ALA\u015eIM ELEMENTLER\u0130N\u0130N \u00c7EL\u0130KLERE ETK\u0130LER\u0130<\/p>\n
Maksimum %2,06 karbon i\u00e7eren demir karbon ala\u015f\u0131mlar\u0131 \u00e7elik olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7elikler halen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n kullan\u0131lan malzeme grubunu olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7elikler yal\u0131n karbonlu olabilece\u011fi gibi, \u00e7e\u015fitli \u00f6zelliklerin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 ala\u015f\u0131m elementleri i\u00e7erebilirler. \u00c7elik b\u00fcnyesinde bulunan elementler; istenerek kat\u0131lan ala\u015f\u0131m elementleri ve bunlar\u0131n yan\u0131nda uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen, \u00f6zelliklere k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkili elementlerdir. \u00c7eliklerin ala\u015f\u0131m elementleri ve etkileri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
Karbon (C):
\n \u00c7eliklerin temel ala\u015f\u0131m elementi olan karbon, \u00e7eliklerin \u00fcretim i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda yap\u0131daki yerini al\u0131r. Karbon miktar\u0131, \u00e7eliklerin mekanik \u00f6zelliklerini en \u00e7ok etkileyen fakt\u00f6rd\u00fcr. Karbon, \u00e7eli\u011fin akma ve \u00e7ekme mukavemetini art\u0131r\u0131r, y\u00fczde uzamay\u0131, \u015fekillenebilirli\u011fi ve kaynak kabiliyetini azalt\u0131r. \u0130\u015flenebilirli\u011fin \u00f6n planda oldu\u011fu \u00e7eliklerde karbon miktar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck tutulmal\u0131, dayan\u0131m de\u011ferlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 gerekti\u011fi durumlarda ise \u00e7eli\u011fin karbon i\u00e7eri\u011fi y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r.
\n D\u00fc\u015f\u00fck karbonlu yumu\u015fak \u00e7eliklerin \u015fekillendirilmesi s\u0131ras\u0131nda meydana gelebilecek en \u00f6nemli problem mavi gevrekliktir. Bu olay karbon (ve\/veya azot) atomlar\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle kolay yay\u0131nmalar\u0131ndan kaynaklan\u0131r ve i\u015fleme s\u0131ras\u0131nda k\u0131r\u0131lganl\u0131k yarat\u0131r.
\n Mavi Gevreklik: Yumu\u015fak \u00e7elikler 270-350 0C aras\u0131nda \u015fekillendirilirlerse k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 atomlar h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yay\u0131n\u0131r. Yay\u0131nan atomlar dislokasyonlar\u0131 kilitleyerek malzemenin akma s\u0131n\u0131r\u0131 noktas\u0131n\u0131 y\u00fckseltir. Dolay\u0131s\u0131yla malzeme daha gevrek davran\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen s\u0131cakl\u0131klar aras\u0131nda \u00e7eli\u011fin ald\u0131\u011f\u0131 renk mavi oldu\u011fu i\u00e7in bu olaya mavi gevreklik denir.<\/p>\n
Mangan (Mn):
\n Mangan da karbon gibi \u00fcretim i\u015flemlerinde \u00e7elik yap\u0131s\u0131nda yer alan bir elementtir ve \u00e7eli\u011fin dayan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131ran etki g\u00f6sterir. Bunun yan\u0131nda sertle\u015febilme ve kaynak kabiliyetini de art\u0131r\u0131r, \u00f6stenit kararla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir elementtir. Mangan\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi k\u00fck\u00fcrtle MnS bile\u015fi\u011fi yapmas\u0131 ve demir k\u00fck\u00fcrt FeS bile\u015fi\u011fi olu\u015fumunu engellemesidir. FeS s\u0131cak k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011fa neden olur. <\/p>\n
Silisyum (Si):
\n Silisyum oksijen giderici olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7elik i\u00e7inde yer al\u0131r. \u00c7eli\u011fin akma, \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131n\u0131 ve elastikiyetini art\u0131r\u0131r. \u00c7elik yap\u0131s\u0131ndaki silisyum miktar\u0131 azald\u0131k\u00e7a tufal yapma oran\u0131 artar.
\n Silisyum ucuz bir ala\u015f\u0131m elementidir, yayg\u0131n olarak y\u00fcksek elastikiyet gerektiren yay \u00e7eliklerinde kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca elektriksel ak\u0131m zaiyat\u0131n\u0131 \u00f6nleyen bir elementtir.
\n Silisyum miktar\u0131 fazla olan filma\u015finler \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7aplara indirilmeleri zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc silisyum, malzeme tel haline getirilirken teli sertle\u015ftirir ve kopmalara neden olur. Filma\u015finlerde bu y\u00fczden d\u00fc\u015f\u00fck silisyum tercih edeler.<\/p>\n
Fosfor (P):
\n Fosfor \u00e7eli\u011fin akma ve \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r, y\u00fczde uzamay\u0131 ve e\u011fme \u00f6zelliklerini \u00e7ok fazla k\u00f6t\u00fcle\u015ftirir, so\u011fuk k\u0131r\u0131lganl\u0131k yarat\u0131r, tala\u015fl\u0131 \u015fekillendirme kabiliyetini artt\u0131r\u0131r. Fosfor \u00e7elik i\u00e7inde \u00fcretim i\u015flemlerinden kalan bir elementtir ve istenmeyen \u00f6zellikleri nedeniyle m\u00fcmk\u00fcn mertebe yap\u0131dan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.
\n Kaliteli \u0131slah \u00e7eliklerinde maksimum fosfor miktar\u0131 %0.045, asal \u0131slah \u00e7eliklerinde ise %0,035 dir.<\/p>\n
K\u00fck\u00fcrt (S):
\n Akma ve \u00e7ekme mukavemetine etkisi yok denecek kadar azd\u0131r. Fakat malzemenin y\u00fczde uzamas\u0131na ve toklu\u011funa etkisi \u00e7ok fazlad\u0131r. K\u00fck\u00fcrt malzemenin toklu\u011funu ve s\u00fcnekli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r. Ayr\u0131ca kaynaklanabilirli\u011fi k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkiler. K\u00fck\u00fcrt demirle birle\u015ferek FeS faz\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu faz d\u00fc\u015f\u00fck ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011fu i\u00e7in haddeleme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda ergiyerek s\u0131cak k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011fa sebep olur. Bu olumsuz etki k\u00fck\u00fcrd\u00fcn manganla birle\u015fmesi sa\u011flanarak \u00f6nlenir.
\n K\u00fck\u00fcrt \u00e7elik i\u00e7inde \u00e7eli\u011fin \u00fcretiminden kalan bir elementtir ve yukar\u0131da belirtilen istenmeyen \u00f6zellikleri nedeniyle yap\u0131dan m\u00fcmk\u00fcn mertebe uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Sadece tala\u015fl\u0131 \u015fekillendirilmeye uygun otamat \u00e7eliklerinde k\u00fck\u00fcrt miktar\u0131 y\u00fcksek tutulur.
\n Kaliteli \u0131slah \u00e7eliklerinde maksimum k\u00fck\u00fcrt miktar\u0131 %0.045, asal \u0131slah \u00e7eliklerinde ise %0,035 dir.<\/p>\n
Krom (Cr):
\n Krom paslanmaz \u00e7eliklerin temel ala\u015f\u0131m elementidir. Krom, korozyon ve oksidasyon direnci sa\u011flar. Sertle\u015febilme kabiliyetini art\u0131r\u0131r. Y\u00fcksek karbonlu \u00e7eliklerde a\u015f\u0131nma direncini y\u00fckseltir. Krom karbon ile tane s\u0131n\u0131rlar\u0131nda biriken Cr23C6 bile\u015fi\u011fini olu\u015fturur. Olu\u015fan bu bile\u015fik paslanmaz \u00e7eliklerde tane s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki krom miktar\u0131n\u0131 paslanmazl\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 olan %12 nin alt\u0131na \u00e7eker. Bu bile\u015fik y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda karbon yay\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131 ile kolayca meydana gelir ve kaynakl\u0131 paslanmaz \u00e7eliklerde, kaynak diki\u015fi yak\u0131nlar\u0131nda kaynak bozulmalar\u0131na neden olur. <\/p>\n
Nikel (Ni):
\n Nikelin darbe toklu\u011funu ve tavl\u0131 \u00e7eliklerde dayan\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131r. Nikel \u00f6stenitik paslanmaz \u00e7eliklerin kromdan sonra ikinci en \u00f6nemli ala\u015f\u0131m elementidir. \u00d6stenitik paslanmaz \u00e7eliklerde ki nikel miktar\u0131 %7-20 aras\u0131ndad\u0131r. Nikel \u00f6stenit kararla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir elementtir ve \u00f6stenitik paslanmaz \u00e7eliklerin, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda bile kafes yap\u0131s\u0131 KYM dir. KYM kafes yap\u0131s\u0131 \u00f6stenitik paslanmaz \u00e7eliklere y\u00fcksek \u015fekillendirilebilme \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Molibden (Mo):
\n Tane b\u00fcy\u00fcmesini \u00f6nler, sertle\u015febilme kabiliyetini art\u0131r\u0131r. Menevi\u015f gevrekli\u011fini giderir. Menevi\u015f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan yava\u015f so\u011fumalarda baz\u0131 ala\u015f\u0131mlar\u0131n tane s\u0131n\u0131rlar\u0131nda karb\u00fcr \u00e7\u00f6kelmesi meydana gelir, bu da k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011fa neden olur. Molibden bu olumsuz etkiyi ortadan kald\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca molibden \u00e7eliklerin s\u00fcr\u00fcnme dayanc\u0131na ve a\u015f\u0131nma direncini y\u00fckseltir. Ala\u015f\u0131ml\u0131 tak\u0131m \u00e7eliklerinde \u00f6nemli bir ala\u015f\u0131m elementidir.
\n Paslanmaz \u00e7eliklerde \u00f6zellikle oyuklanma korozyonunu engelledi\u011fi i\u00e7in korozyon direncini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.
\n Baz\u0131 mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde nitr\u00fcr veya karbonitr\u00fcr olu\u015fturan ala\u015f\u0131m elementi olarak molibden kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Kobalt (Co):
\n Ala\u015f\u0131ml\u0131 tak\u0131m \u00e7eliklerinde kullan\u0131lan bir ala\u015f\u0131m elementidir. Tak\u0131m \u00e7eliklerinin s\u0131cakta sertli\u011fini muhafaza etmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Tungsten (W):
\n A\u015f\u0131nma direncini art\u0131ran, s\u0131cakta sertli\u011fin muhafazas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir ala\u015f\u0131m elementidir. \u00d6zellikle h\u0131z \u00e7eliklerinde olmak \u00fczere ala\u015f\u0131ml\u0131 tak\u0131m \u00e7eliklerinde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir ala\u015f\u0131m elementidir.<\/p>\n
Vanadyum (V):
\n Tane k\u00fc\u00e7\u00fcltme etkisi yaparak \u00e7eliklerin akma ve \u00e7ekme dayan\u0131mlar\u0131n\u0131 olduk\u00e7a art\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca sertle\u015febilme kabiliyetini art\u0131r\u0131r, menevi\u015fleme ve ikinci sertle\u015fmede olumlu etkileri vard\u0131r. Ala\u015f\u0131ml\u0131 tak\u0131m \u00e7eliklerinde kullan\u0131m yeri olan bir ala\u015f\u0131m elementidir.
\n Vanadyum, tane k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc ve karb\u00fcr yap\u0131c\u0131 etkisi ile,mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde niyobyum ve titanyum ile birlikte kullan\u0131lan bir mikro ala\u015f\u0131m elementidir. Mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde ala\u015f\u0131m elementleri toplam\u0131 %0,25 i ge\u00e7mez. Bu elementler tek, ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc kompozisyonlar halinde mikro yap\u0131 i\u00e7erisinde olu\u015fturduklar\u0131 karbonitr\u00fcr \u00e7\u00f6keltileri ile tane boyutunu inceltmelerinin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7\u00f6kelti sertle\u015fmesi mekanizmas\u0131yla dayan\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n
Titanyum (Ti):
\n Vanadyum gibi tane k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc etkisi vard\u0131r. Ancak bu etkisi vanadyumun etkisinden daha y\u00fcksektir. Mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde mikro ala\u015f\u0131m elementi olarak kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca paslanmaz \u00e7eliklerde krom karb\u00fcr\u00fcn olumsuz etkisini giderebilmek i\u00e7in karb\u00fcr olu\u015fturucu ala\u015f\u0131m elementi olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Niyobyum (Nb):
\n Mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde tane k\u00fc\u00e7\u00fcltme etkisi en y\u00fcksek olan mikro ala\u015f\u0131m elementidir. Paslanmaz \u00e7eliklerde titanyumun yapt\u0131\u011f\u0131 etkiye yapar ve titanyumla birlikte veya tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Al\u00fcminyum (Al):
\n Oksijen gidermek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Akma dayan\u0131m\u0131n\u0131 ve darbe toklu\u011funu artt\u0131r\u0131c\u0131 etki g\u00f6sterir. Y\u00fcksek al\u00fcminyum miktar\u0131 s\u00fcrekli d\u00f6k\u00fcmlerde nozul t\u0131kanmalar\u0131na sebep olur.
\n Ayr\u0131ca al\u00fcminyumun tane k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc etkisi vard\u0131r, nitrasyon \u00e7eliklerinin temel ala\u015f\u0131m elementidir. Baz\u0131 mikro ala\u015f\u0131ml\u0131 \u00e7eliklerde de nitr\u00fcr ve karbonitr\u00fcr olu\u015fturan mikro ala\u015f\u0131m elementi olarak da kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kalay (Sn):
\n Akma ve \u00e7ekme dayan\u0131mlar\u0131n\u0131 pek etkilemez, fakat s\u0131cak haddelemelerde sorunlar yarat\u0131r. Kalay d\u00fc\u015f\u00fck ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na sahip bile\u015fikler yaparak haddeleme s\u0131ras\u0131nda kopmalara neden olur.<\/p>\n
Bak\u0131r (Cu):
\n Akma ve \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r, y\u00fczde uzamay\u0131 ve \u015fekillenebilirli\u011fi azalt\u0131r. So\u011fuk \u00e7ekilebilirli\u011fi k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkiler. Bu y\u00fczden film\u015finlerde ki bak\u0131r oran\u0131n olabildi\u011fince d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 istenir. Korozyon dinencini y\u00fckselten etki g\u00f6sterir.<\/p>\n
Kur\u015fun (Pb):
\n Haddelenebilirli\u011fi azalt\u0131r. Haddeleme esnas\u0131nda kopmalara neden olur, y\u00fczey kalitesini olumsuz y\u00f6nde etkiler. S\u00fcrekli d\u00f6k\u00fcmlerde sorunlara sebebiyet verir. Kur\u015fun \u00e7eliklerin tala\u015fl\u0131 \u015fekillendirme kabiliyetine art\u0131r\u0131r, bu y\u00fczden otomat \u00e7eliklerinde ala\u015f\u0131m elementi olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Azot :
\n \u0130stenmeyen bir elementtir. Azot k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131na neden olur, e\u011fme \u00f6zelliklerini \u00e7ok k\u00f6t\u00fcle\u015ftirir.<\/p>\n
Hidrojen :
\n Hidrojen gevrekli\u011fine neden olur. Azottan daha tehlikelidir. Malzemenin elastikiyetini azalt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ALA\u015eIM ELEMENTLER\u0130N\u0130N \u00c7EL\u0130KLERE ETK\u0130LER\u0130 Maksimum %2,06 karbon i\u00e7eren demir karbon ala\u015f\u0131mlar\u0131 \u00e7elik olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7elikler halen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n kullan\u0131lan malzeme grubunu olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7elikler yal\u0131n karbonlu olabilece\u011fi gibi, \u00e7e\u015fitli \u00f6zelliklerin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 ala\u015f\u0131m elementleri i\u00e7erebilirler. \u00c7elik b\u00fcnyesinde bulunan elementler; istenerek kat\u0131lan ala\u015f\u0131m elementleri ve bunlar\u0131n yan\u0131nda uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen, \u00f6zelliklere k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkili elementlerdir. \u00c7eliklerin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4885,4884,2258,2224,2256,4886,2261,2354,2136,2720,2247,2122,3552,2123,2259,4756,4753,3601,4751,3602,3603,3604,4705],"class_list":["post-1893","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alasim","tag-alasim-elementlerinin-celiklere-etkileri","tag-aluminyum","tag-azot","tag-bakir","tag-celik","tag-element","tag-fosfor","tag-hidrojen","tag-kalay","tag-karbon","tag-kobalt","tag-krom","tag-kukurt","tag-kursun","tag-mangan","tag-molibden","tag-nikel","tag-niyobyum","tag-silisyum","tag-titanyum","tag-tungsten","tag-vanadyum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1893"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}