Benzer \u00f6zellikler g\u00f6steren topraklar, ayn\u0131 kategori alt\u0131nda toplanmak sureti ile bir \u00e7ok s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toprak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan kriterler, topra\u011f\u0131n tekst\u00fcr\u00fc, rengi, verimlili\u011fi ve genetik \u00f6zellikleridir. S\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinden d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda en \u00e7ok tutunan\u0131 genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma sitemidir. Genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma siteminde, toprak olu\u015f fakt\u00f6rlerinden iklim, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc, topografya, ana kaya ve zaman unsuru dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
1. ESK\u0130 TOPRAK SINIFLANDIRMA S\u0130STEM\u0130 <\/p>\n
1949 Toprak S\u0131n\u0131fland\u0131rma Sistemi diyebilece\u011fimiz bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma sisteminde topraklar; zonal, azonal ve intrazonal olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kategoriye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1.1. Zonal Topraklar : \u0130yi geli\u015fmi\u015f profil \u00f6zelli\u011fine sahip olup, bu tak\u0131mda bulunan topraklar, iklim ve vejetasyon \u015fartlar\u0131na g\u00f6re olu\u015fmu\u015f olan topraklard\u0131r. Ancak bu topraklar\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in, arazinin d\u00fcz ve d\u00fcze yak\u0131n ve drenaj\u0131n iyi olmas\u0131 gerekmektedir. Zonal topraklar, yery\u00fcz\u00fcndeki iklim ve vejetasyon ku\u015faklar\u0131na genellikle uymaktad\u0131r. Mesela, so\u011fuk ve nemli iklim ve orman \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda podzol topraklar\u0131, s\u0131cak ve nemli iklim \u015fartlar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tropikal ve ekvatoral b\u00f6lgelerde lateritler bask\u0131n durumdad\u0131r.<\/p>\n
1.1.1. Tundra Topraklar\u0131 : Tundra iklimini g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kuzey yar\u0131m k\u00fcrede olu\u015fan bu topraklar, yaz\u0131n donmu\u015f tabakan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ile gev\u015fer. Al\u00e7ak k\u0131s\u0131mlar yer yer su birikintileri ve yosunlarla kaplan\u0131r. Donma ve \u00e7\u00f6z\u00fclmenin aktif oldu\u011fu k\u0131s\u0131mlarda toprak ta\u015fl\u0131d\u0131r. \u0130klimin so\u011fuk olmas\u0131ndan dolay\u0131 organik madde yeterince ayr\u0131\u015famad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toprak organik madde y\u00f6n\u00fcnden zengindir.<\/p>\n
1.1.2. Podzol Topraklar : Tundra ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcneyinde \u00e7o\u011funlukla i\u011fne yaprakl\u0131 ormanlar\u0131n alt\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren nemli ve so\u011fuk iklim \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda olu\u015fmu\u015ftur. A\u015f\u0131r\u0131 y\u0131kanmadan dolay\u0131 toprak besin maddelerinin \u00e7o\u011fu ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B horizonunda ta\u015f\u0131narak gelen oksitlerce zengin maddelerin \u00e7imentola\u015fmas\u0131 ile olu\u015fmu\u015f sert tabaka bulunur. \u0130klimin so\u011fuk olmas\u0131ndan dolay\u0131 bitki art\u0131klar\u0131 toprak y\u00fczeyinde birikerek birka\u00e7 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda organik bir kat olu\u015fturmu\u015ftur. Sibirya, Kuzey Avrupa ve Amerika\u2019da yayg\u0131n olan, \u00fclkemizde Y\u0131ld\u0131z da\u011flar\u0131n\u0131n kuzey yama\u00e7lar\u0131nda ve Kuzeydo\u011fu Anadolu Da\u011flar\u0131nda \u015eav\u015fat-Karag\u00f6l dolaylar\u0131nda bulunan bu topraklar, g\u00fcbreleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde tar\u0131ma uygun hale getirilebilir.<\/p>\n
1.1.3. Kahverengi Orman Topraklar\u0131: Daha ziyade \u0131l\u0131man ku\u015fakta, yapra\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6ken orman \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu topraklarda podzolle\u015fmenin aksine organik madde \u00fcst topraktaki mineral maddeye kar\u0131\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde karbonatlar y\u0131kanarak topraktan uzakla\u015f\u0131r. Bu topraklar asit reaksiyon g\u00f6sterir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az oldu\u011fu sahalarda karbonatlar B horizonunda birikir. Hafif alkalen reaksiyon g\u00f6steren bu topraklar kire\u00e7li orman topraklar\u0131 olarak dikkate al\u0131n\u0131r. Di\u011fer taraftan toprak y\u00fczeyinde bitki art\u0131klar\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131, topraktan y\u0131kanan bitki besin elementlerinin tekrar topra\u011fa ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
1.1.4. Terra Rossalar : Akdeniz ikliminin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc subtropikal ku\u015fakta \u00e7o\u011funlukla k\u0131z\u0131l \u00e7am ve maki vejetasyonu at\u0131nda geli\u015fme g\u00f6sterir. Bu topraklar, iyi oksitlenmeden dolay\u0131 demir seskioksit bak\u0131m\u0131ndan zengin oldu\u011fundan k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 kahverengindedir. Topra\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda demir ve al\u00fcminyum oksit bile\u015fiklerinden ibaret killi olan bir horizon yer al\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde topraklar y\u0131kanmas\u0131ndan dolay\u0131 karbonatlar topraktan uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Drenaj\u0131 iyi d\u00fcz ve d\u00fcze yak\u0131n sahalarda her t\u00fcrl\u00fc ana materyal \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. E\u011fimli sahalardaki karstik alanlarda ise toprak kire\u00e7 ta\u015flar\u0131 ile karstik \u00e7ukurlar\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fimli karstik sahalarda toprak y\u00fczeyde de\u011fil ta\u015flar\u0131n aras\u0131ndaki \u00e7atlaklar ve tabakala\u015fma y\u00fczeyleri boyunca geli\u015fme g\u00f6stermi\u015ftir. Karsla\u015fman\u0131n \u00e7ok ilerledi\u011fi sahalarda toprak dikey y\u00f6nde y\u00fczeyden derinlere do\u011fru ta\u015f\u0131n\u0131r. Bu nedenle k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 topraklar, \u00e7atlaklar aras\u0131nda cepler halinde bulunur. Bu topraklar killi b\u00fcnyededir. \u00dclkemizde Marmara B\u00f6lgesi\u2019 nin g\u00fcneyi ile Akdeniz ve Ege B\u00f6lgeleri\u2019 nde \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
1.1.5. Kahve ve Kestane Renkli Topraklar : Orta ku\u015fakta karalar\u0131n i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren yar\u0131 kurak iklim ve step vejetasyonunun karakteristik topra\u011f\u0131d\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f azl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 alt toprakta karbonatlar birikmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan toprak besin maddeleri bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a zengin say\u0131labilir. Organik madde topra\u011fa iyice kar\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda olup genellikle hafif alkalen ve alkalen reaksiyon g\u00f6sterir. Bu topraklardan kahverengi olanlar daha ziyade step sahas\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, kestane renkli olanlar step sahas\u0131n\u0131n biraz daha nemli olan k\u0131s\u0131mlar\u0131nda uzun boylu \u00e7ay\u0131rlar ve g\u00fcr olmayan orman alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Karbonat birikim zonu kahverengi topraklara nazaran biraz daha derindedir. Bu topraklara \u00fclkemizin b\u00fct\u00fcn i\u00e7 b\u00f6lgelerinde rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
1.1.6. \u00c7ernezyom Topraklar\u0131 : Orta ku\u015fa\u011f\u0131n yar\u0131 nemli alanlar\u0131nda uzun boylu \u00e7ay\u0131r vejetasyonu alt\u0131nda geli\u015fmi\u015f olan bu topraklara ayn\u0131 zamanda kara topraklar da denir. Karadeniz\u2019 in kuzey kesiminde, Romanya, Kanada, ABD, Arjantin ve Avustralya\u2019 da g\u00f6r\u00fclen bu topraklar \u00fclkemizde Erzurum \u2013 Kars platolar\u0131nda 1600 \u2013 2000 m. aras\u0131nda yer al\u0131r. Zengin \u00e7ay\u0131r \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda organik art\u0131klar\u0131n yava\u015f yava\u015f par\u00e7alanmas\u0131ndan dolay\u0131 \u00fcst toprak organik madde y\u00f6n\u00fcnden zenginle\u015ferek koyu renk al\u0131r. \u00dcst topraktan y\u0131kanan karbonatlar B ve C horizonlar\u0131nda birikmi\u015ftir. Besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden zengin olan bu topraklar \u00fczerinde yo\u011fun olarak tar\u0131m yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
1.1.7. Lateritler : Nemli tropikal ve ekvatoral b\u00f6lgelerde yayg\u0131n olan bu topraklar, fazla ya\u011f\u0131\u015f ve s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 ana materyalin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ileri derecede oldu\u011fundan kal\u0131nd\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 silis topraktan uzakla\u015fm\u0131\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k demir ve al\u00fcminyum oksit\u00e7e zenginle\u015fmi\u015ftir. Bu durum topra\u011f\u0131n k\u0131z\u0131l renkli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lgelerde toprak \u00fczerine d\u00fc\u015fen organik art\u0131klar mikroorganizmalarca k\u0131sa s\u00fcrede par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131ndan toprak y\u00fczeyinde organik madde birikmesi olmamaktad\u0131r. Demir ve al\u00fcminyum oksitler topra\u011f\u0131n alt katlar\u0131nda ve derin k\u0131s\u0131mlar\u0131nda birikmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc a\u011fa\u00e7 k\u00f6klerinin geli\u015fmesini \u00f6nleyici sert tabaka olu\u015fmu\u015ftur. Bu topraklar genellikle tu\u011fla yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Bu topraklara \u00fclkemizde Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesinde fosil olarak rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
1.1.8. \u00c7\u00f6l Topraklar\u0131 : Orta enlemlerde ve tropikal \u00e7\u00f6llerde son derece s\u0131\u011f ve karbonatlar\u0131n birikmesiyle olu\u015fmu\u015f sert kabu\u011fa sahip topraklard\u0131r. Orta enlemlerdeki \u00e7\u00f6llerde daha \u00e7ok sierozem denilen a\u00e7\u0131k ve gri kahverengi a\u015f\u0131r\u0131 derecede kire\u00e7 birikmesinden olu\u015fan sert tabakalar halinde uzanan topraklar hakim durumdad\u0131r. Tropikal \u00e7\u00f6llerde ise k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 renkte olan yine a\u015f\u0131r\u0131 derecede karbonatlar\u0131n birikmesi ya da kapilarite ile sular\u0131n b\u00fcnyesinde bulunan karbonatlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda sert ve s\u0131\u011f topraklar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her iki toprak da organik madde y\u00f6n\u00fcnden son derece fakirdir ve tar\u0131msal de\u011feri hemen hemen hi\u00e7 yoktur. Bu topraklar, \u00fclkemizde \u00f6zellikle Harran ve Malatya ovalar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
1.1.9. Preri Topraklar\u0131 : Seskioksitlerin ta\u015f\u0131nmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, karbonatlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 veya ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu topraklara preri topraklar\u0131 denilmektedir. Daha \u00e7ok ABD\u2019 de preri vejetasyonu alt\u0131nda geli\u015fmi\u015ftir. <\/p>\n
1.2. \u0130ntrazonal Topraklar : Bu topraklar\u0131n olu\u015fumunda topografya ana materyal fakt\u00f6rleri etkilidir. Bu nedenle de topraktaki b\u00fct\u00fcn horizonlar geli\u015fmemi\u015f olup, genellikle AC horizonudur. Nitekim kire\u00e7\u00e7e zengin ana materyal \u00fczerinde vertisol ve rendzina sular\u0131n birikti\u011fi alanlarda hidromorfik, tuzlu alanlarda halomorfik topraklar yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
1.2.1. Halomorfik Topraklar : Halojen gruplar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bu topraklar kurak ve yar\u0131 kurak b\u00f6lgelerde havzalar\u0131n tabanlar\u0131nda sularda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr hale gelen \u00e7e\u015fitli tuz ve karbonatlar\u0131n suyun buharla\u015fmas\u0131 ile topra\u011f\u0131n y\u00fczeyinde veya muhtelif derinliklerde birikmeleriyle olu\u015fur. Bu topraklar\u0131n geli\u015fmesinde hakim olan pedojenik s\u00fcre\u00e7 salinizasyondur.<\/p>\n
1.2.2. Hidromorfik Topraklar : Batakl\u0131k, sazl\u0131k gibi sular\u0131n birikti\u011fi sahalarda, toprak devaml\u0131 olarak su alt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in oksijensiz \u015fartlar alt\u0131nda kal\u0131r. Batakl\u0131k bitkilerinden has\u0131l olan organik art\u0131klar\u0131n su alt\u0131nda ge\u00e7 ayr\u0131\u015fma ile birikerek organik madde y\u00f6n\u00fcnden zenginle\u015fir. Ayr\u0131ca hidrojen iyon konsantrasyonu artt\u0131\u011f\u0131ndan toprak asitle\u015fir.Bu topraklar s\u00fcrekli ta\u015fk\u0131na u\u011frayan ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131nda, tektonik k\u00f6kenli oluklar\u0131n \u00e7ukur k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki taban suyu seviyesinin y\u00fcksek oldu\u011fu alanlarda, da\u011flar\u0131n y\u00fcksek kesimlerindeki lokal \u00e7ukurluklarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hidromorfik topraklar, ba\u015fta iyi havalanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin yeti\u015fmesini engeller. Drenaj\u0131 sa\u011flanan sahalarda toprak organik madde bak\u0131m\u0131ndan zengin oldu\u011fu i\u00e7in verimli tar\u0131m sahalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
1.2.3. Kalsimorfik Topraklar : Yumu\u015fak kire\u00e7 ta\u015f\u0131 ve marn depolar\u0131 \u00fczerinde olu\u015fan bu topraklar, kire\u00e7 y\u00f6n\u00fcnden zengindir. Organik maddenin kille birle\u015ferek kompleks yapmas\u0131, topra\u011f\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131n\u0131n koyu renkli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Genel olarak A horizonuna sahip ve taneli yap\u0131 g\u00f6steren bu topraklar tar\u0131ma uygun olan alanlar\u0131 olu\u015fturur. Vertisoller ve rendzinalar bu grup i\u00e7erisinde yer al\u0131r. \u00dclkemizde Marmara, Ege, Akdeniz b\u00f6lgeleriyle yer yer \u0130\u00e7 ve Do\u011fu Anadolu\u2019 da da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
1.3. Azonal Topraklar : Bu topraklar genel olarak horizonu olmayan topraklard\u0131r. E\u011fimli sahalarda devam eden a\u015f\u0131nma ve ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131nda s\u00fcrekli malzeme birikmesi topraklar\u0131n geli\u015fmesini \u00f6zellikle horizonla\u015fmas\u0131n\u0131 engeller. Al\u00fcvyal topraklar, kol\u00fcvyal topraklar, litoseller ve regosoller bu grup i\u00e7erisindedir. \u00dclkemizdeki b\u00fct\u00fcn ovalarda \u00e7ok verimli olan bu topraklara rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
2. TOPRAK SINIFLANDIRMA S\u0130STEM\u0130 VEYA TOPRAK TAKSONOM\u0130S\u0130 <\/p>\n
Topraklar\u0131n d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda birlik sa\u011flanmas\u0131 ve eski toprak s\u0131n\u0131fland\u0131rma sisteminde baz\u0131 topraklar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekilmesi nedeniyle 1975 y\u0131l\u0131nda son \u015fekli verilen Toprak Taksonomisi geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma sisteminde ana toprak s\u0131n\u0131flar\u0131 Latince kelimelerden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
2.1. Entisoller : \u00c7ok yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fte olu\u015fan topraklar, bu tak\u0131m b\u00fcnyesinde yer al\u0131r. Bu topraklar s\u00fcrekli olarak a\u015f\u0131nma ve birikme olaylar\u0131n\u0131n meydana geldi\u011fi sahalardaki topraklar\u0131 kapsar. Bu topraklar eski sistemdeki al\u00fcvyal, kol\u00fcvyal, regasol, litosol ile devaml\u0131 veya y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde su alt\u0131nda kalan hidromorfik topraklar\u0131 i\u00e7erir. Bu topraklara \u00fclkemizde, topraklar\u0131n s\u00fcrekli olarak ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 da\u011fl\u0131k alanlar\u0131m\u0131zda, delta olu\u015fumu ve al\u00fcvyonla\u015fman\u0131n s\u00fcrekli olarak devam etti\u011fi ovalar\u0131m\u0131zda rastlan\u0131r.<\/p>\n
2.2. \u0130nceptisoller : Bu topraklar entisollere nazaran ayr\u0131\u015fman\u0131n biraz daha ilerledi\u011fi ve toprak olu\u015fumunun ba\u015flang\u0131\u00e7 safhas\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131, yani toprakta horizonla\u015fman\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131 b\u00fcnyesine al\u0131r. \u00d6rne\u011fin delta ovalar\u0131nda ta\u015fk\u0131na u\u011framayan esli al\u00fcvyal topraklar inceptisoller tak\u0131m\u0131na girer. Ayn\u0131 \u015fekilde yama\u00e7lardaki a\u015f\u0131nman\u0131n durdu\u011fu sahalarda birikinti koni ve yama\u00e7 depolar\u0131 \u00fczerindeki horizonla\u015fmaya ba\u015flayan topraklar da inceptisol ordosuna girer. T\u00fcrkiye\u2019 de bu topraklara yayg\u0131n olarak, a\u015f\u0131nman\u0131n yava\u015f olarak devam etti\u011fi da\u011fl\u0131k alanlarda, eski yama\u00e7 depolar\u0131 ve al\u00fcvyal sahalarda rastlan\u0131r.<\/p>\n
2.3. Aridisoller : Kurak b\u00f6lgelerin topraklar\u0131n\u0131 kapsamakta olan bu topraklar bitkilerin yeti\u015fmesini sa\u011flayacak yeterli nemden mahrumdur. Dolay\u0131s\u0131yla pedojenik horizonlar yeterince geli\u015fmemi\u015f ve organik madde bak\u0131m\u0131ndan da son derece fakirdir. Toprakta derin ve geni\u015f \u00e7atlaklar olu\u015fur. \u00c7\u00f6l topraklar\u0131 bu tak\u0131m i\u00e7erisinde yer al\u0131r. \u00dclkemizde aridisoller, G\u00fcney Do\u011fu Anadolu\u2019 da Harran Ovas\u0131\u2019 nda ve \u0130\u00e7 Anadolu\u2019 nun baz\u0131 kesimlerinde rastlan\u0131r.<\/p>\n
2.4. Mollisoller : Yumu\u015fak toprak anl—– gelen bu topraklar, daha ziyade orta enlemlerde otsu vejetasyon alt\u0131nda geli\u015fme g\u00f6sterir. \u00dcst toprak organik madde bak\u0131m\u0131ndan zengindir. Topraktaki katyonlar genellikle y\u0131kanmaya u\u011framad\u0131klar\u0131 i\u00e7in besin maddeleri bak\u0131m\u0131ndan zengindir. Bu nedenle mollisoller \u00fczerinde yo\u011fun olarak yo\u011fun olarak tar\u0131m yap\u0131l\u0131r. Eski toprak sistemindeki kestane, kahverengi, rendzina ve \u00e7ernezyomlar bu topraklar\u0131n kaps—– girer. \u00dclkemizde bu topraklar, Bat\u0131 Anadolu ve \u0130\u00e7 Anadolu\u2019 da az e\u011fimli ve hafif dalgal\u0131 neojen depolar\u0131 \u00fczerinde, Do\u011fu Anadolu\u2019 nun tektonik k\u00f6kenli ovalar\u0131nda yayg\u0131n olarak rastlan\u0131r. Tar\u0131msal alanlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu topraklar \u00fczerinde olup, topra\u011f\u0131n alt kat\u0131nda karbonat birikimi mevcuttur.<\/p>\n
2.5. Spodosoller : Organik maddenin birikti\u011fi topra\u011f\u0131n y\u0131kanarak asitle\u015fti\u011fi, organik asitlerin ve kilin B horizonunda \u00e7imentola\u015farak sert bir kat\u0131n olu\u015ftu\u011fu topraklar\u0131 kapsar. Bu topraklar, eski toprak sisteminde bahsedilen podzolle\u015fme s\u00fcreci alt\u0131nda olu\u015fan podzollar\u0131 karakterize eder. Besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden fakir olan bu topraklar, Kuzey Amerika\u2019 da, Avrupa ve Asya\u2019 n\u0131n tundra alanlar\u0131n\u0131n g\u00fcneyindeki sahalarda i\u011fne yaprakl\u0131 ormanlar\u0131n alt\u0131nda rastlan\u0131r. \u00dclkemizde Karadeniz, Marmara b\u00f6lgelerindeki da\u011fl\u0131k alanlarda ve Kuzey Anadolu da\u011flar\u0131n\u0131n y\u00fcksek kesimlerinde yayg\u0131nd\u0131r. Bu topraklar, fazla y\u0131kanmadan dolay\u0131 asit reaksiyon g\u00f6sterir ve s\u0131cakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in de toprak y\u00fczeyinde organik madde birikimi mevcuttur.<\/p>\n
2.6. Alfisoller : Kilin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde A horizonundan ta\u015f\u0131narak B horizonunda birikti\u011fi karbonatlar\u0131n y\u0131kanma sonucu ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131 kapsar. Alfisoller y\u0131kanman\u0131n fazla oldu\u011fu d\u00fcnyan\u0131n nemli sahalar\u0131nda \u00f6zellikle k\u0131talar\u0131n bat\u0131 kesimlerinde geni\u015f yaprakl\u0131 ormanlar alt\u0131nda yayg\u0131nd\u0131r. Toprakta demir ve al\u00fcminyum bile\u015fikleri hakimdir. \u00dclkemizde Akdeniz B\u00f6lgesi\u2019 nde g\u00f6r\u00fclen terra rossa topraklar\u0131 bu grup i\u00e7erisindedir. Bu topraklar genellikle killi b\u00fcnyelidir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n fazla oldu\u011fu k\u0131s\u0131mlarda karbonatlar uzakla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n
2.7. Ultisoller : \u00d6zellikle tropikal b\u00f6lgelerde fazla ya\u011f\u0131\u015f ve s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 ayr\u0131\u015fman\u0131n fazla miktarda ilerledi\u011fi ve toprak olu\u015fumunun son safhada oldu\u011fu topraklar\u0131 kapsar. Bu nedenle topraklar a\u015f\u0131r\u0131 olarak y\u0131kand\u0131\u011f\u0131ndan katyon de\u011fi\u015ftirme kapasitesi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ultisoller, lateritle k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 sar\u0131ms\u0131 podzolik topraklar\u0131 kapsar. \u00dclkemizde \u00f6zellikle Do\u011fu Karadeniz B\u00f6lgesi\u2019 nde yer yer rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
2.8. Oxisoller : Oksitlerce, \u00f6zellikle demir ve al\u00fcminyum oksit y\u00f6n\u00fcnden zengin topraklar\u0131 kapsar. Toprakta bulunan mineraller a\u015f\u0131r\u0131 derecede ayr\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve yine y\u0131kanmadan dolay\u0131 toprak besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden fakirle\u015fmi\u015ftir. Bu topraklar, oksit y\u00f6n\u00fcnden zengin olan tropikal b\u00f6lge topraklar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u00dclkemizde rastlanmamaktad\u0131r.<\/p>\n
2.9. Vertisoller : \u00c7ay\u0131r ve savan vejetasyonu alt\u0131nda killi ana materyal \u00fczerinde olu\u015fan bu topraklar ana materyalin etkisine ba\u011fl\u0131 olarak killi b\u00fcnyededir. Dolay\u0131s\u0131yla su ald\u0131\u011f\u0131nda \u015fi\u015fer, kurudu\u011funda ise derin \u00e7atlaklar olu\u015fur. Toprakta belirgin bir y\u0131kanma ve birikme horizonu yoktur. Katyon de\u011fi\u015ftirme kapasitesi y\u00fcksektir. \u00dclkemizde Mu\u015f, Harran, Karacabey ovalar\u0131yla Ergene Havzas\u0131\u2019 nda rastlanmaktad\u0131r. Bu topraklar a\u011f\u0131r b\u00fcnyelidir. Alt toprakta kire\u00e7 birikimi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
2.10. Histosoller : Bitki art\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle batakl\u0131k veya sazl\u0131k alanlarda birikti\u011fi k\u0131s\u0131mlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Organik maddenin birikmesinden dolay\u0131 olu\u015fan batakl\u0131k topraklar\u0131, turba, lif ve ibre \u015feklinde olan organik maddeye sahiptir. organik madde ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ilerledi\u011fi k\u0131s\u0131mlarda topra\u011f\u0131n katyon de\u011fi\u015ftirme kapasitesi y\u00fcksektir. \u00dclkemizde Amik Ovas\u0131, Hatay \u2013 Mara\u015f grabeninde, Mu\u015f ve Erzurum ovalar\u0131nda ve \u0130\u00e7 Anadolu\u2019 da eski batakl\u0131k sahalar\u0131nda rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Benzer \u00f6zellikler g\u00f6steren topraklar, ayn\u0131 kategori alt\u0131nda toplanmak sureti ile bir \u00e7ok s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toprak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan kriterler, topra\u011f\u0131n tekst\u00fcr\u00fc, rengi, verimlili\u011fi ve genetik \u00f6zellikleridir. S\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinden d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda en \u00e7ok tutunan\u0131 genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma sitemidir. Genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma siteminde, toprak olu\u015f fakt\u00f6rlerinden iklim, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc, topografya, ana kaya ve zaman unsuru dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. 1. ESK\u0130 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1403,1406],"tags":[4026,4008,4023,4021,2926,4014,3302,4018,4019,4030,2925,4022,4017,4012,4020,4015,4024,4028,4011,4016,4025,4013,3107,4007,4010,4027,4029,4009],"class_list":["post-1407","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odevler","category-sosyal-bilgiler-odevleri","tag-alfisoller","tag-ana-kaya","tag-aridisoller","tag-azonal-topraklar","tag-bitki-ortusu","tag-cernezyom-topraklari","tag-col-topraklari","tag-halomorfik-topraklar","tag-hidromorfik-topraklar","tag-histosoller","tag-iklim","tag-inceptisoller","tag-intrazonal-topraklar","tag-kahverengi-orman-topraklari","tag-kalsimorfik-topraklar","tag-lateritler","tag-mollisoller","tag-oxisoller","tag-podzol-topraklar","tag-preri-topraklari","tag-spodosoller","tag-terra-rossalar","tag-topografya","tag-topraklarin-siniflandirilmasi","tag-tundra-topraklari","tag-ultisoller","tag-vertisoller","tag-zonal-topraklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1407"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1407\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}