ALKOLLER
\n En yararl\u0131 kimyasal maddelerden biri olan alkol karbon, hidrojen ve oksijenden olu\u015fan bir bile\u015fiktir. Bu \u00fc\u00e7 maddenin de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerde birle\u015fmesiyle de\u011fi\u015fik yap\u0131 ve \u00f6zellikte alkoller elde edilir. B\u00fct\u00fcn alkoller i\u00e7inde en bilineni etanol olarak da adland\u0131r\u0131lan etil alkold\u00fcr. Etil alkol rak\u0131, bira, viski, cin, rom, konyak ve \u015farap gibi alkoll\u00fc i\u00e7eceklerin temel maddesidir; bu y\u00fczden ad\u0131 belirtilmeksizin yaln\u0131zca alkol denildi\u011finde etil alkol anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00d6b\u00fcr alkoller ise yak\u0131t olarak, kir ve lekelerin temizlenmesinde \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc olarak, il\u00e2\u00e7lar\u0131n ve \u00e7e\u015fitli maddelerin yap\u0131m\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesi olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n Bir f\u0131\u00e7\u0131 \u015fekerli suya maya kat\u0131l\u0131r ve \u0131l\u0131k bir yerde tutulursa, bu kar\u0131\u015f\u0131m bir s\u00fcre sonra k\u00f6p\u00fcrerek karbon dioksit gaz\u0131 \u00e7\u0131karmaya ba\u015flar ve f\u0131\u00e7\u0131da bir alkol \u00e7\u00f6zeltisi olu\u015fur. Mayalanma denilen bu s\u00fcre\u00e7 sanayide elma suyu, \u00fcz\u00fcm suyu, melas gibi \u015fekerli maddelerle ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00e7apta ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Melas, \u015fekerkam\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeki \u015fekerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra geriye kalan yo\u011fun s\u0131v\u0131d\u0131r. Bu \u015fekerli s\u0131v\u0131lara kat\u0131lan maya, enzim denen ve mayalanma s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131ran maddeleri i\u00e7erir. Alkol yap\u0131m\u0131nda arpa, patates, pirin\u00e7 gibi ni\u015fastal\u0131 maddeler de kullanabilir. Ama bu durumda mayalanman\u0131n ba\u015flayabilmesi i\u00e7in enzimlerin ni\u015fastay\u0131 par\u00e7alayarak glikoz denen basit bir \u015fekere indirgemesi gerekir. \u0130\u00e7kilerde kullan\u0131lan etanol karbonhidratlar\u0131n enzim katalizlenmi\u015f fermantasyonu ile elde edilir. Fer-mantasyon organik bile\u015fiklerin enzim olarak bilinen biyolojik kataliz\u00f6rlerin etkisiyle daha basit bile\u015fik-lere ayr\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Karbonhidratlar\u0131n fermantasyonunda bir enzim t\u00fcr\u00fc karbonhidratlar\u0131 glikoza, sonra da etanole d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bir ba\u015fka t\u00fcr\u00fc etanol \u00fczerinden sirke asidi (asetik asit) olu\u015fturur.
\n Fermantasyonda kullan\u0131lacak karbonhidratlar\u0131n se\u00e7imi bulunabilirli\u011fine ve alkol\u00fcn kullan\u0131m yerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Karbonhidratlar m\u0131s\u0131rdan ve \u015feker rafinasyonu art\u0131\u011f\u0131 olan melastan elde edilmektedir. \u00d6b\u00fcr ta-raftan, patates, pirin\u00e7, \u00e7avdar ve de\u011fi\u015fik meyveler de (\u00fcz\u00fcm ve b\u00f6\u011f\u00fcrtlen gibi) kullan\u0131labilir.
\n Bu meyve, sebze ya da tanelerin fermantasyonu alkol y\u00fczdesi 14-16\u2019ya ula\u015f\u0131nca durur. Daha deri\u015fik bir alkol isteniyorsa kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n dam\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekecektir. Dam\u0131tma \u00fcr\u00fcn\u00fc azeotropik olup %95 etanol ve %5 su i\u00e7erir (Azeotropik kar\u0131\u015f\u0131mlar saf fermantasyon kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi gibi, su istenilen deri\u015fime de seyreltilebilir.Alkoll\u00fc i\u00e7kiler hemen hemen t\u00fcm \u00fclkelerde vergilendirildi\u011fi i\u00e7in laboratuarlarda veya end\u00fcstriyel ama\u00e7larla kullan\u0131lacak alkol (vergiden muaft\u0131r) denat\u00fcre edilmi\u015ftir. Yani alkol\u00fcn laboratuar ve fabrikalardan ka\u00e7\u0131r\u0131larak i\u00e7kilere izinsiz kat\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla az miktarda zehirli maddeler eklenmi\u015ftir.
\n N\u00fckleofilik Yer de\u011fi\u015ftirme Tepkimeleri
\n Hidroksit iyonunun alkil halojen\u00fcrlerle tepkimesi bir n\u00fckleofilik yer de\u011fi\u015ftirme tepkimesidir. Birincil alkil halojen\u00fcrlerin sulu sodyum hidroksitle \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131yla tepkime SN2 yolunu izleyerek y\u00fcr\u00fcr. Bu y\u00f6ntemle birincil alkoller iyi bir verimle elde edilebilir. \u0130kincil ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl alkil halojen\u00fcrlerden ayr\u0131lma \u00fcr\u00fcnleri de beklenebilece\u011fi i\u00e7in, bu bile\u015fikler alkol eldesi i\u00e7in pek uygun de\u011fildirler.<\/p>\n
Karbonil Bile\u015fiklerinin \u0130ndirgenmesi
\n Alkoller karbonil bile\u015fiklerinden indirgenme tepkimesiyle, hidrojen atomlar\u0131n\u0131n karbonil grubuna kat\u0131lmas\u0131yla elde edilebilir. \u00d6rne\u011fin; bir ketonun katalitik hidrojenle\u015fme veya metal hidr\u00fcrleriyle bir ikincil alkol olu\u015fur. Verim genellikle %90-100 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Akenlere Su Kat\u0131lmas\u0131
\n Bir alken kuvvetli asit e\u015fli\u011finde su ile etkile\u015ftirilirse, su (H+ ve \u2013OH) bir kat\u0131lma (hidratasyon) tepkimesiyle ikili ba\u011fa kat\u0131l\u0131r ve bir alkol olu\u015fur. Burada kuvvetli asit, kataliz\u00f6r olarak etkin olmaktad\u0131r. Laboratuarda kullan\u0131lan etanol gibi bir\u00e7ok alkol ticari olarak alkenlere su kat\u0131lmas\u0131 yoluyla elde edilir.
\n Elde Edilmesi: Alkollerin ilk \u00fcyeleri olan metil ve etil alkoller i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilecek olan genel istihsal metodlar\u0131n\u0131n ancak teorik \u00f6nemi vard\u0131r. Bunlar sonradan g\u00f6r\u00fclecek olan usullerle elde edilirler.
\n Alkollerin genel elde metotlar\u0131 \u015funlard\u0131r:
\n 1) Alkil halojen\u00fcrler ya\u015f g\u00fcm\u00fc\u015f oksitle \u00e7alkalan\u0131rsa alkoller husule gelir. \u00d6rne\u011fin;
\n C2H5Br + AgOH C2H5OH + AgBr
\n 2) Aldehitlerin indirgenmesi sonucunda Primer Alkoller meydana gelir. \u00d6rne\u011fin;
\n CH3 . CHO + H2 CH3 . CH2 . OH
\n 3) Ketonlar indirgeme sonunda sekonder alkolleri husule getirirler. \u00d6rne\u011fin;
\n CH3 . CO . CH3 + H2 CH3 . COOH + C2H5 . OH
\n 4) Esterlerin sabunla\u015fmas\u0131 ile alkoller meydana gelir.\u00d6rne\u011fin;
\n CH3 . COOC2H3 + HOH CH3 . COOH + C2H5 . OH<\/p>\n
Alkollerin Genel \u00d6zellikleri
\n Alkollerin ilk \u00fcyeleri renksiz, ak\u0131\u015fkan ve su ile kar\u0131\u015fabilen s\u0131v\u0131lard\u0131r. Kokular\u0131 ho\u015f ve tatlar\u0131 yak\u0131c\u0131d\u0131r. Orta \u00fcyeleri (C5 \u2013 C11\u2019e kadar) s\u0131v\u0131 ya\u011f k\u0131vam\u0131 g\u00f6sterirler. Kokular\u0131 naho\u015f ve su ile de kar\u0131\u015fmazlar. Y\u00fcksek \u00fcyeleri ise (C12\u2019den itibaren) ad\u00ee s\u0131cakl\u0131k derecesinde kat\u0131 ve parafine benzerler. Koku ve tatlar\u0131 yoktur. Alkollerin kaynama noktalar\u0131 her bir CH2grubunun \u00e7o\u011falmas\u0131 ile takriben 18-20 derece artar. Hepsinin \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 1\u2019den a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r ve hepsi de n\u00f6tr reaksiyon g\u00f6sterir. Bununla beraber alkoller potasyum ve sodyum gibi bir de\u011ferli metallerle muamele edilirse alkollerin enol grubundaki hidrojen atomu ile metal yer de\u011fi\u015ftirerek alkolatlar husule gelir ve bu esnada hidrojen ihti\u015far eder.
\n Bu olay g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmak suretiyle alkollere, sudan t\u00fcremi\u015f bir bile\u015fik olarak bak\u0131labilir. Ger\u00e7ek-ten suyun a\u00e7\u0131k form\u00fcl\u00fc H-O-H \u2018d\u0131r, burada bir H yerine bir alkil grubu (\u00f6rn; CH3) geldi\u011fi kabul edilirse CH3OH metil alkol te\u015fekk\u00fcl eder. \u2013OH grubunun hidrojeni de yer de\u011fi\u015ftirebildi\u011finden alkolleri suyun alkil t\u00fcrevleri olarak kabul etmek gerekir.
\n 1) Alkollerin fiziksel \u00f6zellikleri C atomu say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Molek\u00fcl k\u00fctlesi artt\u0131k\u00e7a, kaynama nokta-lar\u0131 y\u00fckselir.\u00d6rn;CH3OH\u2019\u00fcn kaynama noktas\u0131 65oC oldu\u011fu h\u00e2lde,C2H5OH\u2019\u00fcn kaynama noktas\u0131 78,5oC.
\n 2) Ayn\u0131 say\u0131da C atomu i\u00e7eren hidrokarbonlara k\u0131yasla, alkollerin kaynama noktalar\u0131 \u00e7ok daha y\u00fck-sektir. Bunun nedeni; molek\u00fclleri aras\u0131nda hidrojen ba\u011f\u0131 i\u00e7ermeleridir. \u00d6rne\u011fin; CH4\u2019\u0131n kaynama noktas\u0131 \u2013161,5oC oldu\u011fu h\u00e2lde, CH3OH\u2019\u00fcn kaynama noktas\u0131 65oC\u2019tur.
\n 3) Molek\u00fcl k\u00fctlesi artt\u0131k\u00e7a, alkollerin sudaki \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc azal\u0131r. \u00d6rne\u011fin; C2H5OH suda \u00e7ok \u00e7\u00f6z\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2lde, C4H9OH suda daha az \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr.
\n 4) Birden fazla \u2013OH grubu i\u00e7eren alkol molek\u00fclleri aras\u0131nda birden fazla hidrojen ba\u011f\u0131 olu\u015fabilir. Bu nedenle \u2013OH grubu say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, kaynama noktas\u0131 y\u00fckselir ve sudaki \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck artar.\u00d6rne\u011fin,1-pro-panol\u00fcn (C3H7-OH) kaynama noktas\u0131 97oC oldu\u011fu h\u00e2lde, ayn\u0131 say\u0131da karbon atomu i\u00e7eren propan-1,2-diol\u00fcn kaynama noktas\u0131 187oC\u2019dir.
\n CH3-CH-CH2 Propan-1,2-diol\u00fcn
\n I I k.n. 187oC
\n OH OH<\/p>\n
5) Ayn\u0131 say\u0131da C atomu i\u00e7eren birincil alkollere g\u00f6re ikincil, ikincil alkollere g\u00f6re de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl alkollerin kaynama noktas\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \u00d6rne\u011fin; n-b\u00fctil alkol, sekonderb\u00fctil alkol ve tersiyerb\u00fctil alkol\u00fcn kaynama noktalar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.
\n CH3
\n I
\n CH3-CH2-CH2- CH2-OH CH3-CH2-CH- CH3 CH3- C -OH
\n 1-b\u00fctanol I I
\n (n-b\u00fctil alkol) OH CH3
\n k.n. 118oC 2-metil-1-propanol 2-metil-2-propanol
\n (sekonderb\u00fctil alkol) (tersiyerb\u00fctil alkol)
\n k.n. 100o k.n. 83oC<\/p>\n
6) E\u011fer alkolatlar \u00fczerine su d\u00f6k\u00fclecek olursa yeniden alkol meydana gelir;
\n R.ONa + H2 R \u2013 OH + NaOH CH3CH2ONa + H2O C2H5OH + NaOH<\/p>\n
– \u0130\u00e7kilerdeki Alkol
\n B\u00fct\u00fcn bu \u015fekerli maddeler mayaland\u0131\u011f\u0131nda zay\u0131f bir alkol \u00e7\u00f6zeltisi olu\u015fturur. \u015eerbet\u00e7iotu kat\u0131lm\u0131\u015f arpan\u0131n mayaland\u0131r\u0131lmas\u0131yla y\u00fczde 5 alkol i\u00e7eren bira, \u00fcz\u00fcm suyundan y\u00fczde 10-20 oran\u0131nda alkol i\u00e7eren \u015farap, elma suyundan elma \u015farab\u0131, pirin\u00e7ten Japonlar\u2019\u0131n ulusal i\u00e7kisi olan \u201csaki\u201d yap\u0131l\u0131r.
\n Bu s\u0131v\u0131lar\u0131n dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla elde edilen \u00fcr\u00fcn daha y\u00fcksek oranda alkol i\u00e7erir; \u00e7\u00fcnk\u00fc alkol 78oC\u2019de, yani sudan daha k\u00fc\u00e7\u00fck s\u0131cakl\u0131kta kaynar. B\u00f6ylece alkol buharlar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131larak, alkol derecesi daha y\u00fcksek olan dam\u0131t\u0131k i\u00e7kiler elde edilir. Biran\u0131n dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla % 40 alkol i\u00e7eren viski, \u015farab\u0131n dam\u0131t\u0131l-mas\u0131yla konyak, mayalanm\u0131\u015f melas\u0131n dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla da rom yap\u0131l\u0131r. Cin, filizlenmi\u015f arpa (malt) ya da \u00e7avdardan yap\u0131l\u0131r ve ard\u0131\u00e7 kozalaklar\u0131yla ya da g\u00fczel kokulu ba\u015fka maddelerle tatland\u0131r\u0131l\u0131r. \u00dcz\u00fcm, elma, erik gibi meyve sular\u0131n\u0131n mayaland\u0131ktan sonra dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla haz\u0131rlanan rak\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc kokusunu i\u00e7ine kat\u0131lan anason verir. Ayr\u0131ca damlasak\u0131z\u0131yla kokuland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f rak\u0131lar da vard\u0131r. Rak\u0131n\u0131n alkol derecesi 45-50 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.
\n Mutlak alkol de denen saf alkol, elde edilmesi \u00e7ok g\u00fc\u00e7 olan bir maddedir. S\u0131radan bir dam\u0131tmayla elde edilebilecek en kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z alkol \u00e7\u00f6zeltisinde bile % 5 oran\u0131nda su bulunur. Her y\u0131l d\u00fcnyada milyar-larca litre alkol \u00fcretilir ve bunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7ki yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u0130\u00e7kilerde kullan\u0131lan alkolden, bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de y\u00fcksek oranda vergi al\u0131n\u0131r.
\n Az miktarda i\u00e7ilen alkol canland\u0131r\u0131c\u0131 ve keyif vericidir, ama \u00e7ok i\u00e7ildi\u011finde sarho\u015flu\u011fa yol a\u00e7ar. Bu durum da beyni etkiledi\u011fi i\u00e7in ki\u015finin konu\u015fmas\u0131n\u0131 peltekle\u015fir, hareketleri sarsakla\u015f\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n alkole ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131na, yani alkols\u00fcz ya\u015fayamayacak duruma gelmesine alkolizm denir.<\/p>\n
Alkol\u00fcn Kullan\u0131m Alanlar\u0131
\n Alkol\u00fcn Sanayide Kullan\u0131m\u0131
\n Sanayide ve evlerde kullan\u0131lan ispirto, etil alkol ile metil alkol (metanol) kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Metil alkol zehirli oldu\u011fu i\u00e7in bu kar\u0131\u015f\u0131m i\u00e7ki olarak kullan\u0131lmaz. Bu nedenle metil alkol\u00fc ispirto, uyar\u0131 amac\u0131yla, mor boyayla renklendirilerek sat\u0131\u015fa sunulur. Alkol\u00fc sanayide kullanmak i\u00e7in alkole % 10 oran\u0131nda metanol kat\u0131larak \u00f6zelli\u011fi de\u011fi\u015ftirilir; bu de\u011fi\u015fme alkole, son derece k\u00f6t\u00fc bir tat verir.
\n Metil alkol odundan dam\u0131t\u0131labilir; bu y\u00fczden bu alkole eskiden odun ispirtosu veya odun alkol\u00fc deni-lirdi. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde genellikle karbon monoksit ve hidrojen gazlar\u0131ndan genellikle karbon monoksit ve hidrojen gazlar\u0131ndan \u00fcretilir. Metil alkol\u00fcn i\u00e7ilmesi k\u00f6rl\u00fc\u011fe ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7acak kadar tehlikelidir.
\n Etilalkol mayalanm\u0131\u015f melastan dam\u0131t\u0131l\u0131r; ayr\u0131ca do\u011fal gazdan ya da petrolden de elde edilebilir. Ken-dine \u00f6zg\u00fc bir kokusu olan renksiz ve hafif bir s\u0131v\u0131d\u0131r. Kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z etil alkol \u00e7ok zehirlidir ve soluk mavi, dumans\u0131z bir alevle yanarak b\u00fcy\u00fck bir \u0131s\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu nedenle \u00e7o\u011fu zaman sanayi yak\u0131t\u0131 olarak, benzenle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da motor yak\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. Etil alkol\u00fcn sanayide \u00e7ok geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131 vard\u0131r. Boyarmaddeler, ila\u00e7lar, parf\u00fcmler, anestezikler, boyalar, patlay\u0131c\u0131lar ve yap\u0131c\u0131 kau\u00e7uk gibi bir\u00e7ok madenin yap\u0131m\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesi olan etil alkol, biyoloji laboratuarlar\u0131ndaki \u00f6rneklerin saklanmas\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. Termometrelerin haznesindeki s\u0131v\u0131 da k\u0131rm\u0131z\u0131 ya da maviye boyanm\u0131\u015f etil alkold\u00fcr. Alkol\u00fcn donma noktas\u0131 \u2013117oC oldu\u011fu i\u00e7in bu termometreler \u00f6zellikle kutup ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00e7ok yaral\u0131d\u0131r. Etilen glikol denen ba\u015fka bir alkol de otomobil motorlar\u0131nda antifriz (donmay\u0131 \u00f6nleyici) olarak kullan\u0131l\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu bile\u015fi\u011fin kaynama noktas\u0131 (197,2oC) \u00f6b\u00fcr alkollerin \u00e7o\u011fununkilerden daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.
\n Etanol, birincil alkollerle ayn\u0131 kimyasal \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131r; y\u00fckseltgenmesi sonucunda asetik asit olu\u015fur (CH3-COOH); bu olay bir mayayla yani \u201cMycoderma aceti\u201d ad\u0131 verilen bir mantarla asetik mayalanma s\u0131ras\u0131nda do\u011fal olarak ger\u00e7ekle\u015fir. Etanol, s\u00fclf\u00fcrik asitle su giderme i\u015fleminden ge\u00e7irilirse, etil oksit, yani ola\u011fan eter (C2H5OC2H5) verir.
\n Bir\u00e7ok \u00fclkede alkol\u00fcn ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131n\u0131 alkol mayalanmas\u0131 olu\u015fturur; bu i\u015flem \u00fc\u00e7 evrede ger\u00e7ekle\u015f-tirilir. \u015e\u0131ra elde etme evresinde, \u015fekerkam\u0131\u015f\u0131 ile pancar \u00f6zsuyundaki sakaroz, patates ve tah\u0131l ni\u015fastas\u0131, pamuk ve odun sel\u00fclozu gibi poliozitlerin hidroliziyle, g\u00fc\u00e7l\u00fc asitlerin etkisiyle ya da enzimler s\u00fcreciyle \u015f\u0131ra \u00fcretilir.
\n \u015eekerli \u015f\u0131ray\u0131 mayalama evresinde, ba\u015fka t\u00fcrden mayalanmalar\u0131 (butirik, laktik, vb.) \u00f6nlemek i\u00e7in, se\u00e7ilen bir mayayla \u015f\u0131ra a\u015f\u0131lan\u0131r. Alkol \u015f\u0131ras\u0131n\u0131 dam\u0131tma evresinde, etilalkol, daha y\u00fcksek homologla-r\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r. Baz\u0131 \u00fclkelerde de etilalkol, kok fabrikalar\u0131nda ya da petrol\u00fcn krakingiyle elde edilen etilenin hidratla\u015fmas\u0131yla \u00fcretilir.
\n Alkol mayalanmas\u0131n\u0131n tarihi, biyokimyan\u0131n tarihiyle kar\u0131\u015f\u0131r. XIX. yy\u2019\u0131n ba\u015f\u0131nda Gay-Lussac, tepki-menin genel denklemini vermi\u015f ve Pasteur, katalizle, mayalanma nedeni olan mayalar\u0131 incelemi\u015ftir. Tepkime glikozdan (C6H12O6) ba\u015flayarak a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde geli\u015fir:
\n C6H12O6 <\/p>\n
C3\u2019l\u00fc iki \u015fekerin fosfatlar\u0131 (C3) gliserik asit fosfat\u0131<\/p>\n
etialkol asetaldehit P\u00fcrivik asit
\n CH3-CH2-OH O CH3-C-COOH
\n CH3-C II
\n H O<\/p>\n
Alkol\u00fcn T\u0131pta Kullan\u0131m\u0131
\n T\u0131pta alkol, d\u0131\u015f uygulama yoluyla mikroptan ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. 90 derecelik (GL) alkol, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mikroptan ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7ilirse \u00e7ok \u00e7abuk so\u011furulur; mideden kana ge\u00e7er ve h\u0131zla ci\u011ferlere ula\u015farak d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r (\u0130\u00e7ilmesinden birka\u00e7 dakika sonra solunan havada alkol izlerine rastlan\u0131r). Ama t\u00fcm\u00fc solunumla at\u0131lmaz; bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc dokulara, sinir sistemine, \u00f6zellikle de karaci\u011fere ula\u015farak yay\u0131l\u0131r. Bu nedenle d\u00fc\u015f\u00fck dozlara ge\u00e7ici olarak uyar\u0131c\u0131 olsa da, y\u00fcksek dozlarda k\u0131sa s\u00fcrede zararl\u0131 duruma gelir ve ciddi zehirlenme olaylar\u0131na yol a\u00e7abilir. Fizyoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan alkol, insan organizmas\u0131nda b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yak\u0131lan bir besindir. Sinir sistemi \u00fcst\u00fcndeki uyar\u0131c\u0131 etkisi ge\u00e7icidir. Kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r, damarlar\u0131n genle\u015fmesine yol a\u00e7ar ve deride \u0131s\u0131nma duyusu uyand\u0131r\u0131r (oysa \u00fc\u015f\u00fcmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r). \u00d6te
\n yandan, \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan alkol\u00fcn, kas \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmak yanl\u0131\u015ft\u0131r; tersine fiziksel ve zihinsel i\u015flevleri azalt\u0131r. \u0130\u00e7ilen alkol miktar\u0131 g\u00fcnde bir litre \u015farab\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, 60 kg\u2019l\u0131k bir insan i\u00e7in zararl\u0131 etki yapar ve bu etki, alkoll\u00fc i\u00e7kide bulunan \u00f6b\u00fcr maddelerin etkisiyle birle\u015ferek y\u00fckselir.
\n METANOL (MET\u0130L ALKOL \u2013 CH3OH)
\n Bu alkole \u201cmetil alkol\u201d de denir. Kaynama noktas\u0131 64.7\u00b0C olup yo\u011funlu\u011fu 0.79 g\/cm3\u2019t\u00fcr ve su ile her oranda kar\u0131\u015fabilen renksiz bir s\u0131v\u0131d\u0131r. Olduk\u00e7a zehirlidir. Buhar\u0131 solunmamas\u0131 gerekir, belli bir miktar\u0131 k\u00f6r edebilmekte, daha fazlas\u0131 da \u00f6ld\u00fcrebilmektedir. \u00c7ok zehirli olan metanol alkollerin genel elde edilme y\u00f6ntemleri ile elde edilece\u011fi gibi, end\u00fcstride odunun kuru kuruya dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla da elde edilir.
\n Elde Edilmesi: 1) Metanol eskiden odunlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131k derecesinde kuru dam\u0131t\u0131lmas\u0131ndan elde edilirdi. Bu maksat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck demir karniler i\u00e7erisine konan kesilmi\u015f odunlar kuru kuruya \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r.
\n Odunlar, 170o\u2019ye kadar kuru olarak \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131k\u00e7a odunda bulunan su u\u00e7ar ve bu derecenin \u00fcst\u00fcnde odun ayr\u0131\u015fmaya ba\u015flayarak, karbon dioksit, karbon monoksit ve su a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. 270o\u2019nin \u00fcst\u00fcnde ise ekzoterm bir reaksiyon husule gelir ve bu esnada metil alkol, sirke asidi, az miktarda aseton ve katran takattut eder. Bunlardan metil alkol, sirke asidi ve aseton suda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. Halbuki katran su tabakas\u0131n\u0131n alt\u0131nda toplan\u0131r. Metanol, sirke asidi ve az miktarda da asetonu ihtiva eden su tabakas\u0131 katrandan ay\u0131rt edilir. Bu s\u0131v\u0131, s\u00f6nm\u00fc\u015f kire\u00e7le muamele edilerek sirke asidi kalsiyum asetat h\u00e2line ge\u00e7irilir ve metil alkol destile edilir. S\u0131v\u0131 tekrar ayr\u0131msal bir dam\u0131tmaya ve tasfiyeye t\u00e2bi tutulmakla saf metanol elde edilmi\u015f olur. Odunun kuru dam\u0131t\u0131lmas\u0131ndan azam\u00ee s\u0131cakl\u0131k 400o\u2019yi ge\u00e7mez. Karnide en son bakiye olarak odun k\u00f6m\u00fcr\u00fc kal\u0131r.
\n Ortalama olarak bir a\u011fac\u0131n kuru dam\u0131t\u0131lmas\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki maddeler elde edilir.<\/p>\n
Sirke Asidi %5,9 Su % 24,9
\n Metil Alkol %1,5 CO2 % 10,9
\n Katran %17,7 CO % 4,1
\n A\u011fa\u00e7 K\u00f6m\u00fcr\u00fc % 34,8 <\/p>\n
G\u00fcrgen ve kay\u0131n a\u011fac\u0131 gibi geni\u015f yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7lardan i\u011fne yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7lara nazaran daha fazla metil alkol ve sirke asidi elde edilir.
\n 2) Bug\u00fcn ise geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde metil alkol, karbon monoksidin katalitik hidrojenasyonuyla elde edilmekte-dir. Bu usule ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f su gaz\u0131 kullan\u0131l\u0131r. CO ve H2 gazlar 400o s\u0131cakl\u0131k ve 250 atmosfer bas\u0131n\u00e7ta \u00e7inko ve krom oksit kataliz\u00f6rleri kar\u015f\u0131s\u0131nda birle\u015ftirilmektedir. CO + 2H2 CH3OH
\n Bu reaksiyon esnas\u0131nda eseri miktarda bile demirin bulunmamas\u0131 \u015fartt\u0131r.\u00c7\u00fcnk\u00fc aksi takdirde (CO5)Fe demir karbonil ve CH4 te\u015fekk\u00fcl eder.
\n Sanayide \u00fcretimi; metan gaz\u0131n\u0131n (CH4) su ile y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klardaki (1000\u00b0C) tepkimesinden \u00f6nce CO ve H2 gazlar\u0131 elde edilir. Ard\u0131ndan bu gazlar 400\u00b0C`de, bakir, al\u00fcminyum ve \u00e7inko kataliz\u00f6r\u00fc varl\u0131\u011f\u0131nda \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 sonucu elde edilir.
\n Polaritesi ve dielektrik sabitinin (33.6) y\u00fcksek olmas\u0131ndan dolay\u0131 olduk\u00e7a iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcd\u00fcr.Sanayide, formaldehit eldesinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka bir\u00e7ok maddenin sentezinde de rol al-maktad\u0131r. Roket yak\u0131tlar\u0131nda ve y\u00fcksek oktan say\u0131s\u0131na sahip olmas\u0131ndan dolay\u0131 kur\u015funsuz benzinlerde de kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca;
\n Y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7ta, 400oC\u2019ta ve ZnO-Cr2O3 kataliz\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde CO ve H2\u2019den elde edilir.
\n ZnO-Cr2O3
\n CO + 2H2 CH3OH
\n 400oC \u2013 200 atm<\/p>\n
Metil halojen\u00fcrlerin NaOH ile tepkimesinden elde edilir.<\/p>\n
CH3Br + NaOH CH3OH + NaBr<\/p>\n
Formaldehit indirgenmesiyle elde edilir.
\n O
\n II Pt
\n H- C \u2013 H + H2 CH3OH
\n Metil alkol, birincil alkollerin b\u00fct\u00fcn tepkimelerini verir. \u00d6rne\u011fin; metalik K ile tuz olu\u015fturur.<\/p>\n
MET\u0130L ALKOL\u00dcN \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130 :
\n Metanol, renksiz, su ile her oranda kar\u0131\u015fabilen ve \u00f6zel kokulu bir s\u0131v\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 (15o) 0,7969 ve kaynama noktas\u0131 da 65o\u2019dir. Primer bir alkol oldu\u011fundan dolay\u0131 ilk oksitlenmede formaldehit, sonra kar\u0131nca ve en son karbon dioksit meydana getirir:
\n CH3OH H . CHO H . COOH CO2 + H2O
\n Etil alkole kar\u015f\u0131l\u0131k metil alkol \u00e7ok zehirlidir.
\n MET\u0130L ALKOL\u00dcN KULLANILMASI:
\n L\u00e2k, firnis ve saire i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc madde olarak kullan\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fka formaldehit istihsalinde, boya maddelerine ve ba\u015fka bile\u015fiklere metil grubu verilmesi ve ispirtonun denat\u00fcre edilmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n ET\u0130L ALKOL (ETANOL \u2013 C2H5OH)
\n Konu\u015fma dilinde alkol s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, \u201c\u015farap ruhu\u201d ve \u201cetanol\u201d da denilen etilalkol i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. D\u00fcnyada en \u00e7ok \u00fcretilen alkold\u00fcr. \u0130\u00e7ki yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Etil alkol\u00fcn genellikle %80\u2019lik sulu \u00e7\u00f6zeltisinden kolonya \u00fcretilir. \u0130spirto % 65-70\u2019lik etil alkol \u00e7\u00f6zeltisidir. \u0130spirtonun i\u00e7inde bir miktar metil alkol vard\u0131r. Metil alkol\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in boyar madde kat\u0131l\u0131r.
\n Alkollerin genel elde edilme y\u00f6ntemleri d\u0131\u015f\u0131nda, teknikte iki yolla elde edilir.
\n 1) Alkoll\u00fc i\u00e7ki yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan etil alkol, yap\u0131s\u0131nda karbonhidrat bulunduran meyve, tah\u0131l, \u015feker pancar\u0131 ve \u015feker kam\u0131\u015f\u0131 gibi baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin fermantasyonu ile elde edilir. Fermantasyon i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda karbonhidratlardan bir enzim yard\u0131m\u0131 ile \u00f6nce glikoz daha sonra da glikozdan etil alkol olu\u015fur. Glikoz, fermantasyona u\u011frayarak etil alkol olu\u015fturur.<\/p>\n
enzim
\n C6H12O6 2C2H5OH + 2CO2
\n (glikoz) (etil alkol)<\/p>\n
2) CaC2\u2019den (karpit) ba\u015flanarak \u00f6nce asetilen gaz\u0131 elde edilir. Kataliz\u00f6r etkisiyle asetilene su kat\u0131larak asetaldehit, asetaldehidin indirgenmesi ile de etil alkol elde edilir.
\n HgSO4
\n CaC2 + 2H2O C2H2 + Ca(OH2) C2H2 + H2O CH3CHO
\n (karpit) (asetilen) H2SO4 (asetaldehit)<\/p>\n
Ni
\n CH3CHO + H2 C2H5OH
\n 100oC-130oC<\/p>\n
Elde Edilmesi; Gerek alkol\u00fcn i\u00e7kiler \u015feklinde ve gerek teknikte kullan\u0131lan etil alkol iki usul elde edilir; 1) Baz\u0131 \u015feker nevilerinin mayalanmas\u0131 suretiyle,
\n 2) Sentez yolu ile
\n Mayalanma ile alkol\u00fcn te\u015fekk\u00fcl\u00fcn\u00fc izah etmeden \u00f6nce genel olarak mayalanma olaylar\u0131n\u0131, enzim veya fermentleri, mayalanama mikro organizmalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek l\u00e2z\u0131md\u0131r.
\n Ne var ki do\u011fru, ama k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan \u201c\u015farap ruhu\u201d terimine aldanmamak gerekir. Ger\u00e7ek-ten, \u00fcz\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda yeti\u015fmez; dolay\u0131s\u0131yla alkol (alkoll\u00fc i\u00e7ki), yaln\u0131zca \u00fcz\u00fcmden elde edilmez. Mayalanabilir \u015feker i\u00e7eren herhangi bir meyvenin yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7imlenmi\u015f tah\u0131l ni\u015fastas\u0131ndan da hidrolizle alkol haz\u0131rlanabilir; \u00fcstelik baz\u0131 \u015fekerli s\u0131v\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle de baz\u0131 memelilerin s\u00fctlerinin mayaland\u0131r\u0131lmas\u0131yla da alkol \u00fcretilebilir; K\u0131srak s\u00fct\u00fcnden k\u0131m\u0131z; inek s\u00fct\u00fcnden kefir. \u015eekerlerin do\u011fal mayalanmas\u0131yla haz\u0131rlanan alkol, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her yan\u0131nda i\u00e7ki olarak t\u00fcketilir. Ar\u0131 alkol renksiz, ho\u015f kokulu, yak\u0131c\u0131 tad\u0131 olan bir s\u0131v\u0131d\u0131r. CH3-CH2-OH form\u00fcl\u00fcyle g\u00f6sterilir. Ola\u011fan atmosfer bas\u0131nc\u0131nda 78,30oC\u2019ta kaynar; -114oC\u2019ta kat\u0131la\u015f\u0131r (bu nedenle s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7erlerde kullan\u0131l\u0131r); 0oC\u2019ta yo\u011funlu\u011fu 0,806\u2019d\u0131r ve suyla her oranda kar\u0131\u015f\u0131m sa\u011flar. Hafif\u00e7e \u0131s\u0131t\u0131larak elde edilen kar\u0131\u015f\u0131m, ger\u00e7ek bir kimyasal tepkime ve \u00e7ok iyi bilinen hacimsel bir olayd\u0131r: Bir \u015fi\u015fe i\u00e7inde yar\u0131m litre ar\u0131 alkol kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa, bir s\u00fcre \u00e7alkaland\u0131ktan sonra yakla\u015f\u0131k 975 ml\u2019lik bir \u00e7\u00f6zelti elde edilir; yani farkl\u0131 molek\u00fcllerin etkile\u015fmesi sonucunda kar\u0131\u015f\u0131m b\u00fcz\u00fcl\u00fcr. Do\u011fal bir su-alkol kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 dam\u0131t\u0131larak ar\u0131 alkol elde etmek istenirse, bu i\u015flem s\u00fcrekli olarak bir \u201cazeotrop\u201d kar\u0131\u015f\u0131m, yani 78,15oC s\u0131cakl\u0131kta ve ola\u011fan atmosfer bas\u0131nc\u0131 alt\u0131nda k\u00fctle olarak %95,75 alkol i\u00e7eren bir kar\u0131\u015f\u0131m verir. Ar\u0131 alkol elde ermek bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131v\u0131 (benzen, tol\u00fcen ya da trikoretilen) katmak zorunludur. S\u00f6zgelimi benzenle i\u015fleme y\u00f6nteminde, \u00f6nce suyun t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7eren bir su-benzen-alkol kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, sonra alkol-benzen kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, sonunda da ar\u0131 alkol elde edilir. \u00dcr\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak i\u00e7in anhidrit bak\u0131r s\u00fclfat \u00fcst\u00fcne s\u00f6z konusu s\u0131v\u0131dan birka\u00e7 damla damlatmak yeterlidir ve bak\u0131r s\u00fclfat\u0131n mavile\u015fmemesi, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r (sulu bak\u0131r s\u00fclfat mavidir). 9,10,11 derece alkoll\u00fc i\u00e7eceklerden s\u00f6z edilirken kullan\u0131lan derece, Gay-Lussac derecesidir (oGL): 15oC s\u0131cakl\u0131kta 100 sm3 kar\u0131\u015f\u0131m i\u00e7inde bulunan alkol miktar\u0131. Gay-Lussac derecesi bir alkol\u00f6l\u00e7erle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr; bu ayg\u0131t, \u00f6teki b\u00fct\u00fcn maddeler d\u0131\u015f\u0131nda, yaln\u0131zca alkol-su kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yo\u011fun-lu\u011funu belirler; dolay\u0131s\u0131yla, \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen \u00f6teki maddelerden ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in, s\u00f6zgelimi \u015farab\u0131 \u00f6nce dam\u0131tmak gerekir. \u00d6l\u00e7\u00fcm\u00fcn genellikle 15oC farkl\u0131 s\u0131cakl\u0131klarda yap\u0131lmas\u0131 ve yo\u011funlu\u011fun s\u0131cakl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok de\u011fi\u015fmesi y\u00fcz\u00fcnden, ayg\u0131t\u0131n verileri, d\u00fczeltme \u00e7izgileriyle d\u00fczeltilmelidir. Ancak 9,10,11 vb. say\u0131lar\u0131n\u0131n \u015farab\u0131n niteli\u011fini de\u011fil, yaln\u0131zca alkol oran\u0131n\u0131 belirtti\u011fini unutmamak gerekir. S\u00f6zgelimi, \u00fcst\u00fcn nitelikli \u015faraplar\u0131n alkol oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla niteli\u011fini yitirmemi\u015f olsa bile, 90oGL\u2019l\u0131k bir alkoll\u00fc i\u00e7kinin iyi oldu\u011funu s\u00f6ylenemez. <\/p>\n
POL\u0130ALKOLLER
\n En \u00e7ok bilinen iki polialkol \u201cetandiol\u201d (glikol) ve \u201cpropantriol\u201d (gliserin) d\u00fcr.
\n Polialkol, molek\u00fcl\u00fcnde farrkl\u0131 C atomlar\u0131nda birden fazla \u2013OH grubu bulunduran alkold\u00fcr. Kaynama noktalar\u0131 \u2013OH grubu birden fazla oldu\u011fu i\u00e7in mono alkollerden y\u00fcksektir. Sudaki \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de mo-noalkollerden y\u00fcksektir. \u0130ki de\u011ferli alkollerin genel form\u00fclleri CnH2n+2O2 veya CnH2n(OH)2, \u00fc\u00e7 de\u011ferli alkollerin genel form\u00fcl\u00fc CnH2n+2O3 ya da CnH2n-1(OH)3 \u015feklindedir.<\/p>\n
GL\u0130KOL (ETAND\u0130OL \u2013 C2H4(OH)2 )
\n \u0130ki de\u011ferli alkold\u00fcr. Donma noktas\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fundan antifriz olarak kullan\u0131l\u0131r. Molek\u00fcller aras\u0131ndaki hidrojen ba\u011flar\u0131 nedeniyle kaynama noktas\u0131 y\u00fcksektir (197oC).
\n Elde Edili\u015fi; Teknikte, eterin klorlu su ile tepkimesi sonucu olu\u015fan \u00fcr\u00fcn\u00fcn NaHCO3 \u00e7\u00f6zeltisi ile etki-le\u015ftirilmesinden elde edilir.
\n CH2=CH2 + Cl2 + H2O CH2 \u2013 CH2 + HCl
\n I I
\n OH Cl<\/p>\n
CH2 \u2013 CH2 + NaHCO3 CH2 \u2013 CH2 + NaCl + CO2
\n I I I I
\n OH Cl OH OH
\n (Glikol)
\n Kimyasal \u00d6zellikleri;
\n \u0130ki tane \u2013OH grubuna sahip oldu\u011fundan her ikisi de tepkime verir. \u00d6rne\u011fin; 12 mol\u00fc Na ile tepki-meye girerek 1 mol H2 verir.
\n CH2OH CH2O-Na+
\n I + 2Na I + H2
\n CH2OH CH2O-Na+ <\/p>\n
\u0130ki tane birincil alkol grubu bulundurdu\u011fundan her iki grup da y\u00fckseltgendir.
\n CH2OH COOH
\n I [O] I + 2H2O
\n CH2OH COOH<\/p>\n
(glikol) (oksalik asit)<\/p>\n
GL\u0130SER\u0130N (PROPANTR\u0130OL \u2013 C3H5(OH)3 )
\n Gliserin kozmetik sanayiinde yumu\u015fat\u0131c\u0131, koruyucu ve nemlendirici \u00fcr\u00fcnlerin yap\u0131m\u0131nda, ayr\u0131ca ecza-c\u0131l\u0131kta merhem elde edilmesinde kullan\u0131l\u0131r.
\n Gliserin nitrik asitle esterle\u015ftirilerek trinitrogliserin (patlay\u0131c\u0131) elde edilir. Trinitrogliserin ince g\u00f6ze-nekli toprak t\u00fcr\u00fcne emdirilmi\u015f h\u00e2li dinamit olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.
\n CH2OH CH2ONO2
\n I H2SO4 I
\n CHOH + 3HNO3 CHONO2
\n I I
\n CH2OH CH2ONO2<\/p>\n
gliserin (prorantriol) trinitrogliserin (TNG)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ALKOLLER En yararl\u0131 kimyasal maddelerden biri olan alkol karbon, hidrojen ve oksijenden olu\u015fan bir bile\u015fiktir. Bu \u00fc\u00e7 maddenin de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerde birle\u015fmesiyle de\u011fi\u015fik yap\u0131 ve \u00f6zellikte alkoller elde edilir. B\u00fct\u00fcn alkoller i\u00e7inde en bilineni etanol olarak da adland\u0131r\u0131lan etil alkold\u00fcr. Etil alkol rak\u0131, bira, viski, cin, rom, konyak ve \u015farap gibi alkoll\u00fc i\u00e7eceklerin temel maddesidir; bu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4874,4881,4882,4883,2177,4876,2200,4875,4397,2305,2136,3584,2247,2302,4878,4879,4877,2164,4880],"class_list":["post-1872","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alkollerin-sanayide-eledesi","tag-alkolun-kullanim-alanlari","tag-alkolun-sanayide-kullanimi","tag-alkolun-tipta-kullanimi","tag-asetik-asit","tag-biyolojik-katalizorler","tag-etanol","tag-etil-alkol","tag-fizyoloji","tag-glikoz","tag-hidrojen","tag-hidroksit","tag-karbon","tag-karbonhidratlar","tag-karbonil","tag-metil-alkol","tag-nukleofilik","tag-oksijen","tag-sekonderbutil-alkol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1872"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1872\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}