ORGAN\u0130K MOLEK\u00dcLLER<\/p>\n
Karbonhidratlar,proteinler,yaglar ve vitaminlerdir.cans\u0131z ortamda bulunmay\u0131p ancak canl\u0131lar\u0131n vucudunda \u00fcretilirler(g\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin geli\u015fmesi ile baz\u0131 vitaminler fabrikalarda sentetik olarak \u00fcretile bilmektedir.)b\u00fct\u00fcn organik besinlerin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 karbon atomlar\u0131 olu\u015fturur.cogunda karbonun yan\u0131nda oksijen ve hidrojen de bulunur.karbonhidrat,yag ve proteinler enerji elde edmek i\u00e7in kullan\u0131labilir.h\u00fccre zorunlu kalmad\u0131kca,proteinleri enerji kaynag\u0131 olarak kullanmaz
\n \u00e7\u00fcnk\u00fc proteinlerin esas g\u00f6revi h\u00fccre dolas\u0131yla canl\u0131 yap\u0131s\u0131na kat\u0131lmak ve enzim olarak g\u00f6rev yapmakt\u0131r.bu 3 temel besinin enerji verimliligi farkl\u0131d\u0131r.1 gr karbonhidrat yak\u0131l\u0131nca 4,2 k.cal,1 gr protein yak\u0131l\u0131nca 4,3 k.cal ve 1 gr yag yak\u0131l\u0131nca 9,5 k.cal nerji ac\u0131ga c\u0131kar\u0131rlar.h\u00fccrelerde bu enerjinin bi k\u0131sm\u0131 ATP`nin baglar\u0131na aktar\u0131l\u0131rken bir k\u0131sm\u0131da \u0131s\u0131 olarak ortama verilir..b\u00f6ylecehem vucud \u0131s\u0131s\u0131 olu\u015ftururlur hemde kimyasal reaksiyonlar i\u00e7in enerji saglan\u0131r.<\/p>\n
1. KARBONH\u0130DRATLAR
\n B\u00fct\u00fcn h\u00fccrelerin en \u00f6nemli enerji kaynag\u0131d\u0131r.Genel form\u00fclleri(CH2O)n ile g\u00f6sterilir.Bu form\u00fclde glikoz i\u00e7in “n” yerine 6 yazarsak.C6,H12,O6,,olur.solunum \u00fcr\u00fcnleri H2O ve CO2 dir. karbonhidratlar,bitkilerin h\u00fc\u00e7re \u00e7eperinin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturarak,b\u00fct\u00fcn canl\u0131 h\u00fc\u00e7relerden zar\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131larak,DNA ve RNA da bulunarak yap\u0131sal fonksiyon da g\u00f6r\u00fcrler.Yap\u0131s\u0131ndaki \u015feker molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn say\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit karbonhidrat vard\u0131r. A. Monosakkaritler ( tek \u015fekerler):Basit \u015fekerler de denir.\u0130\u00e7erdikleri karbon atomu say\u0131s\u0131na g\u00f6re,6 karbonlu olanlar(heksozlar);Glikoz,fruktoz ve galaktoz`dur.
\n 5 karbonlu olanlar ise(pentozlar) Riboz ve deoksiribozdur.monosakkaritler,disakkarit ve polisakkalitlerin yap\u0131 ta\u015f\u0131(monomeri)d\u0131rlar.
\n Glikoz : serbest olarak bal,\u00fcz\u00fcm ve incirde bol bulunur.B\u00fct\u00fcn polisakkaritlerin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Fruktoz:Bal ve olgun meyvelerde bol bulunur.Bunun i\u00e7in meyve \u015fekeri denir. Galaktoz:s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinden bol bulunur .s\u00fct \u015fekeri denir .Bunun i\u00e7in hayvansal bir besin maddesidir. Riboz:RNA n\u0131n,ATP nin ve baz\u0131 enzimlerin yap\u0131s\u0131nda bulunur.Deoksiriboz ise DNA n\u0131n yap\u0131s\u0131nda bulunur. B.Disakkaritler\u00e7ift \u015fekerler):iki monosakkaritin birle\u015ferek meydana getirdigi \u015fekerlerdir.Bu birle\u015fme s\u0131ras\u0131nda su a\u00e7\u0131ga \u00e7\u0131kar.Bu tip reaksiyonlara dehidrasyon sentezi denir. Dehidrasyonun tersi olan su ile par\u00e7alanma reaksiyonlar\u0131na ise hidroliz denir.Disakkaritler ancak sindirildikten sonra h\u00fccre zar\u0131ndan ge\u00e7ebilirler. C.Polisakkaritler\u00c7ok \u015fekerler):\u00c7ok say\u0131da glikozun glikozid ba\u011flanmas\u0131 sonucu olu\u015furlar.yani glikozun dehidrasyon senteziyle olu\u015fmu\u015f pol\u0131merlerdir. Glikoz+Glikoz+…….+Glikoz___ polisakkarit+(n_1)H2O Hepsi ay\u0131 yap\u0131 maddesinden olu\u015ftu\u011fu halde fiziksel ve kimyasal \u00f6zellikleri farkl\u0131d\u0131r.\u00c7\u00fcnk\u00fc, glikoz molek\u00fcllerinin birbirine ba\u011flanma bi\u00e7imleri farkl\u0131d\u0131r. Ni\u015fasta Bitki h\u00fccrekerinde karbonhidratlar\u0131n depo \u015feklidir.\u00c7ok say\u0131da glikozdan meydana gelir.Hayvan h\u00fccrelerinde bulunmaz . Suda \u00e7ok az erir. Ba\u011f\u0131rsak epitelinden do\u011frudan do\u011fruya kana ge\u00e7emezler.Hayvanlar\u0131n \u00e7o\u011fu sindirerek enerji hammaddesi olarak kullan\u0131r . Sel\u00fcloz: Bitki h\u00fccrelerinde h\u00fccre \u00e7eperinin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. sel\u00fclozu olu\u015fturan glikozlar birbirlerine ters ba\u011fland\u0131klar\u0131 i\u00e7in memeli canl\u0131lar\u0131n sindirim sistemlerinden salg\u0131lanan enzimlerle yap\u0131ta\u015flar\u0131na ayr\u0131lmazlar . suda erimez. Ba\u011f\u0131rsak epitelinden do\u011frudan kana ge\u00e7emez.Gevi\u015f getiren memelilerde ,baz\u0131 ku\u015flarda ve termitlerde (beyaz kar\u0131ncalar)sindirilerek kullan\u0131l\u0131r.A\u011fa\u00e7lar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %50 si sel\u00fclozdur. Glikojen:Hayvan, insan, mantar ve bakteri h\u00fccrelerinde bulunur ve hayvansal ni\u015fasta da denir .En fazla karaci\u011fer ve kaslarda bulunur.Hayvanlar\u0131n en h\u0131zl\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 yedek enerji deposudur.Suda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. 2.YA\u011eLAR (Lipidler) Lipidler C,H,O atomlar\u0131ndan meydana gelir.Baz\u0131lar\u0131nda fosfor ve azot gibi elementler de yer alabilir. Yap\u0131s\u0131ndaki oksijen oran\u0131 \u015fekerlerden azd\u0131r.Yap\u0131lar\u0131nda ya\u011f asitleri , gliserol ve ba\u015fka baz\u0131 maddeler bulunur.Ya\u011flar suda ya hi\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fcnmez ya da \u00e7ok az \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrler.Aseton, eter, kloroform,benzen ve alkol gibi organik \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fclerde \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrler. H\u00fccrede enerji yap\u0131 maddesi olarak (h\u00fccrezar\u0131)kullan\u0131l\u0131r.ayr\u0131ca deri alt\u0131nda \u0131s\u0131 kayb\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesinde ve hayvanlarda \u00e7e\u015fitli organlar\u0131n d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda g\u00f6revlidir.solunumla yak\u0131lmalar\u0131(oksidasyonlar\u0131)sonucunda fazla miktarda metapolik su ac\u0131ga c\u0131kar\u0131rlar bunun i\u00e7in \u00f6zellikle k\u0131\u015f uykusuna yatan uzun s\u00fcre g\u00f6\u00e7 eden ve suyun az oldugu ortamlarda ya\u015fayan hayvanlarda iy ibir depo ve enerji ham maddesidirler.
\n Ayn\u0131 zamanda hafif oldugundan u\u00e7mada havyana avantaj saglarlar.
\n Yaglar\u0131n yak\u0131m\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 uzun s\u00fcrd\u00fcg\u00fcnden h\u00fccrelerde enerji kaynag\u0131 olarak karbonhidratlardan sonra tercih edilirler.En \u00f6nemli lipidler ya\u011f asitleri, ya\u011flar (n\u00f6tr ya\u011flar) fosfolipidler ve steroidlerdir.
\n Ya\u011f asitleri:en basit lipidler olup,uzun karbon zincirlerinden olu\u015furlar. Karbonlar aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flar tekli ise doymu\u015f,\u00e7ift ba\u011f varsa doymam\u0131\u015f ya\u011f asitleri diye adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Genellikle s\u0131v\u0131 ya\u011flar bitkisel kaynakl\u0131 olup.doymami\u015f ya\u011f asitleri i\u00e7erirler .kat\u0131 ya\u011flar ise genellikle hayvansal kaynakl\u0131 olup, doymu\u015f ya\u011f asitleri i\u00e7erirler.Doymam\u0131\u015f ya\u011flar\u0131n y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131n\u00e7ta hidrojenle doyurulmas\u0131ndan margarinler elde edilir. Steroidler: zarlar\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi vitamin ve hormon olarak da g\u00f6rev al\u0131rlar. Fosforlipitler: h\u00fccre zar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131lan ve fosfor i\u00e7eren ya\u011flard\u0131r. N\u00f6tral ya\u011flar:ya\u011flar\u0131n en \u00f6nemli depo \u015feklidir.Bir gliserol molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7 ya\u011f asidine ba\u011flanmas\u0131 sonucu olu\u015furlar. 3 Ya\u011f asidi+1 Gliserol____Ya\u011f+3H2O Ya\u011f asitleri gliserol ile ester ba\u011flar\u0131yla ba\u011flan\u0131r ve su a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlar (dehidrasyon sentezi) Bir gliserole ba\u011flanan ya\u011f asitleri ayn\u0131 olabilece\u011fi gibi farkl\u0131 da olabilir. Bundan dolay\u0131 ya\u011flar\u0131n bir\u00e7ok t\u00fcrevi meydana gelmi\u015ftir. 3.PROTE\u0130NLER: Proteinler h\u00fccrede ribozomlarda sentezlenir.H\u00fccrenin en \u00f6nemli organik bile\u015fiklerindendir. yap\u0131s\u0131nda karbon (C), Hidrojen ,oksijen(O),azot ve baz\u0131lar\u0131nda bulunanek olarak k\u00fck\u00fcrt (S) ve fosfor (P) da bulunabilir.Protein molek\u00fcllerinin yap\u0131s\u0131na 20 \u00e7e\u015fit amino asit bulunur. Herbir amino asitte amino grubuyla (HN2) karboksil (COOH) grubu ayn\u0131d\u0131r.Amino asitlerde radikal grubu (R)farkl\u0131d\u0131r.Dolay\u0131s\u0131yla 20 \u00e7e\u015fit amino asitte 20 farkl\u0131 R grubu bulunur. \u0130nsanlar bu amino asitlerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sentezlerken, bir k\u0131sm\u0131n\u0131da haz\u0131r olarak al\u0131rlar.Di\u015f ortamdan al\u0131nan amino asitlere temel amino asitler denir.Bir organizman\u0131n kuru a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %50 sini proteinler meydana getirir. Di\u011fer besin maddelerinden farkl\u0131 bir \u00f6zelli\u011fi sahip olup, h\u00fccrede DNA taraf\u0131ndan sentezlettirilen tek molek\u00fcld\u00fcr.Protein molek\u00fclleri her canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne hatta bireye \u00f6zg\u00fc olup antijen \u00f6zelli\u011fi g\u00f6sterirler.Yani farkl\u0131 \u00f6zelli\u011fe sahip bir canl\u0131ya aktar\u0131ld\u0131klar\u0131nda antikor olu\u015fumuna neden olurlar.G\u00fcn\u00fcm\u00fczde doku ve organ nakillerinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kta sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n nedeni proteinlerin bu \u00f6zelliklerinden doley\u0131d\u0131r.Doku aktar\u0131mlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lanabilmesi i\u00e7in daha \u00e7ok protein yap\u0131lar\u0131 benzer ki\u015filer se\u00e7ilmektedir.Solunumla ancak zor durumlarda yak\u0131l\u0131rlar. solunum \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak H2O, \u00fcre,\u00fcrik asit,H2S, CO2 ve NH3 gibi art\u0131klar olu\u015ftururlar. B\u00fct\u00fcn amino asitlerde karboksil ve amino grubu bulundu\u011fu i\u00e7in proreinler ve amino asitler hem asit hem baz \u00f6zelli\u011fi g\u00f6sterirler.Proteinler n say\u0131da amino asitin peptit ba\u011flar\u0131 ile birle\u015fmesinden olu\u015furlar. A.asit+……..+A.asit_____ protein (polipeptit) + (n_1) H2O Proteinlerdeki amino asitler birbirine ba\u011flayan ba\u011fa peptid ba\u011f\u0131 denir . peptit ba\u011f\u0131 1.amino asitin karboksil grubu ile 2.amino asitin amin grubu aras\u0131nda meydana gelir ve bu s\u0131rada bir su a\u00e7i\u011fa \u00e7\u0131kar. peptit ba\u011flar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc ayn\u0131d\u0131r.Proteinlerin birbirinin farkl\u0131 \u00f6zellikte olmas\u0131 i\u00e7erdikleri amino asitlerin say\u0131s\u0131na , \u00e7e\u015fidine, dizili\u015fine ve amino asittin kullan\u0131lma miktar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. <\/p>\n
H H O H H O
\n ‘ ‘ ” ‘ ‘ ”
\n H—N—-C—C—–(OH+H)———-N—-C—-C—OH——Dipeptid+H2O
\n ‘ ‘
\n R1 R2 <\/p>\n
Proteinler yap\u0131c\u0131 ve onar\u0131c\u0131 molek\u00fcllerdir.Az miktarda da enerji verici olarak kullan\u0131l\u0131rlar.Organizmalar ancak uzun s\u00fcen bir a\u00e7l\u0131kta, proteinlerini solunumda fazlaca y\u0131kmaya ba\u015flarlar.Bu durumda h\u00fccrelerin protein sentezi protein y\u0131k\u0131m\u0131ndan sentezlemek zorundad\u0131r.\u00c7\u00fcnk\u00fc proteinlerdeki amino asit s\u0131ras\u0131n\u0131 DNA belirler. H\u00fccrede olu\u015fan proteinlerin bir k\u0131sm\u0131 enzim,bir k\u0131sm\u0131 hormon. bir k\u0131sm\u0131 antikor,bir k\u0131sm\u0131 iseyap\u0131sal g\u00f6revler yapmak \u00fczere \u00f6zelle\u015fmi\u015flerdir. yap\u0131sal proteinler h\u00fccrenin\u00e7e\u015fitli organellerinin yap\u0131s\u0131nda da bulunur. H\u00fccre zar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131nda lipoprotein glikoprotein gibi farkl\u0131 protein bile\u015fikleri vard\u0131r. 4. V\u0130TAM\u0130NLER:
\n V\u00fccutta d\u00fczenle\u015ftirici fonksiyon g\u00f6r\u00fcrler.Baz\u0131lar\u0131 enzimlerin yap\u0131s\u0131na kat\u0131l\u0131r. Sindirime u\u011framazlar.sindirim sisteminden do\u011frudan kana emilirler.V\u00fccutta enerji verici olarak kullan\u0131lmazlar.Ye\u015fil bitkiler ihtiya\u00e7 duyduklra\u0131 vitaminleri kendileri sentezlerler.\u0130nsanlar ve hayvanlarda vitamin sentezi\u00e7ok azd\u0131r. Sadece baz\u0131 provitaminleri ger\u00e7ek vitaminlere \u00e7evirebilirler.\u00d6rne\u011fin deride D vitamini, kracigerde A vitaminin sentezlenmes\u0131.\u00c7o\u011fu vitaminleri d\u0131\u015fardan haz\u0131r almam\u0131z gerek.<\/p>\n
Vitaminlerin \u00e7ok az miktarda bile etkili olurlar,eksikliklerinden \u00e7e\u015fitli aksakl\u0131k ve hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kar.\u00e7ogu zaman vitamin al\u0131n\u0131nca ilgili aksakl\u0131k ge\u00e7er.Ancak geli\u015fme d\u00f6nemindeki aksamalar kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar dogurabilir.<\/p>\n
Vitamin ad\u0131 \u00d6nledigi aksakl\u0131k
\n A vitamini ———-> Gece k\u00f6rl\u00fcg\u00fc
\n D vitamini ———-> Ra\u015fitizm(kemiklerde bozukluk)
\n E vitamini ———-> K\u0131s\u0131rl\u0131k ve \u00fcreme bozuklugu
\n K vitamini ———-> Kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmamas\u0131
\n B vitamini ———-> Beri beri kans\u0131zl\u0131k
\n C vitamini ———-> Skorbit(di\u015f etlerinde kanama)<\/p>\n
Vitaminler suda ve yagda olmak \u00fczere 2 ye ayr\u0131l\u0131r. A,D,E,K vitaminleri yagda \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcrler.Biraz daha uzun s\u00fcre bozulmadan kalabilirler.Bunun i\u00e7in Karacigerde depolan\u0131rlar.
\n B grubu vitaminleri ve C vitamini suda \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.uzun s\u00fcre bozulmadan kalamazlar.\u00d6zellikle C vitamini taze al\u0131nmal\u0131d\u0131r.Is\u0131tmakla,bekletmekle,metallere temasla degerlerinden kaybederler.Depolanmazlar,fazlas\u0131 at\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ORGAN\u0130K MOLEK\u00dcLLER Karbonhidratlar,proteinler,yaglar ve vitaminlerdir.cans\u0131z ortamda bulunmay\u0131p ancak canl\u0131lar\u0131n vucudunda \u00fcretilirler(g\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin geli\u015fmesi ile baz\u0131 vitaminler fabrikalarda sentetik olarak \u00fcretile bilmektedir.)b\u00fct\u00fcn organik besinlerin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 karbon atomlar\u0131 olu\u015fturur.cogunda karbonun yan\u0131nda oksijen ve hidrojen de bulunur.karbonhidrat,yag ve proteinler enerji elde edmek i\u00e7in kullan\u0131labilir.h\u00fccre zorunlu kalmad\u0131kca,proteinleri enerji kaynag\u0131 olarak kullanmaz \u00e7\u00fcnk\u00fc proteinlerin esas g\u00f6revi h\u00fccre dolas\u0131yla canl\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4459,4455,4458,2288,4456,2540,2541,2306,2305,2508,2136,2304,2302,2301,4457,4454,2164,4451,2543,2502,2289,4453,4452,2548],"class_list":["post-1602","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alkol","tag-aseton","tag-benzen","tag-dna","tag-eter","tag-fruktoz","tag-galaktoz","tag-glikojen","tag-glikoz","tag-gliserol","tag-hidrojen","tag-karaciger","tag-karbonhidratlar","tag-kimyasal-reaksiyonlar","tag-kloroform","tag-monosakkaritler","tag-oksijen","tag-organik-molekuller","tag-proteinler","tag-riboz","tag-rna","tag-teknoloji","tag-vitaminler","tag-yaglar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}