T\u00dcRK\u0130YE’DE EROZYON<\/p>\n
D\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de toprak kayb\u0131 s\u00fcrecinin en \u00f6nemli etkeni erozyondur. Arazi e\u011fimi, iklim, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve toprak \u00f6zelliklerinin etkile\u015fimi sonucu olu\u015fan do\u011fal erozyonun yan\u0131s\u0131ra, insan\u0131n do\u011faya m\u00fcdahalesi temeline dayanan bir dizi yapay etgen, erozyonu bir afet niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.
\n T\u00fcrkiye kara y\u00fczeyinin %90\u2019\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u015fiddetlerde erozyon cereyan etmektedir. Arazinin %63’\u00fc \u00e7ok \u015fiddetli ve \u015fiddetli, %20’si ise orta \u015fiddetli erzyonla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. \u00dclke genelinde yakla\u015f\u0131k 67 milyon hektarl\u0131k bir arazide toprak giderek yok olmaktad\u0131r. Erozyon b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tar\u0131m alanlar\u0131nda ya\u015fanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015flenen tar\u0131m alanlar\u0131n %75’inde (yakla\u015f\u0131k 20 milyon Ha) yo\u011fun erozyon g\u00f6r\u00fclmektedir. Di\u011fer bir anlat\u0131mla T\u00fcrkiye tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n ancak 5.0 milyon hektarl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde erozyon yoktur. Su ve r\u00fczgar erozyonu t\u00fcm \u00fclke topraklar\u0131n\u0131n %86.5’inde cereyan etmekte, r\u00fczgar erozyonu 506 bin hektarl\u0131k bir yay\u0131l\u0131mla daha \u00e7ok kural iklime sahip olan Konya ve dolaylar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir.
\n T\u00fcrkiye’de akarsularla birlikte alandan ta\u015f\u0131nan toprak, ABD’nin 7, Avrupa’n\u0131n 17 ve Afrika’n\u0131n 22 kat\u0131 daha fazla d\u00fczeydedir. F\u0131rat Nehri, y\u0131lda 108 milyon ton, Ye\u015fil\u0131rmak 55 milyon ton toprak ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Her y\u0131l Keban baraj\u0131’na 32 milyon, Karakaya Baraj\u0131’na 31 milyon ton toprak birikmektedir. Erozyonla y\u0131lda 90 milyon ton bitki besin maddesi toprak birlikte yitirilmektedir. Her y\u0131l tar\u0131m alanlar\u0131ndan 500 milyon ton, t\u00fcm \u00fclke y\u00fczeyinden 1,4 milyar ton verimli \u00fcst toprak, erozyonla kaybedilmektedir. Kaybedilen bu topraklar, 25 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, yakla\u015f\u0131k 400 bin hektar geni\u015fli\u011finde bir araziye e\u015fde\u011ferdir.
\n Yanl\u0131\u015f toprak kullan\u0131m\u0131, yanl\u0131\u015f tar\u0131m uygulamalar\u0131, kent, sanayi, ula\u015f\u0131m ve benzeri yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yanl\u0131\u015f konumlanmas\u0131 s\u00fcreci ise erozyonun h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. Afet nitelikli erozyon yetmezmi\u015f gibi, tar\u0131m arazileri, \u00f6zellikle de verimli tar\u0131m arazileri, tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131mlarla a\u00e7\u0131k bir sald\u0131r\u0131 ve talanla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. 1978-1996 y\u0131llar\u0131nda ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 tar\u0131m topra\u011f\u0131 %33 artm\u0131\u015f ve betonla\u015farak elden \u00e7\u0131kan verimli tar\u0131m topra\u011f\u0131 600 bin hektara, yani verimli alanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k onda birine yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE’DE EROZYON D\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de toprak kayb\u0131 s\u00fcrecinin en \u00f6nemli etkeni erozyondur. Arazi e\u011fimi, iklim, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve toprak \u00f6zelliklerinin etkile\u015fimi sonucu olu\u015fan do\u011fal erozyonun yan\u0131s\u0131ra, insan\u0131n do\u011faya m\u00fcdahalesi temeline dayanan bir dizi yapay etgen, erozyonu bir afet niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. T\u00fcrkiye kara y\u00fczeyinin %90\u2019\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u015fiddetlerde erozyon cereyan etmektedir. Arazinin %63’\u00fc \u00e7ok \u015fiddetli …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[2926,2107,1126,2925,3858,3857],"class_list":["post-1334","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-bitki-ortusu","tag-dunya","tag-firat-nehri","tag-iklim","tag-keban-baraji","tag-turkiyede-erozyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1334\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}