Hacim:Bir maddenin atmosferde kaplad\u0131\u011f\u0131 yerdir.Hacim\u2019in birimi metre k\u00fcp (m3) olarak kullan\u0131r\u0131z.g\u00fcnl\u00fck hayata ve deneylerde litre (L)olarak kullan\u0131r\u0131z.<\/p>\n
Maddenin ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri:<\/p>\n
\u00d6zk\u00fctle: maddenin k\u00fctlesine ve hacmine bagl\u0131d\u0131r
\n Erime Noktas\u0131:Bir maddenin kat\u0131 haleden s\u0131v\u0131 hale ge\u00e7mesidir.S\u0131v\u0131lar i\u00e7in ay\u0131rt edicidir.
\n Donma Noktas\u0131:Bir maddenin s\u0131v\u0131 halden kat\u0131 hale ge\u00e7mesidir. S\u0131v\u0131lar i\u00e7in ay\u0131rt edicidir.
\n Kaynama Noktas\u0131: Bir maddenin s\u0131v\u0131 halden gaz haline ge\u00e7mesidir. S\u0131v\u0131lar i\u00e7in ay\u0131rt edicidir.
\n Yo\u011funla\u015fma Noktas\u0131:Bir maddenin gaz halinden s\u0131v\u0131 hale ge\u00e7mesidir.Gazlar i\u00e7in ay\u0131rt edicidir.
\n S\u00fcblinle\u015fme: Bir maddenin kat\u0131 halden gaz haline ge\u00e7mesidir.Kat\u0131lar i\u00e7in ay\u0131rt edici \u00f6zelliktir.<\/p>\n
Etraf\u0131m\u0131zda \u00e7ok de\u011fi\u015fik maddeler vard\u0131r.Bu maddelerin ayn\u0131 yada farkl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 nas\u0131l ay\u0131rt edebilirsiniz.Bu maddelerin sadece k\u00fctlelerini yada hacimlerini \u00f6l\u00e7memiz bunlar\u0131 farkl\u0131land\u0131rmak i\u00e7in yeterli mi?
\n Bir maddenin farkl\u0131 oldu\u011funu hacim ve k\u00fctlelerini \u00f6l\u00e7mekle tamamen farkl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Bunun yan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan maddelerin erime noktas\u0131, kaynama noktas\u0131 gibi \u00f6zelliklerine de bakmam\u0131z gerekmektedir. Sadece k\u00fctle ve hacimleri \u00f6l\u00e7mekle yo\u011funluk hesab\u0131 yaparak k\u0131smen de olsa maddenin ayn\u0131 ya da farkl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
Suyun kaynama noktas\u0131 100 oC dir. Su ka\u00e7 oC de buharla\u015f\u0131r? Buharla\u015fma olay\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak, kaynama noktas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yap\u0131n\u0131z. <\/p>\n
Suyun kaynama noktas\u0131 100 oC olmas\u0131 demek suyun bu noktan\u0131n alt\u0131nda buharla\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez. Su her zaman donma noktas\u0131n\u0131n \u00fczerinde buharla\u015f\u0131r. Suyun Kaynama noktas\u0131 d\u0131\u015f bas\u0131nca kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bir i\u015flemdir. Su d\u0131\u015f bas\u0131n\u00e7 ile ayn\u0131 d\u00fczeye geldi\u011finde kaynamaya ba\u015flar. Su donma noktas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131y\u0131 de\u011ferlendirerek kaynama noktas\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n buharla\u015fma i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n
G\u00f6ller ve nehirler k\u0131\u015f\u0131n donarlar, ama i\u00e7lerindeki hayat devam eder. Bu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fir?
\n Buzun yo\u011funlu\u011fu suyunkinden azd\u0131r ve bu nedenle buz su \u00fczerinde y\u00fczer. Is\u0131 iletimi konusunda k\u00f6t\u00fc bir iletken olan buz, suyu a\u015fa\u011f\u0131da yal\u0131t\u0131r ve bu suyun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n donma noktas\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Asl\u0131nda b\u00f6yle olmas\u0131 i\u015fimize gelir, \u00e7\u00fcnk\u00fc en \u00fcstten en alta kadar b\u00fct\u00fcn su k\u00fctlesi donacak olsa, su i\u00e7indeki hayat tamamen yok olurdu. \u00dcstelik s\u0131cakl\u0131k 0 o C\u2019\u0131n biraz \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, buz tabakas\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131 erimeye ba\u015flamaz. Bunun nedeni buzun bazen erime noktas\u0131n\u0131n \u00fczerindeyken bile yar\u0131 kararl\u0131 kat\u0131 halde kalabilmesidir. Bu durum buzun safl\u0131k derecesiyle ilgilidir. <\/p>\n
Element : Yap\u0131s\u0131nda tek cins atom ihtiva eden saf maddelerdir. \u00d6rne\u011fin, Fe, C, N, O… <\/p>\n
Metaller ve genel \u00d6zellikleri <\/p>\n
1. Is\u0131 ve elektri\u011fi iyi iletirler.
\n 2. Hg hari\u00e7 hepsi oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda kat\u0131d\u0131r.
\n 3. Asit \u00e7\u00f6zeltileriyle \u00e7o\u011fu H2 gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlar.
\n 4. Kendi aralar\u0131nda bile\u015fik yapamazlar, fiziksel bir kar\u0131\u015f\u0131m olan ala\u015f\u0131mlar\u0131 olu\u015ftururlar. \u00d6rne\u011fin prin\u00e7 (Cu-Zn), tun\u00e7 (Cu-Sn) , \u00e7elik (Fe-C-Cr…), 18 ayar alt\u0131n (%75 alt\u0131n-%25 Cu)
\n 5. Elektron almazlar.
\n 6. Y\u00fczeyleri parlakt\u0131r.
\n 7. D\u00f6v\u00fclebilir,tel ve levha haline getirilebilirler. <\/p>\n
Ametaller ve genel \u00d6zellikleri <\/p>\n
1. Is\u0131 ve elektri\u011fi iletmezler.
\n 2. Oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011fu gaz halindedir.
\n 3. Kendi aralar\u0131nda ve metallerle bile\u015fik yapabilirler.
\n 4. Elektron al\u0131\u015f-veri\u015fi yapabilirler.
\n 5. Sulu asitlere \u00e7o\u011fu etki etmez.
\n 6. Y\u00fczeyleri matt\u0131r.
\n 7. K\u0131r\u0131lgand\u0131rlar. <\/p>\n
Bile\u015fik : Yap\u0131s\u0131nda en az iki cins atom ihtiva eden saf maddelerdir. \u00d6rne\u011fin, H2O, C6H12O6, NH3… <\/p>\n
\u00c7\u00f6zelti: Birbiri i\u00e7erisinde homojen da\u011f\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan kar\u0131\u015f\u0131mlara \u00e7\u00f6zelti denir. Hava, lehim,gazoz,deniz suyu….gibi. <\/p>\n
S\u00fcspansiyon : Bir kat\u0131n\u0131n bir s\u0131v\u0131 i\u00e7erisinde ya da havada (sis i\u00e7inde) \u00e7\u00f6z\u00fcnmeden da\u011f\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan heterojen kar\u0131\u015f\u0131mlard\u0131r. Ayran,kahve,tebe\u015fir tozu+su…. <\/p>\n
Em\u00fclsiyon : Bir s\u0131v\u0131n\u0131n ba\u015fka bir s\u0131v\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcnmeden da\u011f\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan heterojen kar\u0131\u015f\u0131mlard\u0131r.
\n \u00d6rnek: Zeytinya\u011fl\u0131 su, benzinli su… <\/p>\n
Kar\u0131\u015f\u0131mlarla Bile\u015fikler Aras\u0131ndaki Farklar ve Ortak Yanlar\u0131 <\/p>\n
1. Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturan maddeler kar\u0131\u015f\u0131m i\u00e7erisinde kendi \u00f6zelli\u011fini korudu\u011fu halde bile\u015fi\u011fi olu\u015fturan elementler fiziksel ve kimyasal t\u00fcm \u00f6zelliklerini kaybederler.
\n 2. Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturan maddeler her oranda kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde, bile\u015fi\u011fi olu\u015fturan elementlerin k\u00fctleleri aras\u0131nda her zaman basit bir oran vard\u0131r.
\n 3. Kar\u0131\u015f\u0131mlar fiziksel yollarla olu\u015fur ve fiziksel y\u00f6ntemler bile\u015fenlerine ayr\u0131l\u0131r. Bile\u015fikler ise kimyasal yolla olu\u015fur ve kimyasal y\u00f6ntemlerle ayr\u0131\u015f\u0131r\u0131lar.
\n 4. Kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n form\u00fcl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 halde, her bile\u015fi\u011fin mutlaka bir kimyasal form\u00fcl\u00fc vard\u0131r.
\n 5. Kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n belirli fiziksel \u00f6zelli\u011fi (\u00f6z k\u00fctle, kaynama noktas\u0131, erime noktas\u0131…) olmad\u0131\u011f\u0131 halde bile\u015fikler bu \u00f6zelliklere sahip saf maddelerdir.
\n 6. Kar\u0131\u015f\u0131mlar ve bile\u015fikler olu\u015furken toplam k\u00fctle korunur. Bu durum her ikisi i\u00e7inde ortakt\u0131r.
\n 7. Kar\u0131\u015f\u0131mlar ve bile\u015fikler en az iki cins atom ihtiva ederler. <\/p>\n
Ay\u0131rt edici \u00d6zellikler <\/p>\n
1.\u00d6z K\u00fctle : Bir maddenin birim hacminin k\u00fctlesine denir. Kat\u0131-s\u0131v\u0131-gazlar i\u00e7in ay\u0131rt edicidir.
\n m=d.v
\n \u00d6z k\u00fctleyi sadece s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015ftirebilir. S\u0131cakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a maddenin hacmi artar fakat k\u00fctle de\u011fi\u015fmez. Hacim art\u0131nca \u00f6z k\u00fctle azal\u0131r. <\/p>\n
2. Kaynama S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 : Saf bir s\u0131v\u0131n\u0131n buhar bas\u0131nc\u0131n\u0131n atmosfer bas\u0131nc\u0131na e\u015fit oldu\u011fu s\u0131cakl\u0131\u011fa kaynama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 denir. S\u0131v\u0131lar ve gazlar i\u00e7in ay\u0131rt edici bir \u00f6zelliktir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kaynama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yo\u011funla\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na e\u015fittir. <\/p>\n
T\u00fcm maddelerin ortak iki \u00f6zelli\u011fi, k\u00fctle ve hacimdir.
\n K\u00fctle:K\u00fctle bir cisimde ki madde miktar\u0131d\u0131r. (K\u00fctle ile a\u011f\u0131rl\u0131k ayn\u0131 anlama gelmez)Bir cisme etkiyen yer \u00e7ekimi kuvveti onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D\u00fcnya’da ve Ay’da yer \u00e7ekimi farkl\u0131 oldu\u011fundan burada \u00f6l\u00e7\u00fclen a\u011f\u0131rl\u0131klarda farkl\u0131d\u0131r.Ama madde miktar\u0131(k\u00fctlesi) her yerde ayn\u0131 oldu\u011fundan de\u011fi\u015fmez.
\n Hacim:Maddenin bo\u015flukta kaplad\u0131\u011f\u0131 yerdir.Her maddenin bir hacmi vard\u0131r<\/p>\n
Bir maddenin di\u011fer maddelerden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren \u00f6zellikleri,onun ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fidir. Maddenin \u015fekline, miktar\u0131na, tad\u0131na, kokusuna vb. ba\u011fl\u0131 olmayan,madde \u00fczerinde do\u011frudan do\u011fruya g\u00f6r\u00fcnmeyen farklar\u0131 ortaya koyan \u00f6zelliklere ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri diyoruz \u00d6z k\u00fctle, esneklik,erime ve kaynama noktas\u0131,\u00f6z \u0131s\u0131, genle\u015fme ve \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z belli ba\u015fl\u0131 ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MADDE Madde:Madde k\u00fctlesi,hacmi ve eylemsizli\u011fi olan her \u015feydir.Maddenin ayn\u0131 zamanda k\u00fctlesi hacmi vard\u0131r.maddenin \u00fc\u00e7 fiziksel hali vard\u0131r: 1)Kat\u0131:Maddenin belirli bir \u015fekle ve hacme sahip en d\u00fczenli halidir. \u00d6rnekemir,Tahta,Buz birer kat\u0131 \u00f6rne\u011fidir. 2)S\u0131v\u0131:S\u0131v\u0131 maddenin belirli bir hacmi vard\u0131r,ancak belirli bir \u015fekli yoktur.S\u0131v\u0131y\u0131 olu\u015fturan tanecikler aras\u0131nda az da olsa bo\u015fluk bulunur.\u00d6rnek: Su.benzin,alkol 3)Gaz: Maddenin s\u0131v\u0131 hal gibi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[3574,3575,2125,2261,3577,2148,3570,2147,3569,3567,3571,3568,3573,3572,3576],"class_list":["post-1217","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-ametaller-ve-genel-ozellikleri","tag-bilesik","tag-cozelti","tag-element","tag-emulsiyon","tag-erime-noktasi","tag-hacim","tag-kaynama-noktasi","tag-kutle","tag-madde-nedir","tag-maddenin-ayirt-edici-ozellikleri","tag-maddenin-ortak-ozellikleri","tag-metaller-ve-genel-ozellikleri","tag-ozkutle","tag-suspansiyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1217\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}