Hariciler meselesini bir mezhep olarak tart\u0131\u015fman\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 ve etkisi yoktur, zira bug\u00fcn b\u00f6yle bir mezhep yoktur art\u0131k d\u00fcnyada. Ama toplumumuzu ve b\u00fct\u00fcn bir \u0130slam \u00fcmmetini “ibret verici” olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek yak\u0131ndan ilgilendiren bir mesele olarak Haricilerin g\u00f6r\u00fc\u015f ve tav\u0131rlar\u0131n\u0131 ele al\u0131p incelemenin zaruri oldu\u011fu da ku\u015fkusuz. Zira Harici mezhebi bir mezhep olarak ortadan kalkm\u0131\u015fsa da Haricilik ruhu ve fikirleri bug\u00fcn pek \u00e7ok m\u00fcsl\u00fcman\u0131n zihninde yuvalanm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n
Bu meseleyi iyice a\u00e7madan \u00f6nce k\u0131sa bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131 inanc\u0131nday\u0131z:<\/p>\n
Baz\u0131 mezhep veya ekollerin slogan a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6l\u00fc, ama ruh ve \u00f6z a\u00e7\u0131s\u0131ndan diri olabilecekleri gibi, slogan a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek canl\u0131 ve hararetli oldu\u011fu halde ruh ve \u00f6z itibariyle \u00f6lm\u00fc\u015f, bitip t\u00fckenmi\u015f de olabilirler. Binaenaleyh baz\u0131 birey veya gruplar\u0131n slogan a\u00e7\u0131s\u0131ndan falan mezhebin izleyicisi say\u0131lmas\u0131, ama \u00f6z\u00fc itibariyle onlar\u0131n s\u00f6z konusu mezheple hi\u00e7bir ger\u00e7ek ba\u011flar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun tam tersi de olabilir. Bir mezhebe veya fikre ger\u00e7ek anlamda ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011fu halde onun slogan ve \u015fiarlar\u0131n\u0131 kabullenmemi\u015f kimseler de olabilir.<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere, Resulullah’\u0131n (s.a.a) r\u0131hletinden hemen sonra m\u00fcsl\u00fcmanlar S\u00fcnni ve \u015eia olmak \u00fczere iki grup te\u015fkil ettiler ki her birinin kendisine has akide ve sloganlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
\u015eia “Resulullah’\u0131n (s.a.a) kendinden sonraki ilk halifesi Ali’dir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Resulullah (s.a.a) Allah’\u0131n emriyle onu kendisinden sonra halife ve imam olarak se\u00e7ip m\u00fcsl\u00fcmanlara da ibla\u011f etmi\u015ftir bunu, dolay\u0131s\u0131yla da Peygamberimizden sonra halifelik Ali’nin (a.s) hakk\u0131yd\u0131.” der. <\/p>\n
Ehl-i s\u00fcnnet ise “\u0130slam, h\u00fck\u00fcmleri belirlerken halifelik ve imaml\u0131k konusunu belirlememi\u015f, kimin y\u00f6netici olaca\u011f\u0131 hususunu halka b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r, halk se\u00e7sin demi\u015ftir.”der ve halifelerin Kurey\u015ften olmas\u0131 gerekti\u011fini de \u015fart ko\u015far.<\/p>\n
Keza \u015eia “Resulullah’\u0131n (s.a.a) sahabesi olarak \u00fcn yapm\u0131\u015f bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 ciddi ele\u015ftirilere tabi tutar ve sahabe aras\u0131nda iyiler oldu\u011fu gibi, k\u00f6t\u00fcler ve m\u00fcnaf\u0131klar da vard\u0131.” der. <\/p>\n
Ehl-i s\u00fcnnet ise bu konuda tam kar\u015f\u0131 noktada yer al\u0131p “sahabe” olarak bilinen herkese a\u015f\u0131r\u0131 derecede iyimserlikle bakar ve “Peygamberin istisnas\u0131z b\u00fct\u00fcn sahabeleri iyi ve d\u00fcr\u00fcstt\u00fc, hepsi de tam anlam\u0131yla adil birer m\u00fc\u00e7tehit idi.”der. \u015eia’n\u0131n bu konulardaki yakla\u015f\u0131m\u0131 ele\u015ftiri, itiraz ve ara\u015ft\u0131rma temeline, Ehl-i s\u00fcnnetin yakla\u015f\u0131m\u0131 ise “\u0130n\u015faallah hepsi de iyi ve d\u00fcr\u00fcstt\u00fc.” esas\u0131na dayal\u0131 bir in\u015faallah\u00e7\u0131 ve temennici yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n
Hal b\u00f6yleyken, mesela “Hz. Ali (a.s) Peygamberimizin kendinden sonraki ilk halifesiydi.” diyen herkesi \u015eia olarak tan\u0131mlamak ve “Bu kadar\u0131 yeterli.” deyip ba\u015fkaca hi\u00e7bir esasa uymas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6rmemek; hangi zihniyeti ta\u015f\u0131rsa ta\u015f\u0131s\u0131n, ne yaparsa yaps\u0131n, onu s\u0131rf bu s\u00f6z\u00fc y\u00fcz\u00fcnden “Ali \u015eia’s\u0131” olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
Sadr-\u0131 \u0130slam d\u00f6neminde durum hi\u00e7 de b\u00f6yle de\u011fildir… \u015eia denildi\u011finde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlam anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. O d\u00f6nemde \u015eia olarak bilinen m\u00fcsl\u00fcmanlar, Resulullah’\u0131n (s.a.a) Ali (a.s) hakk\u0131ndaki tavsiye ve vasiyetlerini hakk\u0131yla dinleyip yerine getirenlerdi. Bunun tam kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan di\u011fer m\u00fcsl\u00fcmanlar ise, Resulullah’\u0131 (s.a.a) can-u g\u00f6n\u00fclden sevmelerine ve o hazrete kar\u015f\u0131 tam bir sevgi ve iman ta\u015f\u0131yor olmalar\u0131na ra\u011fmen; birtak\u0131m sudan bahaneler ve ge\u00e7ersiz gerek\u00e7eler \u00f6ne s\u00fcrerek o hazretin vasiyetlerini yerine getirme hassasiyetini g\u00f6stermeyen ve birtak\u0131m tevil ve yorumlarla i\u015fin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fanlard\u0131.<\/p>\n
Bu b\u00f6l\u00fcnme ve \u00e7atla\u011f\u0131 olu\u015fturan ana neden, bir grubun m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda (ki bunlar \u00e7o\u011funlu\u011fu da olu\u015fturmadayd\u0131) meselelere sathi bir yakla\u015f\u0131mla bakmas\u0131 ve g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde cereyan eden olaylar\u0131n neden ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahlil edebilecek basirete sahip bulunamamas\u0131yd\u0131. Meselelerin sadece d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilen bu insanlar her zaman her \u015feyin “do\u011fru ve yolunda” oldu\u011fu zann\u0131ndayd\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 bir iyi niyet ve safdillikle de\u011ferlendiriyorlard\u0131 etraflar\u0131nda vuku bulan her \u015feyi. “Peygamber efendimizin sahabesi, \u0130slam’\u0131n ilk d\u00f6nemlerindeki o ya\u015fl\u0131 insanlar belli bir yol tutturmu\u015f, baz\u0131 \u015feyler yapm\u0131\u015f, \u00f6yle ya\u015fay\u0131vermi\u015fler i\u015fte, iyisi mi, onlara hi\u00e7 dokunmayal\u0131m, o m\u00fcbarek zatlar\u0131n hi\u00e7 hatalar\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r in\u015faallah diyelim.” \u015feklinde meselelere yakla\u015fanlara kar\u015f\u0131n az\u0131nl\u0131kta da olsa belli bir grup vard\u0131 ki “Hay\u0131r efendim.” diyorlard\u0131, “\u0130nsanlar hak ve hakikate sayg\u0131l\u0131 olduklar\u0131 s\u00fcrece sayg\u0131nd\u0131rlar. S\u00f6z konusu m\u00fcbarek zatlar da \u0130slam’a ve peygamberin emirlerine uygun davrand\u0131klar\u0131 s\u00fcrece m\u00fcbarektirler, \u0130slam usul ve prensiplerini \u00e7i\u011fnemeye ve a\u00e7\u0131k\u00e7a bu prensipleri ayaklar alt\u0131na almaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 andan itibaren bu ya\u015fl\u0131 ve m\u00fcbarek zatlar\u0131n sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da sona erer ve yapt\u0131klar\u0131 her \u015feyin hesab\u0131n\u0131 vermeleri gerekir. \u00d6nemli olan \u015fah\u0131slar de\u011fil, Allah’\u0131n h\u00fckm\u00fcd\u00fcr, ilahi prensipler ve bu prensiplerin do\u011fru bir \u015fekilde uygulanmas\u0131d\u0131r.” \u015eia’n\u0131n olu\u015fumunda etkili olan ruh da budur asl\u0131nda.<\/p>\n
\u0130slam tarihinde Ebuzer-i G\u0131fari, Selman-\u0131 Farsi, Mikdad-\u0131 Kindi, Ammar-\u0131 Yasir gibi sahabelere \u015f\u00f6yle bir bak\u0131n\u0131z: Onlar\u0131 Ali’nin etraf\u0131nda toplan\u0131p onun fedaisi haline getiren, ekseriyetin yerine Ali’yi tercih etmelerine sebep olan hakikat nedir? Bu konu dikkatle incelendi\u011finde, s\u00f6z konusu nadir sahabenin usul ve prensip sahibi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, hem dindar, hem din\u015finasd\u0131r bunlar “Akl\u0131m\u0131z\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncemizi ba\u015fkalar\u0131na teslim etmemeliyiz.” diyorlard\u0131, “Yoksa, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hatas\u0131na biz de ortak olmu\u015f oluruz!” Bu insanlar\u0131n ruhu, hak ve hakikatin egemen oldu\u011fu bir ruhtu, \u015fahs\u0131n veya \u015fahsiyetlerin de\u011fil!<\/p>\n
\u0130mam Ali’nin (a.s) yak\u0131n yarenlerinden biri Cemel vak\u0131as\u0131 s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir ikileme kap\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7etin bir \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir tarafta Ali’yle onun saf\u0131nda yer alan se\u00e7kin sahabeleri g\u00f6r\u00fcyor, di\u011fer tarafta onlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikilen ve Kur’an’\u0131n “anneniz” (Ahzab, 6) diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Ay\u015fe’yi m\u00fc\u015fahede ediyordu. Onun yan\u0131nda Talha gibi iyi isim yapm\u0131\u015f \u015f\u00f6hret sahabeler. Sava\u015f meydanlar\u0131n\u0131n mahir ok\u00e7usu, \u0130slam’a hizmetler etmi\u015f bir isimdi Talha. Z\u00fcbeyr ise Talha’dan da \u00fcnl\u00fc, ondan daha fazla hizmetleri olmu\u015f biriydi. Sakife g\u00fcn\u00fc Ali’nin evinde toplanan boykot\u00e7ulardan biri de Z\u00fcbeyr’di!<\/p>\n
Adamca\u011f\u0131z bu sahneyi g\u00f6r\u00fcyor, bu olaylar\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kavrayam\u0131yordu; ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememenin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla kalakalm\u0131\u015ft\u0131 \u00f6ylece. Ali, Talha ve Z\u00fcbeyr, \u0130slam’\u0131n \u00fcnl\u00fc isimleri, sava\u015f meydanlar\u0131n\u0131n erleriydiler, ama \u015fimdi bu isimler yekdi\u011ferinin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alm\u0131\u015f, birbirlerine k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmi\u015flerdi! Hangisi hakl\u0131yd\u0131 acaba? Hak kimden yanayd\u0131 \u015fimdi? Bu \u00e7etin anda tercih ne de zordu sahi!<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 i\u00e7in son derece ibret verici ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir geli\u015fmedir bu. B\u00fcy\u00fck bir dikkatle incelenmesi gereken bir olay vard\u0131r burada. Hz. Ali’nin saf\u0131ndaki o adamca\u011f\u0131z\u0131, kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu \u015fiddetli ikilem ve \u015f\u00fcpheden dolay\u0131 hemen k\u0131namaya kalk\u0131\u015fmak asla do\u011fru de\u011fildir. Onun yerine biz olsayd\u0131k, Talha ile Z\u00fcbeyr’in parlak ge\u00e7mi\u015fine bakarak biz de bu \u015f\u00fcphe ve teredd\u00fcde kap\u0131labilirdik pekala!<\/p>\n
Ali, Ammar ve \u00dcveys-i Karani gibi insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Ay\u015fe, Talha, Z\u00fcbeyr gibilerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman bizler bug\u00fcn o \u015f\u00fcphe ve teredd\u00fcde art\u0131k kap\u0131lm\u0131yor olabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kimimize g\u00f6re ikinci grupta yer alanlar, canilikleri y\u00fczlerinden belli olan katil s\u0131fatl\u0131 kimseler gibidir, adeta \u00e7ehrelerinden bellidir ne kadar k\u00f6t\u00fc olduklar\u0131, ate\u015f ehli olduklar\u0131. Ama e\u011fer o d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f olsayd\u0131k belki bunca emin olmayacak ve bizler de ayn\u0131 \u015f\u00fcpheye kap\u0131l\u0131verecektik kolayca.<\/p>\n
Bug\u00fcn ilk grubun hakl\u0131, ikinci grubun haks\u0131z oldu\u011funu kolayca te\u015fhis edebiliyor olmam\u0131z\u0131n nedeni, aradan ge\u00e7en bunca zaman s\u00fcrecinde tarihi hakikatlerin birer birer su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 ve Ali’yle Ammar’\u0131n oldu\u011fu gibi, Ay\u015fe’yle Talha’n\u0131n da ki\u015filik, karakter ve gayelerinin olanca netli\u011fiyle anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulunmas\u0131d\u0131r. Bu durumda yarg\u0131da bulunup belli bir sonuca varabilmek, do\u011fruyla yanl\u0131\u015f\u0131 te\u015fhis edebilmek elbette ki zor de\u011fildir. Dahas\u0131, gerekli inceleme ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapabilecek bilgisi olmayanlar da, en az\u0131ndan \u00f6teden beri bu hakikatleri duyarak b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve neticede karar verebilmesi kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ama o g\u00fcnlerde bu fakt\u00f6rlerin hi\u00e7biri yoktu, bu kolayl\u0131klar\u0131n hi\u00e7biri vuku bulmu\u015f de\u011fildi hen\u00fcz.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu nedenledir ki, adamca\u011f\u0131z dayanamay\u0131p Ali’nin yan\u0131na gitti, a\u00e7\u0131k\u00e7a ve samimiyetle i\u00e7indeki soruyu sordu, “Ay\u015fe ile Talha ve Z\u00fcbeyr’in bat\u0131lda elbirli\u011fi edip yanl\u0131\u015f bir ortak karara varmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?” dedi. <\/p>\n
Bunlar b\u00fcy\u00fck sahabelerdi, b\u00f6ylesine ulu insanlar\u0131n bu \u015fekilde bat\u0131l \u00fczere birle\u015fmesi nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilirdi?!<\/p>\n
\u00c7a\u011fda\u015f Ehl-i s\u00fcnnet ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan \u00fcnl\u00fc yazar M\u0131s\u0131rl\u0131 Dr. Taha H\u00fcseyin “Hz. Ali’nin (a.s) bu adama verdi\u011fi cevap, bug\u00fcn de ayn\u0131 \u015f\u00fcpheleri ta\u015f\u0131yan baz\u0131lar\u0131m\u0131z i\u00e7in fevkalade doyurucu ve yeterlidir.” demekte ve \u015f\u00f6yle eklemektedir: “Vahiy kesildikten ve semavi mesaj\u0131 ileten Resulullah (s.a.a) vefat ettikten bu yana kimse b\u00f6ylesine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir s\u00f6z s\u00f6yleyebilmi\u015f de\u011fildir. Hz. Ali (a.s) bu adama diyor ki: “Belli ki aldanm\u0131\u015f, hakikati anlayamam\u0131\u015fs\u0131n. Hakla bat\u0131l, ki\u015filerin mevki, makam ve \u00fcn\u00fc esas al\u0131narak tan\u0131namaz. \u00d6nce belli baz\u0131 \u015fah\u0131slar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc edinip, sonra da o \u00f6l\u00e7\u00fcyle hakk\u0131 veya bat\u0131l\u0131 te\u015fhis edebilmen m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Falan \u015fey hakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc falancalar buna muvaf\u0131kt\u0131rlar, filan \u015fey bat\u0131ld\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc filancalar ona kar\u015f\u0131d\u0131rlar.” denilemez. \u015eah\u0131slar asla hak ve bat\u0131l\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olamazlar. Bilakis; \u015fah\u0131slar\u0131n durumu hakla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr; hak ve bat\u0131ld\u0131r \u00f6l\u00e7\u00fc olan!”[1] <\/p>\n
Hz. Ali’nin (a.s) \u00f6\u011fretti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fc \u00e7ok dakiktir: \u015eah\u0131slar \u00f6l\u00e7\u00fc de\u011fildir, hak ve bat\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr diyor \u0130mam. Yani hakla bat\u0131l\u0131 tan\u0131mak, neyin hak neyin bat\u0131l oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek laz\u0131md\u0131r, o zaman hangi konumda bulunsa bulunsun, herkesi bu hak ve bat\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcyle \u00f6l\u00e7\u00fcp tartabilirsiniz. O zaman hakka uygun olan\u0131 kabul eder, olmayan\u0131 b\u0131rak\u0131rs\u0131n\u0131z. Binaenaleyh s\u0131rf \u00fcnl\u00fc olduklar\u0131 i\u00e7in “Talha, Z\u00fcbeyr ve Ay\u015fe hi\u00e7 bat\u0131l \u00fczere olabilir mi?” diye sorman\u0131n hi\u00e7bir tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Ali (a.s) i\u00e7in hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc bizzat hakk\u0131n kendisidir. \u015eiili\u011fin ruhu da budur asl\u0131nda. Bug\u00fcn \u015eiilik okulu da \u015fu veya bu \u015fah\u0131stan t\u00fcremi\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fil; \u00f6zel bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve \u0130slam’\u0131n naslar\u0131yla esaslar\u0131ndan taviz verilmemesi gerekti\u011fine inanan bir okuldur. Bu nedenledir ki \u0130slam tarihinin ilk \u015eialar\u0131, taviz vermeyen ve ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131ml\u0131 insanlar olarak yeti\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n
Hz. Resulullah’\u0131n (s.a.a) r\u0131hletinden sonra Ali (a.s) otuz \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7tir; olaylar f\u0131rt\u0131nas\u0131nda her \u015feyi g\u00f6ze al\u0131p da onun saf\u0131nda haktan ve hakl\u0131dan yana yer alanlar\u0131n say\u0131s\u0131 bir elin parmaklar\u0131n\u0131 ge\u00e7memektedir. Onun kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alanlarsa hep ellisini altm\u0131\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7kin ya\u015fl\u0131lar, ak sakall\u0131lard\u0131r. Toplumun tamam\u0131na yak\u0131n ekseriyetini de kendi saflar\u0131na \u00e7ekmi\u015flerdir. Ekseriyetin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve mant\u0131\u011f\u0131 \u015fudur o s\u0131rada: “Ya\u015fl\u0131lar ve sa\u00e7\u0131-sakal\u0131 a\u011farm\u0131\u015f olanlar bu i\u015fi daha iyi bilir, hem, gelenek de b\u00f6yle gelmi\u015f oldu\u011fundan, gelene\u011fi bozmayal\u0131m (halbuki \u0130slam kurallar\u0131 gelenekleri de \u0131slah etmek i\u00e7in inmi\u015ftir), ya\u015fl\u0131larla b\u00fcy\u00fckler ne yapsalar do\u011frudur, onlar hata etmezler, bu nedenle biz bu ya\u015fl\u0131lara ve toplumun sa\u00e7\u0131-sakal\u0131 a\u011farm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fcklerine uymaktay\u0131z!”<\/p>\n
Evet, \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ve mant\u0131k \u00f6zetle b\u00f6yleydi. Az\u0131nl\u0131k ise “Hata etmeyen ya\u015fl\u0131lar de\u011fil, sadece hakikatin kendisidir, hakikat ya\u015fl\u0131lara de\u011fil, ya\u015fl\u0131lar (ve gen\u00e7ler) hakikate uymal\u0131d\u0131r!” diyordu. <\/p>\n
\u0130slam tarihinin ge\u00e7mi\u015finde vuku bulan bu yal\u0131n hakikate bakarak \u015eia slogan\u0131 verenin pek \u00e7ok, ama ger\u00e7ek \u015eia ruhuna sahip olan\u0131nsa pek az oldu\u011fu kolayca anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u015eiilik de, t\u0131pk\u0131 \u015eiili\u011fin ruhu gibi hakikati do\u011fru te\u015fhis edebilme ve te\u015fhis etti\u011fi hakikate sadakatle ba\u011flanmad\u0131r ki bunun en bariz izlerinden biri, ki\u015finin \u00e7ekicilik ve iticili\u011fidir. Ancak her nevi \u00e7ekicilikle iticili\u011fin bu sahaya girmedi\u011fini de defalarca belirttik. Bat\u0131l\u0131 cezbedip hakk\u0131 itmek elbette ki olumlu bir \u00e7ekicilik ve iticilik de\u011fildir. Burada kastedilen ve olumlu olan \u015fey, \u0130mam Ali t\u00fcr\u00fc bir \u00e7ekicilik ve iticiliktir: Hakk\u0131 \u00e7ekmek, bat\u0131l\u0131 itmek! \u015eia, \u0130mam Ali’nin (a.s) kopyas\u0131 ve benzeyeni demek oldu\u011funa g\u00f6re, \u015eia olan herkesin bu iki insani ve \u0130slami hasleti birlikte ta\u015f\u0131mas\u0131 ve hem haktan yana, hem bat\u0131l\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda yer almas\u0131 ve b\u00f6yle bir haslet ve tav\u0131r i\u00e7inde olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Daha \u00f6nceki bahsimizde bir okul veya bir mezhebin \u00f6lebilece\u011fini, ama onun ruhu ve fikrinin bir ba\u015fka okula, hatta muhalif bir okul ve mezhebe s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131n pekala m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftik. Bug\u00fcn Haricilik mezhebi de \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de \u0130slam \u00fcmmeti aras\u0131nda Haricilik diye bir mezhep mevcut de\u011fildir art\u0131k, Hariciler diye belli bir g\u00fcruh da yoktur bug\u00fcn.<\/p>\n
Ama, “Haricilik” fikri ve ruhu da \u00f6lm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr Haricilerle birlikte? Bug\u00fcn \u015fu veya bu m\u00fcsl\u00fcman\u0131n kafas\u0131nda ayn\u0131 t\u00fcrden bat\u0131l fikirler yok mudur ger\u00e7ekten? Bug\u00fcn biz M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda, bilhassa dindar kesimle mukaddes g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc baz\u0131lar\u0131 aras\u0131nda ayn\u0131 fikirlerin her an t\u00fcreyebilme ihtimal ve tehlikesi yok mudur ger\u00e7ekten?<\/p>\n
Bunlar, ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda cevaplanmas\u0131 gereken sorulard\u0131r, ama Haricilik ruh ve d\u00fc\u015f\u00fcncesinin alt yap\u0131s\u0131, gere\u011fince tan\u0131n\u0131p bilinecek olursa bu sorulara cevap verebilmek m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Hariciler konusunu ele al\u0131p incelemenin b\u00fct\u00fcn \u00f6nemi de buradan kaynaklanmaktad\u0131r i\u015fte. Bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar \u015funu bilmeli, \u00f6\u011frenmelidir art\u0131k: Hz. Ali (a.s) Haricileri neden itti, onlar\u0131 neden d\u0131\u015flad\u0131? Ali’nin (a.s) cazibe ve \u00e7ekicili\u011fi onlar\u0131 neden etkilemedi de, o hazretin iticili\u011fine muhatap oldular?<\/p>\n
Bahsimizin daha sonraki b\u00f6l\u00fcmlerinde de inceleyece\u011fimiz \u00fczere Haricilerin psikolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00f6zelliklerin tamam\u0131 Ali’nin (a.s) iticilik g\u00fcc\u00fcne muhatap olmu\u015f de\u011fildir; onlar\u0131n da varl\u0131k ve psikolojik yap\u0131lar\u0131nda pek \u00e7ok ayd\u0131nl\u0131k nokta vard\u0131. Ama ne yaz\u0131k ki karanl\u0131k ve bat\u0131llar\u0131 \u00e7ok daha fazlayd\u0131 ve bu karanl\u0131klar\u0131, s\u00f6z konusu ayd\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u011fup yutacak kadar fazla olmasayd\u0131 elbette ki onlar da Ali’nin (a.s) \u00e7ekicilik g\u00fcc\u00fcne muhatap olacaklard\u0131. Ne var ki dogma ve karanl\u0131klar\u0131n\u0131n pek fazla olu\u015fu, Ali’nin (a.s) d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n saf\u0131nda yer almalar\u0131na neden olmu\u015ftur.
\n——————————————————————————–
\n[1] Ali ve Evlatlar\u0131 s:40<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hariciler meselesini bir mezhep olarak tart\u0131\u015fman\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 ve etkisi yoktur, zira bug\u00fcn b\u00f6yle bir mezhep yoktur art\u0131k d\u00fcnyada. Ama toplumumuzu ve b\u00fct\u00fcn bir \u0130slam \u00fcmmetini “ibret verici” olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek yak\u0131ndan ilgilendiren bir mesele olarak Haricilerin g\u00f6r\u00fc\u015f ve tav\u0131rlar\u0131n\u0131 ele al\u0131p incelemenin zaruri oldu\u011fu da ku\u015fkusuz. Zira Harici mezhebi bir mezhep olarak ortadan kalkm\u0131\u015fsa …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[562,565,564,563,566],"class_list":["post-179","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-hariciler-meselesi","tag-haricilik-ruhu-ve-fikirleri","tag-islam-ummeti","tag-mezhep","tag-sadr-i-islam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=179"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/179\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}