Uranyumun n\u00f6tronlarla bombard\u0131man\u0131ndan yapay olarak elde edilen, atom numaras\u0131 93, atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 239 olan, radyoaktif bir ELEMENT. K\u0131saltmas\u0131 Np.
\nNept\u00fcnyum’dan Enerji \u00dcretilebilr mi?
\nNept\u00fcnyum konusunda, konunun bilimsel yan\u0131 incelenmeden toplumu yan\u0131ltabilecek ve fikir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilecek bir tak\u0131m iddialara \u015fahit olmaktay\u0131z. \u00d6zellikle \u00fclkemizin i\u00e7inde bulundu\u011fu zor ekonomik \u015fartlar do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131za y\u00f6neli\u015fi artt\u0131rmakta ve bu kaynaklar\u0131n ne \u015fekilde de\u011ferlendirilebilece\u011fi konusunda de\u011fi\u015fik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri g\u00fcndemi i\u015fgal etmektedir. Maalesef bu \u00f6nerilerin baz\u0131lar\u0131, Nept\u00fcnyum \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, makul \u00e7\u00f6z\u00fcmler olmaktan bir hayli uzakt\u0131r.
\nDi\u011fer yandan bir metan\u0131n ekonomik girdi sa\u011flayabilecek nitelikte olabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu metan\u0131n \u00fclkemizde mevcut olmas\u0131 ve ayr\u0131ca bu metan\u0131n, \u00fclke ve d\u00fcnya pazar\u0131ndaki belirli bir talep d\u00fczeyine sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu bilgi notunda Nept\u00fcnyum ile ilgili ger\u00e7ekler anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\n1) Tarih\u00e7esi
\n93 atom numaral\u0131 Nept\u00fcnyum transuranyum ailesi olarak bilinen elementlerden birisi olup yapay olarak elde edilebilen radyoaktif bir elementtir ve hatta Nept\u00fcnyum sentetik olarak ilk \u00fcretilen transuranyum elementidir. Nept\u00fcnyumun 239 k\u00fctle numaral\u0131 izotopu, 1940 y\u0131l\u0131nda Edwin M. McMillan ve P. H. Abelson taraf\u0131ndan Berkeley Laboratuar\u0131nda Uranyumun siklotrondan \u00fcretilen n\u00f6tronlarla bombard\u0131man edilmesiyle elde edilmi\u015ftir.
\n2) Do\u011fada var m\u0131d\u0131r?
\nUzun bir s\u00fcre Nept\u00fcnyum’un do\u011fada bulunmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lm\u0131\u015f, fakat son yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda,n\u00f6tronlar\u0131n neden oldu\u011fu transmutasyon (d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm) reaksiyonlar\u0131 nedeniyle, uranyum madenlerinde eser miktarda olu\u015ftu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bunun herhangi bir maden de\u011feri olmad\u0131\u011f\u0131ndan, d\u00fcnyada Nept\u00fcnyum madencili\u011fi diye bir olgu da bulunmamaktad\u0131r.
\n3) Nas\u0131l \u00fcretilebilir?
\nNept\u00fcnyumu y\u00fcksek miktarlarda elde edebilmenin tek yolu n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde veya h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131larda Uranyumun n\u00f6tronlarla bombard\u0131man\u0131d\u0131r. Bunun sonucunda olu\u015fan Nept\u00fcnyum, bombard\u0131man edilen veya reakt\u00f6rlerde yak\u0131t olarak kullan\u0131lan Uranyumun yeniden i\u015flenmesi ile elde edilebilir [1] ve bu y\u00f6ntem de ileri d\u00fczeyde n\u00fckleer teknolojinin var olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.
\n\u00dclkemizde iki adet ara\u015ft\u0131rma reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn (\u00c7ekmece N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma ve E\u011fitim Merkezideki TR-2 Ara\u015ft\u0131rma Reakt\u00f6r\u00fc ve \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesindeki \u0130T\u00dc-TRIGA Ara\u015ft\u0131rma Reakt\u00f6r\u00fc) d\u0131\u015f\u0131nda n\u00fckleer reakt\u00f6r mevcut de\u011fildir. Bu ara\u015ft\u0131rma reakt\u00f6rlerinin kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131nda \u00e7ok az miktarlarda Nept\u00fcnyum olmakla birlikte, bu Nept\u00fcnyumu elde etmek i\u00e7in s\u00f6z konusu kullan\u0131lm\u0131\u015f yak\u0131tlar\u0131n yeniden i\u015flenmesi gerekir ve bizde bu teknoloji mevcut de\u011fildir.
\nKald\u0131 ki, b\u00fcy\u00fck miktarlarda yapay yoldan elde edilecek Nept\u00fcnyumu talep edecek ve \u00fclkemizi de bor\u00e7 y\u00fck\u00fcnden kurtaracak bir al\u0131c\u0131 d\u00fcnyada mevcut de\u011fildir.
\n4) Enerji kayna\u011f\u0131 m\u0131d\u0131r?
\nNept\u00fcnyumun enerji \u00fcretiminde kullan\u0131lan bir yak\u0131tm\u0131\u015f gibi nitelendirilmesi de do\u011fru de\u011fildir. Bunu teknik olarak a\u00e7\u0131klamak mecburiyeti vard\u0131r. N\u00fckleer reakt\u00f6rlerde enerji \u00fcretimi a\u011f\u0131r elementlerin (Uranyum, Pl\u00fctonyum) izotoplar\u0131n\u0131n n\u00f6tronlarla b\u00f6l\u00fcnme (fisyon) reaksiyonlar\u0131na girmesine dayanmaktad\u0131r. Bu reaksiyon sonucunda daha hafif elementler (fisyon \u00fcr\u00fcnleri) ve bir miktar enerji (\u00bb200 MeV\/fisyon) ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Enerji \u00fcretiminde kullan\u0131lan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz n\u00fckleer reakt\u00f6rlerinde bu reaksiyon kontroll\u00fc ve devaml\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.
\nNept\u00fcnyum da a\u011f\u0131r bir element olmakla ve baz\u0131 izotoplar\u0131 fisyon reaksiyonu yapabilmekle birlikte, enerji \u00fcretiminde kullan\u0131labilecek \u015fekilde devaml\u0131 ve kontroll\u00fc b\u00f6l\u00fcnme reaksiyonlar\u0131 ancak \u00e7ok \u00f6zel konfig\u00fcrasyonlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00f6ndeki ara\u015ft\u0131rmalar enerji \u00fcretiminden ziyade, daha \u00e7ok n\u00fckleer silahs\u0131zlanma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. D\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fik laboratuarlarda Nept\u00fcnyumun hangi \u015fartlarda devaml\u0131 ve kontroll\u00fc b\u00f6l\u00fcnme reaksiyonlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. 2002 y\u0131l\u0131 Ekim ay\u0131ndaki uluslararas\u0131 medyada “Los Alamos (ABD) Laboratuarlar\u0131nda deney ko\u015fullar\u0131nda Nept\u00fcnyumun kullan\u0131larak kontroll\u00fc bir kritikli\u011fe ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131” y\u00f6n\u00fcnde haberler yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olas\u0131l\u0131k dikkate al\u0131narak, n\u00fckleer silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda, Nept\u00fcnyum da Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131 taraf\u0131ndan g\u00fcvence denetimi anla\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda Uranyum ve Pl\u00fctonyum gibi izlenmektedir (hangi tesiste ne kadar \u00fcretildi, ne kadar\u0131 hangi ama\u00e7la kullan\u0131ld\u0131 v.b.).
\nSonu\u00e7 olarak Nept\u00fcnyumun g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir enerji kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 diye bir durum s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan bir n\u00fckleer reakt\u00f6r mevcut de\u011fildir.
\n5) \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada var m\u0131d\u0131r?
\nNept\u00fcnyumun nas\u0131l elde edilebilece\u011fi ve do\u011fada mevcudiyeti ve \u00fclkemizin n\u00fckleer teknoloji alan\u0131ndaki kabiliyeti dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkemizde Nept\u00fcnyum madencili\u011fi diye bir olgu olmad\u0131\u011f\u0131; MTA taraf\u0131ndan tespit edilen Uranyum madenlerinde (bu madenler MTA verilerine g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 9 bin ton Uranyum i\u00e7ermektedir) \u00e7ok az miktarlarda Nept\u00fcnyum bulunabilece\u011fi; n\u00fckleer teknoloji kullan\u0131larak Nept\u00fcnyum elde edilmesinin de \u00fclkemizin n\u00fckleer teknoloji altyap\u0131s\u0131 itibariyle m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131; ve bu teknolojiye sahip olunsa dahi \u00fclkemizin sahip oldu\u011fu Uranyum’un tamam\u0131n\u0131n Nept\u00fcnyum’a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi durumunda bile kayda de\u011fer bir ekonomik gelir elde edilemeyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r.
\nN\u00fckleer teknoloji alan\u0131nda ileri seviyedeki \u00fclkeler daha \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 (n\u00f6tron detekt\u00f6rleri gibi) kullan\u0131m i\u00e7in Nept\u00fcnyumu yapay olarak \u00fcretmektedirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uranyumun n\u00f6tronlarla bombard\u0131man\u0131ndan yapay olarak elde edilen, atom numaras\u0131 93, atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 239 olan, radyoaktif bir ELEMENT. K\u0131saltmas\u0131 Np. Nept\u00fcnyum’dan Enerji \u00dcretilebilr mi? Nept\u00fcnyum konusunda, konunun bilimsel yan\u0131 incelenmeden toplumu yan\u0131ltabilecek ve fikir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilecek bir tak\u0131m iddialara \u015fahit olmaktay\u0131z. \u00d6zellikle \u00fclkemizin i\u00e7inde bulundu\u011fu zor ekonomik \u015fartlar do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131za y\u00f6neli\u015fi artt\u0131rmakta ve bu kaynaklar\u0131n …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4748,4749,4750,3605],"class_list":["post-1747","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-neptunyum","tag-neptunyumdan-enerji-uretilebilr-mi","tag-transuranyum","tag-uranyum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1747\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}