Bahsimizin sevgi ve \u015fefkatle ilgili buraya kadarki b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir nevi giri\u015fti asl\u0131nda, bundan sonra as\u0131l konumuza de\u011finmemiz m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken ilk nokta \u015fudur: Allah’\u0131n has kullar\u0131 olan evliyaullah ve iyileri sevmek gaye midir, vesile midir? Evet, bu sevgi bir ama\u00e7 m\u0131d\u0131r, yoksa nefsin ar\u0131t\u0131l\u0131p temizlenmesi, insan\u0131n terbiye olup yeti\u015fmesi ve insani seciye ve hasletlerle donanmas\u0131 i\u00e7in bir vesile ve ara\u00e7 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Hayvani a\u015fk ve tutkularda, a\u015f\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn dikkati ve amac\u0131 sevgilisinin y\u00fcz\u00fc, v\u00fccudu, g\u00f6z\u00fc, ka\u015f\u0131, teninin rengi vs. g\u00fczellik ve \u00e7ekicilikleridir ki tamam\u0131 i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olup fizikidir; ama sevgiliye kavu\u015fup da doygunlu\u011fa eri\u015fince bu \u015fiddetli e\u011filim ve tutku eski hararetini kaybeder, giderek so\u011fumaya y\u00fcz tutar.<\/p>\n
\u0130nsani sevgi ve a\u015fklar ise daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi hayat verir insana, zindelik verir, canl\u0131l\u0131k getirir, itaat ve teslimiyet getirir. A\u015fk, a\u015f\u0131\u011f\u0131 sevdi\u011fine benzetir, \u00f6ylesine bir cazibe ve \u00e7ekime kap\u0131l\u0131r ki her \u015feyiyle ona benzemeye ve onun tam bir kopyas\u0131 olmaya gayret eder. H\u00e2ce Nasir\u00fcddin Tusi hazretleri, \u0130bn-i Sina’n\u0131n “\u0130\u015farat” adl\u0131 eserine yazd\u0131\u011f\u0131 \u015ferhte \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n
“Nefsani a\u015fk; sevenle sevilenin \u00f6z yap\u0131 itibariyle benze\u015fip \u00f6zde\u015fle\u015fti\u011fi a\u015fkt\u0131r. Seven, sevgilisinin yol ve yordam\u0131na da ilgi duyar, onun yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi sever. Bireyi heyecan ve \u015fevke getirip d\u00fcnyevi ilgi ve e\u011filimlerden onu kurtaran bu duygu, a\u015fkt\u0131r.”[1] <\/p>\n
Sevgi, benze\u015fme ve \u00f6zde\u015fle\u015fmeye iter insan\u0131, b\u00f6ylece seven sevdi\u011fine benzemeye ba\u015flar. Sevgi t\u0131pk\u0131 sevenden sevilene uzanan bir kablo gibidir; sevilenin b\u00fct\u00fcn \u00f6zellik ve hasletleri bu kablo arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sevenin varl\u0131\u011f\u0131na iletilmi\u015f olur. Sevilenin kim oldu\u011fu ve kime g\u00f6n\u00fcl verilece\u011fi konusu i\u015fte bu noktada ehemmiyet kazanmaktad\u0131r; bu nedenledir ki \u0130slam dini kiminle arkada\u015f ve dost olunaca\u011f\u0131 konusuna pek fazla \u00f6nem verir, bu mesele hakk\u0131nda onca ayet ve rivayet bulunmas\u0131n\u0131n nedeni de budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sevgi benze\u015fmedir, g\u00fczellik ve gafleti birlikte getirir, sevginin yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 yerde kusurlar h\u00fcner gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, dikenler \u00e7i\u00e7ek kesiliverir insan\u0131n nazar\u0131nda![2]<\/p>\n
Sevilenin kimli\u011finin, \u0130slam’da \u00f6nemli oldu\u011funu demi\u015ftik. Kur’an-\u0131 Kerim’de nice ayetler ve Resulullah’tan (s.a.a) ula\u015fan nice rivayetler vard\u0131r ki k\u00f6t\u00fc ve ahlaks\u0131z insanlarla dost olunmamas\u0131, onlardan uzak durulmas\u0131 emredilmekte, buna kar\u015f\u0131l\u0131k m\u00fcmin ve iyi insanlara sevgi duyulmas\u0131, onlarla dost olunmas\u0131 tavsiye edilmektedir.<\/p>\n
\u0130bn-i Abbas \u015f\u00f6yle rivayet eder: Resulullah’\u0131n (s.a.a) huzurundayd\u0131k, en iyi dost ve arkada\u015f\u0131n kim oldu\u011fu soruldu\u011funda \u015f\u00f6yle buyurdu:<\/p>\n
“Kendisiyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde Allah’\u0131 hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, s\u00f6zlerini dinleyince ilminizi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z, davran\u0131\u015flar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ahiret ve k\u0131yameti and\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimse!”[3]<\/p>\n
Evet, insano\u011flu iyileri ve d\u00fcr\u00fcst insanlar\u0131 sevmeye pek muhta\u00e7t\u0131r bug\u00fcn. Zira bu sevgi onu da onlara benzetecek, onlar gibi tertemiz, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir ki\u015filik kazanmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n ahlak\u0131n\u0131 d\u00fczeltip nefsini terbiye etmesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollar \u00f6nerilmi\u015ftir. Bunlardan biri de Sokrates’in \u00f6nerdi\u011fi yol ve y\u00f6ntemdir. Ona g\u00f6re insan ak\u0131l ve zeka yoluyla, yani d\u00fc\u015f\u00fcnerek kendisini yeti\u015ftirmeli, \u0131slah etmelidir. \u0130nsan her \u015feyden \u00f6nce iyilik ve do\u011frulu\u011fun faydalar\u0131na ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn zararlar\u0131na inanmal\u0131, zeka ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yoluyla bu hakikati iyice kavrad\u0131ktan sonra yine ak\u0131l ve zeka yard\u0131m\u0131yla k\u00f6t\u00fc s\u0131fat ve \u00f6zellikleri teker teker bulup kendisini onlardan temizlemelidir. T\u0131pk\u0131 burnundaki k\u0131llar\u0131 birer birer \u00e7eken, tarlas\u0131ndaki zararl\u0131 otlar\u0131 tek tek bulup yolan, varl\u0131k harman\u0131ndaki ta\u015f\u0131-topra\u011f\u0131 teker teker ay\u0131klayan kimse gibi tam bir dikkat ve \u00f6zenle, sab\u0131r ve itinayla k\u00f6t\u00fc s\u0131fatlar\u0131 yava\u015f yava\u015f, birer birer kendisinden uzakla\u015ft\u0131rmal\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 bu halis olmayan \u015feylerden temizlemelidir.<\/p>\n
Ak\u0131l i\u00e7in, neredeyse imkans\u0131z denecek kadar zordur bu…<\/p>\n
Filozoflar ahlak\u0131n ancak b\u00f6yle temizlenip d\u00fczelebilece\u011fini, ak\u0131l ve mant\u0131k g\u00fcc\u00fcyle bunun m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6yler ve mesela \u015f\u00f6yle derler: \u0130ffet, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve kanaatkar olmak insana onur ve ki\u015filik kazand\u0131r\u0131r, halk\u0131n nazar\u0131nda de\u011fer ve itibar g\u00f6rmesini sa\u011flar, h\u0131rs ve tamahkarl\u0131k ise al\u00e7akl\u0131k ve zillet getirir. Veya \u015f\u00f6yle der filozoflar: “Bilim, insana g\u00fc\u00e7 ve kudret verir, bilim \u015f\u00f6yledir, bilim b\u00f6yledir, S\u00fcleyman m\u00fclk\u00fcn\u00fcn anahtar\u0131d\u0131r ilim, insana do\u011fru yolu ilim g\u00f6sterir ancak.” Yine filozoflar “K\u0131skan\u00e7l\u0131k ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc istemek ruhsal bir hastal\u0131kt\u0131r, sosyal a\u00e7\u0131dan olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furur.” derler.<\/p>\n
Bu yolun do\u011fru ve bu arac\u0131n da iyi bir ara\u00e7 oldu\u011fu \u015f\u00fcphesiz; ama \u00f6nemli olan bu arac\u0131n ba\u015fka bir ara\u00e7la k\u0131yas\u0131 durumundaki konumudur. T\u0131pk\u0131 otomobilin iyi bir ara\u00e7 olmas\u0131 gibi. Ama otomobille u\u00e7a\u011f\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsak konum de\u011ferlendirmesi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olur.<\/p>\n
Akli ve mant\u0131ki yolun do\u011frulu\u011fundan ve ahlaki konularda meselelere \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131 ve do\u011fru sonu\u00e7lara varmas\u0131 ger\u00e7e\u011finden \u015f\u00fcphemiz yok, bunu elbette ki kabul etmektedir herkes, ancak, burada \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek durumunday\u0131z: Felsefe okullar\u0131nda ahlak ve e\u011fitim meselesi konusundaki tart\u0131\u015fmalar hen\u00fcz belli bir sonuca ula\u015famam\u0131\u015f olup felsefe okullar\u0131nda bu t\u00fcr bahisler “K\u0131y\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015f deryalar” gibidir. Felsefede bu meseleler tart\u0131\u015fma safhas\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7ebilmi\u015f de\u011fildir hen\u00fcz, irfan taraftarlar\u0131 ise “Felsefecilerin aya\u011f\u0131 tahtadand\u0131r, tahta ise pek zay\u0131ft\u0131r, g\u00fcvenilmez.” demektedirler.<\/p>\n
Ne var ki biz burada bu konular\u0131 tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131z, konumuz bu ara\u00e7lar\u0131n i\u015flerlik g\u00fcc\u00fc ve ne kadar i\u015fe yarar olduklar\u0131d\u0131r sadece.<\/p>\n
\u0130rfan ehli olanlar, ak\u0131l ve mant\u0131k yolu yerine; sevgi ve sayg\u0131y\u0131 \u00f6nerirler, “M\u00fckemmel bir insan bul, onu sev, emrine itaat et; bu yol ak\u0131l ve mant\u0131k yolundan hem daha az tehlikelidir hem de daha h\u0131zl\u0131d\u0131r.” Kaba bir k\u0131yasla bu ikisi eskiden elle kullan\u0131lan ara\u00e7larla \u015fimdiki modern makinelere benzemektedirler. Kalbin ahlaki \u00e7irkinliklerden temizlenmesi konusunda sevgi ve sayg\u0131n\u0131n etkinlik derecesi, t\u0131pk\u0131 kimyasal maddelerin metaller \u00fczerindeki etkisi gibidir. Mesela bir kli\u015feci, kli\u015fedeki harflerin kenarlar\u0131n\u0131 nitrik asitle temizler, t\u0131rna\u011f\u0131n\u0131n ucu veya \u00e7ak\u0131 vb. \u015feylerle de\u011fil. Ahlaki bozulmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda akl\u0131n etkinli\u011fi, t\u0131pk\u0131 yere d\u00f6k\u00fclen demir tozlar\u0131n\u0131 teker teker eliyle toplamak isteyen insan\u0131n etkinli\u011fi kadard\u0131r, fevkalade zor ve zahmetli bir i\u015ftir bu. Ama bir m\u0131knat\u0131s olursa yerdeki b\u00fct\u00fcn demir tozlar\u0131n\u0131 bir anda toplayabilmek kolayl\u0131kla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr! Sevgi ve sayg\u0131 g\u00fcc\u00fc ahlaki bozulmalar\u0131 temizleyip giderme hususunda t\u0131pk\u0131 m\u0131knat\u0131s gibidir, b\u00fct\u00fcn ahlaki bozukluk ve \u00e7irkinlikleri bir \u00e7\u0131rp\u0131da siler s\u00fcp\u00fcr\u00fcr. \u0130rfan ehline g\u00f6re iyilerle salihlere duyulan sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131k otomatik bir sistem gibi b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve \u00e7irkin hasletleri siler s\u00fcp\u00fcr\u00fcr. Bu anlamda ilahi cezbeye kap\u0131l\u0131p iyilik potas\u0131nda erime hadisesi, bireyin ruhunu ve ahlak\u0131n\u0131 temizleyip ar\u0131tan ve insanc\u0131l yeteneklerinin i\u015flerlik kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en m\u00fckemmel durumdur.<\/p>\n
Evet, bu yolu katetmi\u015f olanlar, ahlaki \u0131slah\u0131n sevgiyle, sayg\u0131yla ve g\u00f6n\u00fclden ba\u011fl\u0131l\u0131k duymayla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi inanc\u0131ndad\u0131rlar. \u0130yilerle oturup kalkman\u0131n insan ruhunda yaratt\u0131\u011f\u0131 olumlu etkilerinin, y\u00fczlerce cilt kitap okumaktan daha fazla ve yap\u0131c\u0131 oldu\u011fu bilfiil tecr\u00fcbe edilip, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mevlana sevginin verdi\u011fi mesaj\u0131 Mesnevide “ney”in h\u00fcz\u00fcnl\u00fc inleyi\u015fine benzetir:<\/p>\n
Ney gibi panzehiri kim g\u00f6rd\u00fc?<\/p>\n
Ney gibi cana yak\u0131n dost kim g\u00f6rd\u00fc?<\/p>\n
A\u015fk\u0131n ate\u015fiyle sinesi yananlar<\/p>\n
Her nevi h\u0131rs ve kusurdan kurtuluverdiler.<\/p>\n
Ne mutlu sana ey sevgili a\u015fk\u0131m\u0131z<\/p>\n
Ey b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n tabibi!<\/p>\n
Kimi zaman iyi ve nurlu insanlar\u0131n sevenleri, onlar\u0131n m\u00fcritleri, onlar\u0131n konu\u015fma \u00fcslubuyla y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, hatta giyim tarzlar\u0131n\u0131 bile taklit eder, her sahada onlara benzemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bireyin ihtiyari ve iradi olarak yapt\u0131\u011f\u0131 bir taklit de\u011fildir bu, tamamen tabii ve kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015fen bir durumdur. Sevgi; sevenin b\u00fct\u00fcn benli\u011fini etkileyen, onu her \u015feyiyle sevdi\u011fine benzetip onunla b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu nedenledir ki herkes kendisini \u0131slah edip yeti\u015ftirmek i\u00e7in bir hakikat ehline ba\u011flan\u0131p onu sevmeli, onun m\u00fcridi olmal\u0131, b\u00f6ylece ahlak\u0131n\u0131 ve nefsini ar\u0131tmaya ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Haf\u0131z’\u0131n da dedi\u011fi gibi;<\/p>\n
E\u011fer visal sevdas\u0131ndaysan ey Haf\u0131z, <\/p>\n
H\u00fcner ehlinin dergah\u0131n\u0131n tozu kesilmelisin.<\/p>\n
Daha \u00f6nce bir hay\u0131rl\u0131 i\u015f veya ibadet etmek i\u00e7in niyetlendi\u011fi halde, s\u00fcrekli gev\u015feklik ve iradesizlik g\u00f6sterip karar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc uygulayamayan nice kimseler bu sevgi ve a\u015fk potas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde iradeli olmakta, gev\u015feklik ve tembellikten eser kalmamaktad\u0131r. Allame Tabatabai’nin de deyi\u015fiyle:<\/p>\n
\u0130yilerin sevgisi g\u00f6n\u00fcl ve dini herkesten pervas\u0131zca ald\u0131 <\/p>\n
G\u00fczel y\u00fcz\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 satranc\u0131n y\u00fcz\u00fc alamad\u0131<\/p>\n
Mecnun kendi ba\u015f\u0131na Mecnun olmad\u0131 ya!<\/p>\n
Bu alemden y\u0131ld\u0131zlara g\u00f6t\u00fcren Leyla cezbesiydi<\/p>\n
G\u00fcne\u015f p\u0131nar\u0131na kendili\u011fimden ula\u015fm\u0131\u015f de\u011filim ben<\/p>\n
Bir zerreydim nihayet; senin sevgin y\u00fcceltti beni.<\/p>\n
Bu alemde akl\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdan alan<\/p>\n
Senin cilven oldu, sana vurulduk \u00f6ylece.<\/p>\n
M\u00fckemmel bir insanla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca ruhunda ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimler ya\u015fayan nice b\u00fcy\u00fck insanlar vard\u0131r. \u00dcnl\u00fc Mevlana da bu b\u00fcy\u00fck insanlardan biridir i\u015fte. Bilindi\u011fi gibi Mevlana \u00f6nceleri sevgi ve a\u015fkla dolu birisi de\u011fildi. Bilge ve alim bir zatt\u0131, ama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehrin medresesinde kendi d\u00fcnyas\u0131na \u00e7ekilmi\u015fti, ders vermekten ba\u015fka bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131 yoktu, so\u011fuktu, ruhsuzdu, heyecans\u0131zd\u0131. \u015eems-i Tebrizi ile tan\u0131\u015f\u0131nca onun sevgisi b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sar\u0131p ku\u015fat\u0131nca d\u00fcnyas\u0131 de\u011fi\u015fti, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck ink\u0131laplar oldu. \u015eems hazretlerinin sevgisi barut dolu f\u0131\u00e7\u0131ya d\u00fc\u015fen bir k\u0131v\u0131lc\u0131m gibiydi, Mevlana tutu\u015fmu\u015ftu art\u0131k, y\u0131ld\u0131zlar misali \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7madayd\u0131. Muhtemelen E\u015f’ari oldu\u011fu halde onun Mesnevi’si d\u00fcnyan\u0131n en se\u00e7kin eserleri aras\u0131ndad\u0131r bug\u00fcn. Mevlana’n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fiirleri heyecan, hareket ve aksiyondur. \u015eems’i \u00e7ok sevdi\u011fi ve onu kutup kabul ederek kendisine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kitab\u0131na “Divan-\u0131 \u015eems” ad\u0131 vermi\u015ftir. Mesnevi’sinde de \u015eems’ten s\u0131k s\u0131k s\u00f6z eder.<\/p>\n
Mesnevi’de Mevlana’n\u0131n bir konunun pe\u015finde oldu\u011fu, bir \u015feyler s\u00f6ylemek istedi\u011fi ve \u015eems’i hat\u0131rlar hat\u0131rlamaz ruhunda hemen f\u0131rt\u0131nalar koptu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n
Bana de\u011fen o nefes can\u0131m\u0131 tutu\u015fturdu<\/p>\n
Yusuf’un g\u00f6mle\u011finin kokusunu al\u0131yorum.<\/p>\n
Y\u0131llarca etti\u011fimiz sohbetin h\u00fcrmetine<\/p>\n
O mesutlar\u0131 an, hat\u0131rla ki,<\/p>\n
Yerler g\u00f6kler sevinsin<\/p>\n
Akl\u0131n ve basiretin y\u00fczlerce kat g\u00fc\u00e7lensin<\/p>\n
Derim ki: “Ey dosttan uzak d\u00fc\u015fen<\/p>\n
Ey tabibinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fen hasta<\/p>\n
Ne diyebilirim ki? Bir tek damar\u0131m bile ay\u0131k de\u011fil<\/p>\n
O yarsiz yari nas\u0131l anlatay\u0131m sana?”<\/p>\n
Bu hicran\u0131, bu hasret derdini<\/p>\n
Ba\u015fka zaman anlat\u0131r\u0131m sana<\/p>\n
Fitne ve anar\u015fi \u00e7\u0131kar yoksa, kan d\u00f6k\u00fcl\u00fcr;<\/p>\n
\u015eems-i Tebrizi’yi daha fazla anlat\u0131rsam e\u011fer…<\/p>\n
Mesnevi’deki bu ger\u00e7e\u011fe Haf\u0131z da de\u011finmekte ve \u015f\u00f6yle demektedir:<\/p>\n
B\u00fclb\u00fcl g\u00fclden \u00f6\u011frendi tatl\u0131 konu\u015fmas\u0131n\u0131<\/p>\n
Yoksa gagas\u0131nda ne gezerdi bunca s\u00f6z, bunca gazel?<\/p>\n
Burada \u00e7ok ilgin\u00e7 bir nokta vard\u0131r: Hareket yoksa, bereket de yoktur. Sevenin gayret ve fedakarl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131k\u00e7a sevilenin cazibesi hi\u00e7bir i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131 gibi; sevilenin cazibesi olmad\u0131k\u00e7a sevenin b\u00fct\u00fcn tela\u015f\u0131 da bo\u015funa gidecektir. Sevgiyle kapasite orant\u0131l\u0131d\u0131r, kapasite artt\u0131k\u00e7a sevgi artar, sevilenin cazibesi artt\u0131k\u00e7a sevenin de sevgisi artar. <\/p>\n
——————————————————————————–<\/p>\n
[1] \u015eerh-i \u0130\u015farat c:3 s:383, yeni bask\u0131<\/p>\n
[2]A\u015fk\u0131n kusurlar\u0131ndan biri de, sevgilinin kusur ve ay\u0131plar\u0131n\u0131 g\u00f6rememek, onun a\u015fk\u0131ndan ba\u015fka \u015fey tan\u0131yamamakt\u0131r. Sevgi, g\u00f6z\u00fc ba\u011flar, g\u00f6nle perde \u00e7eker. \u0130mam Ali’nin Nehc’ul Bela\u011fa’da ge\u00e7en 107. hutbesinde de belirtildi\u011fi gibi “Ki\u015finin bir \u015feyi \u00e7ok sevmesi g\u00f6zlerini kusurlu, kalbini hasta eder.” Veya Sa’di’nin deyi\u015fiyle “Herkesin akl\u0131 pek m\u00fckemmel gibi gelir kendisine, herkesin kendi \u00e7ocu\u011fu g\u00fczel ve tatl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr g\u00f6z\u00fcne.”<\/p>\n
A\u015fk\u0131n bu yan etkisi, ak\u0131l ve zekada hassasiyet yaratan \u00f6zelli\u011fiyle \u00e7eli\u015fmez asl\u0131nda. A\u015fk, aptal\u0131 ak\u0131ll\u0131 eder demi\u015ftik, \u00e7\u00fcnk\u00fc varolan akl\u0131 aktif eder, harekete ge\u00e7irir, bu do\u011frudur. Ama a\u015fk\u0131n yan tesiri insan\u0131 aptalla\u015ft\u0131rmas\u0131 de\u011fil, gafil etmesi, gaflete kap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. Aptall\u0131kla gafletse tamamen farkl\u0131 \u015feylerdir. Nitekim nice insanlar vard\u0131r ki fazla zeki de\u011fildirler, ama duygusal konularda kendilerini kapt\u0131rmad\u0131klar\u0131 ve dengeli davrand\u0131klar\u0131 i\u00e7in, ba\u015fkalar\u0131na (ve icab\u0131nda kendilerinden daha zeki olanlara bile) oranla daha az gaflete kap\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
A\u015fk, zeka ve anlay\u0131\u015f\u0131 art\u0131r\u0131r, keskinle\u015ftirir, ama b\u00fct\u00fcn dikkatin de bir noktaya toplanmas\u0131na neden oldu\u011fundan, bireyin ba\u015fka konulara olan dikkatini azalt\u0131r.<\/p>\n
Dahas\u0131, a\u015fk ve sevgi sadece kusurlar\u0131n g\u00f6ze \u00e7arpmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamaz, onlar\u0131n h\u00fcner gibi g\u00f6r\u00fcnmesine bile neden olur! \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015fk\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi de, yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi g\u00fczelle\u015ftirivermesidir; zerrece g\u00fczelli\u011fi g\u00fcne\u015f eder, karay\u0131 ak, zulmeti nurmu\u015f gibi g\u00f6sterir.<\/p>\n
\u015eair Vah\u015fi’nin de deyi\u015fiyle: <\/p>\n
G\u00f6z \u00e7ukurlar\u0131ma gelip oturacak olursan,<\/p>\n
Leyla’n\u0131n g\u00fczelli\u011finden ba\u015fka \u015fey g\u00f6rmezsin.<\/p>\n
Bu nedenle olsa gerektir; a\u015fk, bilgi gibi, bilenin elinde olan bir \u015fey de\u011fildir, bilgi, bilene tabidir, a\u015fksa seveni al\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Yani sevgi, g\u00fczelli\u011fe ba\u011fl\u0131 bir sonu\u00e7 de\u011fildir, sevenin kapasite ve \u00e7ap\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131k asl\u0131nda belli bir kapasite ve \u00f6zelli\u011fe sahiptir zaten, yeri gelir gelmez bu \u00f6zellik ve maya kendisini g\u00f6steriverir -bunun nedeni belli de\u011fildir, bu nedenledir ki “a\u015fk\u0131n belli bir sebebi yoktur” denilmi\u015ftir-. Sevenin sevgisi co\u015ftu\u011funda, kendi kapasite ve \u00e7ap\u0131 oran\u0131nda sevdi\u011finde g\u00fczellik ve iyilik g\u00f6r\u00fcr; sevdi\u011finin ger\u00e7ek iyilik ve g\u00fczelli\u011fi miktar\u0131nca de\u011fil! Sevenin, sevdi\u011findeki kusurlar\u0131 bile g\u00fczellik ve iyilik olarak g\u00f6rmesi, ondaki dikenleri \u00e7i\u00e7ek sanmas\u0131 bundand\u0131r i\u015fte!<\/p>\n
[3] Bihar’ul Envar c:15 Kitab’ul A\u015fere s:51 Eski bask\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bahsimizin sevgi ve \u015fefkatle ilgili buraya kadarki b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir nevi giri\u015fti asl\u0131nda, bundan sonra as\u0131l konumuza de\u011finmemiz m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken ilk nokta \u015fudur: Allah’\u0131n has kullar\u0131 olan evliyaullah ve iyileri sevmek gaye midir, vesile midir? Evet, bu sevgi bir ama\u00e7 m\u0131d\u0131r, yoksa nefsin ar\u0131t\u0131l\u0131p temizlenmesi, insan\u0131n terbiye olup yeti\u015fmesi ve insani …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[619,616,617,618],"class_list":["post-190","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-benzesme-ve-ozdeslesme","tag-nefis-tezkiyesi","tag-nefsani-ask","tag-sevgi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=190"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}